Η Κλίμαξ του Παραδείσου]αποτελείται από 30 βαθμίδες (σκαλιά), όσα ήσαν και τα χρόνια της ταπεινἤς ζωής του Κυρίου μας.

[ Η Κλίμαξ του Παραδείσου]αποτελείται από 30 βαθμίδες (σκαλιά), όσα ήσαν και τα χρόνια της ταπεινἤς ζωής του Κυρίου μας, και μας ανεβάζει από σκαλί σε σκαλί, από τα επίγεια στα ουράνια. Φυγή εκ του κόσμου, δηλαδή απάρνησις περιουσιών, συγγενών, του ιδίου του εαυτού μας, υποταγή σ’ έναν έμπειρο διδάσκαλο, μετάνοια μετά δακρύων, μνήμη θανάτου, σιωπή, απροσπάθεια και άρνησις κάθε ανθρωπίνης φροντίδος, όλα αυτά μας βοηθούν να ξεριζώσουμε τα πάθη από την καρδιά μας, όπως γαστριμαργία, φιλαργυρία, υπερηφάνεια, ακηδία και τα λοιπά πάθη, και μας ανεβάζουν ψηλά για την απόκτηση των πνευματικών αρετών, όπως είναι η πραότης, αγνεία, ακτημοσύνη, αγρυπνία, ταπείνωσις, εγρήγορσις, προσευχή, ησυχία, απάθεια και οι τρεις μεγάλες θεολογικές αρετές: πίστις, ελπίς και αγάπη.

Αφού ο ίδιος ανέβηκε προηγουμένως τις βαθμίδες αυτής της κλίμακος και έφθασε στην κορυφή της, παρακινεί και εμάς λέγοντας: Ανεβείτε, αδελφοί, ανεβείτε αναβάσεις πνευματικές, ενθυμούμενοι τον Προφήτη που λέγει: «Δεῦτε ἀναβῶμεν εἰς τὸ ὄρος Κυρίου καὶ εἰς οἶκον Θεοῦ ἡμῶν» (Ησ. 2, 3).

Η μυστική-ουσιαστική διδασκαλία της Κλίμακος είναι η εξής: Όπως ο αναβάτης ανεβαίνει την κλίμακα από σκαλί σε σκαλί, έτσι ακριβώς και η πνευματική πρόοδος δεν επιτυγχάνεται με μαγικό τρόπο, αλλά με σύνεση σε μια συγκεκριμένη και αδιάκοπη αλληλοδιαδοχή καλών έργων, κατά την διάρκεια ολοκλήρου της ζωής μας και υπό την καθοδήγηση ενός δοκιμασμένου πνευματικού διδασκάλου.

Το βιβλίο «Κλίμαξ» του οσίου Ιωάννου, γεμάτο από θεία σοφία, είναι σπουδαίος οδηγός για τους αναχωρούντας εκ του κόσμου και για όσους θέλουν να πλουτισθούν με αληθινά βιώματα εν Χριστώ ζωής.

Καθ’ όλο το μήκος αυτής της σκάλας βλέπουμε σαν σε καθρέπτη τα σατανικά όπλα των αμαρτιών, την αλληλοδιαδοχή των αρετών και των παθών, για να μάθουμε την επιστήμη της θεογνωσίας και απαθείας, την απόκτηση των αρετών, που είναι η καρποφορία στην ζωή του μοναχού, ο οποίος ξεκινά με θεμέλιο την υπακοή και φθάνει στο ύψος του πληρώματος της θείας αγάπης.

Οι λόγοι της «Κλίμακος» είναι γεμάτοι από μυστικά νοήματα, απλά και βαθειά, αληθινά συνθήματα της πνευματικής ζωής.

«Ο μοναχός είναι βάθος ταπεινώσεως», «είναι βία φύσεως διηνεκής», είναι αειλαμπές φως των οφθαλμών της καρδίας».

Η ταπείνωσις είναι ο μεγάλος πλούτος του μοναχού, ο οίκος της ευτυχίας, στον οποίο δεν ημπορούν να πλησιάσουν οι νοητοί εχθροί. Ταπείνωσις και αγάπη είναι η αγιασμένη δυάς των αρετών. Η αγάπη εξυψώνει, ενώ η ταπείνωσις σκεπάζει και φυλάγει να μη πέσουν αυτοί που ανεβαίνουν ψηλά.

Η σπουδαιότερη απασχόλησις του μοναχού είναι η νήψις και η προσευχή. Ησυχαστής είναι αυτός που λέγει ότι «εγώ κοιμάμαι και η καρδία μου αγρυπνεί» (πρβλ. Ψαλμ. 5, 2). Η προσευχή είναι το μέσον γνώσεως του εαυτού μας, «καθρέπτης του μοναχού», «πλούτος του μοναχού», αδαμάντινο και ανεκτίμητο στεφάνι του μοναχού», σημείο της αγάπης του Θεού. Εάν θέλει να γνωρίσει γρήγορα ο μοναχός την ωφέλεια της προσευχής, ας ενώσει την μνήμη του ονόματος του Ιησού με την αναπνοή του.

Κάθε πνευματική πάλη του μοναχού γίνεται εναντίον των παθών και για την απόκτηση των αρετών. Ας προσέξουμε τα παρακάτω αποφθέγματα:

– Η ιατρεία της παρρησίας αγοράζεται με τον χρυσό της ταπεινώσεως.

– Όποιος απέκτησε την μνήμη του θανάτου δεν αμαρτάνει ποτέ.

– Υπακοή σημαίνει τάφος του προσωπικού θελήματος.

– Ο οκνηρός μοναχός είναι βασιλεύς του κόσμου της αμαρτίας.

– Ο αλαζόνας μοναχός δεν έχει ανάγκη από δαίμονες, διότι ο ίδιος έγινε δαίμονας του εαυτού του.

Η σωματική άσκησις έχει μεγάλη δύναμη κατά των δαιμόνων, διότι η αποξηραμένη λάσπη δεν προσελκύει πλέον τους χοίρους, ούτε και το μαραμένο από την άσκηση σώμα αναπαύει πλέον τους δαίμονες.

Η μεγαλύτερη φροντίδα του μοναχού είναι να λυτρωθεί από την αναισθησία, η οποία είναι «θάνατος της ψυχής προ του θανάτου σου σώματος». Ταυτόχρονα ν’ αγωνισθεί για την απάθεια, η οποία είναι «η ανάστασις της ψυχής προ της αναστάσεως του σώματος». Το τιμιώτερο στολίδι του είναι η αγία παρθενία και αγνεία. Αυτός που την επέτυχε, απέθανε και ανέστη και ζει από εδώ την αφθαρσία του μέλλοντος αιώνος.

Λόγω της ανεκτιμήτου αξίας που έχει το βιβλίο αυτό του Οσίου, διαβάζεται στις ιερές Ακολουθίες κατά την διάρκεια της Νηστείας και είναι ένα από τα κορυφαία και λαοφιλέστερα βιβλία του ορθοδόξου μοναχισμού. Ο συγγραφεύς του, όσιος Ιωάννης, κατέχει πρωτεύουσα θέση ανάμεσα στους μεγάλους διδασκάλους και Πατέρες της Εκκλησίας.

Άγιος Πετρώνιος( Τανάσε) , Οι πύλες της Μετανοίας- Στοχασμοί στο Τριώδιο .