Το τριαδικό σχήμα ~

🔸🌾 Το τριαδικό σχήμα ~ 

ΜΑΣ είναι γνωστό κυρίως από τα δημοτικά τραγούδια, π.χ. 

       ❝το `να να πάρει το σταυρό και τ' άλλο το βαγγέλιο,

         το τρίτο το καλύτερο την Άγια Τράπεζά μας ❞

Η δομή αυτή όμως, είτε στην ποίηση, λαϊκή και έντεχνη, είτε γενικά στην αφήγηση και τη γνωμολογική έκφραση, και πανάρχαια είναι και σε πολλούς λαούς απαντά. Στην Εβραϊκή παράδοση και τη Βίβλο π.χ., τη συναντούμε συχνά, ίσως όχι αποκλειστικά με 3 στοιχεία, αλλά πάντως ως παράθεση στοιχείων, που το καταληκτικό τους οδηγεί σε μια κορύφωση. 

◆ Ένα γνωστό παράδειγμα. Ο Χριστός απαντώντας στην ερώτηση «πού μένεις;» λέγει τα εξής (Ματθ. 8,20): 

  📜 ❝ αἱ ἀ λ ώ π ε κ ε ς φωλεοὺς ἔχουσι 

         καὶ τὰ π ε τ ε ι ν ὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνώσεις, 

         ὁ δὲ υ ἱ ὸ ς  τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἔχει ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίνῃ❞

◆ Αυτή τη δομή της κλιμάκωσης και μάλιστα μέσα από τριάδες, αξιοποίησαν ιδιαίτερα οι υμνογράφοι σε πάρα πολλούς ύμνους. Ένα χαρακτηριστικό επίκαιρο παράδειγμα είναι από τον Κανόνα του Πάσχα,  ποίημα Ιωάννου Δαμασκηνού (8ος αι.). Η τελευταία του ωδή, έντονα χαρμόσυνη και εσχατολογική, αναφέρεται στη Θεοτόκο παραφράζοντας τα παρακάτω λόγια του μεγαλοφωνότατου προφήτη Ησαΐα (60,1): 

📜 «Φωτίζου, φωτίζου Ἱερουσαλήμ, ἥκει γάρ σου τὸ φῶς, 

          καὶ ἡ δόξα Κυρίου ἐπὶ σὲ ἀνατέταλκεν». 

Τα οποία παραλλάσσει ως εξής:

📜 ❝ Φ ω τ ί ζ ο υ , φ ω τ ί ζο υ, ἡ νέα Ἱερουσαλήμ, 

         ἡ γὰρ δόξα Κυρίου ἐπὶ σὲ ἀνέτειλε, 

         Χ ό ρ ε υ ε  νῦν, καὶ ἀγάλλου Σιών, 

         σὺ δὲ ἁγνή, τ έ ρ π ο υ  Θεοτόκε, 

         ἐν τῇ ἐγέρσει τοῦ τόκου σου ❞

◆ Η ραχοκοκαλιά του ειρμού είναι 3 προτροπές ευφροσύνης:

        • “φωτίζου, νέα Ἰερουσαλήμ”

        • “χόρευε & ἀγάλλου, Σιὼν”

        • “τέρπου, Θεοτόκε”

Η κλιμάκωση αποσκοπεί στο να τονιστεί η 3η προτροπή, που αναφέρεται στη χαρά της Θεοτόκου για την ανάσταση.