Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Παρασκευή 20 Νοεμβρίου 2026

ΕΙΣΟΔΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ. Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα: « ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΕΞ ΑΥΤΟΥ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ»

 ΕΙΣΟΔΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

    Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου 

                                 με θέμα:

                          « ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ

               ΚΑΙ ΤΑ ΕΞ ΑΥΤΟΥ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ»

           [εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 21-11-1982]                                                                                                                                            «Την θεόπαιδα Παρθένον  καί Θεοτόκον ἐν ναῷ Κυρίου προσαγομένην εὐσεβῶς ἀνευφημήσωμεν…»

     Σήμερα, αγαπητοί μου, η Εκκλησία μας γιορτάζει την Είσοδον της Υπεραγίας Θεοτόκου εις τον ναόν του Σολομώντος, εις τα Άγια των Αγίων. Είναι γνωστό ότι οι γονείς της Υπεραγίας Θεοτόκου, Ιωακείμ και Άννα, ήσαν στείροι. Δηλαδή δεν έκαναν παιδιά. Και είχαν φθάσει σε μία προχωρημένη ηλικία, και παιδί δεν είχαν. Επειδή δε εθεωρείτο όνειδος, κυρίως εις την γυναίκα που δεν έκανε παιδιά, γι’ αυτό τον λόγο νυχθημερόν παρακαλούσαν τον Κύριο να τους δώσει ένα παιδί. Και ο Κύριος εισήκουσε την προσευχή τους. Και τους έδωκε ένα κορίτσι. Την Υπεραγίαν Θεοτόκον. Και στις προσευχές τους μέσα, είχαν τάξει εις τον Θεόν να προσφέρουν το παιδί εις τον ναόν. Ό,τι δηλαδή είχε κάνει παλιότερα η Άννα, η γυναίκα του Ελκανά, η δεύτερη γυναίκα του Ελκανά, που δεν είχε παιδιά, κι εκεί παρακαλούσε τον  Θεό, στον ναό να της δώσει παιδί. Διότι η άλλη γυναίκα είχε πολλά παιδιά, και ησθάνετο πολύ δύσκολα, ησθάνετο όνειδος, όπως σας είπα, ντροπή· γι’ αυτόν τον λόγο, παρακαλούσε θερμά τον Θεό, και είπε: «Θεέ μου, δώσε μου ένα παιδί, και θα Σου το αφιερώσω». Και πράγματι, έκανε τον Σαμουήλ. Και τριών ετών τον έφερε εις τον ναόν και τον αφιέρωσε τότε επί αρχιερέως Ηλί. Και έμενε εις τον ναόν. Εκεί εκοιμάτο, εκεί έτρωγε, εκεί έμενε ο Σαμουήλ.

    Έτσι, το ίδιο συνέβη και με την Υπεραγίαν Θεοτόκον. Οι γονείς της, ο  Ιωακείμ και η Άννα, θερμά παρεκάλεσαν να τους δώσει παιδί, και αν τους έδινε, θα το αφιέρωναν στον Θεό. Και πράγματι, όταν εγεννήθη το παιδί τους, η Μαρία, την απεγαλάκτισαν, διότι έτσι εσυνηθίζετο τότε, εις ηλικίαν  τριών ετών. Και μόλις απεγαλακτίσθη, δηλαδή έκοψαν το γάλα το μητρικό, προσέφεραν το μικρό παιδάκι εις τον ναόν. Και οι ιερείς οδήγησαν το κοριτσάκι αυτό, των τριών ετών, την τριετίζουσα Μαρία, εις τα Άγια των Αγίων. Εκεί ουδείς εισήρχετο, ούτε ιερεύς, παρά μόνον ο αρχιερεύς, και αυτός μόνο μία φορά τον χρόνο! Και συνεπώς η παρουσία της Υπεραγίας Θεοτόκου ήτο κατ’ έμπνευση του Θεού να βρίσκεται εκεί, εις τα Άγια των Αγίων. 

     Το γεγονός αυτό που γιορτάζομε σήμερα, προβάλλεται και σε μας, αγαπητοί μου, με έναν έκτυπον τρόπον, που έρχεται να μας πει πολλά πράγματα. Ας δούμε μερικά σημεία απ’ αυτό το γεγονός που γιορτάζομε σήμερα, τι έχει σε μας να πει.

     Προσέξτε ένα σημείο, ένα πρώτο σημείο. Ότι οι γονείς της Θεοτόκου, δεν έκαναν παιδιά, και προσηύχοντο διαρκώς εις τον Θεόν να τους δώσει παιδί. Συνεπώς η Υπεραγία Θεοτόκος ήτο καρπός των προσευχών των. Τίθεται το ερώτημα: Όταν παντρεύονται δύο άνθρωποι, κι αποφασίζουν να κάνουν παιδιά, τα παιδιά είναι καρπός επιθυμίας ή καρπός αγίου πόθου; Τι είναι από τα δυο; Είναι καρπός προσευχών, ή καρπός, ξαναλέγω, σαρκός; Όταν είπα «καρπός επιθυμίας», δεν εννοώ απλώς και μόνον, ασφαλώς και αυτό, το στοιχείον της σαρκικής επιθυμίας, αλλά εννοώ το εξής: γενικά της επιθυμίας των ανθρώπων, από κίνητρο και ελατήριο το «εγώ» των. Δηλαδή επιθυμώ να έχω παιδιά, γιατί θέλω να έχω παιδιά; Να δημιουργήσω απογόνους; Να δημιουργήσω μίαν προέκτασιν της υπάρξεώς μου, ώστε αν εγώ πεθάνω, να υπάρχω στο παιδί μου και στον εγγονό μου; Αυτό δε, το βλέπομε πολλάκις στο όνομα, όταν οι άνθρωποι διαπληκτίζονται, χαλούν τις καρδιές των, να βγάλουν οπωσδήποτε το δικό τους όνομα, και, βάζοντας το δικό τους όνομα, να θέλουν να απαθανατισθούν στο πρόσωπο του παιδιού των ,του εγγονού των, κ.ο.κ. Αυτό είναι φανερό, ότι το ελατήριο της επιθυμίας της δημιουργίας των παιδιών, είναι εγωιστικό. Μ΄ αυτήν λοιπόν, την γενικήν έννοια, λέγω, τι είναι ένα παιδί, καρπός των προσευχών μας, καρπός αγίου πόθου ή καρπός μιας σαρκικής -γιατί όλα αυτά με μία λέξη, έτσι χαρακτηρίζονται- επιθυμίας;

     Πάντως είναι παρατηρημένο και η Ιστορία αυτό το διδάσκει, η  Ιστορία του Θεού, ότι γονείς που έκαναν παιδιά κατόπιν προσευχών, έκαναν άγια παιδιά. Έτσι κι ο άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής, ήτο καρπός προσευχών. Γι’ αυτό αγαπητοί μου, όταν θα κάνουμε παιδιά, όταν θέλουμε να κάνουμε παιδιά, ιδίως το λέγω πιο πολύ στους νέους ανθρώπους, που θα ήθελαν να δημιουργήσουν και να φτιάξουν οικογένεια, δεν θα κάνουν την οικογένεια μόνο για να έχουν μία δική τους ψυχολογική άνεση ή και περαιτέρω άλλης φύσεως ανέσεις ή απλώς γιατί όπως λένε κατά τη συνήθη έκφραση «παντρευόμενος να μπει κανείς στον δρόμο του». Ποιο δρόμο; Ας το πούμε, τον κοινωνικόν δρόμον. Δηλαδή; Να, αυτό που κάνουν όλοι, θα το κάνουμε κι εμείς. Να μην διαφέρουμε από εκείνο που κάνουν οι άλλοι.  

    Στην πραγματικότητα την έννοια των πραγμάτων την χάνουμε. Θα πρέπει να αισθανόμαστε ότι είμεθα οικονόμοι μυστηρίων Θεού, όπως και οι ιερείς· και εδώ έχουμε το μυστήριο των παιδιών, τις αθάνατες ψυχές, που πρέπει να μυσταγωγήσουμε στον Θεό. Έτσι λοιπόν πρέπει να βλέπουμε το θέμα του γάμου και τη γέννηση των παιδιών. Το στριφογυρίζω πολλή ώρα στο μυαλό μου αν πρέπει να σας το πω, αλλά θα σας το πω, γιατί «Οὐ βούλομαι σεμνότητι λόγων καλλωπίζεσθαι, ἀλλά σεμνούς ποιῆσαι τούς ἀκούοντας», όπως λέγει ο Μέγας Βασίλειος. Δηλαδή εκείνη η αχαρακτήριστος έκφρασις: «Το παιδί αυτό γεννήθηκε γιατί ξέφυγε!». Ε, όχι δα..! Όχι δα… Που δείχνει ότι όλα τα ελατήρια, όλα τα κίνητρα της δημιουργίας παιδιών, δεν είναι παρά μόνον οι ηδονές μας και τίποτε άλλο. Μα, αν είναι δυνατόν ποτέ, κάτω από τέτοιες καταστάσεις, να έχει ευλογία αυτό το παιδί που θα γεννηθεί. 

    Γι’ αυτό λέγει ο Κύριος, το σημειώνει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης είναι εκείνοι οι οποίοι  «οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ ἐκ θελήματος σαρκὸς, οὐδὲ ἐκ θελήματος ἀνδρὸς, ἀλλ᾽ ἐκ Θεοῦ ἐγεννήθησαν». Αναμφισβήτητα μεσολαβεί η σαρκική επιθυμία· αλλά είναι αγιασμένη. Είναι κάτω από το θέλημα του Θεού. Όταν είναι κάτι κάτω από το θέλημα του Θεού, δεν είναι αυτό το πρωταρχικόν ελατήριον, αλλ΄ είναι απλώς κάτι που ακολουθεί, τότε βεβαίως κι αυτό που είναι και μοιάζει για σαρκικό, δεν είναι σαρκικό αλλά είναι πνευματικό. Αυτή η σάρκα η ίδια που φορώ αυτή τη στιγμή και που με τα μάτια αυτά σας βλέπω και με την γλώσσα αυτή σας ομιλώ, δεν είναι σάρκα με την έννοια ότι είναι κάτι απόβλητο και κάτι που δεν θα μπορεί να σταθεί στην αιωνιότητα. Θα αναστηθεί η σάρκα μου. Έχει την σφραγίδα της αιωνιότητος. Γιατί; Διότι η σάρκα μου είναι θέλημα του Θεού. Άλλο πράγμα θα πει σάρκα, κι άλλο πράγμα θα πει ζω σαρκικά. Είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Έτσι λοιπόν ασφαλώς μπαίνει ο γάμος, με όλα τα συμπαρομαρτούντα του. Αλλά πρέπει να φέρει ο γάμος τη σφραγίδα του Θεού, του θελήματος του Θεού.  Και τότε μπορώ να λέγω ότι μπορούμε να έχουμε παιδιά αγιασμένα. Έχουμε δηλαδή άγιες καταβολές. Αυτές είναι οι καταβολές, τα θεμέλια. Πολλές φορές λέμε για τα παιδιά ποιες είναι οι καταβολές των. Και συνήθως ανατρέχουμε στους προγόνους, στις λεγόμενες βιολογικές καταβολές. Μας διαφεύγει όμως ότι η μεγίστη καταβολή είναι η ευλογία του Θεού.

    Έτσι, τι βλέπουμε εις αυτό το ζεύγος το αγιασμένο, τον Ιωακείμ και την Άννα; Όταν το παιδάκι τους γίνεται τριών ετών, το έταξαν και το οδήγησαν στον ναό. Εκείνο το «έταξαν» είναι μεγάλο πράγμα. Διότι δεν έταξαν απλώς να του βάλουν μαύρα, όπως μερικοί τάζουν να βάλουν μαύρα στο παιδί τους και βάζουν όταν το  παιδί γεννηθεί ή ζήσει. Είναι ίσως και λίγο ανόητο το πράγμα αυτό… Ή άλλα πράγματα. Να ανάψουνε μια λαμπάδα ή ό, τι άλλο. Αφιερώνουν ολόκληρο το παιδί τους, και φεύγει από τη δικαιοδοσία τους, το αφιερώνουν στον Θεό. Και είχανε μόνο ένα· κι αυτό καρπός των γερατειών των και των προσευχών των. Εδώ κάνουν τόσα παιδιά οι άνθρωποι, και αν υποτεθεί ένα παιδί τους,  όχι αυτοί να το αφιερώσουν, αλλά το παιδί να θέλει να αφιερωθεί, να γίνει υπηρέτης του Θεού, να γίνει μοναχός, να γίνει κληρικός, τότε ξεσηκώνουν τον κόσμον, γιατί δεν θα ήθελαν το παιδί τους να αφιερωθεί εις τον Θεόν. Τους ελέγχει το γεγονός της σημερινής γιορτής.

     Αλλά αφιερώνουν αυτοί οι δύο ευλογημένοι γονείς το παιδί τους στον ναό. Πολλά έχει να μας πει αυτό. Σημειώσατε ότι αφιέρωσαν το παιδί τους στον ναό του Θεού. Αυτό για κάθε οικογένεια σημαίνει ότι οφείλουν να οδηγούν τα παιδιά τους εις τον ναόν. Έκφρασις είναι ο Εκκλησιασμός. Πρέπει τα παιδιά  μας να τα εκκλησιάζουμε. Από νήπια, από βρέφη. Διότι τριών ετών το παιδάκι-ήταν βρέφος- σημειώσατε ότι αφιερώθηκε ολοτελώς. Δεν σήμαινε ότι πιο μπροστά δεν πήγαιναν οι γονείς του να προσφέρουν τις θυσίες τους κλπ. μαζί με το νήπιό τους. 

     Έτσι κι εμείς οι Χριστιανοί γονείς οφείλομε, αγαπητοί μου, να οδηγούμε τα παιδιά μας τακτικώς και εγκαίρως εις τον ναόν του Θεού. Όχι Κυριακή παρά Κυριακή. Όχι Χριστούγεννα και Πάσχα. Κάθε Κυριακή και μεγάλη γιορτή. Προσέξτε, δεν θα στέλνομε το παιδί μας στην Εκκλησία· αλλά θα πηγαίνουμε με τα παιδιά μας στην Εκκλησία. Μην ξεχνάτε ότι το παράδειγμα είναι το Α και το Ω. Διότι δεν είναι επαρκές να στείλω το παιδί μου στην Εκκλησία. Πόσοι το λέγουν αυτό γονείς! «Στέλνω», λέγει , «το παιδί μου». Τρώει το παιδί σου για σένα αδελφέ μου; Κοιμάται το παιδί σου για σένα αδελφέ μου; Ο καθένας έχει το πρόσωπό του, έχει την ατομικότητά του. Το παιδί σου για το παιδί σου και σένα για σένα. Είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Λοιπόν· δεν θα στείλουμε το παιδί μας στην Εκκλησία, αλλά θα πάμε με το παιδί μας στην Εκκλησία. Ώστε το παιδί μας να λατρεύσει μαζί με μας τον Θεό, αλλά και να αντιληφθεί ότι πρέπει να μιμηθεί-μιμητικός είναι ο άνθρωπος- εκείνο που κάνουν οι γονείς του. Να βαδίσει πάνω στα χνάρια των γονιών του. Αυτό είναι πάρα πολύ σπουδαίο.

    Ακόμη εις τον ναόν η Υπεραγία Θεοτόκος τι έκανε; Έμεινε, ξέρετε, 11-12 χρόνια. Δηλαδή έως 15 ετών. Από εκεί παρελήφθη και οδηγήθηκε εις τα χέρια του Ιωσήφ, δια να μνηστευθεί. Από τον ναόν παρελήφθη. Προσέξτε κάτι. Η Υπεραγία Θεοτόκος προσηύχετο, μελετούσε και έκανε δουλειές στον ναό του Θεού. Δηλαδή διακονούσε τον ναό του Θεού. Αυτό το «προσηύχετο και μελετούσε» προδίδεται από την ωδή της. Βλέπομε την ωδή της, αυτήν την οποία είπε, ότι «από ΄δω και μπρος θα με μακαρίζουν οι γενεές» κλπ. κλπ. Αυτήν την ωδή την οποία είπε όταν είδε τη συγγενή της την Ελισάβετ, η οποία εγκυμονούσε τον Ιωάννη τον Πρόδρομο, και είναι ωδή εφάμιλλος από πλευράς ποιητικής και προφητικής, με τις άλλες ωδές της Παλαιάς Διαθήκης, όπως του Μωυσέως, του Αββακούμ, του Ησαΐου, δεν είναι παρά καρπός παρά μιας διαρκούς μελέτης· διότι έχει στοιχεία πολλά από την ωδή της Άννης, που έζησε 1200 χρόνια πριν από την Υπεραγίαν Θεοτόκον. Και μελετούσε εκεί εις τον ναόν. Αυτό τι σημαίνει; Σημαίνει ότι το παιδί μας πολύ νωρίς θα αρχίσουμε να το κατηχούμε. 

    Τι σημειώνει ο Απόστολος Παύλος στον Τιμόθεο; Του λέει ότι «από βρέφους γνωρίζεις τα ιερά γράμματα». Και ποιοι ήσαν που οδηγούσαν το παιδί από βρέφους εις τα ιερά γράμματα; «Η μάμμη σου», λέει, «η Λωίδα και η μητέρα σου η Ευνίκη».Το Πνεύμα του Θεού καταξίωσε να γραφούν τα ονόματα αυτών των δύο σπουδαίων γυναικών στην Αγία Γραφή. Και να ακούγονται και να μνημονεύονται παντού και πάντοτε. Δεν σημειώνεται γι’ αυτές ότι ήσαν μορφωμένες ή εργάζονταν σε γραφεία. Ή ότι ήσαν επιστήμονες. Ήξεραν την μεγίστην επιστήμην. Την πρώτην και μεγάλην και μοναδική επιστήμη. Την επιστήμη να μεγαλώνουν παιδιά! Να μεγαλώνουν και να ανατρέφουν παιδιά. Και το παιδί τους αυτό, ένα και μοναδικό, γιατί δεν είχε πατέρα, πέθανε- Έλληνας ήτο ο πατέρας του Τιμοθέου- Εβραίες αυτές· και μεγάλωσε ο Τιμόθεος όχι προσκολλημένος στην γιαγιά και στην μαμά. Δεν ήταν ένα μαμόθρεφτο παιδάκι, αλλά ήταν ένα παιδί που το πρόσεχαν να καταρτίζεται πνευματικά και να γίνει εκείνος που έγινε. Ο μεγάλος συνεργάτης του Αποστόλου Παύλου και ο πρώτος επίσκοπος Εφέσου. Αυτής της πρωτευούσης της Μικράς Ασίας, της Εφέσου.

    Ναι, αγαπητοί. Έτσι πρέπει να μεγαλώνουμε τα παιδιά μας, με κατήχηση. Να μάθουμε τα παιδιά μας, γι’ αυτό πάνε σχολείο, να μάθουν γράμματα, να διαβάζουν την Αγία Γραφή. Γι’ αυτό είναι δυστύχημα σήμερα που κόψαμε τα Αρχαία Ελληνικά και δεν θα μπορούν τα παιδιά μας να καταλαβαίνουν τα κείμενα. Είναι κι άλλες απόψεις, εθνικές, αλλά από την άποψη τη θρησκευτική, είναι ένα αυτόχρημα δυστύχημα. Ωστόσο όμως θα σας έλεγα βοηθήστε τα παιδιά σας να προσοικειωθούν με το βιβλίο του Λόγου του Θεού. Σιγά σιγά θα γίνεται μια μύησις διαρκής. Μετά στο Κατηχητικό Σχολείο, στην Κατήχηση. Να αγαπούν την κατήχηση, το κήρυγμα, να αγαπούν πολύ τον λόγο του Θεού. Και διαρκώς να καταρτίζονται. Να αγαπούν την Εκκλησία. Ο Κύριος πού ευρέθηκε δωδεκαετής; Στον ναό. Και τι είπε όταν η Θεοτόκος τον ζητούσε; «Οὐκ οἲδατε ὅτι ἐν τοῖς τοῦ Πατρός μου δεῖ εἶναι με;». Ότι έπρεπε να βρίσκομαι εις τα σκηνώματα του Πατρός μου;   Το κάθε παιδί πρέπει να αισθάνεται ότι ο οίκος του Θεού είναι οίκος δικός του. Γιατί είναι ο οίκος του Πατρός Του. Να αισθάνεται όμορφα μέσα εις τον ναό του Θεού. Γι’ αυτό, όπως στολίζουμε τα σπίτια μας, να είναι ευχάριστη η διαμονή μας, έτσι στολίζομε και τον ναό του Θεού, όχι μόνο προς τιμήν του Θεού, αλλά και δια την ευχάριστη διαμονή. Δεν είναι πολυτέλεια. Δια την ευχάριστη διαμονήν εκείνων οι οποίοι ευρίσκονται για να λατρεύσουν τον Θεό. Να μην κρυώνουν, να μην κουραστούν αλλά να έχουν όλην την άνεση και δυνατότητα να λατρεύσουν τον  Θεό. Να είναι όλα πολύ ωραία. Γιατί και ο Θεός τα έκανε όλα πολύ ωραία.

     Και κάτι ακόμα. Η Υπεραγία Θεοτόκος με τι ετρέφετο; Λέγει η Παράδοσις ότι άγγελοι την έτρεφαν. Αλλά ετρέφετο και με τον λόγο του Θεού. Άραγε είχε συλλάβει ότι εκείνη η  Κιβωτός, μέσα εις τα Άγια των Αγίων, ήταν η ιδία; Και ότι δεν έπαιρνε τιμή η Υπεραγία  Θεοτόκος, όπως λέγει ο Καβάσιλας, επειδή ευρίσκετο εις τα Άγια των Αγίων. Αλλά έδιδε τιμή εις τα Άγια των Αγίων! Διότι η Υπεραγία Θεοτόκος ήτο ανωτέρα από τα  Άγια των Αγίων, που ήταν υλικά, κτίσματα ήσαν, και η Υπεραγία Θεοτόκος ήτο ανωτέρα από την Κιβωτόν την οποία έβλεπε απέναντί της· και η Κιβωτός δεν ήταν παρά ο τύπος ο δικός της. Διότι εκείνη η Κιβωτός είχε τις πλάκες του Νόμου, τις πέτρινες, τις πλάκες του Λόγου του Θεού. Αλλά αυτός ο Λόγος όχι πια τυπωμένος επάνω σε πέτρες, χαραγμένος, αλλά αυτός ο Λόγος ζωντανός πια θα ενοικούσε σε μια άλλη Κιβωτό. Στην Κιβωτό των σπλάχνων της Υπεραγίας Θεοτόκου… Και θα εγίνετο η Υπεραγία Θεοτόκος, η ζωντανή, η ζώσα Κιβωτός. Και εκείνη η παλαιά Κιβωτός χάθηκε. Από τις αλλεπάλληλες συμφορές των Εβραίων χάθηκε. Και ο ναός κατεστράφη. Αλλά ο αληθής ναός του Θεού Λόγου, η Υπεραγία Θεοτόκος, είναι στον ουρανό. Και τιμάται από όλους τους αγγέλους του ουρανού κι από όλες τις γενεές των γενεών. Έτσι η Υπεραγία Θεοτόκος ετρέφετο μέσα εις τον ναό.

     Αγαπητοί μου. Πώς θα οδηγήσουμε τα παιδιά μας να τραφούν; Μόνο με τον λόγο του Θεού και με την κατήχηση; Όχι. Και με τα μυστήρια του Θεού. Θα κοινωνούμε τα παιδιά μας. Δεν θα λέμε στα παιδιά μας ότι πίνουν «κρασάκι και ψωμάκι». Αλλά θα τους λέμε με όλην τη σοβαρότητα ότι κοινωνούν το σώμα και το αίμα του Χριστού. Το παιδί, ξέρετε, ηρωοποιεί και με τη φαντασία του δίδει άλλες εικόνες στον ρεαλισμό που έχει μπροστά του. Θα πρέπει όμως σιγά-σιγά να του πούμε ότι κάτω από το ψωμί και το κρασί, είναι αυτός ο Χριστός ο ίδιος. Ότι αυτό που παίρνει είναι ο Χριστός. Δεν είναι κάτι άλλο. Δεν είναι σύμβολο, αλλά είναι αυτός ο ίδιος ο Χριστός. Τον Οποίον δεν βλέπουμε. Αλλά είναι ο Ίδιος. Και συνεπώς έτσι το παιδί σιγά-σιγά θα τρέφεται. Με τον εκκλησιασμό, με τη λατρεία, με το κήρυγμα, με την κατήχηση, με τα μυστήρια της Εκκλησίας. Έτσι θα γίνει καλός άνθρωπος. Έτσι θα γίνει καλός Χριστιανός. 

    Και μάλιστα στην εποχή που περνάμε την πολύ δύσκολη, θα αρχίσει να αποκτά με τον τρόπον αυτόν, κι εκεί πρέπει να αποβλέπουν όλα αυτά, να αποκτηθεί εκκλησιαστικό φρόνημα, εκκλησιαστική συνείδηση. Τι είναι αυτό το εκκλησιαστικό φρόνημα; Να φρονώ εκκλησιαστικά. Να βλέπω τα πάντα μέσα στη Δημιουργία από το πρίσμα της Εκκλησίας. Διότι τα πάντα είναι Εκκλησία.  Το ξέρετε ότι όλα καλούνται να γίνουν Εκκλησία; Όλη η κτιστή φύσις, ό,τι κτιστό επί της γης, αυτή αύτη η γη, όλοι οι άνθρωποι… οι άνθρωποι βέβαια δυστυχώς δεν εκκλησιοποιούνται, γιατί δεν θέλουν, αυτός ο ουρανός, με τα απειράριθμα αστέρια του, το ξέρετε ότι καλούνται να εκκλησιαστικοποιηθούν; Δηλαδή να γίνουν Εκκλησία. Να μπουν στον χώρο της αφθαρσίας και της αθανασίας, μέσα στην οποία θα βασιλεύει η δικαιοσύνη και η αγάπη και η παρουσία του Θεού; Το γνωρίζετε αυτό; Κι όλα αυτά δυνάμει αυτού του σαρκωθέντος Θεού Λόγου και αναστηθέντος; Και αφθαρτισθέντος Θεού Λόγου ως προς την ανθρώπινη φύση; Προσέξτε. Αυτό θα πει έχω εκκλησιαστικό φρόνημα. Είναι μεγάλο πράγμα αυτό.

    Γι’ αυτό, αγαπητοί μου, οδηγείτε τα παιδιά σας σε αυτό το φρόνημα το εκκλησιαστικό. Θα τα στείλετε να φιλήσουν το χέρι των ιερέων. Να σηκώνονται όταν βλέπουν ιερέα. Να προσέχουν πολύ. Έχουμε κι εμείς αμαρτίες. Οι ιερείς έχουμε. Γιατί ο λαός δίνει τους ανθρώπους να γίνουν ιερείς και κατά τον λαό και οι ιερείς και κατά τους ιερείς και ο λαός. Το ίδιο πράγμα είμαστε. Αλλά παρά ταύτα πρέπει να διασώσουμε μερικά πράγματα. Για να παιδαγωγήσουμε ορθά τα παιδιά μας. Και να βγούμε από αυτήν την κατάσταση την άσχημη, την τρομακτική, τη φοβερή. Να δημιουργήσουμε μια καινούρια γενεά. Μια γενεά αναγεννημένη και που θα ευλαβείται τον Θεό, θα έχει εκκλησιαστικό φρόνημα, μια γενεά που θα αγιάζεται και μια γενεά που θα αγαπάει και τους ανθρώπους και την πατρίδα και ό,τι έχει αξία στον κόσμον αυτόν. Γιατί όλες οι αξίες σήμερα έχουν ανατραπεί. Ας δημιουργήσουμε λοιπόν τέτοια εκκλησιαστική αγωγή στα παιδιά μας. Και τότε πραγματικά θα βλέπουμε ευτυχισμένη γενεά. Θέλετε; Η γιορτή η σημερινή, τα Εισόδια της Υπεραγίας  Θεοτόκου, οι γονείς της Υπεραγίας Θεοτόκου, ο Ιωακείμ και η Άννα, αυτό το γεγονός της Εισόδου της Θεοτόκου εις τον ναόν, όλα αυτά δείχνουν τον δρόμο. Στέκονται ένα οροθέσιο.


  ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

    και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητη  μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,  ψηφιοποίηση και επιμέλεια της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας:

                              Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος


ΠΗΓΕΣ:

Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

http://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/ueotokos/ueotokos_020.mp3


Χρήστος Γαλανόπουλος, Γέρων Μελέτιος Συκιώτης, Κόλλα και σκόνες αγιογραφίας σε μουσαμά, 2023

Μητέρα Σιλουάνα γράφει.




🌿 Μια σχέση δεν παραμένει αγνή μόνο και μόνο επειδή ξεκίνησε όμορφα. Ακόμη και το καθαρό νερό θολώνει, αν δεν το φροντίσουμε. Μέσα σε έναν στενό δεσμό, μπορεί να εμφανιστούν η κτητικότητα, η ζήλια, μια κρυφή επιθυμία για έλεγχο ή η ανάγκη για αποκλειστικότητα — στοιχεία που αρχικά ίσως φαντάζουν ως «περίσσευμα αγάπης», αλλά που σταδιακά μπορούν να πνίξουν τον άλλον.

🔥 Γι’ αυτό και η αγάπη απαιτεί εγρήγορση. Οφείλουμε να εξετάζουμε τις σκέψεις μας, τις κινήσεις μας, όσα απαιτούμε χωρίς να τα ζητάμε ρητά, καθώς και τη δυσαρέσκεια που γεννιέται όταν ο άλλος δεν ανταποκρίνεται όπως εμείς θα θέλαμε.

Η αγνότητα μιας σχέσης δεν σημαίνει την πλήρη απουσία πειρασμού· σημαίνει, αντίθετα, να μην επιτρέπουμε στον πειρασμό να γίνει ο κανόνας.

🕯️ Κάποιες φορές, χρειάζεται να φέρουμε αυτά τα ζητήματα στην Εξομολόγηση — να τα ονομάσουμε και να τα βγάλουμε από το σκοτάδι. Διότι όσα κρύβουμε επιμελώς, συχνά καταλήγουν να μας ελέγχουν.

Η αληθινή αγάπη δεν φοβάται το φως.

Mother Siluana

Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά .ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΟΔΟ ΣΤΑ ΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΤΗΣ ΠΑΝΥΠΕΡΑΓΝΗΣ ΔΕΣΠΟΙΝΑΣ ΜΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ.




 Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά

        ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΟΔΟ ΣΤΑ ΑΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ

       ΤΗΣ ΠΑΝΥΠΕΡΑΓΝΗΣ ΔΕΣΠΟΙΝΑΣ ΜΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ 

      Εάν το  δέντρο αναγνωρίζεται από τον καρπό και το καλό δέντρο παράγει επίσης καλό καρπό[βλ. Ματθ.7,16: «Ἀπὸ τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς. μήτι συλλέγουσιν ἀπὸ ἀκανθῶν σταφυλὴν ἢ ἀπὸ τριβόλων σῦκα;(: Από τη διαγωγή τους και τα έργα τους, που σαν καρπό παράγουν, θα τους μάθετε καλά. Μήπως μαζεύουν από τα αγκάθια σταφύλια ή από τους αγκαθωτούς θάμνους σύκα;)» και Λουκ.6,44: «Ἓκαστον γὰρ δένδρον ἐκ τοῦ ἰδίου καρποῦ γινώσκεται. οὐ γὰρ ἐξ ἀκανθῶν συλλέγουσι σῦκα, οὐδὲ ἐκ βάτου τρυγῶσι σταφυλήν(:Κάθε δέντρο διακρίνεται και αναγνωρίζεται εάν είναι καλό ή κακό από τον καρπό που βγάζει· διότι από αγκάθια δεν μαζεύουν ως καρπό σύκα, ούτε από βάτο τρυγούν ποτέ σταφύλι)»], η μητέρα της αυτοαγαθότητος, η γεννήτρια της αΐδιας καλλονής, πώς δεν θα υπερείχε ασυγκρίτως κατά την καλοκαγαθία από κάθε αγαθό εγκόσμιο και υπερκόσμιο; Διότι η δύναμη που καλλιέργησε τα πάντα, η συναϊδία και απαράλλακτη εικόνα της αγαθότητας, ο προαιώνιος και υπερούσιος και υπεράγαθος Λόγος, από ανέκφραστη φιλανθρωπία και ευσπλαχνία, για χάρη μας θέλησε να περιβληθεί τη δική μας εικόνα, για να ανακαλέσει τη φύση που είχε συρθεί κάτω στους  μυχούς του άδη και να την ανακαινίσει, διότι είχε παλαιωθεί, και να την αναβιβάσει προς το υπερουράνιο ύψος της βασιλείας και θεότητός Του.

      Για να ενωθεί, λοιπόν, με αυτήν καθ’ υπόσταση, επειδή χρειαζόταν σαρκικό πρόσλημμα και σάρκα νέα συγχρόνως και δική μας, ώστε να μας ανανεώσει από εμάς τους ίδιους, και επιπλέον χρειαζόταν και κυοφορία και γέννα σαν τη δική μας, τροφή μετά τη γέννα και κατάλληλη αγωγή, γινόμενος προς χάριν μας καθ΄όλα σαν εμάς, βρίσκει για όλα πρέπουσα υπηρέτρια και χορηγό αμόλυντης φύσεως από τον εαυτό της αυτήν την αειπάρθενη, η οποία υμνείται από εμάς και της οποίας σήμερα εορτάζουμε την παράδοξη είσοδο στα άγια των αγίων· διότι αυτήν προορίζει πριν από αιώνες ο Θεός για τη σωτηρία και αποκατάσταση του γένους και την εκλέγει ανάμεσα από όλους, όχι απλώς τους πολλούς, αλλά τους από τους αιώνες εκλεγμένους και θαυμαστούς και περιβόητους για την ευσέβεια και σύνεση, καθώς και για τα κοινωφελή και θεοφιλή συγχρόνως ήθη και λόγια και έργα.

     Διότι στην αρχή σηκώθηκε εναντίον μας ο νοητός και αρχέκακος όφις και μας κατέρριψε στα βάραθρα του άδη. Και υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους σηκώθηκε εναντίον μας και υποδούλωσε τη φύση μας· φθόνος και ζηλοτυπία και μίσος, αδικία και δόλος και σοφιστεία, και μαζί με τα τέτοια, η θανατηφόρος δύναμη που έχει μέσα του, την οποία πρώτος γέννησε και  μόνος του, αφού πρώτος αυτός αποστάτησε από την αληθινή ζωή. Πραγματικά στην αρχή φθόνησε τον Αδάμ, όταν τον είδε να ζει στον τόπο της άφθαρτης τρυφής και να περιλάμπεται με θεοειδή δόξα και να οδηγείται από τη γη στον ουρανό, από όπου αυτός απορρίφθηκε δικαίως και από φθόνο εξεμάνη εναντίον του με τη χειρότερη μανία, ώστε να θελήσει και να τον θανατώσει ακόμη.

      Ο φθόνος είναι πατέρας όχι του μίσους μόνο, αλλά και του φόνου, τον οποίο επέφερε σε εμάς αναμειγνύοντάς τον με δόλο ο δολερός και αληθινά μισάνθρωπος όφις. Διότι καταλήφθηκε από έρωτα προς την τυραννία σε βάρος του εντελώς άδικα, για καταστροφή του πλασθέντος κατ’ εικόνα και ομοίωση Θεού· επειδή όμως δεν τόλμησε να επιτεθεί κατά πρόσωπο, χρησιμοποίησε τον δόλο και την πονηρία. Αφού πλησίασε δια του αισθητού όφεως ως φίλος και καλός σύμβουλος ο φοβερός και πραγματικά εχθρός και επίβουλος, κατορθώνει, φευ, κρυφά να επιτύχει και με την αντίθεη συμβουλή χύνει σαν δηλητήριο στον άνθρωπο τη θανατηφόρα δύναμή του.

      Εάν λοιπόν ο Αδάμ, κρατώντας δυνατά τότε τη θεία εντολή, απέρριπτε την εχθρική πονηρή συμβουλή, θα φαινόταν νικητής κατά του αντιπάλου και ανώτερος της θανατηφόρας φθοράς, καταντροπιάζοντας τον μανιακό και δόλιο προσβολέα. Επειδή όμως εκείνος υποκύπτοντας εκουσίως, που δεν έπρεπε ποτέ να το κάμει, νικήθηκε και αχρειώθηκε, και έτσι, αφού ήταν ρίζα του γένους μας, ανέδειξε καταλλήλους θνητούς βλαστούς, χρειαζόταν οπωσδήποτε, αν έπρεπε να ανταποδώσουμε την ήττα, να κερδίσουμε την νίκη, να απορρίψομε με ψυχή και σώμα το θανατηφόρο δηλητήριο και να απολαύσουμε ζωή και μάλιστα ζωή αιώνια και απαθή.

     Χρειαζόταν λοιπόν το γένος μας νέα ρίζα, δηλαδή νέο Αδάμ, όχι μόνο αναμάρτητο, αλλά και εντελώς ανεξαπάτητο και αήττητο, που επιπλέον μπορεί και να συγχωρεί τις αμαρτίες και να καθιστά αθώους τους ενόχους, που όχι μόνο ζει αλλά και ζωοποιεί, ώστε να μεταδίδει ζωή και άφεση αμαρτιών και στους προσκολλωμένους σε Αυτόν και συγγενείς κατά το γένος, αναζωογονώντας όχι μόνο τους μεταγενεστέρους, αλλά και τους πριν από Αυτόν αποθανόντες.

     Γι΄αυτό ο Παύλος, η μεγάλη σάλπιγγα του Πνεύματος, βοά λέγοντας: «Ἐγένετο ὁ πρῶτος ἄνθρωπος Ἀδὰμ εἰς ψυχὴν ζῶσαν· ὁ ἔσχατος Ἀδὰμ εἰς πνεῦμα ζωοποιοῦν(:Έγινε ο πρώτος άνθρωπος, ο Αδάμ, εμψυχωμένος με ψυχή ζωντανή, που δίνει ζωή και στο σώμα. Ο έσχατος Αδάμ, ο Κύριος δηλαδή, ο Οποίος δέχθηκε όλη την παρουσία και κατοίκηση του Αγίου Πνεύματος, υπήρξε γεμάτος Πνεύμα, που μεταδίδει ζωή πνευματική)» [Α΄Κορ.15,45]. Αναμάρτητος δε και ζωοποιός και ικανός να συγχωρεί αμαρτίες δεν είναι κανείς πλην του Θεού. Επομένως ο νέος Αδάμ ήταν αναγκαίο να είναι όχι μόνο άνθρωπος, αλλά και Θεός, να είναι κυριολεκτικώς ζωή και σοφία, δικαιοσύνη και αγάπη, ευσπλαχνία και κάθε άλλο αγαθό, ώστε να διενεργήσει την ανακαίνιση και αναζώωση του παλαιού Αδάμ με έλεος και σοφία και δικαιοσύνη. Ο νοητός και αρχέκακος όφις, χρησιμοποιώντας  τα αντίθετα από αυτά, προκάλεσε σε μας την παλαίωση και τη νέκρωση.

    Όπως λοιπόν στην αρχή ο ανθρωποκτόνος από φθόνο και μίσος ξεσηκώθηκε εναντίον μας, έτσι ο Αρχηγός της ζωής κινήθηκε προς υπεράσπισή μας από υπερβολή φιλανθρωπίας και αγαθότητας· διότι αγάπησε δίκαια τη σωτηρία του πλάσματός Του, που ήταν να το φέρει πάλι στην εξουσία και να το ξανασώσει, όπως εκείνος ο αρχέκακος άδικα αγάπησε την απώλεια του πλάσματος του Θεού, που ήταν να το υποτάξει στον εαυτό του και να του επιβάλλεται τυραννικώς. Όπως δε αυτός διέπραξε τη νίκη του και την πτώση του ανθρώπου με αδικία και δόλο, με απάτη και σοφιστεία, έτσι ο Ελευθερωτής με δικαιοσύνη και σοφία και αλήθεια πραγματοποίησε την τελική ήττα του αρχέκακου και την ανακαίνιση του πλάσματός Του. Αλλά η ανάπτυξη του θέματος για τη σοφία που υπάρχει σε αυτή τη Θεία Οικονομία δεν είναι του παρόντος καιρού.

     Ήταν δε θέμα ακριβούς δικαιοσύνης και η ίδια η ανθρώπινη φύση που ηττήθηκε και εκούσια υποδουλώθηκε, εκούσια να ξαναπαλαίψει και για τη νίκη και να απωθήσει τη δουλεία. Γι'αυτό ο Θεός ευδόκησε να αναλάβει από εμάς τη φύση μας, ενούμενος με αυτήν παραδόξως καθ’ υπόσταση. Ήταν δε αδύνατο η υψίστη εκείνη και υπεράνω του νου καθαρότητα να ενωθεί με μολυσμένη φύση, διότι ένα μόνο πράγμα είναι αδύνατο στον Θεό, το να συνέλθει σε ένωση με ακάθαρτο, πριν αυτό καθαριστεί.

       Γι΄αυτό και χρειαζόταν κατ’ ανάγκη μια τελείως αμόλυντη και καθαρότατη παρθένος για  κυοφορία και γέννηση Εκείνου που είναι και εραστής της και δοτήρ της καθαρότητας, η οποία και προορίστηκε και αποτελέστηκε και φανερώθηκε, και το σχετικό με αυτήν μυστήριο τελέστηκε, με πολλά παράδοξα γεγονότα που κατά καιρούς συνήλθαν σε ένα.

      Γι΄ αυτό και τα γεγονότα που συνετέλεσαν σε αυτό εορτάζονται από εμάς σήμερα, αφού από το αποτέλεσμα αντιληφθήκαμε κυρίως το μεγαλείο των γεγονότων που οδήγησαν προς το τόσο μεγάλο τέλος· διότι Αυτός που είναι εκ Θεού και προς τον Θεό και Θεός, και Λόγος και Υιός του υψίστου Πατρός, συνάναρχος και συναΐδιος, γίνεται υιός ανθρώπου, αυτής της αειπάρθενης. «Ἰησοῦς Χριστὸς χθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας(:Ο Ιησούς Χριστός ήταν χθες, είναι και σήμερα ο ίδιος, και θα είναι ο ίδιος και στους αιώνες)»[Εβρ.13,8], άτρεπτος κατά τη θεότητα, άμεμπτος κατά την ανθρωπότητα. «Αυτός μόνος», όπως ήδη προεμαρτύρησε ο Ησαΐας[Ησ.53,9] «ἀνομίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ(:δεν διέπραξε καμία παράβαση του  νόμου, ούτε βρέθηκε δόλος ή λόγος ψεύτικος στο στόμα του)». Και όχι μόνο αυτό, αλλά και Αυτός μόνος δεν συνελήφθηκε με ανομίες, ούτε γεννήθηκε με αμαρτίες, όπως μαρτυρεί ο Δαβίδ στους Ψαλμούς για τον εαυτό του και για κάθε άνθρωπο, ώστε να είναι και κατά το πρόσλημμα τελείως καθαρός και αμόλυντος και να μην χρειάζεται ούτε κατ’ αυτό καθάρσια μέσα για τον εαυτό Του· για να είναι έτσι δυνατό, διαβιβάζοντας σε εμάς για χάρη μας δικαίως μαζί και πανσόφως τόσο την κάθαρση, όσο και το πάθος, να δεχθεί και τον θάνατο και την ανάσταση.

      Πραγματικά η κατά τη σάρκα ορμή προς γένεση, που είναι ακουσία και απειθής στον νόμο του νοός, αν και από μερικούς δουλαγωγείται βιαίως, από μερικούς δε σωφρόνως αφήνεται μόνο για παιδοποιία, πάντως φέρει τα σύμβολα της από την αρχή καταδίκης, καθώς είναι και λέγεται φθορά και οπωσδήποτε για τη φθορά γεννά, και είναι εμπαθής κίνηση του ανθρώπου που δεν κράτησε την τιμή, την οποία η φύση μας πήρε από τον Θεό, αλλά ομοιώθηκε με τα κτήνη.

     Γι΄αυτό όχι μόνο ήλθε ο Θεός ανάμεσα στους ανθρώπους, αλλά και ήλθε από Παρθένο αγνή και αγία, μάλλον δε Πανυπέραγνη και Υπεραγία, αφού είναι παρθένος όχι μόνο υπερτέρα μολυσμού σαρκός, αλλά και ανωτέρα από μολυσμένους σαρκικούς λογισμούς. Τη σύλληψή της επέφερε επέλευση παναγίου Πνεύματος, όχι ορέξεως σαρκός, προκάλεσε ευαγγελισμό και πίστη στην ενανθρώπηση του Θεού που νικά κάθε λόγο ως εξαίσια και υπέρ λόγο, αλλά δεν πρόλαβε συγκατάθεση και πείρα εμπαθούς· διότι συνέλαβε και γέννησε, ενώ είχε εντελώς απομακρυσμένη τέτοια επιθυμία με την προσευχή και την πνευματική θυμηδία -διότι είπε η παρθένος προς τον ευαγγελιστή άγγελο: «Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου· γένοιτό μοι κατὰ τὸ ῥῆμά σου(:Ιδού είμαι η δούλη του Κυρίου, πρόθυμη να υπηρετήσω τις βουλές Του. Ας γίνει σε ‘μένα όπως το είπες)»[Λουκά 1,38]. Για να ευρεθεί λοιπόν παρθένος ικανή γι΄αυτό, ο Θεός προορίζει προ αιώνων και εκλέγει ανάμεσα στους εκλεγμένους από αιώνες αυτήν την υμνουμένη τώρα από εμάς αειπάρθενη κόρη.

     Και βλέπετε από πού άρχισε η εκλογή. Ανάμεσα στα παιδιά του Αδάμ εξελέγη από τον Θεό ο θαυμάσιος Σηθ, που με την ευκοσμία των ηθών, την ευταξία των αισθήσεων και την ευπρέπεια των αρετών έδειχνε τον εαυτό του έμψυχο ουρανό και πέτυχε γι΄αυτό την εκλογή, από την οποία επρόκειτο να βλαστήσει αυτή η παρθένος ως θεοπρεπές όχημα του υπερουράνιου Θεού και να ανακαλέσει τους ανθρώπους προς ουράνια υιοθεσία.

     Γι΄αυτό όλοι οι από του Σηθ[Γέν. 4,26: «Καὶ τῷ Σὴθ ἐγένετο υἱός, ἐπωνόμασε δὲ τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐνώς· οὗτος ἤλπισεν ἐπικαλεῖσθαι τὸ ὄνομα Κυρίου τοῦ Θεοῦ(:Και από τον Σηθ γεννήθηκε υιός και έδωσε σε αυτόν τον όνομα Ενώς· αυτός πίστεψε και στήριξε τις ελπίδες του στον Θεό και λάτρεψε και  έκανε πάντοτε επίκληση στο όνομα Κυρίου του Θεού)» ονομάζονταν «υιοί Θεού», διότι από αυτήν τη γενεά επρόκειτο ο Υιός του Θεού να γίνει υιός ανθρώπου, εφόσον άλλωστε και ο Σηθ γλωσσικώς σημαίνει ανάσταση, μάλλον δε εξανάσταση, η οποία είναι κυρίως ο Κύριος που επαγγέλλεται και χαρίζει αθάνατη ζωή σε όσους πιστεύουν σε Αυτόν.

     Και πόσο ταιριαστός είναι ο τύπος! Ο μεν Σηθ έγινε για την Εύα όπως λέγει αυτή στη θέση του Άβελ, τον οποίο φόνευσε από φθόνο ο Κάιν[Γέν. 4,25: «Ἒγνω δὲ Ἀδὰμ Εὔαν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ συλλαβοῦσα ἔτεκεν υἱόν, καὶ ἐπωνόμασε τὸ ὄνομα αὐτοῦ Σήθ, λέγουσα· ἐξανέστησε γάρ μοι ὁ Θεὸς σπέρμα ἕτερον ἀντὶ Ἄβελ, ὃν ἀπέκτεινε Κάϊν(: Και συνευρέθηκε ο Αδάμ με τη γυναίκα του την Εύα, η οποία αφού έμεινε έγκυος γέννησε υιό και έδωσε σε Αυτόν το όνομα Σηθ, λέγοντας με πόνο ψυχής: ‘’Τον ονόμασα Σηθ[:εξανάσταση], διότι ο Θεός μού έδωσε άλλο παιδί αντί του Άβελ, τον οποίο σκότωσε ο Κάιν)»]· ο δε τόκος της Παρθένου, Χριστός, έγινε στη φύση αντί για τον Αδάμ, τον οποίο θανάτωσε από φθόνο ο αρχηγός και προστάτης της κακίας. Αλλά ο μεν Σηθ δεν ανέστησε τον Άβελ, αφού ήταν απλώς τύπος της αναστάσεως· ο δε Κύριός μας Ιησούς Χριστός ανέστησε τον Αδάμ, διότι Αυτός είναι η αληθινή των ανθρώπων Ζωή και Ανάσταση, εξαιτίας της οποίας και οι απόγονοι του Σηθ αξιώθηκαν τη θεία υιοθεσία κατά την ελπίδα τους, ονομαζόμενοι «υιοί του Θεού». Ότι δε ονομάζονταν υιοί του Θεού εξαιτίας αυτής της ελπίδας είναι φανερό από τον πρώτο ονομασθέντα που διαδέχθηκε την εκλογή. Ήταν δε αυτός ο Ενώς του Σηθ, ο οποίος κατά το γεγραμμένο από τον Μωυσή πρώτος «οὗτος ἤλπισεν ἐπικαλεῖσθαι τὸ ὄνομα Κυρίου τοῦ Θεοῦ(: αυτός πίστεψε και στήριξε τις ελπίδες του στον Θεό και λάτρεψε και έκανε πάντοτε επίκληση στο όνομα Κυρίου του Θεού)» [Γέν. 4,26]. Βλέπετε σαφώς ότι πέτυχε το θείο όνομα σύμφωνα με την ελπίδα;

     Αφού λοιπόν άρχισε από τα ίδια τα παιδιά του Αδάμ η εκλογή γι’ αυτήν που κατά την πρόγνωσή Του θα γινόταν μητέρα του Θεού και επετελείτο διαμέσου των κατά καιρούς γενεών, κατέβηκε μέχρι του βασιλέως και προφήτου Δαβίδ και των διαδόχων του θρόνου και του γένους του. Επειδή δε ο καιρός καλούσε τώρα την αποτελείωση της θείας αυτής εκλογής, εξελέγησαν από τον Θεό ο Ιωακείμ και η Άννα από τον οίκο και τη γενεά του Δαβίδ, που ήσαν μεν άτεκνοι, συζούσαν δε με σωφροσύνη και ήσαν ανώτεροι στην αρετή από όλους όσοι ανάγουν στον Δαβίδ την ευγένεια του γένους και του ήθους. Αυτό το ζεύγος ζητούσε δια της ασκήσεως και προσευχής τη λήξη της ατεκνίας τους από τον Θεό και υποσχόταν να αναθέσουν σε Αυτόν από βρέφος αυτό που θα γεννούσαν.

     Τότε παρέχεται η υπόσχεση και δίδεται παιδί, η τωρινή Θεομήτωρ, ώστε η πανάρετη κόρη να γεννηθεί από πολυαρέτους γονείς και η πάναγνη από εξαιρετικά σώφρονες, και να λάβει ως καρπό η σωφροσύνη, συνερχομένη με την προσευχή και την άσκηση, το να γίνει γεννήτρια της παρθενίας, και μάλιστα παρθενίας που προβάλλει αφθόρως κατά τη σάρκα τον προαιωνίως γεννημένο από παρθένο Πατέρα κατά τη θεότητα. Τι φτερά είχε εκείνη τη προσευχή! Τι παρρησία που βρήκε ενώπιον του Κυρίου!

      Αλλά επειδή βέβαια εκείνοι πέτυχαν έτσι τα ζητούμενα με την προσευχή τους και είδαν την προς αυτούς θεία επαγγελία να εκπληρώνεται έμπρακτα, σπεύδοντας και αυτοί να εκπληρώσουν την προς τον Θεό υπόσχεση ως φιλαλήθεις και θεοφιλείς και φιλόθεοι συγχρόνως, ευθύς μετά τον απογαλακτισμό οδηγούν την αληθινά ιερά και θεόπαιδα και τώρα θεομήτορα Παρθένο στο ιερό του Θεού και στον ιεράρχη που βρισκόταν σε αυτό.

      Αυτή δε, γεμάτη θεία χάρη και τέλειο νου ακόμη και σ’ αυτήν την ηλικία, αντιλαμβανόταν από τότε, και μάλιστα καλύτερα από τους άλλους τα τελούμενα σε αυτήν, και έδειξε, με όποιον τρόπο μπορούσε, ότι δεν οδηγείται, αλλά αυτή μόνη της με ελεύθερη γνώμη προσέρχεται στον Θεό, σαν να είναι από εαυτού της πτερωμένη προς τον ιερό και θείο έρωτα και να θεωρεί αγαπητή και να αναγνωρίζει ως αξία της την είσοδο και κατοικία στα άγια των αγίων.

    Γι΄αυτό και ο αρχιερέας του Θεού, αφού αντιλήφθηκε τότε ότι η κόρη είχε ένοικη τη θεοειδή χάρη παραπάνω από όλους, έπρεπε να την αξιώσει το ανώτερο από όλους, να την εισαγάγει στα άγια των αγίων και να πείσει αυτό που γινόταν όλους τους τότε ανθρώπους να αγαπούν, με τη σύμπραξη και απόφαση του Θεού μαζί, που έστελνε από άνω δι’ αγγέλου απόρρητη τροφή στην Παρθένο εκεί.

       Με αυτήν την τροφή δυνάμωνε καλύτερα τη φύση της και συντηρούσε και τελειοποιούσε τον εαυτό της κατά το σώμα καθαρότερα και ανώτερα από τις ασώματες δυνάμεις, έχοντας ως υπηρέτες τους ουράνιους νόες, διότι δεν εισήχθηκε απλώς και μόνο στα άγια των αγίων, αλλά και κατά κάποιον τρόπο παραλήφθηκε από τον Θεό σε συνοίκηση με Αυτόν για όχι ολίγα έτη· ώστε έτσι στον κατάλληλο καιρό να ανοιχθούν οι ουράνιες μονές και να δοθούν για αΐδια κατοικία σε όσους πιστεύουν στην παράδοξη γέννα της.

    Έτσι λοιπόν και γι’αυτούς τους λόγους απετέθη δικαίως σήμερα στα άγια άδυτα σαν θησαυρός του Θεού η κόρη που εξελέγη ανάμεσα στους εκλεκτούς από αιώνες, που αναδείχθηκε αγία των αγίων, που έχει το σώμα καθαρότερο και θειότερο ακόμη και από τα δια της αρετής κεκαθαρμένα πνεύματα, ώστε να μην είναι δεκτικό μόνο του τύπου των θείων λόγων, αλλά και του ιδίου του Ενυποστάτου και Μονογενούς Λόγου του προανάρχου Πατρός· σαν θησαυρός που ο Λόγος θα τον χρησιμοποιούσε στον καιρό του, όπως και έγινε, για πλουτισμό και υπερκόσμιο και συγχρόνως παγκόσμιο κόσμημα.

       Κι έτσι και γι’αυτόν τον λόγο δοξάζει τη μητέρα Του και πριν από τη γέννηση και μετά τη γέννηση. Εμείς δε, κατανοώντας τη σημασία της σωτηρίας που μας ετοιμάστηκε δι’ αυτής, αποδίδουμε με όλη τη δύναμή μας την ευχαριστία και τον ύμνο. Πραγματικά, αν η ευγνώμων γυναίκα που αναφέρεται στο ευαγγέλιο, μόλις άκουσε για λίγο τους σωτηριώδεις λόγους του Κυρίου, απέδωσε τον μακαρισμό και την ευχαριστία στη μητέρα τούτου, υψώνοντας την φωνή της από τον όχλο και λέγοντας προς τον Χριστό: «Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε καὶ μαστοὶ οὓς ἐθήλασας(:Ευτυχισμένη η κοιλιά που σε βάστασε και οι μαστοί που θήλασες)»[Λουκ.11,27], εμείς που έχουμε κοντά μας γραμμένα όλα τα λόγια της αιώνιας ζωής και όχι μόνο τα λόγια, αλλά και τα θαύματα και τα παθήματα και την δι’ αυτών έγερση της φύσεώς μας από τους νεκρούς και ανάληψή της από τη γη στον ουρανό, και την δι’ αυτών επηγγελμένη σε εμάς αθάνατη ζωή και αμετάτρεπτη σωτηρία, πώς δεν θα ανυμνήσουμε και μακαρίσουμε αδιαλείπτως τη μητέρα του χορηγού της σωτηρίας, του δοτήρος της ζωής, εορτάζοντας τώρα και τη σύλληψη αυτής και τη γέννηση και τη μετοίκηση στα άγια των αγίων;

         Αλλά ας μετοικήσουμε κι εμείς τους εαυτούς μας, αδελφοί, από την γη στα άνω· ας μεταφερθούμε από την σάρκα επάνω στο πνεύμα· ας μεταθέσουμε τον πόθο από τα πρόσκαιρα στα μόνιμα· ας καταφρονήσουμε τις σαρκικές ηδονές, που έχουν ευρεθεί ως δέλεαρ κατά της ψυχής και παρέρχονται γρήγορα· ας επιθυμήσουμε τα πνευματικά χαρίσματα που μένουν άφθαρτα· ας υψώσουμε από την κάτω τύρβη την στάση και την διάνοιά μας· ας την ανεβάσουμε στα ουράνια ύδατα, εκείνα τα άγια των αγίων, όπου τώρα κατοικεί η Θεοτόκος.

      Διότι έτσι θα εισέλθουν σε αυτήν επωφελώς για μας με θεάρεστη παρρησία και τα άσματά μας και οι δεήσεις μας προς αυτήν και έτσι, εκτός από τα παρόντα, με τη μεσιτεία της θα γίνομε κληρονόμοι και των μελλόντων και μενόντων αγαθών, με τη χάρη και φιλανθρωπία του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας που γεννήθηκε από αυτήν για μας, στον Οποίο πρέπει δόξα, τιμή και προσκύνηση, μαζί με τον άναρχο Πατέρα Του και το συναΐδιο και ζωοποιό Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Γένοιτο.

                   ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,

               επιμέλεια κειμένου: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

Γρηγορίου του Παλαμά, Άπαντα τα έργα, Ομιλίες ΜΓ΄- ΞΓ΄, ομιλία ΝΒ’, πατερικές εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς»(ΕΠΕ), εκδ. οίκος «Το Βυζάντιον», Θεσσαλονίκη 1986, τόμος 11, σελίδες 237-258.

Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.

Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον και ερμηνευτική απόδοσις υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τριακοστή τρίτη, Αθήνα 2009.

Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους εβδομήκοντα, Κείμενον και σύντομος απόδοσις του νοήματος υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2005.

Η Παλαιά Διαθήκη μετά Συντόμου Ερμηνείας, Παναγιώτης Τρεμπέλας, Αδελφότης Θεολόγων «Ο Σωτήρ», Αθήνα, 1985.

https://www.agia-aikaterini-larissis.com/agia-grafi-palaia-diathiki/

https://www.agia-aikaterini-larissis.com/agia-grafi-kaini-diathiki/

Π.Τρεμπέλα, Το Ψαλτήριον με σύντομη ερμηνεία(απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τρίτη, Αθήνα 2016.

http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/tools/liddell-scott/index.html

http://users.sch.gr/aiasgr/Palaia_Diathikh/Biblia/Palaia_Diathikh.htm

http://users.sch.gr/aiasgr/Kainh_Diathikh/Biblia/Kainh_Diathikh.htm

Όποιος αναζητά τον Θεό πρέπει πρώτα να μάθει να ανοίγει την καρδιά του στον πλησίον του.


Όποιος αναζητά τον Θεό πρέπει πρώτα να μάθει να ανοίγει την καρδιά του στον πλησίον του. Δεν μπορούμε να μιλάμε για θεϊκή αγάπη, ενώ παραμένουμε αδιάφοροι για τον πόνο ενός αδελφού ή μιας αδελφής. Ένας καλός λόγος, ένα κομμάτι ψωμί που προσφέρεται σε κάποιον πεινασμένο ή ένα δάκρυ για κάποιον που βρίσκεται σε δοκιμασία, μπορεί να έχει μεγάλη βαρύτητα ενώπιον του Θεού.

Ας μην κρίνουμε κανέναν, διότι κάθε ψυχή σηκώνει έναν σταυρό που παραμένει άγνωστος σε εμάς. Η ταπεινοφροσύνη δεν είναι αδυναμία, αλλά η δύναμη να αγαπά κανείς χωρίς υπερηφάνεια. Όπου ο άνθρωπος συγχωρεί, υπομένει και προσεύχεται με καθαρή καρδιά, η χάρη του Θεού φέρνει φως και ειρήνη.

Ζούμε σέ καιρούς....



✝️ Ζούμε σε καιρούς όπου η ασέλγεια, η μοιχεία και τα σαρκικά αμαρτήματα παρουσιάζονται συχνά ως απλές διασκεδάσεις, χωρίς καμία συνέπεια. Φτάνουμε μάλιστα στο σημείο να ταυτίζουμε την ελευθερία με την ικανοποίηση κάθε επιθυμίας. Αγαπητοί μου φίλοι, αν αφήσουμε τον εαυτό μας να καθοδηγείται αποκλειστικά από τις επιθυμίες του, τι απομένει από την πιστότητα, την εγκράτεια και την υπευθυνότητα; Η ​​ορθόδοξη διδασκαλία μάς καλεί σε καθαρότητα σώματος και ψυχής, στον σεβασμό του γάμου και στον έλεγχο των παθών μας. Ας μην χρησιμοποιούμε, ωστόσο, την αμαρτία κάποιου άλλου ως αφορμή για χλευασμό ή μίσος· άλλωστε, έχουμε και εμείς τις δικές μας αδυναμίες που οφείλουμε να εξετάσουμε. Ας αποφεύγουμε τους πειρασμούς, ας επιζητούμε τη μετάνοια και ας σεβόμαστε την αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου — διότι η αληθινή ελευθερία ξεκινά τη στιγμή που παύουμε να είμαστε δέσμιοι των παθών μας.

Θά έρθει εποχή....



Θα έρθουν καιροί που ο άνθρωπος θα τα έχει όλα, κι όμως θα του λείπει το πιο πολύτιμο πράγμα: η ειρήνη της ψυχής και η πίστη στον Θεό. Μη φοβάστε τις δυσκολίες· να φοβάστε, αντίθετα, τη στιγμή εκείνη που η καρδιά παύει να προσεύχεται. Ο αληθινός χριστιανός δεν αναγνωρίζεται από τα ωραία λόγια, αλλά από την υπομονή με την οποία σηκώνει τον σταυρό του. Διατηρήστε ζωντανή την προσευχή στα σπίτια σας, αναθρέψτε τα παιδιά σας με την αγάπη του Χριστού, τιμήστε την Εκκλησία και μην ντρέπεστε για την πίστη των προγόνων σας. Μπορεί ο άνθρωπος να χάσει τον πλούτο, την υγεία και τη στήριξη του κόσμου, αλλά αν κρατά τον Θεό στην ψυχή του, δεν τα έχει χάσει όλα. Να έχετε ελπίδα, διότι το έλεος του Θεού είναι μεγαλύτερο από όλες τις δοκιμασίες μας.

ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ [:Εβρ.9,1-7.]. ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΠΕΡΙΚΟΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟ.



ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ [:Εβρ.9,1-7]
ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΠΕΡΙΚΟΠΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟ


 [:Υπομνηματισμός των εδαφίων Εβρ.9,1-14] 
   

 «Εἶχε μὲν οὖν καὶ ἡ πρώτη σκηνὴ δικαιώματα λατρείας τό τε Ἅγιον κοσμικόν· σκηνὴ γὰρ κατεσκευάσθη ἡ πρώτη, ἐν ᾗ ἥ τε λυχνία καὶ ἡ τράπεζα καὶ ἡ πρόθεσις τῶν ἄρτων, ἥτις λέγεται Ἅγια. μετὰ δὲ τὸ δεύτερον καταπέτασμα σκηνὴ ἡ λεγομένη Ἅγια Ἁγίων, χρυσοῦν ἔχουσα θυμιατήριον καὶ τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης περικεκαλυμμένην πάντοθεν χρυσίῳ, ἐν ᾗ στάμνος χρυσῆ ἔχουσα τὸ μάννα καὶ ἡ ῥάβδος Ἀαρὼν ἡ βλαστήσασα καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης, ὑπεράνω δὲ αὐτῆς Χερουβὶμ δόξης κατασκιάζοντα τὸ ἱλαστήριον· περὶ ὧν οὐκ ἔστι νῦν λέγειν κατὰ μέρος(:Είχε βέβαια και η πρώτη Διαθήκη νόμους και λατρευτικές διατάξεις, καθώς κι ένα επίγειο θυσιαστήριο. Κατασκευάστηκε δηλαδή το πρώτο διαμέρισμα της σκηνής, μέσα στο οποίο υπήρχε η λυχνία και η τράπεζα της προθέσεως και οι άρτοι που τοποθετούνταν πάνω σ’ αυτήν ως προσφορά στον Θεό. Και το πρώτο αυτό διαμέρισμα της σκηνής λεγόταν «Άγια». Έπειτα, πίσω από το δεύτερο καταπέτασμα ήταν το μέρος της σκηνής που λεγόταν «Άγια Αγίων». Στα «Άγια των Αγίων» υπήρχε ένα χρυσό θυμιατήριο και η Κιβωτός της Διαθήκης, που ήταν γύρω –γύρω καλυμμένη με χρυσάφι απ’ όλες τις πλευρές της. Μέσα στην κιβωτό αυτή υπήρχε μια χρυσή στάμνα που περιείχε από το περίφημο μάννα, καθώς επίσης και η ράβδος του Ααρών που είχε βλαστήσει θαυματουργικά, και οι θεοχάρακτες πλάκες της Διαθήκης. Πάνω από την κιβωτό υπήρχαν δύο χρυσά Χερουβίμ ένδοξα, που ανάμεσά τους εμφανιζόταν και μιλούσε ο Θεός. Αυτά σκέπαζαν με τα φτερά τους και σκίαζαν το χρυσό κάλυμμα της κιβωτού που ονομαζόταν «Ιλαστήριο». Αλλά για όλα αυτά δεν είναι τώρα καιρός να μιλήσουμε με λεπτομέρειες)»[Εβρ.9,1-5]·[ερμηνευτική απόδοση Παναγιώτου Τρεμπέλα].
    Έδειξε ο Παύλος από τον ιερέα, από την ιεροσύνη και από τη διαθήκη ότι εκείνη επρόκειτο να έχει τέλος· το δείχνει πλέον και από τη μορφή της ίδιας της σκηνής. Πώς; Μιλώντας για «Ἅγια» και για «Ἅγια Ἁγίων». Τα «Ἅγια» δηλαδή είναι σύμβολο του προηγούμενου καιρού -γιατί τότε γίνονταν όλα με θυσίες-, ενώ τα «Ἅγια Ἁγίων» είναι σύμβολα τούτου του παρόντος καιρού. Ονομάζει «Ἅγια Ἁγίων» τον ουρανό, και το ίδιο και καταπέτασμα του ουρανού, και τη σάρκα που εισέρχεται στο εσώτερο του καταπετάσματος, δηλαδή μέσω του καταπετάσματος της σάρκας Αυτού. Αλλά καλό είναι να μιλήσουμε εξετάζοντας από την αρχή το χωρίο αυτό. 
      Τι λέγει λοιπόν; «Εἶχε μὲν οὖν καὶ ἡ πρώτη». Ποια «πρώτη»; Η διαθήκη. «Δικαιώματα λατρείας». Τι σημαίνει «δικαιώματα»; Σύμβολα ή διατάξεις. Σαν να έλεγε «τότε είχε, ενώ τώρα δεν έχει». Δείχνει ότι αυτή τα παραχώρησε ήδη σε αυτόν· γιατί λέγει «τότε είχε». Ώστε τώρα, αν και παραμένει, δεν υπάρχει. 
   «τό τε Ἅγιον κοσμικόν». Και το θυσιαστήριο το επίγειο. Το ονομάζει «κοσμικόν» επειδή επιτρεπόταν σε όλους να εισέρχονται, και ήταν γνωστός ο τόπος μέσα στον ίδιο οίκο, στον οποίο αλλού στέκονταν οι ιερείς, αλλού οι Ιουδαίοι, και αλλού οι προσήλυτοι, οι Έλληνες και οι Ναζωραίοι. Επειδή λοιπόν επιτρεπόταν να μπαίνουν και οι Έλληνες,  γι' αυτό το ονομάζει «κοσμικόν», γιατί βέβαια δεν ήταν ο κόσμος οι Ιουδαίοι. Γιατί λέγει «Σκηνὴ γὰρ κατεσκευάσθη ἡ πρώτη, ἐν ᾗ ἥ τε λυχνία καὶ ἡ τράπεζα καὶ ἡ πρόθεσις τῶν ἄρτων, ἥτις λέγεται Ἅγια(:Κατασκευάστηκε δηλαδή το πρώτο διαμέρισμα της σκηνής, μέσα στο οποίο υπήρχε η λυχνία και η τράπεζα της προθέσεως και οι άρτοι που τοποθετούνταν πάνω σε αυτήν ως προσφορά στον Θεό. Και το πρώτο αυτό διαμέρισμα της σκηνής λεγόταν «Άγια»)»[Εβρ.9,2]. Αυτά είναι σύμβολα του κόσμου. 
    «Μετὰ δὲ τὸ δεύτερον καταπέτασμα». Άρα δεν είχε  υπήρχε μόνο ένα καταπέτασμα, αλλά υπήρχε και έξω καταπέτασμα· «σκηνὴ ἡ λεγομένη Ἅγια Ἁγίων(:υπήρχε σκηνή που ονομαζόταν «τα Άγια των Αγίων»)».Πρόσεχε πώς παντού το ονομάζει «σκηνὴ», επειδή διέμεναν εκεί· «χρυσοῦν ἔχουσα θυμιατήριον καὶ τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης περικεκαλυμμένην πάντοθεν χρυσίῳ, ἐν ᾗ στάμνος χρυσῆ ἔχουσα τὸ μάννα καὶ ἡ ῥάβδος Ἀαρὼν ἡ βλαστήσασα καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης(:στα Άγια των Αγίων υπήρχε ένα χρυσό θυμιατήριο και η Κιβωτός της Διαθήκης, που ήταν γύρω –γύρω καλυμμένη με χρυσάφι απ’ όλες τις πλευρές της. Μέσα στην κιβωτό αυτή υπήρχε μια χρυσή στάμνα που περιείχε από το περίφημο μάννα, καθώς επίσης και η ράβδος του Ααρών που είχε βλαστήσει θαυματουργικά, και οι θεοχάρακτες πλάκες της Διαθήκης)»[Εβρ.9,4].
    Όλα αυτά ήταν σεβαστά και λαμπρά υπομνήματα της ιουδαϊκής αχαριστίας: «Καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης(:και οι θεοχάρακτες πλάκες της Διαθήκης)»· γιατί τις έσπασε ο Μωυσής όταν τους είδε να ειδωλολατρούν· και «τὸ μάννα»· γιατί γόγγυσαν· και  γι' αυτό, παραπέμποντας τη μνήμη στους απογόνους, πρόσταξε να το τοποθετήσουν στη χρυσή στάμνα.
     «Ὑπεράνω δὲ αὐτῆς Χερουβὶμ δόξης κατασκιάζοντα τὸ ἱλαστήριον (:Πάνω από την κιβωτό υπήρχαν δύο χρυσά Χερουβίμ ένδοξα, που ανάμεσά τους εμφανιζόταν και μιλούσε ο Θεός. Αυτά σκέπαζαν με τα φτερά τους και σκίαζαν το χρυσό κάλυμμα της κιβωτού που ονομαζόταν Ιλαστήριο)»[Εβρ.9,5]. Τι σημαίνει «Χερουβὶμ δόξης»; Ή εννοεί τα ένδοξα ή τα κάτω από τον Θεό. Και σωστά μεγαλοποιεί αυτά με τον λόγο, για να δείξει ότι είναι ανώτερα τα στη συνέχεια· «περὶ ὧν οὐκ ἔστι νῦν λέγειν κατὰ μέρος(:Αλλά για όλα αυτά δεν είναι τώρα καιρός να μιλήσουμε με λεπτομέρειες)».Εδώ υπαινίχτηκε ότι δεν ήταν αυτά μόνο τα βλεπόμενα, αλλά ήταν απλώς κάποια αινίγματα· «για τα οποία δεν μπορούμε», λέγει, «τώρα να μιλήσουμε λεπτομερώς»· ίσως χρειάζονται μακρότερο λόγο.
    «Τούτων δὲ οὕτω κατεσκευασμένων εἰς μὲν τὴν πρώτην σκηνὴν διὰ παντὸς εἰσίασιν οἱ ἱερεῖς τὰς λατρείας ἐπιτελοῦντες(:Έτσι λοιπόν είχαν αυτά σχεδιαστεί και με αυτόν τον τρόπο είχε κατασκευαστεί η σκηνή, ώστε στο πρώτο διαμέρισμά της, δηλαδή στα Άγια, να μπαίνουν πάντοτε οι ιερείς και να τελούν τις ιεροτελεστίες)»[Εβρ.9,6]· δηλαδή υπήρχαν βέβαια αυτά, αλλά όμως δεν απολάμβαναν αυτά οι Ιουδαίοι· γιατί δεν τα έβλεπαν. Ώστε μάλλον δεν ήταν για εκείνους, αλλά για εκείνους για τους οποίους αποτελούσαν προτύπωση. «εἰς δὲ τὴν δευτέραν ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνος ὁ ἀρχιερεύς, οὐ χωρὶς αἵματος, ὃ προσφέρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων(:Στο δεύτερο, όμως, διαμέρισμα της σκηνής, δηλαδή στα Άγια των Αγίων, έμπαινε μία φορά τον χρόνο, την ημέρα του εξιλασμού  μόνον ο αρχιερέας. Κι αυτός δεν έμπαινε χωρίς αίμα, αλλά έφερνε μαζί του το αίμα των ζώων, το οποίο πρόσφερε ως εξιλαστήρια θυσία για τον εαυτό του και για τις αμαρτίες που από άγνοια είχε διαπράξει ο λαός)»[Εβρ.9,7]. Βλέπεις ότι ήδη έχουν προκαταβληθεί οι τύποι;
    Για να μη λένε δηλαδή πως «είναι μία η θυσία» και πως «ο αρχιερέας πρόσφερε μία φορά μόνο θυσία» δείχνει ότι αυτό γίνεται έτσι από την αρχή· εφόσον η αγιότερη θυσία και η φρικτή ήταν μία. Έτσι συνηθιζόταν από την αρχή· γιατί και τότε ο αρχιερέας μία φορά πρόσφερε θυσία. Και σωστά είπε «οὐ χωρὶς αἵματος (:όχι χωρίς αίμα)»· όχι βέβαια χωρίς αίμα, αλλά ασφαλώς όχι με Αυτό το αίμα· γιατί δεν ήταν τόσο μεγάλη η επιμελής αντιστοίχιση περασμένων και μεταγενέστερων. Δείχνει ότι θα συμβεί αυτή η Θυσία, όχι όμως δαπανώμενη από τη φωτιά, αλλά μάλλον ότι θα κατορθωθεί από το αίμα. Επειδή δηλαδή ονόμασε τον σταυρό «θυσία» που δεν είχε ούτε φωτιά ούτε ξύλα ούτε προφέρεται πολλές φορές, αλλά προσφέρθηκε μία φορά με αίμα· «ὃ προσφέρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων(:το οποίο πρόσφερε ως θυσία εξιλαστήρια για τον εαυτό του και για τις αμαρτίες που από άγνοια είχε κάνει ο λαός)». Πρόσεχε· δεν είπε «για τα αμαρτήματα», αλλά «για τα αγνοήματα», για να μη μεγαλοφρονήσουν. «Αν και βέβαια δεν αμάρτησες», λέγει, «με τη θέλησή σου, αλλά ήταν ακούσιο το αγνόημά σου, και κανείς δεν είναι καθαρός από αυτό». Και παντού αναφέρει το «και για τα δικά του», για να δείξει ότι ο Χριστός είναι πολύ πιο ανώτερος από τον αρχιερέα των Ιουδαίων. Γιατί, αν είναι απαλλαγμένος από τις αμαρτίες μας, πώς πρόφερε θυσία για τον εαυτό Του;
    «Γιατί λοιπόν», θα μπορούσε να απορήσει κάποιος, «τα είπες αυτά;». Γιατί αυτό είναι γνώρισμα ανωτέρου. Πουθενά εδώ θεωρία. Τώρα όμως προχωρεί στην εξήγηση και λέγει: «Τοῦτο δηλοῦντος τοῦ Πνεύματος τοῦ Ἁγίου, μήπω πεφανερῶσθαι τὴν τῶν Ἁγίων ὁδόν, ἔτι τῆς πρώτης σκηνῆς ἐχούσης στάσιν(:Κανείς άλλος δεν επιτρεπόταν να μπει στα Άγια των Αγίων. Και με την απαγόρευση αυτή το Άγιον Πνεύμα υποδήλωνε συμβολικά ότι δεν είχε ακόμη φανερωθεί, αλλά ήταν άγνωστος και άβατος στους ανθρώπους ο δρόμος που οδηγούσε στα αληθινά Άγια, δηλαδή στον ουρανό˙ διότι ήταν ακόμη στημένη και σε χρήση η πρώτη και παλαιά σκηνή)»[Εβρ.9, 8]. «Γι' αυτό», λέγει, «αυτά κατασκευάστηκαν έτσι, για να μάθουμε ότι τα Άγια των Αγίων, δηλαδή ο ουρανός, είναι ακόμη άβατος. Να μην νομίζουμε λοιπόν, επειδή δεν εισερχόμαστε σε αυτόν, και ότι δεν υπάρχει αυτός, αφού ούτε στα Άγια εισήλθαμε». 
    «ἥτις παραβολὴ εἰς τὸν καιρὸν τὸν ἐνεστηκότα(:Η σκηνή εκείνη ήταν τύπος και σύμβολο αυτών που γίνονται στη σημερινή εποχή του Μεσσία. Τότε, στη σκηνή εκείνη προσφέρονταν δώρα και θυσίες που δεν είχαν τη δύναμη να οδηγήσουν σε εσωτερική τελειότητα αυτόν που λάτρευε τον Θεό και να τον απαλλάξουν από τις τύψεις της συνειδήσεως)»[Εβρ.9,9]. Ποιον ονομάζει «καιρὸν τὸν ἐνεστηκότα»; Τον καιρό πριν από τον ερχομό του Χριστού· γιατί μετά τον ερχομό του Χριστού δεν είναι πλέον καιρός παρών· πώς δηλαδή μπορεί να είναι καιρός παρών αφού παρέρχεται και λαμβάνει τέλος; Θέλει και κάτι άλλο να δηλώσει λέγοντας ότι «αυτά είναι συμβολικά του παρόντος καιρού»· δηλαδή ο τύπος πέρασε· «καθ᾿ ὃν δῶρά τε καὶ θυσίαι προσφέρονται μὴ δυνάμεναι κατὰ συνείδησιν τελειῶσαι τὸν λατρεύοντα(:Και προσφέρονταν στη σκηνή εκείνη και δώρα και θυσίες, που δεν είχαν την δύναμη να κάνουν τέλεια και να απαλλάξουν από την τύψη της συνειδήσεως αυτόν που ασκούσε την λατρεία)»[Εβρ.9,9]. 
     Είδες πως με σαφήνεια έδειξε με αυτό τι σημαίνει το « Οὐδὲν γὰρ ἐτελείωσεν ὁ νόμος, ἐπεισαγωγὴ δὲ κρείττονος ἐλπίδος, δι᾿ ἧς ἐγγίζομεν τῷ Θεῷ(:Διότι τίποτε δεν κατόρθωσε να τελειοποιήσει ο Νόμος. Ενώ τώρα με την νέα Διαθήκη εισάγεται νέα, καλύτερη ελπίδα, δια της οποίας πλησιάζουμε τον Θεό, επιτυγχάνουμε τη λύτρωση και την αιώνια μακαριότητα)»[Εβρ.7,19] και το «εἰ γὰρ ἡ πρώτη ἐκείνη ἦν ἄμεμπτος, οὐκ ἂν δευτέρας ἐζητεῖτο τόπος(:διότι εάν η πρώτη εκείνη διαθήκη ήταν πράγματι πλήρης και τέλεια, δεν θα εζητείτο τόπος και τρόπος να δοθεί δεύτερη διαθήκη)»; Πώς; «Εσωτερικά». Γιατί οι θυσίες δεν καθάριζαν τον ρύπο της ψυχής, αλλά ακόμη προσφέρονταν για το σώμα· γιατί λέγει «ὃς οὐ κατὰ νόμον ἐντολῆς σαρκικῆς γέγονεν(:γίνεται κατά τον νόμο που ισχύει για ανθρώπους σαρκικούς)»[Εβρ.7,16].Δεν μπορούσαν δηλαδή να συγχωρούν μοιχεία, ούτε φόνο,ούτε ιεροσυλία. Βλέπεις να λέγει «αυτό φάγε», «εκείνο να μην το φας»; Πράγματα που ήταν αδιάφορα· «μόνον ἐπὶ βρώμασι καὶ πόμασι καὶ διαφόροις βαπτισμοῖς (:οι θυσίες μάλιστα εκείνες επιβάλλονταν μόνο ως φορτίο, μαζί με τη διάκριση φαγητών και ποτών και με τις διάφορες πλύσεις οι θυσίες αυτές επιβάλλονταν μόνο σαν φορτίο μαζί με τη διάκριση φαγητών και ποτών και με διάφορες πλύσεις)»[Εβρ.9,10]. «Αυτό πιες», λέγει· αν και βέβαια δεν υπήρχε καμία διάταξη για το ποτό, αλλά εξευτελίζοντας αυτά είπε αυτό· «καὶ δικαιώμασι σαρκός, μέχρι καιροῦ διορθώσεως ἐπικείμενα(:και τις εντολές για τον καθαρισμό μόνο του σώματος. Όλα αυτά όμως ήταν προσωρινά, μέχρι τον καιρό της διορθώσεως και μεταρρυθμίσεως που επέφερε ο Χριστός)». Γιατί αυτή είναι η δικαιοσύνη του σώματος. Εδώ υποβιβάζει τις θυσίες δείχνοντας ότι δεν είχαν καμία ισχύ και ότι ίσχυαν μέχρι τον καιρό της διόρθωσης αυτών. Δηλαδή περίμεναν τον καιρό εκείνον που τα διορθώνει όλα. 
   «Χριστὸς παραγενόμενος ἀρχιερεὺς τῶν μελλόντων ἀγαθῶν διὰ τῆς μείζονος καὶ τελειοτέρας σκηνῆς, οὐ χειροποιήτου(:Αντίθετα ο Χριστός ήλθε ως αρχιερεύς των μελλοντικών αγαθών, των αγαθών δηλαδή της Καινής Διαθήκης. Και εισήλθε στα επουράνια «Άγια των Αγίων» μέσα από μια ανώτερη και τελειότερη σκηνή, που δεν κατασκευάστηκε από χέρια ανθρώπων. Δηλαδή δεν εισήλθε μέσα από μια επίγεια σκηνή, όπως ήταν η Σκηνή του Μαρτυρίου, αλλά δεδομένου ότι το σώμα Του ήταν η σκηνή και κατοικία του Θεού Λόγου, ασυγκρίτως ανώτερη και τελειότερη, εισήλθε μέσα από τη σκηνή αυτή του σώματός Του. Ακριβώς μάλιστα το σώμα Του αυτό, επειδή συνελήφθη εκ Πνεύματος Αγίου, δεν προερχόταν από την κτίση αυτή, αλλά από νέα πνευματική κτίση)»[Εβρ.9,11].
      Εδώ ως «μείζονα καί τελειοτέραν σκηνήν» εννοεί τη σάρκα. Και σωστά την ονόμασε και «ανώτερη» και «τελειότερη», εφόσον σε αυτήν κατοικεί ο Θεός Λόγος και όλη η ενέργεια του Πνεύματος· γιατί «Οὐ γὰρ ἐκ μέτρου δίδωσιν ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα(:Και τα διδάσκει αυτά αλάνθαστα, διότι ο Θεός δεν Του έδωσε το Άγιο Πνεύμα όπως κάποτε στους προφήτες περιορισμένα και σε ορισμένες στιγμές της ζωής τους, αλλά Του το έδωσε ολοκληρωτικά, αδιάκοπα και απεριόριστα· και συνεπώς Αυτός κατέχει την πλήρη και απόλυτη θεϊκή αποκάλυψη και διδάσκει με ακρίβεια τη διδασκαλία του Θεού)»[Ιω.3,34]· ή το λέγει επειδή είναι τελειότερη, αφού είναι ακατάληπτη, και κατορθώνει μεγαλύτερα. 
    «Τοῦτ' ἔστιν οὐ ταύτης τῆς κτίσεως(:Ακριβώς μάλιστα το σώμα Του αυτό, επειδή συνελήφθη εκ Πνεύματος Αγίου, δεν προερχόταν από την κτίση αυτή, αλλά από νέα πνευματική κτίση)»[Εβρ.9,11]. Να πώς εισήλθε από σκηνή που είναι ανώτερη· γιατί δεν θα ήταν κατασκευασμένη από το Άγιο Πνεύμα, αν την κατασκεύασε άνθρωπος. «Ἒστιν οὐ ταύτης τῆς κτίσεως(: Δεν προέρχεται από αυτόν τον κόσμο)»· δηλαδή δεν είναι από αυτά τα κτίσματα, αλλά από τον πνευματικό κόσμο· γιατί έχει κατασκευαστεί από το άγιο Πνεύμα. Βλέπεις πώς ονομάζει το σώμα, και «σκηνή» και «κατασκεύασμα» και «ουρανό»; «Εισήλθε στα επουράνια Άγια των Αγίων», λέγει, «διὰ τῆς μείζονος καὶ τελειοτέρας σκηνῆς(:μέσα από μία ανώτερη και τελειότερη σκηνή)»· έπειτα, «διὰ τοῦ καταπετάσματος, τοῦτ᾿ ἔστι τῆς σαρκὸς αὐτοῦ(:αφού πρώτος Αυτός εισήλθε μέσα από το καταπέτασμα, δηλαδή με τη σάρκα Του και το αίμα Του)»[Εβρ.10,20] δια του καταπετάσματος, δηλαδή της σάρκας Αυτού· και πάλι, «εἰς τὸ ἐσώτερον τοῦ καταπετάσματος(:πιο μέσα από το καταπέτασμα της σκηνής)»[Εβρ.6,19]· και πάλι, «εἰσερχομένην εἰς τὰ ἅγια τῶν ἁγίων(: που εισέρχεται στα Άγια των αγίων)», για να παρουσιαστεί μπροστά στον Θεό. 
    Και για ποιο λόγο το κάνει αυτό; Επειδή θέλει να μας διδάξει με το καθένα από αυτά τη διαφορετική σημασία που έχει, αλλά έχει την ίδια αιτία. Εννοώ το εξής με αυτό. Ο ουρανός είναι καταπέτασμα· όπως τα Άγια τα αποκρύπτει το καταπέτασμα, έτσι και η σάρκα αποκρύπτει τη θεότητα· και όμοια το σώμα είναι σκηνή, έχοντας μέσα τη θεότητα· και ο ουρανός επίσης είναι σκηνή, γιατί εκεί μέσα είναι ο ιερέας.
     «Χριστὸς παραγενόμενος ἀρχιερεὺς(:Αντίθετα ο Χριστός ήλθε ως αρχιερέας)». Δεν είπε «έγινε», αλλά «ήλθε», δηλαδή ήλθε σε αυτό το ίδιο, δεν έλαβε άλλο. Δεν ήλθε προηγουμένως και μετά έγινε αρχιερέας, αλλά συγχρόνως όταν ήλθε. Και δεν είπε: «ήλθε ως αρχιερέας των θυσιαζομένων», αλλά «τῶν μελλόντων ἀγαθῶν(:των μελλοντικών αγαθών, των αγαθών δηλαδή της Καινής Διαθήκης)»· γιατί ο λόγος δεν μπορούσε να παραστήσει το παν. «οὐδὲ δι' αἵματος(:ούτε χρησιμοποίησε ο Χριστός ως θυσία το αίμα)», λέγει, «τράγων καὶ μόσχων(:τράγων και μόσχων, όπως οι αρχιερείς των Ιουδαίων)». Όλα είναι αλλαγμένα. «διὰ δὲ τοῦ ἰδίου αἵματος εἰσῆλθεν ἐφάπαξ (:αλλά με το δικό Του αίμα μπήκε μια για πάντα)», λέγει, «εἰς τὰ Ἅγια (:στα επουράνια Άγια)». Να, «Ἅγια» ονόμασε τον ουρανό. «Μια για πάντα», λέγει, «εισήλθε στα επουράνια Άγια», «αἰωνίαν λύτρωσιν εὑράμενος (:εξασφαλίζοντας για μας απολύτρωση όχι προσωρινή, αλλά αιώνια)»[Εβρ.9,12]. Και το «εξασφάλισε», ήταν από τα υπερβολικά αδύνατα και πέρα από κάθε ελπίδα, πώς δηλαδή με μία είσοδο εξασφάλισε αιώνια λύτρωση. 
     Έπειτα το πειστικό: «Εἰ γὰρ τὸ αἷμα ταύρων καὶ τράγων καὶ σποδὸς δαμάλεως ῥαντίζουσα τοὺς κεκοινωμένους ἁγιάζει πρὸς τὴν τῆς σαρκὸς καθαρότητα, πόσῳ μᾶλλον τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ, ὃς διὰ Πνεύματος αἰωνίου ἑαυτὸν προσήνεγκεν ἄμωμον τῷ Θεῷ, καθαριεῖ τὴν συνείδησιν ὑμῶν ἀπὸ νεκρῶν ἔργων εἰς τὸ λατρεύειν Θεῷ ζῶντι;(: Διότι, εάν το αίμα των ταύρων και των τράγων και το ράντισμα με το νερό και τη στάχτη του δαμαλιού που κατακαιγόταν στο θυσιαστήριο δίνει σους θρησκευτικά μολυσμένους και ακάθαρτους έναν εξωτερικό καθαρμό και εξαγνίζει το σώμα τους, προκειμένου να μπορούν να μετέχουν  στη λατρεία, πόσο μάλλον το αίμα του Χριστού, ο οποίος με το αιώνιο Πνεύμα που κατοικούσε μέσα Του πρόσφερε στον Θεό ως θυσία τον εαυτό Του ολοκληρωτικά καθαρό και ελεύθερο από κάθε ρύπο αμαρτίας, θα καθαρίσει τη συνείδησή σας από τα έργα της αμαρτίας που φέρνουν στην ψυχή νέκρωση, και θα σας αξιώσει να λατρεύετε αξίως τον ζωντανό Θεό;)»[Εβρ.9,13-14].
    «Εάν δηλαδή», λέγει, «το αίμα των ταύρων μπορεί να καθαρίσει σάρκα, πόσο περισσότερο θα καθαρίσει τον ρύπο της ψυχής το αίμα του Χριστού». Για να μη νομίσεις δηλαδή, ακούοντας ότι «αγιάζει», ότι είναι κάτι το σπουδαίο, αναφέρει και δείχνει τη διαφορά του κάθε καθαρισμού, και πώς ο καθαρισμός αυτός είναι υψηλός, ενώ εκείνος ταπεινός. Και λέγει ότι αυτό είναι πολύ φυσικό, αφού εκείνο ήταν το αίμα ταύρων, ενώ αυτό είναι το Αίμα του Χριστού. Και δεν αρκέστηκε στο όνομα μόνο, αλλά αναφέρει και τον τρόπο της προσφοράς· γιατί, λέγει, «ὃς διὰ Πνεύματος αἰωνίου ἑαυτὸν προσήνεγκεν ἄμωμον τῷ Θεῷ(:ο Οποίος με το αιώνιο Πνεύμα που κατοικούσε μέσα Του πρόσφερε στον Θεό ως θυσία τον εαυτό Του ολοκληρωτικά καθαρό και ελεύθερο από κάθε ρύπο αμαρτίας)»[Εβρ.9,14]· δηλαδή το θυσιαζόμενο ήταν άμωμο και καθαρό από αμαρτίες. Το «διὰ Πνεύματος αἰωνίου» δηλώνει ότι δεν προσφέρθηκε δια πυρός ούτε με κάποιους άλλους.  
     «Καθαριεῖ τὴν συνείδησιν ὑμῶν(:Θα καθαρίσει τη συνείδησή σας από τα έργα της αμαρτίας που φέρνουν στην ψυχή νέκρωση)», λέγει, «ἀπὸ νεκρῶν ἔργων (:από τα έργα της αμαρτίας που φέρνουν στην ψυχή νέκρωση)»[Εβρ.9,14]. Και σωστά είπε «ἀπὸ νεκρῶν ἔργων»· γιατί αν κάποιος τότε άγγιζε νεκρό, μολυνόταν· και εδώ αν κάποιος συμβεί να αγγίξει νεκρό έργο, μολύνεται με τη συνείδηση. «εἰς τὸ λατρεύειν(:και θα σας αξιώσει να λατρεύετε αξίως)», λέγει, «Θεῷ ζῶντι (:τον ζωντανό και αληθινό Θεό)». Εδώ δείχνει ότι εκείνος που διαπράττει νεκρά έργα δεν είναι δυνατό να δουλεύει στον ζωντανό Θεό. Και σωστά είπε «τον αληθινό και ζωντανό Θεό», δείχνοντας και με αυτό ότι και τα προσφερόμενα σε Αυτόν είναι τέτοια. Επομένως όλα αυτά τα δικά μας είναι και ζωντανά και αληθινά, ενώ εκείνα τα των Ιουδαίων είναι και νεκρά και ψευδή· και πολύ σωστά.
   Κανένας λοιπόν που έχει νεκρά έργα να μην εισέρχεται εδώ. Γιατί αν εκείνος που αγγίζει νεκρό σώμα δεν έπρεπε να εισέρχεται, πολύ περισσότερο δεν πρέπει εκείνος που έχει νεκρά έργα· γιατί είναι μολυσμός φοβερότατος. Και νεκρά έργα είναι όλα εκείνα που δεν έχουν ζωή, που εκπέμπουν δυσωδία. Όπως δηλαδή το νεκρό σώμα δεν είναι χρήσιμο σε καμία αίσθηση, αλλά και προξενεί λύπη σε εκείνους που το πλησιάζουν, έτσι και η αμαρτία πλήττει αμέσως το λογιστικό και δεν αφήνει ούτε τον ίδιο τον νου να ηρεμεί, αλλά τον θορυβεί και τον ταράσσει. Λέγεται ότι και η εμφάνιση λοιμού καταστρέφει τα σώματα. Τέτοια είναι και η αμαρτία· δεν διαφέρει καθόλου από τον λοιμό, διαφθείροντας όχι τον αέρα πρώτα και μετά τα σώματα, αλλά αμέσως υπεισέρχεται στην ψυχή.
     Δεν βλέπεις εκείνους που υποφέρουν από λοιμώδη νόσο πώς φλογίζονται, πώς περιστρέφονται, πώς είναι γεμάτοι από δυσωδία, πώς είναι αισχρά τα πρόσωπά τους, πώς όλοι είναι ακάθαρτοι; Τέτοιοι είναι και εκείνοι που αμαρτάνουν, έστω και αν δεν το βλέπουν. Γιατί, πες μου, δεν είναι χειρότερος από εκείνον που υποφέρει από πυρετό, αυτός που κυριεύτηκε από την επιθυμία των χρημάτων ή των σωμάτων; Δεν είναι ακαθαρτότερος από όλους αυτούς, διαπράττοντας όλα τα αδιάντροπα και υποφέροντας από αυτά; Πράγματι τι υπάρχει αισχρότερο από άνδρα που αγαπά υπερβολικά τα χρήματα; Όσα δεν σταματούν να κάνουν οι πόρνες γυναίκες και οι θεατρίνες, αυτά δεν παύει να τα κάνει και αυτός· ή καλύτερα εκείνες είναι δυνατό να σταματήσουν, αυτός όμως όχι. Τι λέγω, δεν σταματά; Υπομένει και δουλοπρεπή πράγματα, κολακεύοντας εκείνους που δεν πρέπει, δείχνοντας επίσης θρασύτητα εκεί που δεν πρέπει, παρουσιάζοντας παντού ανωμαλία. Κάθεται πολλές φορές με πονηρούς ανθρώπους και γόητες και διεφθαρμένους, πολύ πιο φτωχούς και πιο ευτελείς από αυτόν τον ίδιο, ενώ άλλους αγαθούς και κατά πάντα ενάρετους τούς υβρίζει και συμπεριφέρεται προς αυτούς με θρασύτητα. 
    Είδες και από τα δύο και την ασχημοσύνη και την αδιαντροπιά; Και ταπεινός είναι πέρα από το μέτρο, και αλαζόνας. Διαμένουν βέβαια οι πόρνες σε οίκημα και αυτό είναι άξιο κατηγορίας τους, το ότι πωλούν το σώμα τους έναντι χρημάτων, αλλά έχουν κάποια δικαιολογία τη φτώχεια και την πείνα που τις καταναγκάζει, αν και βέβαια ούτε αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως δικαιολογία· γιατί μπορούν να εργάζονται και να τρέφονται. Εδώ όμως συχνάζει ο πλεονέκτης όχι σε οίκημα, αλλά στο μέσο της πόλης, προσφέροντας όχι το σώμα, αλλά την ψυχή του στον διάβολο, ώστε και να εισέρχεται και να συνευρίσκεται μαζί του σαν προς πόρνη πραγματικά, και αφού εκπληρώσει όλη την επιθυμία του εξέρχεται και βλέπει όλη η πόλη και όχι μόνο δύο και τρεις άνθρωποι. Και αυτό είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα των πορνών, το να δίνει σε αυτές κανείς χρήματα· είτε δηλαδή είναι κανείς δούλος είτε ελεύθερος είτε μονομάχος είτε οποιοσδήποτε και προσφέρει αμοιβή, καταδέχονται, ενώ εκείνοι που δεν προσφέρουν τίποτε κι αν ακόμη είναι ευγενέστεροι από όλους, χωρίς τα χρήματα δεν μπορούν να τις πλησιάσουν. 
     Αυτό κάνουν και αυτοί εδώ· τους ορθούς λογισμούς, όταν δεν έχουν χρήματα, τους αποστρέφονται, ενώ τους μιαρούς και πραγματικά θηριομάχους τούς συναναστρέφονται εξαιτίας των χρημάτων, ασχημονούν μαζί τους και χάνουν την ομορφιά της ψυχής τους. Όπως ακριβώς δηλαδή εκείνες είναι ως προς τη φύση τους αποκρουστικές και γεμάτες πονηριά και άγριες και παχιές και άσχημες και κακόπλαστες και σε όλα αισχρές, τέτοιες γίνονται και οι ψυχές τους , μην μπορώντας με τα εξωτερικά βαψίματα να συγκαλύψουν την ασχήμια τους. Γιατί, όταν η ασχήμια είναι η χειρότερη από όλες, όσα και αν επινοήσουν, δεν μπορούν να υποκριθούν. Το ότι βέβαια η αδιαντροπιά κάνει πόρνες, άκουσε τον προφήτη που λέγει: «Ὂψις πόρνης ἐγένετό σοι, ἀπηναισχύντησας πρὸς πάντας(:Συμπεριφέρθηκες προς όλους με αδιαντροπιά, απέκτησες μορφή πόρνης)»[Ιερ.3,3].
      Αυτό μπορούμε να πούμε και προς τους πλεονέκτες· συμπεριφέρθηκες προς όλους με αδιαντροπιά· όχι προς αυτούς και προς εκείνους, αλλά προς όλους. Πώς; Ο άνθρωπος αυτού του είδους δε σέβεται ούτε τον πατέρα του, ούτε το παιδί του, ούτε τη γυναίκα του, ούτε φίλο, ούτε αδελφό, ούτε ευεργέτη, ούτε κανένα άλλο γενικά. Και γιατί λέγω «φίλο και αδελφό και πατέρα»; Δεν σέβεται τον ίδιο τον Θεό, αλλά τα θεωρεί όλα τα σχετικά με Αυτόν ως μύθο, και γελά μεθυσμένος από τη μεγάλη επιθυμία, και ούτε να ακούσει δεν θέλει κάτι από εκείνα που μπορούν να τον ωφελήσουν. 
    Αλλά πω πω παραλογισμός, ποια είναι και τα λόγια που λένε: «Αλιμόνο σου, μαμωνά, και σε εκείνον που δεν έχει»: Εδώ κατακυριεύομαι από τη φλόγα του θυμού· αλίμονο σε εκείνους που λένε αυτά, και αν ακόμη τα λένε γελώντας. Γιατί, πες μου, δεν απείλησε με αυτήν την απειλή ο Θεός λέγοντας: «Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν ·ἢ γὰρ τὸν ἕνα μισήσει καὶ τὸν ἕτερον ἀγαπήσει, ἢ ἑνὸς ἀνθέξεται καὶ τοῦ ἑτέρου καταφρονήσει. οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾷ(:Μην απατάτε τον εαυτό σας με την ιδέα ότι είναι δυνατόν να θησαυρίζει κανείς και στη γη και ταυτόχρονα να είναι προσκολλημένος και στο Θεό. Κανείς δεν μπορεί να είναι συγχρόνως δούλος σε δύο κυρίους· διότι ή θα μισήσει τον ένα και θα αγαπήσει τον άλλο, ή θα προσκολληθεί στον ένα και θα περιφρονήσει τον άλλο. Δεν μπορείτε να είστε συγχρόνως δούλοι και του Θεού και του μαμωνά, δηλαδή του πλούτου. Ή θα μισήσετε τον πλούτο για να αγαπήσετε τον Θεό, ή θα προσκολληθείτε στον πλούτο και θα περιφρονήσετε τότε τον Θεό)» [Ματθ.6,24] και εσύ καταργείς την απειλή τολμώντας να λες τέτοια λόγια προς κακό του εαυτού σου; 
    Δεν λέγει ο Παύλος ότι αυτή είναι ειδωλολατρία και ονομάζει ειδωλολάτρη τον πλεονέκτη;[Εφ.5,5: «Τοῦτο γάρ ἐστε γινώσκοντες, ὅτι πᾶς πόρνος ἢ ἀκάθαρτος ἢ πλεονέκτης, ὅς ἐστιν εἰδωλολάτρης, οὐκ ἔχει κληρονομίαν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ(:Φυλαχτείτε από αυτά, διότι πρέπει να ξέρετε καλά αυτό, ότι κάθε πόρνος ή ακάθαρτος ή πλεονέκτης, ο οποίος ουσιαστικά είναι ειδωλολάτρης, αφού η λατρεία του χρήματος απορροφά ολόκληρη την καρδιά του, δεν έχει κανένα δικαίωμα κληρονομιάς στη βασιλεία του Χριστού και Θεού)»]. Εσύ όμως στέκεσαι και γελάς όπως οι κοσμικές γυναίκες, προκαλώντας τα γέλια σαν τις γυναίκες του θεάτρου;
      Αυτό τα ανέτρεψε όλα, αυτό τα κατέρριψε· κατάντησαν τα δικά μας γέλως και πολιτισμός και αστειότητα· τίποτε το σταθερό, τίποτε το στερεό. Δεν τα λέγω αυτά μόνο προς τους κοσμικούς άντρες, αλλά γνωρίζω ποιους υπαινίσσομαι· γέμισε η Εκκλησία από γέλωτα. Αν ο τάδε πει κάποιο αστείο, αμέσως προκαλούνται γέλια σε αυτούς που κάθονται. Και το θαυμαστό είναι ότι πολλοί δεν σταματούν να γελούν και κατά την ίδια την ώρα της ευχής. Παντού χορεύει ο διάβολος, όλους τους ντύθηκε, όλους τους εξουσιάζει. Ατιμάστηκε ο Χριστός, περιφρονήθηκε, δεν υπάρχει πουθενά η εκκλησία. Δεν ακούτε τον Παύλο που λέγει: «Καὶ αἰσχρότης καὶ μωρολογία ἢ εὐτραπελία,τὰ οὐκ ἀνήκοντα(: Επίσης δεν αρμόζουν σε σας τους Χριστιανούς και δεν πρέπει να αναφέρονται καν ως λέξεις οι αισχρές πράξεις και τα ανόητα φλύαρα λόγια και τα άπρεπα και βρώμικα αστεία)»[Εφ.5,4]; Μαζί με την αισχρότητα αναφέρει τη γελοιότητα και εσύ γελάς; Μωρολογία τι είναι; Εκείνα που δεν έχουν τίποτε το χρήσιμο. 
    Γελάς λοιπόν διαρκώς και φαιδρύνεις το πρόσωπό του εσύ ο μοναχός; Γελάς, πες μου, εσύ που έχεις σταυρωθεί, εσύ που πενθείς; Πού άκουσες τον Χριστό να το κάνει αυτό; Πουθενά, αλλά πολλές φορές ήταν σκυθρωπός. Πραγματικά, όταν είδε την Ιερουσαλήμ δάκρυσε, όταν σκέφτηκε τον προδότη ταράχτηκε, και όταν επρόκειτο να αναστήσει τον Λάζαρο έκλαψε· και εσύ γελάς; Εάν εκείνος που δεν πονά για τα αμαρτήματα των άλλων είναι άξιος κατηγορίας, εκείνος που συμπεριφέρεται με αναλγησία για τα δικά του και γελά, ποια συγνώμη είναι άξιος να επιτύχει; Ο παρών καιρός είναι καιρός πένθους και θλίψεως, βασάνων και δουλαγωγίας, αγώνων και ιδρώτων· και εσύ γελάς; Δεν βλέπεις πώς επιτιμήθηκε η Σάρρα; 
     Δεν ακούς τον Χριστό που λέγει «Οὐαὶ ὑμῖν οἱ γελῶντες νῦν, ὅτι πενθήσετε καὶ κλαύσετε(:Αλίμονο και σε σας που έχετε ως μοναδικό σκοπό της ζωής σας τη σαρκική χαρά και γελάτε τώρα από τις διασκεδάσεις και τις απολαύσεις του σαρκικού σας βίου, ουαί και αλίμονό σας, διότι στην άλλη ζωή θα πενθήσετε και θα κλάψετε)»[Λουκά 6,25]; Αυτά ψάλλεις καθημερινά; Πες μου δηλαδή, τι λες; «Γέλασα»; Καθόλου. Αλλά τι; «Ἐκοπίασα ἐν τῷ στεναγμῷ μου(: Απόκαμα από τους στεναγμούς μου για τις παρεκτροπές μου)»[Ψαλμ.6,6].Αλλά ίσως μερικοί είναι τόσο παραλυμένοι και αποχαυνωμένοι, ώστε να γελούν και για την επιτίμηση αυτή, σαν να τα λέμε δηλαδή αυτά για να προκαλέσουμε γέλωτα. Πραγματικά τέτοια είναι η παραφροσύνη, τέτοια η τρέλα, ούτε την επιτίμηση δεν αισθάνεται. 
    Στέκεται ο ιερέας του Θεού λέγοντας την ευχή για όλους και εσύ γελάς, χωρίς να φοβάσαι τίποτε; Και εκείνος βέβαια λέγει τρέμοντας τις ευχές για σένα, και εσύ τον περιφρονείς; Δεν ακούς τη Γραφή που λέγει: «Οὐαί οἱ καταφρονηταί(:Αλίμονο σε όσους περιφρονούν τα ιερά και τα όσια, τη δικαιοσύνη και την αλήθεια)»[προφήτης Αββακούμ: 1,5]; Δεν φρίττεις; Δεν δείχνεις συστολή; Και βέβαια εισερχόμενος σε ανάκτορα προσέχεις να είναι κόσμιο και το παράστημά σου και το βλέμμα σου και το βάδισμά σου και όλα τα άλλα, ενώ εδώ, όπου είναι τα πραγματικά ανάκτορα, και τέτοια όπως ακριβώς είναι τα ουράνια, γελάς; Εσύ βέβαια γνωρίζω ότι δεν βλέπεις, ακούς όμως ότι παντού παραβρίσκονται άγγελοι και μάλιστα στον οίκο του Θεού στέκονται δίπλα στο βασιλιά, και όλα είναι γεμάτα από τις ασώματες εκείνες δυνάμεις. Ο λόγος μου αυτός απευθύνεται και προς τις γυναίκες, οι οποίες μπροστά στους άνδρες βέβαια δεν τολμούν εύκολα να το κάνουν αυτό, και αν το κάνουν, δεν το κάνουν πάντοτε, αλλά κατά τον χρόνο της ανάπαυσης, ενώ εδώ πάντοτε. Πες μου, γυναίκα, ενώ καλύπτεις το κεφάλι σου, γελάς βρισκόμενη μέσα στην εκκλησία; Εισήλθες να εξομολογηθείς τα αμαρτήματά σου, να προσπέσεις στον Θεό, να Τον παρακαλέσεις και να Τον ικετεύσεις για τα κακά που διέπραξες και τα πλημμελήματα, και το κάνεις αυτό γελώντας; Πώς λοιπόν θα μπορέσεις να καταστήσεις Αυτόν ευμενή;
    «Και τι κακό», θα έλεγε κανείς, «είναι το γέλιο»; Δεν είναι κακό το γέλιο, αλλά κακό είναι όταν γίνεται πέρα από το μέτρο και άκαιρα. Το γέλιο υπάρχει σε εμάς ώστε, όταν δούμε φίλους που έχουμε πολύ χρόνο να τους δούμε, να το κάνουμε αυτό, όταν δούμε κάποιους συνεσταλμένους και φοβισμένους, να τους ενθαρρύνουμε με το χαμόγελο, και όχι να καγχάζουμε και να γελάμε πάντοτε. Το γέλιο υπάρχει μέσα στην ψυχή μας, για να ανακουφίζεται κάποτε η ψυχή, όχι για να οδηγείται στη διάχυση. Άλλωστε και η επιθυμία υπάρχει μέσα στα σώματά μας και δεν πρέπει οπωσδήποτε επειδή υπάρχει να τη χρησιμοποιούμε ή να τη χρησιμοποιούμε πέρα από το μέτρο· αλλά και συγκρατούμε αυτήν και δε λέμε «επειδή υπάρχει μέσα μας, ας τη χρησιμοποιήσουμε».
    Με δάκρυα δούλευε τον Θεό, για να μπορέσεις να καθαρίσεις τα αμαρτήματά σου. Γνωρίζω ότι πολλοί με κατηγορούν λέγοντας «αμέσως δάκρυα». Γι’ αυτό είναι καιρός δακρύων. Γνωρίζω ότι και αισιοδοξούν όλοι εκείνοι που λένε: «Φάγωμεν καὶ πίωμεν, αὔριον γὰρ ἀποθνήσκομεν(:Ας φάμε, ας πιούμε, διότι αύριο πεθαίνουμε)» [Α΄Κορ.15,32].
    Αλλά σκέψου ότι «Ματαιότης ματαιοτήτων, τὰ πάντα ματαιότης(:Ματαιότης ματαιοτήτων, όλα ανεξαιρέτως τα επίγεια είναι μάταια)»[Εκκλ.1,2]. Δεν το λέγω εγώ, αλλά εκείνος που γνώρισε όλα τα πράγματα έμπρακτα, λέγει τα εξής: «Ἐμεγάλυνα ποίημά μου, ᾠκοδόμησά μοι οἴκους. ἐφύτευσά μοι ἀμπελῶνας, ἐποίησά μοι κήπους καὶ παραδείσους καὶ ἐφύτευσα ἐν αὐτοῖς ξύλον πᾶν καρποῦ·ἐποίησά μοι κολυμβήθρας ὑδάτων τοῦ ποτίσαι ἀπ᾿ αὐτῶν δρυμὸν βλαστῶντα ξύλα· ἐκτησάμην δούλους καὶ παιδίσκας, καὶ οἰκογενεῖς ἐγένοντό μοι, καί γε κτῆσις βουκολίου καὶ ποιμνίου πολλὴ ἐγένετό μοι ὑπὲρ πάντας τοὺς γενομένους ἔμπροσθέν μου ἐν Ἱερουσαλήμ· συνήγαγόν μοι καί γε ἀργύριον καὶ χρυσίον καὶ περιουσιασμοὺς βασιλέων καὶ τῶν χωρῶν· ἐποίησά μοι ᾄδοντας καὶ ᾀδούσας καὶ ἐντρυφήματα υἱῶν ἀνθρώπων, οἰνοχόον καὶ οἰνοχόας· καὶ ἐμεγαλύνθην καὶ προσέθηκα παρὰ πάντας τοὺς γενομένους ἔμπροσθέν μου ἐν Ἱερουσαλήμ·καί γε σοφία μου ἐστάθη μοι. καὶ πᾶν, ὃ ᾔτησαν οἱ ὀφθαλμοί μου, οὐκ ἀφεῖλον ἀπ᾿ αὐτῶν, οὐκ ἀπεκώλυσα τὴν καρδίαν μου ἀπὸ πάσης εὐφροσύνης, ὅτι καρδία μου εὐφράνθη ἐν παντὶ μόχθῳ μου, καὶ τοῦτο ἐγένετο μερίς μου ἀπὸ παντὸς μόχθου. καὶ ἐπέβλεψα ἐγὼ ἐν πᾶσι ποιήμασί μου, οἷς ἐποίησαν αἱ χεῖρές μου, καὶ ἐν μόχθῳ, ᾧ ἐμόχθησα τοῦ ποιεῖν, καὶ ἰδοὺ τὰ πάντα ματαιότης καὶ προαίρεσις πνεύματος, καὶ οὐκ ἔστι περισσεία ὑπὸ τὸν ἥλιον(:Επιδίωξα λοιπόν τα μεγάλα έργα. Έκτισα οικοδομές μεγαλοπρεπείς. Φύτεψα για τον εαυτό μου αμπελώνες. Περιέκλεισα κήπους και δενδρόκηπους και φύτεψα σε αυτούς δένδρα καρποφόρα παντός είδους. Διέταξα και κτίστηκαν δεξαμενές υδάτων, για να ποτίζονται από αυτές όλα τα χλοερά δένδρα του δάσους. Αγόρασα ως κτήμα μου δούλους και δούλες. Και τα παιδιά, που αυτοί γέννησαν στα ανάκτορά μου, έγιναν δικά μου. 



Απέκτησα μεγάλα κοπάδια βοδιών και προβάτων, περισσότερα από όσα είχαν αποκτήσει όλοι εκείνοι, που υπήρξαν πριν από εμένα στην Ιερουσαλήμ. Συγκέντρωσα για τον εαυτό μου άργυρο και χρυσό, θησαυρούς και περιουσίες βασιλέων και ολοκλήρων περιοχών. Είχα προς διασκέδασή μου τραγουδιστές και τραγουδίστριες. Έκαμα δικές μου και γνώρισα όλες τας διασκεδάσεις και απολαύσεις των ανθρώπων. Είχα οινοχόους, για να με κερνούν κρασί. Έφτασα σε μεγαλείο και δόξα και ξεπέρασα όλους τους ανθρώπους, οι οποίοι πριν από εμένα είχαν ζήσει στην Ιερουσαλήμ. Εν μέσω όμως όλων αυτών των μεγαλείων και των απολαύσεων η σοφία μου μού συμπαραστάθηκε, ώστε να μην εκτραπώ ανεπανόρθωτα. Κάθε τι, το οποίο επιθύμησαν οι οφθαλμοί μου, δεν τους το στέρησα και δεν εμπόδισα την καρδία μου να απολαύσει κάθε τέρψη και χαρά. Η καρδία μου απήλαυσε όλα τα αγαθά των ταλαιπωριών και των κόπων μου. Αυτό άλλωστε υπήρξε και το κέρδος όλων των κόπων της ζωής μου. Και έπειτα από όλες αυτές τις τέρψεις και τις απολαύσεις έριξα εγώ ένα βλέμμα σε όλα όσα έπραξα, σε όλα όσα κατασκεύασαν τα χέρια μου, σε όλα όσα με κόπο και ταλαιπωρία αγωνίστηκα να αποκτήσω, και έβγαλα το συμπέρασμα, ότι όλα αυτά είναι ματαιότητα. Κούφια ορμή παρερχομένου ανέμου και ότι δεν υπάρχει κανένα μόνιμο, αιώνιο κέρδος, καμία ωφέλεια κάτω από τον επίγειο ήλιο)»[Εκκλ.2,4-11]. Και τι λέγει μετά από όλα αυτά; «Ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης».
     Ας πενθήσουμε λοιπόν, αγαπητοί, ας πενθήσουμε, για να γελάσουμε πραγματικά για να νιώσουμε πραγματικά ευφροσύνη κατά τον καιρό της ειλικρινούς χαράς. Γιατί αυτή η χαρά που αισθανόμαστε για τα γήινα οπωσδήποτε είναι αναμιγμένη με λύπη και δεν είναι δυνατό να τη βρούμε αυτήν ποτέ καθαρή, ενώ εκείνη είναι ειλικρινής και άδολη και δεν έχει τίποτε το ύπουλο ούτε κάτι άλλο αναμιγμένο. Με εκείνη, την πνευματική, χαρά ας νιώθουμε ευχαρίστηση, εκείνην ας επιδιώξουμε. Δεν είναι δυνατό να επιτύχουμε αυτήν αλλιώς, παρά με το μην προτιμάμε εδώ τα ευχάριστα, αλλά εκείνα που ωφελούν και να θλιβόμαστε λίγο με τη θέλησή μας και να υποφέρουμε με ευχαριστία όλα εκείνα που μας συμβαίνουν. Γιατί έτσι θα μπορέσουμε να επιτύχουμε και τη βασιλεία των ουρανών, με τη χάρη και φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον οποίο μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα πρέπει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση, τώρα και πάντοτε και στους ατέλειωτους αιώνες. Αμήν.

         ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,
            επιμέλεια κειμένου: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος
    
ΠΗΓΕΣ:
https://greekdownloads3.files.wordpress.com/2014/08/in-epistulam-ad-hebraeos.pdf
Ιωάννου του Χρυσοστόμου Άπαντα τα  έργα, Υπόμνημα στην Προς Εβραίους επιστολή, ομιλία ΙΕ΄, πατερικές εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς»(ΕΠΕ), εκδ. οίκος «Το Βυζάντιον», Θεσσαλονίκη 1989, τόμος 24, σελίδες 562-573 .
http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/tools/liddell-scott/index.html
Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.
Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον και ερμηνευτική απόδοσις υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τριακοστή τρίτη, Αθήνα 2009.
Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους εβδομήκοντα, Κείμενον και σύντομος απόδοσις του νοήματος υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2005.
http://users.sch.gr/aiasgr/Palaia_Diathikh/Biblia/Palaia_Diathikh.htm
http://users.sch.gr/aiasgr/Kainh_Diathikh/Biblia/Kainh_Diathikh.htm

Η μακαριστή Μητέρα Φεβρωνία!!!!


Η μακαριστή Μητέρα Φεβρωνία

Το ανείπωτο πνευματικό ανάστημα της Ηγουμένης
του θεοφρούρητου Πατριαρχείου του Πεκίου —
τιμούμε τη μνήμη της περιώνυμης Μητέρας Φεβρωνίας,
η οποία φύλαγε πνευματικά το Κοσσυφοπέδιο και τα Μετόχια!

Με θάρρος και αποφασιστικότητα, εκείνη και η αδελφότητά της παρέμειναν
σε αυτό το ιερό καταφύγιο — μάρτυρα αιώνων Χριστιανισμού!
Αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή της στον Χριστό τον Θεό μας,
μαρτυρώντας την αγάπη του Χριστού και τις πληγές Του!

Η ψυχή της Μητέρας Φεβρωνίας ήταν σαν καντήλι στο Πέκι·
προσευχόταν μέρα και νύχτα, ζώντας μια ζωή σιωπηλής ασκήσεως.
Ήξερε να προσφέρει παρηγοριά, συμβουλές και να ακούει με προσοχή,
εναποθέτοντας τα πάντα στον Κύριο μέσω των προσευχών της!

Το όνομά της είναι γραμμένο στους Ουρανούς,
αλλά είναι επίσης χαραγμένο στις ψυχές και τις καρδιές
όλων εκείνων που τη γνώρισαν και την αγάπησαν —
ας γίνει η ζωή της παράδειγμα προς μίμηση για εμάς!

                                     Μίλος Ντίμιτς

Η ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΠΕΡΙΚΟΠΗ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ.Προς Εβραίους, κεφάλαιο Θ΄, εδάφια 1-7



  Η ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΠΕΡΙΚΟΠΗ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ 
                   Προς Εβραίους, κεφάλαιο Θ΄, εδάφια 1-7
       1 Εἶχε μὲν οὖν καὶ ἡ πρώτη σκηνὴ δικαιώματα λατρείας τό τε ῞Αγιον κοσμικόν· 2 σκηνὴ γὰρ κατεσκευάσθη ἡ πρώτη, ἐν ᾗ ἥ τε λυχνία καὶ ἡ τράπεζα καὶ ἡ πρόθεσις τῶν ἄρτων, ἥτις λέγεται ῞Αγια. 3 Μετὰ δὲ τὸ δεύτερον καταπέτασμα σκηνὴ ἡ λεγομένη ῞Αγια ῾Αγίων, 4 χρυσοῦν ἔχουσα θυμιατήριον καὶ τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης περικεκαλυμμένην πάντοθεν χρυσίῳ, ἐν ᾗ στάμνος χρυσῆ ἔχουσα τὸ μάννα καὶ ἡ ράβδος ᾿Ααρὼν ἡ βλαστήσασα καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης, 5 ὑπεράνω δὲ αὐτῆς Χερουβὶμ δόξης κατασκιάζοντα τὸ ἱλαστήριον· περὶ ὧν οὐκ ἔστι νῦν λέγειν κατὰ μέρος. 6 Τούτων δὲ οὕτω κατεσκευασμένων εἰς μὲν τὴν πρώτην σκηνὴν διὰ παντὸς εἰσίασιν οἱ ἱερεῖς τὰς λατρείας ἐπιτελοῦντες, 7 εἰς δὲ τὴν δευτέραν ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνος ὁ ἀρχιερεύς, οὐ χωρὶς αἵματος, ὃ προσφέρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων.


Ερμηνευτική απόδοση από τον μακαριστό Παν. Τρεμπέλα


    1Ας βγάλουμε τώρα κάποιο συμπέρασμα για όσα είπαμε σχετικά με την ιεροσύνη της Παλαιάς Διαθήκης, και ας τα διασαφηνίσουμε περισσότερο. Είχε βέβαια και η πρώτη Διαθήκη νόμους και λατρευτικές διατάξεις, καθώς και ένα επίγειο θυσιαστήριο.2 Κατασκευάστηκε δηλαδή το πρώτο διαμέρισμα της σκηνής, μέσα στο οποίο υπήρχε η λυχνία και η τράπεζα της προθέσεως και οι άρτοι που τοποθετούνταν πάνω σ’ αυτήν ως προσφορά στον Θεό. Και το πρώτο αυτό διαμέρισμα της σκηνής λεγόταν «Άγια». 3 Έπειτα, πίσω από το δεύτερο καταπέτασμα ήταν το μέρος της σκηνής που λεγόταν «Άγια Αγίων». 4 Στα «Άγια των Αγίων» υπήρχε ένα χρυσό θυμιατήριο και η Κιβωτός της Διαθήκης, που ήταν γύρω–γύρω καλυμμένη με χρυσάφι απ’ όλες τις πλευρές της. Μέσα στην κιβωτό αυτή υπήρχε μια χρυσή στάμνα που περιείχε από το περίφημο μάννα, καθώς επίσης και η ράβδος του Ααρών που είχε βλαστήσει θαυματουργικά, και οι θεοχάρακτες πλάκες της Διαθήκης. 5 Πάνω από την κιβωτό υπήρχαν δύο χρυσά Χερουβίμ ένδοξα, που ανάμεσά τους εμφανιζόταν και μιλούσε ο Θεός. Αυτά σκέπαζαν με τα φτερά τους και σκίαζαν το χρυσό κάλυμμα της κιβωτού που ονομαζόταν «Ιλαστήριο». Αλλά για όλα αυτά δεν είναι τώρα καιρός να μιλήσουμε με λεπτομέρειες. 
    6 Έτσι λοιπόν είχαν αυτά σχεδιαστεί και με αυτόν τον τρόπο είχε κατασκευαστεί η σκηνή, ώστε στο πρώτο διαμέρισμά της, δηλαδή στα «Άγια», να μπαίνουν πάντοτε οι ιερείς και να τελούν τις ιεροτελεστίες.7 Στο δεύτερο, όμως, διαμέρισμα της σκηνής, δηλαδή στα «Άγια των Αγίων», έμπαινε μία φορά τον χρόνο, την ημέρα του εξιλασμού  μόνον ο αρχιερέας. Κι αυτός δεν έμπαινε χωρίς αίμα, αλλά έφερνε μαζί του το αίμα των ζώων, το οποίο πρόσφερε ως εξιλαστήρια θυσία για τον εαυτό του και για τις αμαρτίες που από άγνοια είχε διαπράξει ο λαός.

Η ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΠΕΡΙΚΟΠΗ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ.Προς Εβραίους, κεφάλαιο Θ΄, εδάφια 1-7.


Η ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΠΕΡΙΚΟΠΗ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ 
                  

 Προς Εβραίους, κεφάλαιο Θ΄, εδάφια 1-7
       1 Εἶχε μὲν οὖν καὶ ἡ πρώτη σκηνὴ δικαιώματα λατρείας τό τε ῞Αγιον κοσμικόν· 2 σκηνὴ γὰρ κατεσκευάσθη ἡ πρώτη, ἐν ᾗ ἥ τε λυχνία καὶ ἡ τράπεζα καὶ ἡ πρόθεσις τῶν ἄρτων, ἥτις λέγεται ῞Αγια. 3 Μετὰ δὲ τὸ δεύτερον καταπέτασμα σκηνὴ ἡ λεγομένη ῞Αγια ῾Αγίων, 4 χρυσοῦν ἔχουσα θυμιατήριον καὶ τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης περικεκαλυμμένην πάντοθεν χρυσίῳ, ἐν ᾗ στάμνος χρυσῆ ἔχουσα τὸ μάννα καὶ ἡ ράβδος ᾿Ααρὼν ἡ βλαστήσασα καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης, 5 ὑπεράνω δὲ αὐτῆς Χερουβὶμ δόξης κατασκιάζοντα τὸ ἱλαστήριον· περὶ ὧν οὐκ ἔστι νῦν λέγειν κατὰ μέρος. 6 Τούτων δὲ οὕτω κατεσκευασμένων εἰς μὲν τὴν πρώτην σκηνὴν διὰ παντὸς εἰσίασιν οἱ ἱερεῖς τὰς λατρείας ἐπιτελοῦντες, 7 εἰς δὲ τὴν δευτέραν ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνος ὁ ἀρχιερεύς, οὐ χωρὶς αἵματος, ὃ προσφέρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων.



Ερμηνευτική απόδοση από τον μακαριστό Παν. Τρεμπέλα
 

   1Ας βγάλουμε τώρα κάποιο συμπέρασμα για όσα είπαμε σχετικά με την ιεροσύνη της Παλαιάς Διαθήκης, και ας τα διασαφηνίσουμε περισσότερο. Είχε βέβαια και η πρώτη Διαθήκη νόμους και λατρευτικές διατάξεις, καθώς και ένα επίγειο θυσιαστήριο.2 Κατασκευάστηκε δηλαδή το πρώτο διαμέρισμα της σκηνής, μέσα στο οποίο υπήρχε η λυχνία και η τράπεζα της προθέσεως και οι άρτοι που τοποθετούνταν πάνω σ’ αυτήν ως προσφορά στον Θεό. Και το πρώτο αυτό διαμέρισμα της σκηνής λεγόταν «Άγια». 3 Έπειτα, πίσω από το δεύτερο καταπέτασμα ήταν το μέρος της σκηνής που λεγόταν «Άγια Αγίων». 4 Στα «Άγια των Αγίων» υπήρχε ένα χρυσό θυμιατήριο και η Κιβωτός της Διαθήκης, που ήταν γύρω–γύρω καλυμμένη με χρυσάφι απ’ όλες τις πλευρές της. Μέσα στην κιβωτό αυτή υπήρχε μια χρυσή στάμνα που περιείχε από το περίφημο μάννα, καθώς επίσης και η ράβδος του Ααρών που είχε βλαστήσει θαυματουργικά, και οι θεοχάρακτες πλάκες της Διαθήκης. 5 Πάνω από την κιβωτό υπήρχαν δύο χρυσά Χερουβίμ ένδοξα, που ανάμεσά τους εμφανιζόταν και μιλούσε ο Θεός. Αυτά σκέπαζαν με τα φτερά τους και σκίαζαν το χρυσό κάλυμμα της κιβωτού που ονομαζόταν «Ιλαστήριο». Αλλά για όλα αυτά δεν είναι τώρα καιρός να μιλήσουμε με λεπτομέρειες. 
    6 Έτσι λοιπόν είχαν αυτά σχεδιαστεί και με αυτόν τον τρόπο είχε κατασκευαστεί η σκηνή, ώστε στο πρώτο διαμέρισμά της, δηλαδή στα «Άγια», να μπαίνουν πάντοτε οι ιερείς και να τελούν τις ιεροτελεστίες.7 Στο δεύτερο, όμως, διαμέρισμα της σκηνής, δηλαδή στα «Άγια των Αγίων», έμπαινε μία φορά τον χρόνο, την ημέρα του εξιλασμού  μόνον ο αρχιερέας. Κι αυτός δεν έμπαινε χωρίς αίμα, αλλά έφερνε μαζί του το αίμα των ζώων, το οποίο πρόσφερε ως εξιλαστήρια θυσία για τον εαυτό του και για τις αμαρτίες που από άγνοια είχε διαπράξει ο λαός.

Ένας υγιής άνθρωπος δεν νιώθει πλέον υπερηφάνεια. Η υπερηφάνεια ανήκει στους άρρωστους ανθρώπους.Πατήρ Proclu Nicău.




18 Νοεμβρίου (: Μνήμη αγίου μάρτυρος Ρωμανού), Ιερού Χρυσοστόμου, Εγκώμιο στον άγιο μάρτυρα Ρωμανό.






IΕΡΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ
                   

ΕΓΚΩΜΙΟ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΜΑΡΤΥΡΑ ΡΩΜΑΝΟ
 



  Πάλι μνήμη μαρτύρων, και πάλι εορτή και πανήγυρη πνευματική. Μόχθησαν εκείνοι, και χαιρόμαστε εμείς· πάλεψαν εκείνοι, και αγαλλόμαστε εμείς· δικό τους το στεφάνι, και κοινή μας η δόξα ή, μάλλον, ολόκληρης της Εκκλησίας η δόξα. «Και πώς θα μπορούσε να συμβεί αυτό, να ανήκει, δηλαδή, η δόξα των μαρτύρων σε ολόκληρη την Εκκλησία;», αναρωτιέται κάποιος ίσως. Επειδή οι μάρτυρες αποτελούν μέρη και μέλη του ενιαίου σώματος της Εκκλησίας, στο οποίο ανήκουμε και εμείς. «Καὶ εἴτε πάσχει ἓν μέλος, συμπάσχει πάντα τὰ μέλη· εἴτε δοξάζεται ἓν μέλος, συγχαίρει πάντα τὰ μέλη (:Και πράγματι, είτε πάσχει και πονά ένα μέλος, πάσχουν μαζί του όλα τα μέλη˙ είτε δοξάζεται ένα μέλος, χαίρονται μαζί του όλα τα μέλη)»[Α΄ Κορ. 12,26]. 
   


Το κεφάλι στεφανώνεται, αλλά ολόκληρο το υπόλοιπο σώμα συμμετέχει στην αγαλλίαση για την τιμή που του απονέμεται· ένας μόνο αθλητής αναδεικνύεται ολυμπιονίκης, αλλά ολόκληρος ο λαός χαίρεται για τη νίκη του και τον υποδέχεται με μεγάλες και θερμές επευφημίες. Αν, λοιπόν, στους Ολυμπιακούς αγώνες εκείνοι που δεν έχουν προσφέρει τίποτε στους κόπους και στις προσπάθειες των αθλητών απολαμβάνουν τόσο μεγάλη χαρά για τη νίκη τους, πολύ περισσότερο μπορεί να συμβαίνει αυτό στην περίπτωση των αθλητών της ευσέβειας, δηλαδή των μαρτύρων που αγωνίστηκαν για την πίστη. 


Εμείς είμαστε τα πόδια του εκκλησιαστικού σώματος, ενώ οι μάρτυρες είναι το κεφάλι του, ως μέλη που κατέχουν εξέχουσα θέση· όμως το κεφάλι δεν μπορεί να πει στα πόδια: «Ανάγκη δεν σας έχω» [ πρβ. Α΄ Κορ. 12,20-21 : «Νῦν δὲ πολλὰ μὲν μέλη, ἓν δὲ σῶμα. Οὐ δύναται δὲ ὀφθαλμὸς εἰπεῖν τῇ χειρί· χρείαν σου οὐκ ἔχω· ἢ πάλιν ἡ κεφαλὴ τοῖς ποσὶ· χρείαν ὑμῶν οὐκ ἔχω (:Τώρα όμως υπάρχουν βέβαια πολλά μέλη, ένα όμως σώμα. Και στο σώμα αυτό το ένα μέλος εξαρτάται από τα άλλα, και δεν μπορεί το κάθε μέλος να κάνει χωρίς τα άλλα Δεν μπορεί, για παράδειγμα, το μάτι να πει στο χέρι: ‘’Δεν έχω την ανάγκη σου’’˙ ή πάλι το κεφάλι να πει στα πόδια: ‘’ Δεν έχω την ανάγκη σας’’)»]. 



Ένδοξα είναι τα μέλη, οι μάρτυρες δηλαδή, αλλά η υπεροχή τους σε δόξα δεν τα αποξενώνει από τη σύνδεσή τους με τα υπόλοιπα μέλη του εκκλησιαστικού σώματος· γιατί κυρίως έτσι αναδεικνύεται η δόξα τους, όταν δεν αποποιούνται τη σύνδεσή τους μαζί μας, παρά την υψηλή θέση που κατέχουν. Άλλωστε και το μάτι, μολονότι  κατέχει εξέχουσα θέση ανάμεσα στα υπόλοιπα μέλη του, διατηρεί τη δική του δόξα και την ιδιαίτερη αξία του μόνο όταν δεν αποχωρίζεται από το υπόλοιπο σώμα, αλλά παραμένει ενωμένο μαζί του. 
   


Και γιατί μιλώ για τους μάρτυρες; Γιατί αν ο ίδιος ο Κύριός τους, ο Χριστός, δεν θεώρησε υποτιμητικό να γίνει κεφαλή μας, δηλαδή Κεφαλή του εκκλησιαστικού σώματος στο οποίο ανήκουμε [Εφ. 1,22–23 : «Καὶ πάντα ὑπέταξεν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ, καὶ αὐτὸν ἔδωκε κεφαλὴν ὑπὲρ πάντα τῇ ἐκκλησίᾳ, ἥτις ἐστὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ, τὸ πλήρωμα τοῦ τὰ πάντα ἐν πᾶσι πληρουμένου (:Και όλα τα υπέταξε κάτω από τα πόδια Του. Και Αυτόν που τόσο πολύ ύψωσε, Τον έδωσε στην Εκκλησία ως κεφαλή και υπέρτατο αρχηγό, πάνω απ’ όλα όσα υπάρχουν μέσα σε αυτήν. Η Εκκλησία αυτή είναι το σώμα Του, το συμπλήρωμα του Χριστού ως ανθρώπου˙ συμπλήρωμα του Χριστού, ο Οποίος ως Θεός γεμίζει τα πάντα ικανοποιώντας όλες τις ανάγκες τους, και παρέχει σε κάθε δημιούργημά Του ό,τι του χρειάζεται)»], πολύ περισσότερο οι ίδιοι οι μάρτυρες δεν θεωρούν υποτιμητικό να είναι μέλη μας, ενωμένοι μαζί μας στο ίδιο σώμα [Ἑβρ. 2,11-12 : «Ὃ τε γὰρ ἁγιάζων καὶ οἱ ἁγιαζόμενοι ἐξ ἑνὸς πάντες· δι’ ἣν αἰτίαν οὐκ ἐπαισχύνεται ἀδελφοὺς αὐτοὺς καλεῖν λέγων· ἀπαγγελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου, ἐν μέσῳ ἐκκλησίας ὑμνήσω σε (:Υπάρχει μάλιστα στενός σύνδεσμος μεταξύ του αρχηγού της σωτηρίας και εκείνων που σώζονται μέσω Αυτού· διότι και ο Ιησούς που μας αγιάζει και μας σώζει, κι εμείς που αγιαζόμαστε και σωζόμαστε, όλοι καταγόμαστε από έναν Πατέρα. 


Γι’ αυτόν τον λόγο δεν ντρέπεται ο Ιησούς να ονομάζει όλους αυτούς αδελφούς Του, λέγοντας: “Θα διακηρύξω και θα ομολογήσω το όνομά Σου στους αδελφούς μου, θα σε ανυμνήσω μέσα σε σύναξη”)»]. Γιατί έχουν βαθιά ριζωμένη μέσα τους την αγάπη [Εφ.3,17: «Ἐν ἀγάπῃ ἐῤῥιζωμένοι καὶ τεθεμελιωμένοι ἵνα ἐξισχύσητε καταλαβέσθαι σὺν πᾶσι τοῖς ἁγίοις τί τὸ πλάτος καὶ μῆκος καὶ βάθος καὶ ὕψος (:Και να μείνετε με την αγάπη βαθιά ριζωμένοι και θεμελιωμένοι, για να μπορέσετε να καταλάβετε μαζί με όλους τους Χριστιανούς ποιο είναι το πλάτος και μήκος και βάθος και ύψος της συγκαταβάσεως και του ελέους του Χριστού)»], και η αγάπη έχει την ιδιότητα να ενώνει και να συνδέει στενά όσους βρίσκονται χωρισμένοι εξαιτίας της διαφορετικής θέσης τους, χωρίς να εξετάζει σχολαστικά τις διαφορές στην αξία και στην τιμή που απολαμβάνει ο καθένας.
    


Όπως, λοιπόν, εκείνοι, οι άγιοι μάρτυρες, πονούν μαζί μας εξαιτίας των αμαρτημάτων μας, έτσι κι εμείς χαιρόμαστε μαζί τους για τα κατορθώματά τους, για τις νίκες, δηλαδή, που πέτυχαν στον αγώνα της πίστης [Α΄ Κορ. 12,25–26 : «ἵνα μὴ ᾖ σχίσμα ἐν τῷ σώματι, ἀλλὰ τὸ αὐτὸ ὑπὲρ ἀλλήλων μεριμνῶσι τὰ μέλη· καὶ εἴτε πάσχει ἓν μέλος, συμπάσχει πάντα τὰ μέλη, εἴτε δοξάζεται ἓν μέλος, συγχαίρει πάντα τὰ μέλη (:για να μην υπάρχει διχασμός και διαίρεση στο σώμα, αλλά να έχουν την ίδια και ίση φροντίδα μεταξύ τους τα μέλη το ένα για το άλλο· και είτε πάσχει και πονάει ένα μέλος, πάσχουν μαζί του όλα τα μέλη˙ είτε δοξάζεται ένα μέλος, χαίρονται μαζί του όλα τα μέλη)»]. 
   


Έτσι ακριβώς μας παρήγγειλε να ενεργούμε και ο Απόστολος Παύλος, λέγοντας: «Χαίρειν μετὰ χαιρόντων καὶ κλαίειν μετὰ κλαιόντων (:Να χαίρεστε μαζί με εκείνους που χαίρονται και να κλαίτε μαζί με εκείνους που κλαίνε)» [Ρωμ. 12,15]. Αλλά το να κλαίμε μαζί με όσους κλαίνε είναι εύκολο, ενώ το να χαιρόμαστε μαζί με όσους χαίρονται δεν είναι καθόλου τόσο εύκολο· γιατί ευκολότερα συμμεριζόμαστε τον πόνο εκείνων που βρίσκονται σε συμφορές παρά τη χαρά εκείνων που διακρίνονται και απολαμβάνουν επιτυχίες και αναγνώριση. Γιατί στην πρώτη περίπτωση η ίδια η φύση της συμφοράς είναι τόσο συγκλονιστική, ώστε μπορεί να λυγίσει ακόμη και μια πέτρα και να την κάνει, σαν να είχε αισθήματα, να συμπονέσει τον δυστυχισμένο· στη δεύτερη περίπτωση, όμως, όταν κάποιος ευτυχεί, ο φθόνος και η ζηλοφθονία δεν επιτρέπουν σε εκείνον που δεν έχει καλλιεργήσει αρκετά την αρετή και δεν έχει κυριαρχήσει στα πάθη του, έχοντας αποκτήσει αρκετή πνευματική ωριμότητα, να συμμεριστεί τη χαρά για την ευτυχία του άλλου. 
     



Γιατί όπως η αγάπη φέρνει κοντά και συνδέει στενά όσα είναι χωρισμένα, καταργώντας τις αποστάσεις και δημιουργώντας δεσμούς ενότητας, έτσι η ζηλοφθονία διασπά όσα είναι ενωμένα, καταστρέφοντας τους δεσμούς που τα συνδέουν [πρβ. Α΄ Κορ. 13,4–7 : «Ἡ ἀγάπη μακροθυμεῖ, χρηστεύεται, ἡ ἀγάπη οὐ ζηλοῖ, ἡ ἀγάπη οὐ περπερεύεται, οὐ φυσιοῦται, οὐκ ἀσχημονεῖ, οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς, οὐ παροξύνεται, οὐ λογίζεται τὸ κακόν, οὐ χαίρει ἐπὶ τῇ ἀδικίᾳ, συγχαίρει δὲ τῇ ἀληθείᾳ· πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει (:Εκείνος που έχει αγάπη είναι μεγαλόψυχος, ανεκτικός και με πλατιά καρδιά˙ γίνεται ευεργετικός και ωφέλιμος. Εκείνος που έχει αγάπη δεν φθονεί, δεν ξιπάζεται και δεν φέρεται με αλαζονεία και αυθάδεια˙ δεν φουσκώνει από οίηση και υπερηφάνεια˙ δεν κάνει τίποτε το άσχημο, δεν ζητά τα δικά του συμφέροντα, δεν ερεθίζεται από θυμό και οργή, δεν σκέπτεται ποτέ κακό εναντίον του άλλου, ούτε λογαριάζει το κακό που έπαθε απ’ αυτόν)»]. Γι' αυτό σας παρακαλώ, ας ασκηθούμε στο να χαιρόμαστε ειλικρινά με όσους διακρίνονται για την αρετή και την προκοπή τους, ώστε να καθαρίσουμε εντελώς την ψυχή μας από τον φθόνο και τη ζηλοφθονία· γιατί τίποτε δεν απομακρύνει τόσο αποτελεσματικά αυτήν την βαριά και δυσίατη πνευματική ασθένεια, όσο το να συμμετέχουμε στη χαρά εκείνων που ζουν ενάρετα, αντί να λυπόμαστε για την πρόοδό τους.
     

Άκου, λοιπόν, πώς ο Παύλος έχει φτάσει στην τελειότητα και στις δύο αυτές εκδηλώσεις της αγάπης: «Ποιος είναι αδύναμος», λέει, «και δεν συμμερίζομαι κι εγώ την αδυναμία του; Ποιος κλονίζεται στην πίστη του και δεν φλέγομαι κι εγώ από τον πόνο και την αγωνία γι' αυτόν;» [Β΄ Κορ. 11,29 : «Τίς ἀσθενεῖ, καὶ οὐκ ἀσθενῶ; Τίς σκανδαλίζεται, καὶ οὐκ ἐγὼ πυροῦμαι;»]. Δεν είπε «Και δεν λυπάμαι κι εγώ;», αλλά «Δεν φλέγομαι εγώ;», θέλοντας με την έκφραση της φλόγωσης που παραπέμπει στη δύναμη της φωτιάς, να μας καταστήσει αισθητή την ένταση της οδύνης του, η οποία ξεπερνούσε την απλή λύπη.
      


Και πάλι, γράφοντας σε άλλους, λέει: «Ἤδη κεκορεσμένοι ἐστέ, ἤδη ἐπλουτήσατε, χωρὶς ἡμῶν ἐβασιλεύσατε· καὶ ὄφελόν γε ἐβασιλεύσατε, ἵνα καὶ ἡμεῖς ὑμῖν συμβασιλεύσωμεν (:Χωρίς εμάς γίνατε βασιλείς, όπως τουλάχιστον νομίζετε· τώρα  ήδη γίνατε πλούσιοι από πνευματικούς θησαυρούς! Χωρίς να έχετε μαζί σας και εμάς τους διδασκάλους σας, κατακτήσατε μόνοι σας την Βασιλεία των ουρανών! Και μακάρι πράγματι να είχατε γίνει βασιλείς, να είχατε, δηλαδή, φτάσει στην αληθινή πνευματική δόξα, για να βασιλεύαμε και εμείς μαζί σας, συμμετέχοντας στην ίδια χαρά και δόξα)» [Α΄ Κορ. 4,8 ]. Και πάλι λέει: ««ὅτι νῦν ζῶμεν, ἐὰν ὑμεῖς στήκητε ἐν Κυρίῳ (:Παρηγορηθήκαμε, διότι ο στηριγμός σας στην πίστη είναι για μας ζωή. Και τώρα ζούμε αληθινά και αισθανόμαστε πλήρη χαρά, εφόσον εσείς μένετε σταθεροί στη σχέση και κοινωνία σας με τον Κύριο)» [Α΄ Θεσ. 3,8 ]. 
    


Πρόσεξε πόσο πολύτιμη ήταν για τον Παύλο η πνευματική προκοπή των αδελφών του, η σταθερότητά τους δηλαδή στην πίστη και τη σωτηρία τους, αφού θεωρούσε πως ούτε καν ζούσε πραγματικά, αν εκείνοι δεν σώζονταν, τόσο βαθιά συνδεδεμένη ήταν η δική του ζωή με τη δική τους σωτηρία. Ένας άνθρωπος, ο Απόστολος Παύλος, που αρπάχθηκε έως τον τρίτο ουρανό, μεταφέρθηκε στον παράδεισο, έγινε μέτοχος ανέκφραστων μυστηρίων και ουράνιων αποκαλύψεων [Β΄ Κορ. 12,2–4 : «Οἶδα ἄνθρωπον ἐν Χριστῷ πρὸ ἐτῶν δεκατεσσάρων· εἴτε ἐν σώματι οὐκ οἶδα, εἴτε ἐκτὸς τοῦ σώματος οὐκ οἶδα, ὁ Θεὸς οἶδεν· ἁρπαγέντα τὸν τοιοῦτον ἕως τρίτου οὐρανοῦ. καὶ οἶδα τὸν τοιοῦτον ἄνθρωπον· εἴτε ἐν σώματι εἴτε ἐκτὸς τοῦ σώματος οὐκ οἶδα, ὁ Θεὸς οἶδεν· ὅτι ἡρπάγη εἰς τὸν παράδεισον καὶ ἤκουσεν ἄρρητα ρήματα, ἃ οὐκ ἐξὸν ἀνθρώπῳ λαλῆσαι»] και αξιώθηκε τόσο μεγάλης παρρησίας ενώπιον του Θεού, δηλαδή τόσο στενής και ελεύθερης κοινωνίας μαζί Του, δεν αισθανόταν πλήρως τη χαρά εκείνων των αγαθών, αν δεν έβλεπε και τους αδελφούς του να σώζονται μαζί του, ώστε να συμμετέχουν και εκείνοι στη θεία δωρεά.
  


 Γιατί γνωρίζει, γνωρίζει με απόλυτη βεβαιότητα, ότι τίποτε δεν είναι ανώτερο από την αγάπη ούτε ισάξιό της, ούτε ακόμη και το ίδιο το μαρτύριο, η θυσία δηλαδή της ζωής για την πίστη, που αποτελεί την κορωνίδα όλων των αγαθών και των ενάρετων κατορθωμάτων [βλ. παραπάνω: Α΄ Κορ. 13,1–3 : «Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον. καὶ ἐὰν ἔχω προφητείαν καὶ εἰδῶ τὰ μυστήρια πάντα καὶ πᾶσαν τὴν γνῶσιν, καὶ ἐὰν ἔχω πᾶσαν τὴν πίστιν, ὥστε ὄρη μεθιστάνειν, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδέν εἰμι. καὶ ἐὰν ψωμίσω πάντα τὰ ὑπάρχοντά μου, καὶ ἐὰν παραδῶ τὸ σῶμά μου ἵνα καυθήσωμαι, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν ὠφελοῦμαι (:Εάν υποθέσουμε ότι μιλώ τις γλώσσες των ανθρώπων και των αγγέλων, δεν έχω όμως αγάπη, μοιάζω με τον άψυχο χαλκό που βουίζει όταν τον χτυπούν, ή με το κύμβαλο που βγάζει θορυβώδη ήχο χωρίς κάποια σημασία.  Κι αν έχω το χάρισμα της προφητείας και γνωρίζω όλα τα μυστικά σχέδια των βουλών του Θεού και έχω όλη τη γνώση που μπορεί να αποκτήσει ο άνθρωπος, κι αν έχω όλη την πίστη, ώστε να μετακινώ ακόμη και βουνά, δεν έχω όμως αγάπη, δεν είμαι τίποτε. 


Κι αν διαθέσω όλα τα υπάρχοντά μου για να θρέψω με ψωμιά τους φτωχούς, κι αν παραδώσω το σώμα μου για να καώ, δεν έχω όμως αγάπη, δεν ωφελούμαι σε τίποτε από τις θυσίες αυτές)»]. Και άκουσε πώς μπορεί να αποδειχθεί αυτή η υπεροχή της αγάπης.
   Γιατί η αγάπη, ακόμη και χωρίς το μαρτύριο, κάνει τους ανθρώπους μαθητές του Χριστού, αφού αποτελεί το γνώρισμα της αληθινής μαθητείας, ενώ το μαρτύριο, όσο μεγάλη θυσία κι αν είναι, χωρίς αγάπη δεν θα μπορούσε να επιτύχει το ίδιο αποτέλεσμα. Από πού προκύπτει αυτό, ότι δηλαδή η αγάπη είναι ανώτερη από το μαρτύριο; Από τα ίδια τα λόγια του Χριστού· γιατί έλεγε στους μαθητές Του: «Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλήλοις (:Απ’ αυτό το γνώρισμα θα καταλάβουν όλοι  ότι είστε δικοί μου μαθητές, από το αν αγαπάτε ο ένας τον άλλον, αν δηλαδή σας συνδέει αληθινή και αμοιβαία αγάπη)» [Ιω. 13,35]. Να, λοιπόν, η απόδειξη: η αγάπη, ακόμη και χωρίς το μαρτύριο, κάνει τους ανθρώπους μαθητές του Χριστού. Ότι, όμως, το μαρτύριο χωρίς αγάπη όχι μόνο δεν κάνει τους ανθρώπους μαθητές του Χριστού, αλλά ούτε προσφέρει την παραμικρή πνευματική ωφέλεια σε εκείνον που το υπομένει, άκου τον Παύλο που λέει: «Καὶ ἐὰν ψωμίσω πάντα τὰ ὑπάρχοντά μου, καὶ ἐὰν παραδῶ τὸ σῶμά μου ἵνα καυθήσωμαι, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν ὠφελοῦμαι (:Αν παραδώσω το σώμα μου για να καώ, προσφέροντας ακόμη και την ίδια μου τη ζωή, αλλά δεν έχω αγάπη, δεν ωφελούμαι σε τίποτε)» [Α΄ Κορ. 13,3].
 


 2.  Γι' αυτό αγαπώ ιδιαίτερα αυτόν τον άγιο, τον μακάριο Ρωμανό, προς τιμήν του οποίου συγκεντρωθήκαμε σήμερα, επειδή μαζί με το μαρτύριό του φανέρωσε και πολύ μεγάλη αγάπη, την οποία εκδήλωνε έμπρακτα· γι' αυτό και του έκοβαν την αγία γλώσσα, με την οποία εξέφραζε αυτή την αγάπη. Γιατί και αυτό αξίζει να εξετάσουμε: γιατί άραγε ο διάβολος δεν τον οδήγησε σε βασανιστήρια, σε σκληρές ποινές και σε επώδυνες τιμωρίες, αλλά επέλεξε να του κόψει τη γλώσσα; Γιατί δεν το έκανε αυτό τυχαία, χωρίς συγκεκριμένο σκοπό, αλλά με μεγάλη πανουργία· αφού το θηρίο αυτό είναι πανούργο[Α΄ Πέτρ. 5,8 : «Νήψατε, γρηγορήσατε· ὁ ἀντίδικος ὑμῶν διάβολος ὡς λέων ὠρυόμενος περιπατεῖ ζητῶν τίνα καταπίῃ (:Εγκρατευθείτε, γίνετε άγρυπνοι και προσεκτικοί. Ο αντίπαλος και κατήγορός σας, διάβολος, σαν λιοντάρι που βρυχάται, περπατά με μανία και ζητά ποιον να απομακρύνει από την πίστη, για να τον καταβροχθίσει)»], επινοεί διαρκώς τρόπους να προξενεί το κακό και μηχανεύεται και κινεί τα πάντα εναντίον της σωτηρίας μας[Ιω. 8,44 : «Ἐκεῖνος ἀνθρωποκτόνος ἦν ἀπ᾿ ἀρχῆς καὶ ἐν τῇ ἀληθείᾳ οὐχ ἕστηκεν, ὅτι οὐκ ἔστιν ἀλήθεια ἐν αὐτῷ· ὅταν λαλῇ τὸ ψεῦδος, ἐκ τῶν ἰδίων λαλεῖ, ὅτι ψεύστης ἐστὶ καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ (:Εκείνος που από την αρχή της δημιουργίας του ανθρώπου ήταν φονιάς του ανθρώπου˙ και με το ψέμα του παρέσυρε τον άνθρωπο στην αμαρτία και τον θάνατο. Και δεν μπορεί να σταθεί στην αλήθεια, διότι δεν υπάρχει μέσα του κανένας πόθος για την αλήθεια και καμία διάθεση να πει κάποτε την αλήθεια. 


Όταν λέει το ψέμα, το βγάζει από μέσα του. Λέει ψέματα, διότι είναι ψεύτης και πατέρας του ψεύδους, ο πρώτος επινοητής και ο κύριος υποβολέας του)»].
     Ας εξετάσουμε, λοιπόν, για ποιον, άραγε, λόγο ο διάβολος κατέφυγε στην αποκοπή της γλώσσας του αγίου Ρωμανού, ανατρέχοντας λίγο πιο πίσω στην αφήγησή μας, στα γεγονότα που προηγήθηκαν. Γιατί έτσι θα γνωρίσουμε και τη φιλανθρωπία του Θεού, που εκδηλώνεται μέσα στα γεγονότα του μαρτυρίου, και την υπομονή του μάρτυρα, με την οποία αντιμετώπισε τις δοκιμασίες, και την πανουργία του διαβόλου, με την οποία επιδίωξε να τον βλάψει. Και όταν γνωρίσουμε τη φιλανθρωπία του Θεού, όπως εκδηλώθηκε στα γεγονότα του μαρτυρίου, θα ευχαριστήσουμε τον Δεσπότη· όταν γνωρίσουμε την υπομονή του μάρτυρα, θα μιμηθούμε τον σύνδουλό μας, που υπηρετεί τον ίδιο Κύριο με εμάς· και όταν κατανοήσουμε βαθύτερα την πανουργία του διαβόλου, τις δόλιες μεθοδεύσεις του, θα αποστραφούμε τον εχθρό. 


Γιατί ο Θεός μάς έδωσε τη δυνατότητα να γνωρίζουμε τις μεθοδεύσεις του διαβόλου, τα τεχνάσματα με τα οποία επιβουλεύεται τη σωτηρία μας, ώστε, όσο περισσότερο συνειδητοποιούμε την κακία του και τον μισούμε, τόσο ευκολότερα να μπορούμε να τον νικήσουμε.
   Και για να διαπιστώσεις ότι είναι δυνατόν να γνωρίζουμε τα σχέδια του διαβόλου, τις δόλιες επιδιώξεις του, άκου τι λέει ο Παύλος για εκείνον που είχε διαπράξει πορνεία · γιατί, γράφοντας στους Κορινθίους, λέει περίπου τα εξής: «Επιβεβαιώστε έμπρακτα την αγάπη σας προς αυτόν, αποδεχόμενοι ξανά τον μετανοημένο αδελφό, ώστε να μη μας εκμεταλλευτεί ο Σατανάς, αξιοποιώντας προς όφελός του την υπερβολική λύπη και την απόγνωσή του· γιατί δεν αγνοούμε τα σχέδιά του» [ πρβ Β΄ Κορ. 2,6–11 : «Ἱκανὸν τῷ τοιούτῳ ἡ ἐπιτιμία αὕτη ἡ ὑπὸ τῶν πλειόνων·  ὥστε τοὐναντίον μᾶλλον ὑμᾶς χαρίσασθαι καὶ παρακαλέσαι, μήπως τῇ περισσοτέρᾳ λύπῃ καταποθῇ ὁ τοιοῦτος. Διὸ παρακαλῶ ὑμᾶς κυρῶσαι εἰς αὐτὸν ἀγάπην. εἰς τοῦτο γὰρ καὶ ἔγραψα, ἵνα γνῶ τὴν δοκιμὴν ὑμῶν, εἰ εἰς πάντα ὑπήκοοί ἐστε. ᾧ δέ τι χαρίζεσθε, καὶ ἐγώ· καὶ γὰρ ἐγὼ εἴ τι κεχάρισμαι ᾧ κεχάρισμαι, δι᾿ ὑμᾶς ἐν προσώπῳ Χριστοῦ, ἵνα μὴ πλεονεκτηθῶμεν ὑπὸ τοῦ σατανᾶ· οὐ γὰρ αὐτοῦ τὰ νοήματα ἀγνοοῦμεν (:Είναι αρκετή γι’ αυτόν η επίπληξη αυτή που του έγινε από τους περισσοτέρους. Τώρα λοιπόν χρειάζεται η αντίθετη με την επίπληξη συμπεριφορά. Είναι προτιμότερο εσείς να του δώσετε τώρα χάρη και συγγνώμη και να τον παρηγορήσετε, μήπως εξαιτίας της υπερβολικής λύπης απελπισθεί και τον καταπιεί ο διάβολος. Γι’ αυτό σας παρακαλώ να δείξετε δημόσια σ’ αυτόν αγάπη πραγματική και ισχυρή. 



 Διότι γι’ αυτό και σας έγραψα στην προηγούμενη επιστολή μου, για να γνωρίσω τη δοκιμασμένη πρόοδό σας, να δω εάν σ’ όλα έχετε υπακοή. Και την υπακοή αυτή τη δείξατε όταν αποκόψατε αυτόν που παρεκτράπηκε, όπως και τώρα θα τη δείξετε με το να τον δεχθείτε πάλι.  Και σε όποιον δίνετε χάρη και συγνώμη σε κάτι, δίνω χάρη κι εγώ. Κι εγώ εξάλλου αν έχω χαρίσει κάτι, σ’ όποιον το έχω χαρίσει, για σας το χάρισα κάτω απ’ το βλέμμα του Χριστού, που τον αισθάνομαι να με παρακολουθεί. 

Δηλαδή έκανα την χάρη αυτήν για την πνευματική ωφέλεια και για τη δόξα του Χριστού, για να μη νικηθούμε με απάτη από τον σατανά. Και λέω ‘’με απάτη του σατανά’’, διότι γνωρίζουμε τις δόλιες επινοήσεις του)»].
  Ποιος ήταν, λοιπόν, ο λόγος για τον οποίο ο διάβολος του έκοψε τη γλώσσα; Κάντε λίγη υπομονή και ακούστε με να αφηγούμαι τα γεγονότα που οδήγησαν σε αυτό το μαρτύριο, ξεκινώντας από λίγο πιο πριν. Κάποτε ξέσπασε ένας σκληρός πόλεμος εναντίον των Εκκλησιών, ένας σφοδρός διωγμός κατά των χριστιανικών κοινοτήτων, όχι επειδή βάρβαροι επιτέθηκαν στις πόλεις, ούτε επειδή εισέβαλαν κάποιοι ξένοι λαοί, αλλά από τους ίδιους εκείνους που θεωρούνταν ότι κυβερνούσαν τον γνωστό μας κόσμο, τους άρχοντες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, οι οποίοι μεταχειρίζονταν τους υπηκόους τους με μεγαλύτερη σκληρότητα και ωμότητα ακόμη και από βαρβάρους, εχθρούς και όλους τους τυράννους, παρόλο που, ως κυβερνήτες τους, όφειλαν να τους προστατεύουν και όχι να τους καταδιώκουν. 


Γιατί τότε ο αγώνας δεν γινόταν για την ελευθερία, την πατρίδα, τα χρήματα ή την παρούσα ζωή, για τα αγαθά, δηλαδή, αυτού του κόσμου, αλλά για τη Βασιλεία των ουρανών και τα αγαθά που μας περιμένουν στη μέλλουσα ζωή[Β΄ Τιμ. 4,8 : «Λοιπὸν ἀπόκειταί μοι ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος, ὃν ἀποδώσει μοι ὁ Κύριος ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὁ δίκαιος κριτής, οὐ μόνον δὲ ἐμοί, ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς ἠγαπηκόσι τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ (:Λοιπόν τώρα πια με περιμένει το στεφάνι που ανήκει ως βραβείο στη δικαιοσύνη και την αρετή. 


Το στεφάνι αυτό θα μου το δώσει ως ανταμοιβή ο Κύριος κατά την ένδοξη εκείνη ημέρα της Κρίσεως, ο δίκαιος Κριτής. Θα το δώσει μάλιστα όχι μόνο σε μένα, αλλά και σ’ όλους όσους έχουν αγαπήσει και με πόθο περιμένουν την ένδοξη εμφάνισή Του)»]., για την αθάνατη ζωή και για την ομολογία της πίστης στον Χριστό [Ματθ. 10,32 : «Πᾶς οὖν ὅστις ὁμολογήσει ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὁμολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς (:Μη λογαριάζετε λοιπόν τους διωγμούς και τους κινδύνους, αλλά να λογαριάζετε τις μεγάλες αμοιβές που σας περιμένουν. Καθένας που θα με ομολογήσει ως Σωτήρα του και Θεό του μπροστά στους ανθρώπους που καταδιώκουν την πίστη μου, θα τον ομολογήσω κι εγώ ως δικό μου πιστό μπροστά στον Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς)»], την οποία οι μάρτυρες δεν αρνούνταν ακόμη και μπροστά στον θάνατο. 
     


Και επινοούνταν ένας πρωτόγνωρος τρόπος αιχμαλωσίας, που αποσκοπούσε όχι στην υποδούλωση του σώματος, αλλά στην πνευματική υποδούλωση του ανθρώπου· γιατί οι διώκτες δεν τους εξόριζαν από την επίγεια πόλη τους, αλλά προσπαθούσαν να τους στερήσουν την ελεύθερη, ουράνια Ιερουσαλήμ [Γαλ. 4,26 : «Ἡ δὲ ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστίν, ἥτις ἐστὶ μήτηρ πάντων ἡμῶν (:Ενώ η επουράνια Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη˙ είναι η θριαμβεύουσα Εκκλησία, που βρίσκεται στους ουρανούς, και η στρατευομένη, που είναι βέβαια επίγεια, αλλά καταλήγει στους ουρανούς. Αυτή είναι η μητέρα όλων μας, όλων των Χριστιανών)»], την ουράνια πατρίδα των πιστών, και εξανάγκαζαν τον καθένα να θυσιάζει την ίδια του την ψυχή επάνω στους βωμούς, προσφέροντας ειδωλολατρικές θυσίες και απαρνούμενος έτσι την πίστη του, να αποκηρύσσει τον δικό του Δεσπότη, τον Χριστό, να υποτάσσεται στην τυραννική εξουσία των δαιμόνων και να τους λατρεύει, παρόλο που αυτοί επιβουλεύονται και καταστρέφουν τη σωτηρία των ανθρώπων· 


Και αυτό, δηλαδή η άρνηση του Χριστού και η υποταγή στη λατρεία των δαιμόνων, ήταν για τις ψυχές που αγαπούν τον Χριστό πιο οδυνηρό και πιο αβάσταχτο από αμέτρητους θανάτους και από κάθε κόλαση, επειδή σήμαινε την προδοσία Εκείνου που αγαπούσαν περισσότερο από την ίδια τους τη ζωή.
     Τότε, λοιπόν, ενώ πολλοί καταποντίζονταν μέσα στη δίνη του διωγμού, η τρικυμία των δοκιμασιών δυνάμωνε και πολλοί ναυαγούσαν πνευματικά, ο μακάριος Ρωμανός παρουσιάστηκε ανάμεσά τους και δεν επιδίωξε αμέσως να εκθέσει τον εαυτό του στους κινδύνους του μαρτυρίου, αλλά πρώτα συγκέντρωνε όσους είχαν φοβηθεί μπροστά στις απειλές των διωκτών, όσους είχαν λυγίσει από τις δοκιμασίες και όσους είχαν προδώσει την ίδια τους τη σωτηρία αρνούμενοι την πίστη τους· τους ενθάρρυνε να μην απελπίζονται και τους προετοίμαζε να αγωνιστούν ξανά για τον Χριστό, βοηθώντας όσους είχαν πέσει πνευματικά, υποχωρώντας μπροστά στον διωγμό, να σηκωθούν ξανά και ενισχύοντας όσους παρέμεναν σταθεροί στην ομολογία της πίστης, με προσευχές, προτροπές και συμβουλές, αναπτύσσοντας με σοφία πολλές σκέψεις για τη μέλλουσα και την παρούσα ζωή, δείχνοντας ότι τα βάσανα και οι δοκιμασίες αυτής της ζωής είναι πρόσκαιρα, ενώ τα αγαθά που επιφυλάσσει ο Θεός στη μέλλουσα ζωή είναι αιώνια, αντιπαραθέτοντας στους κόπους τα έπαθλα του πνευματικού αγώνα, στα βασανιστήρια τα στεφάνια της νίκης και στους πόνους τα βραβεία της αιώνιας ανταμοιβής, διδάσκοντας ποια είναι η παρούσα ζωή, πρόσκαιρη και φθαρτή, ποια η μέλλουσα, αιώνια και ακατάλυτη, πόσο μεγάλη είναι η διαφορά ανάμεσά τους και ότι ο θάνατος είναι αναπόφευκτος για κάθε άνθρωπο· γιατί, ακόμη κι αν η ζωή μας δεν τελειώσει με αυτόν τον τρόπο, δηλαδή με το μαρτύριο, ο νόμος της φύσης θα μας αναγκάσει οπωσδήποτε να αποχωριστούμε αυτά τα σώματα, έστω και λίγο αργότερα. 
   


 Με αυτές, λοιπόν, και με άλλες παρόμοιες προτροπές ανόρθωσε τα εξασθενημένα χέρια των χριστιανών που είχαν αποθαρρυνθεί, στήριξε τα γόνατα που είχαν λυγίσει από τον φόβο του διωγμού [Ησ. 35,3 : «Ἰσχύσατε, χεῖρες ἀνειμέναι καὶ γόνατα παραλελυμένα (:Πάρτε δύναμη, χέρια εξασθενημένα και γόνατα παραλυμένα)» - Εβρ. 12,12 : «Διὸ τὰς παρειμένας χεῖρας καὶ τὰ παραλελυμένα γόνατα ἀνορθώσατε (:Από αγάπη λοιπόν και για την ωφέλειά μας μάς παιδαγωγεί ο  Θεός. Γι’ αυτό σηκώστε ψηλά τα χέρια σας που είναι πεσμένα κάτω, και στερεώστε όρθια τα παραλυμένα γόνατά σας˙ πάρτε θάρρος και δύναμη)»] και επανέφερε στον αγώνα της πίστης όσους είχαν τραπεί σε φυγή, έδιωξε τη δειλία που τους είχε κυριεύσει εξαιτίας του διωγμού, απομάκρυνε την αγωνία που ένιωθαν μπροστά στα βασανιστήρια, τους ενέπνευσε θάρρος, τους έκανε από δειλούς, πρόθυμους να ομολογήσουν την πίστη τους και τους μετέτρεψε από ζαρκάδια και ελάφια, που τρέπονται σε φυγή μπροστά στον κίνδυνο, σε λιοντάρια που ξεχείλιζαν από δύναμη και γενναιότητα, ανασυγκρότησε το στρατόπεδο του Χριστού [Β΄ Τιμ. 2,3–4 : «Σὺ οὖν κακοπάθησον ὡς καλὸς στρατιώτης Ἰησοῦ Χριστοῦ. οὐδεὶς στρατευόμενος ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις, ἵνα τῷ στρατολογήσαντι ἀρέσῃ (:Εσύ λοιπόν, κακοπάθησε σαν καλός στρατιώτης του Ιησού Χριστού. Όταν κάποιος υπηρετεί ως στρατιώτης, δεν μπλέκεται στις υποθέσεις και τις φροντίδες της καθημερινής ζωής, για να είναι αρεστός σε εκείνον που τον στρατολόγησε)»], ενώνοντας και ενισχύοντας τους πιστούς που είχαν κλονιστεί, και μετέφερε την ντροπή που βάραινε τη δική μας πλευρά εξαιτίας της υποχώρησης ορισμένων χριστιανών, στα κεφάλια των εχθρών, οι οποίοι απέτυχαν τελικά να κάμψουν την πίστη τους.
    


Όταν, λοιπόν, ο διάβολος είδε ότι είχε συντελεστεί μια ξαφνική και ριζική μεταβολή στη στάση των χριστιανών και ότι εκείνοι που μέχρι πρόσφατα τον φοβούνταν και έτρεμαν, τώρα τον περιγελούσαν και τολμούσαν να του αντισταθούν, ρίχνονταν πρόθυμα στους κινδύνους του μαρτυρίου και ορμούσαν στα βασανιστήρια, και όταν αντιλήφθηκε ότι υπαίτιος αυτής της μεταστροφής ήταν ο άγιος Ρωμανός, εγκατέλειψε όλους τους άλλους και έστρεψε εναντίον του ολόκληρη την οργή του, κινητοποιώντας όλη του τη δύναμη και τη μανία εναντίον αυτού του μακαρίου.
  


   Και τι κάνει τότε; Προσέξτε την πανουργία του, τον δόλιο τρόπο με τον οποίο επιχειρεί να εξουδετερώσει τον Ρωμανό. Δεν τον οδήγησε σε βασανιστήρια, ούτε του έκοψε το κεφάλι· γιατί η προηγούμενη εμπειρία των διωγμών τού είχε δείξει ότι όλα αυτά γίνονταν άσκοπα και μάταια, χωρίς να πετυχαίνουν τον σκοπό τους. Γιατί τα βασανιστήρια όχι μόνο δεν ανέκοπταν την προθυμία των πιστών να ομολογήσουν τον Χριστό, αλλά την ενίσχυαν ακόμη περισσότερο, κάνοντάς την μεγαλύτερη και πιο ένθερμη. «Έστρωσα αναμμένα κάρβουνα για να τους βασανίσω», λέει, «κι εκείνοι έτρεχαν πάνω τους σαν να πατούσαν τριαντάφυλλα· άναψα φωτιά για να τους κάψω, κι εκείνοι ρίχτηκαν μέσα σαν να βουτούσαν σε πηγές με δροσερά νερά για να ανακουφιστούν από τη ζέστη. Καταξέσχισα τα πλευρά τους με τα βασανιστήρια, άνοιξα βαθιά αυλάκια στη σάρκα τους και έκανα να κυλήσουν ποτάμια αίματος· εκείνοι, όμως, καμάρωναν για τις πληγές τους σαν να ήταν ολόγυρα περιχυμένοι με χρυσάφι και όχι με αίμα. Τους έριξα στους γκρεμούς και τους καταπόντισα στο πέλαγος για να τους θανατώσω· εκείνοι όμως ένιωθαν σαν να μην κατέβαιναν στον βυθό προς τον θάνατο, αλλά σαν να ανέβαιναν στον ίδιο τον ουρανό προς την αιώνια ζωή. Σκιρτούσαν και αγαλλίαζαν, σαν να χόρευαν σε ιερή πομπή και να έπαιζαν σε καταπράσινο λιβάδι, χωρίς να τους τρομάζει ο επικείμενος θάνατος [Ματθ. 5,12 : «Χαίρετε καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς· οὕτω γὰρ ἐδίωξαν τοὺς προφήτας τοὺς πρὸ ὑμῶν (:Να χαίρεστε και να εκδηλώνετε ζωηρά τη χαρά σας, διότι θα είναι μεγάλη η ανταμοιβή σας στους ουρανούς. Έτσι εξάλλου καταδίωξαν και τους προφήτες που έστειλε ο Θεός πριν από σας)»- Ιακ. 1,2 :«Πᾶσαν χαρὰν ἡγήσασθε, ἀδελφοί μου, ὅταν πειρασμοῖς περιπέσητε ποικίλοις(:Αδελφοί μου, όταν πέσετε μέσα σε  διάφορες δοκιμασίες και θλίψεις, να θεωρείτε το γεγονός αυτό αιτία τέλειας χαράς)»]. Με τέτοια διάθεση άρπαζαν τις τιμωρίες, όχι σαν να δέχονταν βασανιστήρια, αλλά σαν να έπαιρναν ανοιξιάτικα λουλούδια και να στεφανώνονταν ως νικητές του πνευματικού αγώνα. Και με την υπερβολική τους προθυμία προλάβαιναν ακόμη και τις τιμωρίες μου, σπεύδοντας οι ίδιοι να τις υποστούν».
   


«Τι πρέπει, λοιπόν, να κάνω;», λέει. «Να του κόψω το κεφάλι; Μα έτσι θα εκπληρωθεί ακριβώς η επιθυμία του να μαρτυρήσει για τον Χριστό, και οι μαθητές του θα δεχθούν ακόμη ισχυρότερη προτροπή από το παράδειγμα της γενναίας θυσίας του. Γιατί ο ίδιος προέτρεπε τους μαθητές του, διδάσκοντάς τους ότι ο θάνατος των μαρτύρων δεν είναι το οριστικό τέλος της ύπαρξής τους, αλλά ζωή που δεν έχει τέλος, η αιώνια ζωή κοντά στον Χριστό, και ότι, προπάντων, για χάρη αυτής της ζωής πρέπει να υπομένουμε τα πάντα, ακόμη και τα σκληρότερα βασανιστήρια, και να περιφρονούμε τον θάνατο. Αν, λοιπόν, του κόψω το κεφάλι και αντιμετωπίσει γενναία το μαρτύριό του, θα διδάξει τους μαθητές του ακόμη πιο καθαρά, με τις πράξεις του, ότι έτσι πρέπει να περιφρονούμε τον θάνατο, χωρίς να υποχωρούμε μπροστά στον φόβο του. Θα ανυψώσει ακόμη περισσότερο το φρόνημά τους και, με τον ίδιο του τον θάνατο, θα τους εμπνεύσει μεγαλύτερη προθυμία να αγωνιστούν για την πίστη τους».



   Γι' αυτό του έκοψε τη γλώσσα, ώστε οι μαθητές του μάρτυρα, στερημένοι από τη φωνή που τους ενίσχυε πνευματικά, έχοντας χάσει τις συμβουλές του και μένοντας χωρίς τις προτροπές του, να γίνουν πιο δειλοί και να επιστρέψουν στην προηγούμενη αγωνία τους μπροστά στον διωγμό, αφού δεν θα είχαν πια εκείνον που τους προετοίμαζε όπως ο προπονητής τους αθλητές για τον αγώνα, τους ξεσήκωνε και τους εξόπλιζε με πνευματικά εφόδια.
   γ.  Πρόσεξε, όμως, την πανουργία του διαβόλου. Ο Ηρώδης αποκεφάλισε τον Ιωάννη τον Πρόδρομο, ενώ αυτός δεν έκοψε το κεφάλι του μάρτυρα Ρωμανού, αλλά μόνο τη γλώσσα του. Για ποιον, άραγε, λόγο; Εξαιτίας της μεγάλης πανουργίας και της σκληρότητάς του, καθώς επιδίωκε να του προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερο πόνο. «Αν του κόψω το κεφάλι», λέει, «και πεθάνει, θα φύγει από τη ζωή χωρίς να δει την απώλεια της πίστης των αδελφών του. Εγώ, όμως, θέλω να τον αφήσω ζωντανό, ώστε να γίνει αυτόπτης μάρτυρας της πτώσης και της υποχώρησης από τον πνευματικό αγώνα και της συμφοράς των δικών του συναγωνιστών που προηγουμένως ενθάρρυνε, ώστε να πνίγεται από την οδύνη, βλέποντας τους συναγωνιστές του να καταρρέουν και να υποχωρούν μπροστά στις δοκιμασίες, χωρίς, όμως, να μπορεί να τους απλώσει χέρι βοήθειας για να τους στηρίξει πνευματικά, ούτε να τους επαναλάβει τις συμβουλές που τους έδινε προηγουμένως, αφού μαζί με τη γλώσσα του θα έχει αποκοπεί και η φωνή του».
  

 Αλλά ο Θεός, που χρησιμοποιεί την ίδια την πανουργία όσων νομίζουν ότι είναι σοφοί, για να ανατρέψει τα σχέδιά τους [Α΄ Κορ. 3,19 : «Ἡ γὰρ σοφία τοῦ κόσμου τούτου μωρία παρὰ τῷ Θεῷ ἐστι. γέγραπται γάρ· ὁ δρασσόμενος τοὺς σοφοὺς ἐν τῇ πανουργίᾳ αὐτῶν (:διότι η σοφία του κόσμου αυτού είναι κουταμάρα ενώπιον του Θεού. Και εκείνο αποδεικνύεται από αυτό που έχει γραφτεί στο θεόπνευστο βιβλίο του Ιώβ: ο Θεός πιάνει σφιχτοδεμένους εκείνους που κάνουν τον σοφό και τους εξευτελίζει με την ίδια τους την σοφιστική εξυπνάδα και δεξιότητα)» και Ιώβ 5,13 : «Ὁ καταλαμβάνων σοφοὺς ἐν τῇ φρονήσει, βουλὴν δὲ πολυπλόκων ἐξέστησεν (:Αυτός είναι που συλλαμβάνει μέσα στην πανουργία τους αυτούς που νομίζουν ότι είναι σοφοί· αυτός ματαιώνει και τα σχέδια των πονηρών και ραδιούργων ανθρώπων)»], έστρεψε αυτό το τέχνασμα που είχε επινοήσει ο διάβολος για να φιμώσει τον Ρωμανό εναντίον του ίδιου.
    


 Έτσι, όχι μόνο δεν στέρησε από τους μαθητές του μάρτυρα τις συμβουλές και την πνευματική καθοδήγηση, αλλά τους έδωσε τη δυνατότητα να ωφεληθούν από ακόμη περισσότερες προτροπές και να γίνουν μέτοχοι μιας πνευματικότερης διδασκαλίας, παρά την αποκοπή της γλώσσας του δασκάλου τους. Αφού, λοιπόν, επικράτησε αυτή η απόφαση, να αποκοπεί δηλαδή η γλώσσα του μάρτυρα, καλείται ο γιατρός να πραγματοποιήσει την τομή. Έτσι, από γιατρός μετατρέπεται σε δήμιο, αφού δεν θεραπεύει ένα άρρωστο μέλος όπως θα όφειλε σύμφωνα με την αποστολή του, αλλά καταστρέφει ένα υγιές όργανο του σώματος. Και παρόλο που του αφαίρεσε τη γλώσσα, δεν μπόρεσε να του στερήσει μαζί της και τη φωνή· γιατί, ενώ η φυσική, σαρκική γλώσσα αποκοπτόταν, η γλώσσα της θείας χάρης, δηλαδή η θαυματουργική δύναμη του Θεού που του επέτρεπε να συνεχίζει να μιλά,  κατέφθανε πετώντας και ερχόταν να σταθεί στο στόμα του μακαρίου. Και ενώ η ανθρώπινη φύση έχανε ένα δικό της μέλος, τη γλώσσα, καθώς το σιδερένιο εργαλείο του δημίου την εξανάγκαζε σε αυτήν την απώλεια, η θεία χάρη δεν επέτρεψε να χαθεί μαζί με τη γλώσσα και η φωνή, διατηρώντας θαυματουργικά την ικανότητα του μάρτυρα να μιλά. 
   


 Έτσι, οι μαθητές του μάρτυρα απολάμβαναν πλέον ακόμη πνευματικότερη διδασκαλία, αφού δεν άκουγαν πια την ανθρώπινη φωνή του, όπως προηγουμένως, αλλά μια φωνή θεία και πνευματική, που διατηρούνταν με την ενέργεια της θείας χάρης και υπερέβαινε τις δυνατότητες της δικής μας ανθρώπινης φύσης. Και όλοι συνέρρεαν, άγγελοι από τον ουρανό και άνθρωποι από τη γη, για να γίνουν μάρτυρες αυτού του θαύματος, επιθυμώντας να δουν ένα στόμα χωρίς γλώσσα και να ακούσουν τον Ρωμανό να μιλά με αυτόν τον τρόπο. Γιατί ήταν πράγματι θαυμαστό και παράδοξο να μιλά ένα στόμα χωρίς γλώσσα, όπως συνέβαινε με τον άγιο Ρωμανό. Το θαύμα αυτό προκαλούσε μεγάλη ντροπή στον διάβολο, που δεν είχε κατορθώσει να τον φιμώσει, χάριζε μεγάλη δόξα στον μάρτυρα και αποτελούσε για τους μαθητές του πηγή ενθάρρυνσης και παρηγορίας και κίνητρο για υπομονή μπροστά στις δοκιμασίες και στους διωγμούς.
   


Γιατί πράγματι ο Θεός, από την αρχή ακόμη, ενεργεί με αυτόν τον τρόπο: όσα κακόβουλα σχέδια κι αν εξυφάνει ο διάβολος εναντίον μας, με σκοπό να μας βλάψει και να μας απομακρύνει από τον Θεό, Εκείνος τα στρέφει εναντίον του ίδιου και τα μετατρέπει σε μέσα που υπηρετούν τη σωτηρία μας, ανατρέποντας έτσι τον αρχικό σκοπό τους. Πρόσεξε όμως: ο διάβολος με την εξαπάτησή του έδιωξε τον άνθρωπο από τον Παράδεισο, ενώ ο Θεός άνοιξε στον άνθρωπο τον ουρανό προσφέροντάς του τη δυνατότητα της ουράνιας ζωής. Εκείνος του στέρησε την εξουσία που είχε στη γη, ενώ ο Θεός τού χάρισε τη Βασιλεία των ουρανών και εγκατέστησε την ανθρώπινη φύση μας στον βασιλικό θρόνο, ανυψώνοντάς την με την ανάληψη του Χριστού. Έτσι, ο Θεός μάς χαρίζει πάντοτε αγαθά μεγαλύτερα από εκείνα που επιχειρεί να μας στερήσει ο διάβολος, μετατρέποντας τις απώλειες που εκείνος επιδιώκει σε αφορμές ακόμη μεγαλύτερης ευεργεσίας.
   Και ο Θεός ενεργεί με αυτόν τον τρόπο, ανατρέποντας τα σχέδια του διαβόλου, ώστε από τη μια να τον κάνει πιο διστακτικό να εξυφαίνει επιβουλές εναντίον μας, αφού βλέπει ότι τα τεχνάσματά του αποτυγχάνουν, και από την άλλη να μας διδάσκει να μη φοβόμαστε ποτέ τις παγίδες του. Αυτό ακριβώς συνέβη και στην περίπτωση του μάρτυρα, όταν ο διάβολος επιχείρησε να του στερήσει τη φωνή. Γιατί ο Θεός τού χάρισε μια φωνή πολύ πιο σπουδαία και σεβάσμια από εκείνη που ο διάβολος περίμενε να του στερήσει· αντί για τη φυσική ανθρώπινη φωνή, που θεωρούσε ότι θα εξαφάνιζε κόβοντας τη γλώσσα του μάρτυρα, ο Θεός τού πρόσφερε μια φωνή που αποτελούσε θαυματουργική εκδήλωση της θείας χάρης. Γιατί δεν ήταν το ίδιο να μιλά κανείς με γλώσσα και χωρίς γλώσσα. Το πρώτο ήταν φυσικό και κοινό σε όλους, αφού η γλώσσα αποτελεί όργανο της ανθρώπινης ομιλίας, ενώ το δεύτερο υπερέβαινε τους νόμους της φύσης και αποτέλεσε ξεχωριστό γνώρισμα του μάρτυρα, φανερώνοντας τη θαυματουργική ενέργεια της θείας χάρης.
    


Κι όμως, ακόμη κι αν ο μάρτυρας είχε μείνει άφωνος μετά την αποκοπή της γλώσσας του, και πάλι θα είχε ολοκληρώσει τον μαρτυρικό του αγώνα και θα είχε εξασφαλίσει το στεφάνι της νίκης, χωρίς να χρειάζεται να συμβεί το θαύμα της διατήρησης της φωνής του. Γιατί η ίδια η αποκοπή της γλώσσας του αποτελούσε τεράστια ήττα για τον διάβολο και ολοφάνερη απόδειξη της αδυναμίας του να αντιμετωπίσει τον μάρτυρα με άλλο τρόπο. Γιατί, αν δεν φοβόσουν τη γλώσσα του μάρτυρα, μιαρέ και τρισάθλιε, που δεν μπορούσες να αντιμετωπίσεις τη δύναμη του λόγου του, γιατί την έκοψες; Για ποιον λόγο δεν άφησες να συνεχιστεί η αναμέτρηση, ώστε να δοκιμαστούν οι δυνάμεις σας, αλλά έκλεισες το στάδιο του αγώνα, στερώντας του το όργανο με το οποίο σε πολεμούσε; 
     

Ας υποθέσουμε ότι κάποιος ετοιμάζεται να αγωνιστεί στο παγκράτιο, στην πάλη που περιλαμβάνει και χτυπήματα με τα χέρια, και, αφού δεχτεί φοβερά χτυπήματα και δεν μπορεί πια να αντισταθεί, διατάζει να κόψουν τα χέρια του αντιπάλου του και τότε τον χτυπά. Δεν θα χρειαζόταν άλλη απόδειξη για να απονεμηθεί η νίκη σε εκείνον που του έκοψαν τα χέρια, αφού ο αντίπαλός του είχε ήδη ομολογήσει με την πράξη του ότι δεν μπορούσε να τον νικήσει σε ισότιμο αγώνα. Έτσι ακριβώς και στην περίπτωση του μάρτυρα, η αποκοπή της γλώσσας του αποτέλεσε την πιο ξεκάθαρη απόδειξη της νίκης του απέναντι στον διάβολο, αφού ο τελευταίος αναγκάστηκε να καταφύγει στη βία, επειδή δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει τη δύναμη του λόγου του. Γιατί, αν και η γλώσσα του μάρτυρα ήταν θνητή, είχε προκαλέσει αθάνατα τραύματα στον διάβολο, με τη δύναμη των λόγων και των παραινέσεών της. Γι' αυτό εκείνος ξέσπασε με όλη του τη μανία εναντίον της, επιδιώκοντας να την φιμώσει οριστικά, αλλά το μόνο που κατόρθωσε ήταν να οδηγήσει τον εαυτό του σε ακόμη μεγαλύτερη ντροπή και να κάνει λαμπρότερο το στεφάνι του μάρτυρα, αυξάνοντας έτσι τη δόξα της νίκης του. Γιατί, όπως είναι θαυμαστό να βλέπει κανείς ένα δέντρο χωρίς ρίζες, από τις οποίες τρέφεται, ή ένα ποτάμι χωρίς πηγή, από την οποία αναβλύζει το νερό του, έτσι είναι θαυμαστό να ακούει και μια φωνή χωρίς γλώσσα, δηλαδή να διατηρείται η ομιλία του μάρτυρα παρά την απώλεια του φυσικού οργάνου της.
  δ΄.  Πού βρίσκονται τώρα εκείνοι που αμφισβητούν την ανάσταση των σωμάτων; Να, η φωνή του μάρτυρα και πέθανε, όταν του έκοψαν τη γλώσσα, και αναστήθηκε, όταν ακούστηκε και πάλι με τη δύναμη της θείας χάρης. Και τα δύο αυτά συνέβησαν μέσα σε μια στιγμή. Κι όμως, το θαύμα αυτό είναι πολύ μεγαλύτερο από την ανάσταση των σωμάτων. Γιατί στην ανάσταση εξακολουθεί να υπάρχει η φύση των σωμάτων, δηλαδή το φυσικό τους υπόστρωμα, και έχει διαλυθεί μόνο η σύνθεσή τους, η οργανική τους συγκρότηση. Εδώ, αντίθετα, είχε αφαιρεθεί η ίδια η βάση της φωνής, η γλώσσα, που αποτελεί το φυσικό όργανο της ομιλίας, κι όμως η φωνή επανερχόταν ακόμη πιο θαυμαστή και επιβλητική, χάρη στη θαυματουργική ενέργεια του Θεού. 
    


Κι όμως, αν αφαιρέσεις τις γλωττίδες ενός αυλού, τα μέρη που είναι απαραίτητα για την παραγωγή του ήχου, το όργανο αχρηστεύεται. Δεν συνέβη, όμως, το ίδιο με τον πνευματικό αυλό, τον άγιο μάρτυρα Ρωμανό· ακόμη κι όταν του αφαίρεσαν τη γλώσσα, όχι μόνο δεν έμεινε άφωνος, αλλά ανέδιδε μια μελωδία ακόμη πιο αρμονική και πιο μυστική, καθώς η ομιλία του είχε πλέον υπερφυσική προέλευση, προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερη κατάπληξη. Το ίδιο συμβαίνει και με την κιθάρα: αν κάποιος αφαιρέσει έστω και μόνο το πλήκτρο της, το εξάρτημα με το οποίο ο μουσικός αγγίζει τις χορδές, ο μουσικός μένει ανενεργός, η τέχνη του δεν μπορεί να ασκηθεί και το όργανο γίνεται άχρηστο. Εδώ όμως, στην περίπτωση του μάρτυρα, δεν συνέβη τίποτε τέτοιο· συνέβη ακριβώς το αντίθετο: παρόλο που αφαιρέθηκε η γλώσσα του, η φωνή του όχι μόνο διατηρήθηκε, αλλά έγινε ακόμη πιο εξαίσια. Γιατί πράγματι κιθάρα ήταν το στόμα του μάρτυρα, πλήκτρο ήταν η γλώσσα,  μουσικός η ψυχή και τέχνη η ομολογία της πίστης του στον Χριστό. Κι όμως, παρόλο που αφαιρέθηκε το πλήκτρο, η γλώσσα δηλαδή, ούτε ο μουσικός, ούτε η τέχνη, ούτε το όργανο αχρηστεύτηκαν· αντίθετα, όλα εξακολουθούσαν να φανερώνουν τη δική τους δύναμη.
  


 Ποιος πραγματοποίησε όλα αυτά τα υπερφυσικά γεγονότα; Ποιος φανέρωσε αυτά τα θαυμαστά και πρωτοφανή; Ο Θεός, ο μόνος που επιτελεί θαύματα [Ψαλμ. 71,18 : «Εὐλογητὸς Κύριος, ὁ Θεὸς τοῦ Ἰσραήλ, ὁ ποιῶν θαυμάσια μόνος (:Ας είναι ευλογημένος ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ. Μόνο αυτός έχει τη δύναμη να κάνει θαυμάσια και εκπληκτικά έργα)»], για τον Οποίο λέει ο Δαβίδ στον Ψαλμό: ««Κύριε ὁ Κύριος ἡμῶν, ὡς θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν πάσῃ τῇ γῇ· ὅτι ἐπήρθη ἡ μεγαλοπρέπειά σου ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν.  ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν σου τοῦ καταλῦσαι ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητήν (:Κύριε, Κύριέ μας, πόσο θαυμαστό είναι το όνομά Σου σε όλη τη γη· γιατί η μεγαλοπρέπειά Σου υψώθηκε εκθαμβωτική πάνω από τους ουρανούς· από το στόμα νηπίων και βρεφών που θηλάζουν ετοίμασες ύμνο. Ακόμη και τα νήπια και τα βρέφη που θηλάζουν, ανυμνούν το μεγαλείο της Δημιουργίας Σου. Από τα στόματά τους έφτιαξες τέλειο ύμνο της δόξας σου, για να εξευτελισθεί κάθε εχθρός και διώκτης που αρνείται την τελειότητά σου)»[Ψαλμ. 8,2-3]. 
    Τότε, λοιπόν, στα χρόνια του Δαβίδ, ο ύμνος προερχόταν από το στόμα νηπίων και βρεφών που θήλαζαν, ενώ τώρα στην περίπτωση του μάρτυρα από στόμα χωρίς γλώσσα. Τότε η ανθρώπινη φύση ήταν ακόμη ανώριμη, εξαιτίας της μικρής ηλικίας των παιδιών, ενώ τώρα το στόμα είχε στερηθεί το φυσικό όργανο της ομιλίας. Τότε, στην περίπτωση των παιδιών, η ρίζα δηλαδή η γλώσσα ήταν τρυφερή, αλλά ο καρπός, ο ύμνος τους δηλαδή, ολοκληρωμένος· εδώ, όμως, είχε αφαιρεθεί ακόμη και η ίδια η ρίζα, χωρίς να εμποδίζεται η καρποφορία, η παραγωγή της φωνής. Γιατί καρπός της γλώσσας είναι η φωνή.
    


 Τα μεταγενέστερα γεγονότα είναι ακόμη πιο αξιοθαύμαστα από εκείνα που προηγήθηκαν. Γιατί πράγματι, προηγήθηκαν εκείνα τα γεγονότα, ώστε αυτά που ακολούθησαν να μη θεωρούνται απίστευτα. Γιατί τα παλαιότερα, όπως ο ύμνος των νηπίων, προηγήθηκαν, ώστε τα νεότερα, όπως η φωνή του μάρτυρα χωρίς γλώσσα, να μη θεωρούνται απίστευτα και να μη μας προκαλούν αμηχανία, αφού ο νους μας είχε ήδη εξοικειωθεί με εκείνα. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο συνέβησαν αυτά τα γεγονότα, ώστε εκείνα που δεν είναι ορατά και ανήκουν στο μακρινό παρελθόν και γνωρίζουμε από τη βιβλική διήγηση, να γίνονται πιστευτά με βάση τα φανερά και πρόσφατα γεγονότα, τα οποία λειτουργούν ως τεκμήρια για την αλήθεια των προηγούμενων.
   


 Έτσι κάποτε βλάστησε και η ράβδος του Ααρών, παρόλο που ήταν ξερό ξύλο, όπως βλάστησε τώρα το στόμα του μάρτυρα, παρόλο που του είχε αφαιρεθεί η γλώσσα. Για ποιον λόγο, όμως, βλάστησε τότε η ράβδος του Ααρών; [Αριθ. 17,23 : «Καὶ ἐγένετο τῇ ἐπαύριον καὶ εἰσῆλθε Μωυσῆς καὶ Ἀαρὼν ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, καὶ ἰδοὺ ἐβλάστησεν ἡ ῥάβδος Ἀαρὼν εἰς οἶκον Λευὶ καὶ ἐξήνεγκε βλαστὸν καὶ ἐξήνθησεν ἄνθη καὶ ἐβλάστησε κάρυα (:Την άλλη μέρα ο Μωυσής και ο Ααρών μπήκαν με ευλάβεια στη Σκηνή του Μαρτυρίου, και είδαν το φοβερό θαύμα: Όλα τα ραβδιά είχαν μείνει ξερά, εκτός από το ραβδί του Ααρών, που εκπροσωπούσε τη φυλή του Λευί· αυτό μέσα στις λίγες εκείνες ώρες πέταξε πράσινο βλαστάρι και το βλαστάρι άνθισε· και μερικά άνθη του κάρπισαν καρύδια)»]. Επειδή ο ιερέας ο Ααρών αντιμετώπιζε περιφρόνηση και αμφισβητούνταν η ιερατική του εξουσία. Για ποιον λόγο, όμως, βλάστησε τώρα το στόμα του μάρτυρα, δηλαδή εξακολούθησε να παράγει φωνή χωρίς γλώσσα; Επειδή ο Ιησούς Χριστός, ο μέγας αρχιερέας, δεχόταν βλασφημίες από τους διώκτες του μάρτυρα. Πρόσεξε πόση ομοιότητα υπάρχει ανάμεσα στη βλάστηση της ράβδου του Ααρών και στο θαύμα του αγίου Ρωμανού, αλλά και πόσο υπερέχει το δεύτερο θαύμα. Γιατί, όπως εκείνη η ράβδος του Ααρών, παρόλο που δεν ήταν ενωμένη με ρίζα ούτε αντλούσε υγρασία από τη γη, αλλά είχε στερηθεί τη φυσική της τροφοδοσία και είχε χάσει τη δύναμη να καρποφορεί, ξαφνικά έδωσε καρπό χάρη στη θαυματουργική ενέργεια του Θεού, έτσι και εδώ η φωνή του μάρτυρα, παρόλο που είχε στερηθεί τη ρίζα της, δηλαδή τη γλώσσα και δεν μπορούσε να αντλήσει δύναμη από το φυσικό της όργανο, βλάστησε ξαφνικά μέσα σε ένα ξερό και άγονο στόμα που είχε χάσει τη φυσική δυνατότητα της ομιλίας. Σε αυτό βρίσκεται η ομοιότητα ανάμεσα στη ράβδο του Ααρών και στο στόμα του μάρτυρα, ενώ σε κάτι άλλο βρίσκεται η υπεροχή του δεύτερου θαύματος. Γιατί μεγάλη είναι η διαφορά ανάμεσα στους δύο καρπούς. Ο ένας, ο καρπός της ράβδου, ήταν υλικός, ενώ ο άλλος, η φωνή της ομολογίας του μάρτυρα, ήταν πνευματικός και άνοιγε ακόμη και τους ίδιους τους ουρανούς, δηλαδή εξασφάλιζε την ουράνια ανταμοιβή, για τον μάρτυρα, από το στόμα του οποίου αναδύθηκε τότε με θαυμαστό τρόπο αυτή η φωνή.
     


Για όλα αυτά, λοιπόν, για τα θαυμαστά γεγονότα που συνόδευσαν το μαρτύριό του, ας συμμεριστούμε τη χαρά του μάρτυρα, ας δοξάσουμε τον Θεό που επιτελεί αυτά τα θαύματα, ας μιμηθούμε την υπομονή του συνδούλου μας του αγίου Ρωμανού και ας ευχαριστήσουμε τον Δεσπότη για τη χάρη του που ενίσχυσε τον μάρτυρα. Ας αντλήσουμε από όσα ειπώθηκαν αρκετή παρηγοριά και ενθάρρυνση στις δοκιμασίες μας και, γεμάτοι θαυμασμό για τη δύναμη και την προστατευτική φροντίδα του Θεού που μας δημιούργησε, ας προσφέρουμε ό,τι εξαρτάται από εμάς με προθυμία και επιμονή· τότε θα ακολουθήσει οπωσδήποτε η βοήθεια που προέρχεται από Εκείνον. 
   


 Κι ακόμη κι αν άνθρωποι ή δαίμονες ή ακόμη και ο ίδιος ο διάβολος αγωνίζονται εναντίον μας, όσοι μας πολεμούν δεν θα αποκομίσουν κανένα όφελος ούτε θα μπορέσουν να μας απομακρύνουν από την πίστη, αρκεί να δείξουμε τη δική μας προθυμία να παραμείνουμε σταθεροί και να προσφέρουμε όλα όσα εξαρτώνται από εμάς με πίστη και υπομονή. Γιατί με αυτόν τον τρόπο, δείχνοντας, δηλαδή, τη δική μας προθυμία και καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια, θα προσελκύσουμε τη βοήθεια του Θεού εδώ, στην επίγεια ζωή, και θα απολαύσουμε μεγάλη δόξα και σωτηρία στη μέλλουσα ζωή, στην αιώνια Βασιλεία του Θεού. Είθε όλοι μας να αξιωθούμε αυτήν τη σωτηρία, δηλαδή τη συμμετοχή στην αιώνια ζωή και δόξα, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον Οποίο στον Πατέρα και στο Άγιο Πνεύμα ανήκουν η δόξα, η τιμή και η δύναμη στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.
           


 ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,


 μετάφραση και επιμέλεια κειμένου:
         Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος



ΠΗΓΕΣ




Ἰωάννου Χρυσοστόμου, «Ἐγκώμιον εἰς τὸν ἅγιον μάρτυρα Ῥωμανόν» (Λόγος Α΄), Patrologia Graeca 50, στ. 605–612 (CPG 4353).
https://www.biblindex.org/en/work-editions/work-edition-4399
http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/tools/liddell-scott/index.html
Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.
Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον και ερμηνευτική απόδοσις υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τριακοστή τρίτη, Αθήνα 2009.
Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους εβδομήκοντα, Κείμενον και σύντομος απόδοσις του νοήματος υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2005.
Η Παλαιά Διαθήκη μετά Συντόμου Ερμηνείας, Παναγιώτης Τρεμπέλας, Αδελφότης Θεολόγων «Ο Σωτήρ», Αθήνα, 1985.
Η Παλαιά Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία, Τόμοι Α΄και Β΄, Αδελφότης Θεολόγων «Ο Σωτήρ»[συγγραφείς της ερμηνείας: Τρεμπέλας Παναγιώτης, Παπαδημητρίου Ηρακλής, Βασιλειάδης Νικόλαος, Ψαλτάκης Γεώργιος – Απόδοση της ερμηνείας στη Νεοελληνική: Δομουχτσής Μάριος], Αθήνα 2024, έκδοσις τρίτη.
Π. Τρεμπέλα, Το Ψαλτήριον με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τρίτη, Αθήνα 2016.