Ιωάννης Αντωνόπουλος: 28η Οκτωβρίου 1940 - Το παρασκήνιο του «ΟΧΙ» που δεν λέγεται συχνά!!!!

 

Βρήκαμε τον πατέρα ανάμεσα στους σκοτωμένους.

"Βρήκαμε τον πατέρα ανάμεσα στους σκοτωμένους. Φορούσε 2 σακάκια και είχε μέσα στις τσέπες ψωμί και 2 αυγά που πήρε όταν τους μάζεψαν οι Γερμανοί. Πήραμε το ψωμί από την τσέπη, το πλύναμε από τα αίματα και το φάγαμε οι ζωντανοί το βράδυ με τα αυγά... Μα κείνο που δεν θα ξεχάσω, είναι που η μάνα σαν βρήκε τον πατέρα μας νεκρό, τον σήκωσε, έβγαλε το σακάκι του και το πέρασε στην δική μου πλάτη. Έκλαιγα με λυγμούς."

"μαρτυρία αγοριού που με συγκλόνισε, από τη σφαγή στο Δίστομο, απ' όπου και η φωτο....."

ΑΡΧΟΝΤΑΡΙΚΙ | Ο Μητρ. Δημητριάδος Ιγνάτιος συζητά με τη Μαρία Ευθυμίου για τον Σύγχρονο Ελληνισμό.

 

ΕΠΕΤΕΙΟΣ 28ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940 . Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου με θέμα: «ΤΟ ΗΡΩΙΚΟ ΟΧΙ»

 

ΕΠΕΤΕΙΟΣ 28^ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940

    Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου

                                 με θέμα:

                                     «ΤΟ ΗΡΩΙΚΟ ΟΧΙ»

                       [εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 28-10-2001]                                        

 

    Όσο περισσότερο ο χρόνος απομακρύνει τα γεγονότα, αγαπητοί μου, τόσο περισσότερο σφαιρικά φαντάζουν στα μάτια μας. Έτσι, από την απόσταση 61 ολοκλήρων χρόνων, δηλαδή δύο τριακονταετίες, βλέπουμε τα γεγονότα της 28^ης Οκτωβρίου του 1940 καλύτερα. Αλήθεια, πέρασαν έξι δεκαετίες… Πόσο γρήγορα πέρασαν… Για ‘κείνους μάλιστα που τότε έζησαν τα γεγονότα και σήμερα έχουν κάποια ηλικία.

   μ 28^η Οκτωβρίου 1940… Μια χρονολογία που τη χαρακτηρίζει ένα ηρωικό ΟΧΙ. Ένα ΟΧΙ στο τελεσίγραφο του εχθρού για παράδοση. Είναι στο αίμα του Έλληνος να μη θέλει να παραδοθεί στον εχθρό. Σε όποιας μορφής εχθρό. Και το βλέπει κανείς αυτό ιστορικά. Και οι πρόγονοί μας είπαν εκείνο το περίφημο «Μολών λαβέ». Δηλαδή, «αφού έρθεις, πάρε τα αυτά που ζητάς. Εμείς δεν σου τα δίνουμε»· όταν ο τελευταίος αυτοκράτωρ, μαχόμενος, έπεσε στα τείχη της Κωνσταντινουπόλεως, λέγοντας ότι του ήταν αδύνατον να παραδώσει την πόλη στον εχθρό, γιατί δεν του ανήκε· όταν το ’40 μας ζήτησαν οι εχθροί να παραδώσουμε την πατρίδα μας στα χέρια τους, εμείς τους είπαμε ΟΧΙ!

     Όλες αυτές οι απαντήσεις είναι ταυτόσημες έννοιες. Είναι η αντίσταση στην ψυχή του Έλληνα όταν βλέπει να κινδυνεύει η ελευθερία του, η πατρίδα του, η ψυχή του… Το αίσθημα της αντιστάσεως βρίσκεται βαθιά μέσα στην ψυχή, όπως και το αίσθημα της προδοσίας πάλι κι αυτό βαθιά βρίσκεται μέσα στην ψυχή… Ο Αδάμ πρώτα έχασε τον εαυτό του και κατοπινά τον Παράδεισο. Σε κάθε αγώνα η ψυχή έχει την πρωτεύουσα θέση. Αυτή νικά, αυτή προδίδει. Γι΄αυτό μαζί με τους εξοπλισμούς πρέπει πρώτιστα να εξοπλίζεται η ψυχή εκείνων που θα πολεμήσουν. Στην εποχή μας, δεν ξέρω τι γίνεται με τους εξοπλισμούς της πατρίδος μας, αλλά εκείνο που βλέπω και ξέρω, όπως και εσείς βλέπετε και ξέρετε, είναι ότι η ψυχή του συγχρόνου Έλληνα πολίτη δεν εξοπλίζεται. Κι όχι μόνο δεν εξοπλίζεται, αλλά και αφοπλίζεται από ό,τι έχει.

     Και τι αφοπλίζει τη σύγχρονη ελληνική ψυχή; Οι ιδέες και οι ηδονές. Οι ιδέες, οι λεγόμενες «διακινούμενες ιδέες» κυριολεκτικά καταλύουν τη δύναμη της ψυχής. Όταν προσβάλλεται η έννοια της πίστεως στον Θεό με τα κηρύγματα του υλισμού και της αθεΐας, όταν η έννοια της πατρίδος προσβάλλεται με το σύνθημα «Κάτω τα σύνορα», όταν καλλιεργείται ένας αμοραλιστικός διεθνισμός με συνθήματα ότι η αγάπη στην πατρίδα είναι «σοβινισμός», «κακοποιός εθνικισμός», «επικίνδυνος ρατσισμός»- τέτοιες ιδέες κυκλοφορούν, είσαστε μάρτυρες, τα ξέρετε-, όταν ο Θεός πλέον δεν έχει θέση στη ζωή μας και επιβάλλουμε στα σχολεία μας μελέτες και αναλύσεις έργων του αθέου και βλασφήμου Καζαντζάκη και ή τινός ετέρου, όταν το μάθημα των Θρησκευτικών διαρκώς ελαττούται και πολλάκις θεολόγοι διακωμωδούν την πίστη, όταν η οικογένεια προσβάλλεται με περίεργες ιδέες, όπως η παρουσία ενός ή δύο παιδιών - Βλέπετε τι γίνεται, πού μπορούμε να φτάσουμε; Σε λίγο θα είμεθα μειονότητα στη χώρα τη δική μας…- όταν η αυθεντία του πατέρα διαρκώς λιγοστεύει μέχρις εκμηδενισμού, όταν η απειθαρχία γίνεται σύνθημα ζωής, αλλά και η τρομοκρατία, όταν θεωρίες ληστρικές, όπως του Δαρβίνου, και του Φρόυντ, επικρατούν και δημιουργούν μια κοινωνία ερωτισμού με ολέθριες συνέπειες, όταν, όταν, όταν… όλα αυτά είναι οι διακινούμενες ιδέες με το προκάλυμμα της ελευθερίας και της δημοκρατίας… Θα το ξαναπώ: Με το προκάλυμμα της ελευθερίας και της δημοκρατίας… Σάμπως το να είμαι δούλος του Κυρίου Ιησού Χριστού, να είμαι ανελεύθερος, ενώ τότε ελευθερώνει ο Κύριος, και όπως εγράφη από τον απόστολο Πέτρο που λέγει: «αλίμονο σ’ αυτούς που δελεάζουν τις νεανικές ψυχές» και γράφει: «ἐλευθερίαν ἐπαγγελόμενοι, αὐτοὶ δοῦλοι ὑπάρχοντες τῆς φθορᾶς», υπόσχονται ελευθερία, αλλά οι ίδιοι είναι δούλοι της φθοράς· «ᾧ γάρ τις ἥττηται, τούτῳ καὶ δεδούλωται»,  εκεί που κανείς νικήθηκε, εκεί και έχει δουλωθεί.

      Αλλά δεν είναι μόνο οι ιδέες που ατονούν την ψυχή. Είναι, αγαπητοί μου, και οι ηδονές του βίου. Αχ αυτές οι ηδονές του βίου… Είναι η ντόλτσε βίτα, η γλυκιά ζωή. Η αγάπη στις ηδονές αποτελειώνει τη δύναμη της ψυχής, την κατακερματίζουν κυριολεκτικά την ψυχή. Οι γενετήσιες ηδονές έχουν κυριολεκτικά αλώσει σήμερα τη νεολαία μας, με αποκορύφωμα το οινόπνευμα και τα ναρκωτικά. Οι Γάλλοι, βουτηγμένοι στις ηδονές, μπορούσαν να προβάλλουν τότε, το 1940, εκείνο το διαβόητο «Pourquoi?», δηλαδή «δεν υπάρχει λόγος να πολεμήσουμε». «Pourquoi? Γιατί να πολεμήσουμε;». Και το γνωρίζετε πολύ καλά· όταν οι Ιταλοί θα ανακηρύξουν τον πόλεμο στη Νότια Γαλλία, από το πάνω μέρος βόρεια ήταν η Γερμανία, αφού ξεκίνησαν βέβαια οι Γερμανοί από πάνω, η Γαλλία έπεσε σε έξι ημέρες! Με αυτό της το Pourquoi?… Όταν οι Έλληνες κράτησαν το μέτωπο εναντίον των κρατών του Άξονος, έξι μήνες… Να, η διαφορά. Ιστορικά πράγματα.

    Η υγεία της ψυχής και η αντίστασις, αγαπητοί μου, βρίσκονται μέσα βαθιά στον άνθρωπο. Όταν ο άνθρωπος έχει εκπαιδευτεί να λέει το «ΟΧΙ», το ΟΧΙ αυτό είναι ηρωικό. Είναι το ανδρείον φρόνημα που υπάρχει μέσα εις την υγιά ψυχή. Όταν ο άνθρωπος είναι πιστός στον Θεό, όταν λέει το ηρωικό όχι πρώτα, πρώτα, πρώτα, πρώτα στην αμαρτία και στις άθεες ιδέες, όσο κι αν είναι της μόδας, και στη διεφθαρμένη ανήθικη ζωή.

    Και τίθεται το ερώτημα: Αν σήμερα μας επιτεθούν εχθροί, τι θα κάνουμε; Τα σύνορα δεν είναι αυτονόητος υπόθεσις, ούτε μπορούμε να επικαλούμεθα ιστορικότητα και αρχαιότητα και γλώσσα και πολιτισμό…. Να πούμε: «Ξέρετε; Αυτός ο χώρος είναι δικός μας. Γιατί- ξέρετε;- μας τον κληροδότησαν οι πρόγονοί μας…». Δεν σηκώνονται αυτά, δεν χωράνε πλέον αυτά… Και μάλιστα σήμερα όταν απειλούνται, πράγματι απειλούνται από τους γύρω εχθρούς τα σύνορά μας.

    Ζούμε μια πραγματικότητα και δεν πρέπει να στρουθοκαμηλίζουμε. Θα μπορούμε να ορθώσουμε ένα ηρωικόν ΟΧΙ, αλλά για να διατηρήσουμε τα σύνορά μας, πρέπει να μάθουμε τα όρια των αναζητήσεών μας. Πρέπει να βάλομε φραγμό στις ολέθριες ιδέες. Πρέπει να οριοθετήσομε την αναζήτηση των ηδονών. Πρέπει η ψυχή μας να είναι διαποτισμένη από την πίστη και την αγάπη του Χριστού. Οι καλύτεροι πολεμιστές στον ρωμαϊκό στρατό ήσαν οι Χριστιανοί, το ξέρετε αυτό;  Ας θυμηθούμε εκείνο το «ἐν τούτῳ νίκα» του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Οι Χριστιανοί στρατιώτες ενίκησαν ενταγμένοι στον ρωμαϊκό στρατό, ναι· οι άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες και πλήθος άλλων πολεμιστών -οι άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες ανήκαν στον ρωμαϊκό στρατό- όλοι αυτοί ήσαν Χριστιανοί.

    Τότε, το ’40, πολέμησαν όχι μόνο οι στρατιώτες στο μέτωπο, αλλά ολόκληρος ο ελληνικός λαός. Πολέμησαν και τα μετόπισθεν, όπως η αεράμυνα. Ήμουν κι εγώ τότε, ήμουν μόλις δεκατριών ετών, και θυμάμαι μια νύχτα ξενυχτήσαμε κάπου, μήπως εγίνετο κάποιος βομβαρδισμός, κάπου εγίνετο κάποια πυρκαγιά να τρέξουμε να τη σβήσουμε. Και ξενυχτούσαμε… Ναι, ξενυχτούσαμε… Ήταν και οι εθελόντριες νοσοκόμες… Ήσαν και οι γυναίκες που έπλεκαν τη φανέλα του στρατιώτου με τα ατέλειωτα νυκτέρια τους… Πολέμησαν και οι λιπόσαρκες, αλλά νευρώδεις γυναίκες της Πίνδου, με τη μεταφορά πολεμοφοδίων και εκεί επάνω στα φοβερά βουνά, τα χιονισμένα. Πολέμησε και η Εκκλησία με τις προσευχές της. Όλος ο λαός της Ελλάδος πολέμησε. Και νικήσαμε. Γιατί όλοι είχαμε κοινό όραμα, τη διαφύλαξη της πίστεως και της ελευθερίας.

    Με σκέπη την Υπεραγία Θεοτόκο - ω, πόσο συγκινεί αυτό…- σήμερα όλη η ακολουθία ήταν της Υπεραγίας Θεοτόκου για να την τιμήσουμε, για να την δοξάσουμε, αν το προσέξατε, εις τον Όρθρον… Το ΟΧΙ που ελέχθη εξέφραζε τη θέληση του λαού να αντισταθεί σε έναν υπέρ βωμών και εστιών αγώνα. Τότε ακόμη υπήρχε το στοιχείο της υγείας της ψυχής. Σήμερα όμως;;;

    Αγαπητοί. Πριν από το θαύμα του ’40, οι Ιταλοί προπαγάνδιζαν στους Έλληνες τούτη τη θέση: «Να πάψουν οι Έλληνες να αναπολούν τις Θερμοπύλες. Οι πόλεμοι σήμερα κερδίζονται με άρματα μάχης και αεροπλάνα και όχι με ακόντια». Αυτό προπαγάνδιζαν οι Ιταλοί στην Ελλάδα. Έλεγαν ότι διαθέτουν οκτώ εκατομμύρια λόγχες- το ενθυμείσθε; Όταν τότε όλος ο πληθυσμός της Ελλάδας, τότε, το ’40,  ήταν μόλις επτά εκατομμύρια άνθρωποι… Μία λόγχη, και κάτι, ανήκε εναντίον του κάθε Έλληνος. Δηλαδή ανήκε… να σουβλιστεί… Ζητούσαν να εκφοβίσουν τους Έλληνες και ήθελαν να κάμψουν το νεύρο της ψυχής.

    Αλλά οι Έλληνες είχαν ψυχή. Η ψυχή νικά. Ούτε τα τανκς, ούτε τα πυροβόλα, ούτε, ούτε… βόμβες- η ψυχή νικά. Και η ψυχή τους δυνάμωνε με την πίστη στον Θεό και την πατρίδα. Κι αυτό φάνηκε. Και τότε είχαμε τις θαυμαστές επεμβάσεις του Θεού και της Υπεραγίας Θεοτόκου. Όλοι το έλεγαν που πήγαν να πολεμήσουν στο μέτωπο ότι η Παναγία τους εσκέπασε. Και η ψυχή του Έλληνος, είτε στο μέτωπο, είτε στα μετόπισθεν, ήταν γεμάτη πίστη και ζωή.

     Αγαπητοί… Αν θέλομε να αντισταθούμε σε κάθε προσβολή του εχθρού, πρέπει να έχουμε προηγούμενα νικήσει τον έσω εχθρόν: την αμαρτία. Αυτό θέλει ο Θεός. Να λέμε πάντοτε ένα ηρωικό ΟΧΙ στην αμαρτία, μια αντίσταση στον εχθρό διάβολο, και τότε, ω τότε… Εἰ ὁ Θεός ὑπέρ ἡμῶν, τίς καθ’ ἡμῶν; Αν ο Θεός είναι μαζί μας, ποιος μπορεί να σταθεί εναντίον μας; Τότε η νίκη θα είναι πάντοτε δική μας. Αμήν.

                ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

    και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή

              μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

                       Απομαγνητοφώνηση και ψηφιοποίηση:

                             Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΗ:

·        http://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/mnhmh_agivn/mnhmh_agivn_039.mp3

 

 

 

   

«ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΑ ΕΙΣ ΤΗΝ 28ην ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ»

 

ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟΣ 28^ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940

            Απόσπασμα απομαγνητοφωνημένης ομιλίας

        του μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου

                            με θέμα:

            «ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΑ ΕΙΣ ΤΗΝ 28^ην ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ»

                       [εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 27-10-1985]                                        

[Β145]

      Αγαπητοί μου, η αγρυπνία που επιτελούμε απόψε, είναι στη μεγάλη εκείνη ευεργεσία του Θεού, που έδωσε τη νίκη και την ελευθερία στον ελληνικό μας Έθνος. Όλοι τότε νόμισαν ότι η Ελλάς θα πέθαινε, υποκύπτουσα στον κατακτητή. Εκείνη η μικρή Ελλάς των επτά εκατομμυρίων· ότι θα συνετρίβετο μπροστά σε έναν όγκο σαράντα εκατομμυρίων. Για να προστεθεί ύστερα από λίγους μήνες ένας άλλος όγκος άλλων σαράντα εκατομμυρίων, μπροστά στη μικρή μας Ελλάδα. Η Ελλάδα όμως δεν απέθανε. Ο Κύριος που ανέστησε την κόρη του Ιαείρου, Εκείνος είπε και δια την Ελλάδα: «Οὐκ ἀπέθανεν, ἀλλὰ καθεύδει». Δεν πέθανε, αλλά κοιμάται. Μόνος αγαπητοί μου, ο Χριστός είναι Εκείνος που όταν απλώνει το ζωογόνο χέρι Του, όλα τα σώζει και όλα τα ζωοποιεί. Τότε είμεθα εγγύς βαράθρου, εγγύς θανάτου. Κι όμως ο Κύριος, ο Θεός μάς έβγαλε από εκείνα τα βάραθρα της εθνικής αλλά και της πνευματικής μας απωλείας, παρά τους γέλωτας των αντιφρονούντων. Γελούσαν οι εχθροί. Κι έλεγαν: «Είναι δυνατόν;». Κι όμως δείξαμε στον κόσμον το θαύμα του Θεού και της Υπεραγίας Θεοτόκου.

   Ο Κύριος  «διέταξεν αὐτῇ δοθῆναι φαγεῖν», έδωσε την εντολή να φάει. Ποιος; Τότε η κόρη του Ιαείρου. Αλλά και η Ελλάς έπρεπε να φάει. Και το φαΐ που έπρεπε να φάει ήταν η τροφή του Ευαγγελίου, η τροφή των μυστηρίων της Εκκλησίας, με τα οποία έπρεπε να τραφεί και να ξαναζήσει η πατρίδα μας. Γι΄αυτό, αγαπητοί, όταν αποδίδομε τις ευχαριστίες μας στον Κύριον, Τον χρεώνομε -μην το ξεχνούμε- με νέες ευεργεσίες. Όταν Του λέμε το «ευχαριστώ» μας, μας δίνει καινούριες ευεργεσίες. Και όταν ζούμε τις εντολές Του, τότε έχομε αμέριστη τη δική Του την ευλογία.

    Τελευταία όμως η πατρίδα μας φέρεται ως αχάριστη, στους πολλούς της ανθρώπους, στους πολλούς της συμπατριώτες μας. Φέρεται ως αχάριστη. Αλλά και παραπαίουσα. Δείχνει ότι αγνοεί τον Θεό. Ότι άλλοι παράγοντες συνετέλεσαν να κερδίσομε τότε τον πόλεμο. Και να ελευθερωθούμε. Και μάλιστα, αν θέλετε, η Ελλάς, έπαιξε έναν σημαντικό ρόλο στην Ιστορία, να αλλαχθεί η πορεία του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Τα ξέρετε, δεν θα κάνω Ιστορία τώρα. Και αυτή η αλλαγή της πορείας του 2^ου Παγκοσμίου πολέμου, που άλλαξε εντελώς τα πράγματα, οφείλεται στην Ελλάδα. Το «γιατί», αν διαβάσουμε την Ιστορία, εκεί το μαθαίνομε. Αλλά η Ελλάς όμως εξέχασε τον Θεό. Και παραπαίει. Και δεν ευχαριστεί τον Θεό. Αν Τον ευχαριστεί, ίσως ακόμα κάπως έτσι, μόνον τύποις, κάποιες γιορτές, που ίσως ίσως οι πολλοί δεν τις πιστεύουν. Και τις θεωρούν ενοχλητικές. Για τα μάτια ίσως των κάποιων, τις κάνουν τις γιορτές αυτές. Αλλά δεν είναι διατεθειμένοι να ευχαριστήσουν τον Θεό. Δεν είναι. Αυτό βεβαίως είναι ένα δυστύχημα. Γι΄αυτό θα πρέπει να ανανήψομε. Να μην μας τιμωρήσει ο Κύριος. Πρέπει να μετανοήσουμε. Πρέπει να ξαναγυρίσομε εις τον Κύριον. Για να δεχθούμε νέες ευεργεσίες. Διότι εκεί έχομε την ασφάλειά μας, και μόνον εκεί έχομε την ασφάλειά μας. Αν δεν θέλομε να χαθούμε σαν λαός, σαν έθνος. Αν πρέπει να μείνουμε, μόνον κοντά στον Κύριο θα μείνουμε. Όλα τ’ άλλα, οι εγγυήσεις και οι ασφάλειες Οργανισμών και Συμμαχιών πίπτουν εις το κενόν. Δεν έχουν καμία αξία και καμία σημασία. Θυμηθείτε, θυμηθείτε, ο Θεός δίνει εντολή δια των προφητών Του: «Δεν θα συμμαχήσετε ούτε με τους Σύρους, ούτε με τους Αιγυπτίους», είπε στους Εβραίους. «Εγώ είμαι ο σύμμαχός σας». Οι Εβραίοι όμως ορθολογίζοντες, είπαν: «Και τι θα κάνομε; Πρέπει να συμμαχήσομε και με τους γειτόνους μας προς Βορράν και με τους γειτόνους μας προς Νότον». Και την έπαθαν. Γιατί ακριβώς δεν πίστεψαν ότι η ασφάλειά των ήτο Αυτός ο Θεός.

      Είναι θέμα πίστεως. Απ’ την στιγμή που θα πιστέψομε ότι είναι αληθής ο Κύριος, τότε δεν έχομε παρά να εμπιστευθούμε στην αγάπη τη δική Του την εγγύηση  και την ασφάλεια και την ευημερία της πατρίδος μας. Αρκεί να είμαστε κοντά Του. Αρκεί να είμεθα κάτω από την ευλογία Του. Αρκεί να εφαρμόζομε τις εντολές Του. Καιρός λοιπόν αγαπητοί, καιρός να ανανήψομε, καιρός να μετανοήσουμε, καιρός να επιστρέψομε. Κι όπως λέγει σε έναν του λόγο ο απόστολος Πέτρος: «ὅπως ἂν ἔλθωσιν καιροὶ ἀναψύξεως ἀπὸ προσώπου τοῦ Κυρίου».

          ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

    και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή

              μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

                      ψηφιοποίηση και ηλεκτρονική επιμέλεια:

                             Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

·        Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

·        Ομιλία στην Κυριακή Ζ΄Λουκά (ευαγγελική περικοπή για την ανάσταση της κόρης του Ιαείρου) που εκφωνήθηκε στις 27-10-1985, ηχητικό απόσπασμα από 23΄37’’ έως 30΄21’’.

·        http://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/omiliai_kyriakvn/omiliai_kyriakvn_295.mp3

Αιωνία η μνήμη όλων των Ηρώων μας !

 

Ξημερώνει αύριο η μεγάλη εορτή της Αγίας Σκέπης της Παναγίας μας. 

Ξημερώνει και η 28η Οκτωβρίου κατά την οποία στα βουνά της αγαπημένης πατρίδας και συγκεκριμένα στην οροσειρά της Πίνδου και τον Σμόλικα οι Ήρωες Έλληνες Αξιωματικοί και Οπλίτες αγωνίστηκαν μέχρις εσχάτων για να μείνει η αγαπημένη μας Ελλάδα ελεύθερη. 

Υπέρμαχος Στρατηγός του αδούλωτου Εθνους μας η καλή μας Παναγία την οποία όλοι οι Ήρωες μας είχαν μαζί τους. Στην καρδιά αλλά και στα προσωπικά τους είδη.

Σας στέλνω να δείτε μια εικόνα της Παναγίας μας που μοίραζε τότε το υπουργείο Στρατιωτικών σε όλους τους σιδηροδρομικούς σταθμούς στους φαντάρους μας.

Η φωτογραφία που βλέπετε είναι από μια μάνα που δίνει στο παλικάρι της να ασπαστεί την εικόνα της Παναγίας μας.

Ο κάτοχος αυτής της εικόνας γύρισε στο σπίτι του ζωντανός.

Πόσοι όμως δεν γύρισαν αλλά έδωσαν την ζωή τους και κάποιοι άλλοι τα μέλη του σώματος τους για μας ....

Αιωνία η μνήμη όλων των Ηρώων μας !

Ισόβια η ευγνωμοσύνη μας στις θυσίες τους !

Καλό Παράδεισο στις ηρωικές ψυχές τους !

Ζητώ η 28η Οκτωβρίου 1940 !

ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΚΙΑ. Το Κρυπτοχριστιανικό Ζήτημα στη Σημερινή Τουρκία | Ομιλία Ιωάννη Παπαδόπουλου.

 

28η Οκτωβρίου 1940:Το υπερήφανο Ελληνικό ΟΧΙ.

 

28^η Οκτωβρίου 1940:Το υπερήφανο Ελληνικό ΟΧΙ.

Πριν από 80 χρόνια, σαν σήμερα, ο γενναίος Ελληνικός Λαός με το χαμόγελο στα χείλη και αψηφώντας την αριθμητική υπεροχή του ιταμού δικτάτορα Μουσολίνι τρέχει να πολεμήσει στα χιονισμένα βουνά.

Ξύπνησε από τις σειρήνες και πληροφορήθηκε ότι ο Πρωθυπουργός της χώρας Μεταξάς Ιωάννης απέρριψε χωρίς δεύτερη σκέψη το ιταλικό τηλεσίγραφο, που απαιτούσε την παράδοση της χώρας. Ο ιταλός πρέσβης άκουσε με έκπληξη το υπερήφανο και μεγαλοπρεπές ΟΧΙ. Το όχι της ελληνικής καρδιάς που αγαπά τον ευλογημένο τούτο τόπο και θυσιάζεται για την πίστη την αγία και την ελευθερία της πατρίδος. Χύνει το αίμα για να ποτίσει το δέντρο της  ελευθερίας από τους αρχαιοτάτους χρόνους και αν χρειαστεί, ακόμη και σήμερα, εις πείσμα των πολυεπίπεδων εθνομηδενιστών και πεμπτοφαλαγγιτών. Ο Ελληνισμός περιφρονεί την ποσότητα της ύλης και με την λόγχη της καρδιάς του κερδίζει την ελευθερία του. Να μη το ξεχνούν αυτό οι διάφοροι πιθανοί επίβολοι του ιερού αυτού τόπου.

Η ιαχή «αέρα, αέρα» των ηρωικών στρατιωτών μας διασχίζει τα βουνά και τα λαγκάδια και τρέπει σε φυγή τον εισβολέα ιταλικό στρατό, τον σύμμαχο της χιτλερικής Γερμανίας. Ο ελληνικός στρατός νικάει, προχωρά και ελευθερώνει τα ελληνικά εδάφη της Βορείου Ηπείρου.  Ελευθερώνεται ο ελληνισμός της Βορείου Ηπείρου! Οι ιταλοί στρατιώτες υποχωρούν και η νίκη  στεφανώνει τους Έλληνες. Κανένας δεν έμεινε αμέτοχος σε αυτό το πανηγύρι. Άνδρες, γυναίκες, μικροί μεγάλοι στον αγώνα με στρατηλάτη και υπέρμαχο στρατηγό την Θεομήτορα Υπεραγία Θεοτόκο να ευλογεί και να οδηγεί τους μαχητές και ήρωες Έλληνες από νίκη σε νίκη. Ο κόσμος θαυμάζει τον Έλληνα μαχητή φαντάρο, τη στιγμή που άλλες ευρωπαϊκές χώρες υπέκυψαν στα άρματα του άξονα. Ο σιδηρόφρακτος γερμανικός στρατός, σύμμαχος της Ιταλίας, έχοντας εξασφαλίσει τα νώτα του με συμφωνία με την Ρωσία, εξαπολύει επίθεση κατά της πατρίδος μας και τον Απρίλιο του 41 επιχειρεί κατά της πατρίδος μας. Αρχίζει τότε ένας άνισος αγώνας και η υπέρτατη πολεμική δύναμις του Χίτλερ σπάει την γραμμή άμυνας της πατρίδος μας, το Ρούπελ, και εισέρχεται σ’ αυτήν. Είναι γνωστό ότι ο τράχηλος του Έλληνα δεν σηκώνει ζυγό. Προτιμά μια ώρα ελεύθερης ζωής παρά 40 χρόνια σκλαβιά και φυλακή. Τότε αρχίζει ο τιτάνιος ένοπλος αντιστασιακός αγώνας του ελληνικού λαού. Ο στρατηγός Ναπολέων Ζέρβας με τον ΕΔΕΣ βγαίνει στα βουνά και αρχίζει ένας άνισος, αριθμητικά, αγώνας εναντίον του κατακτητή. Ωραίος αγώνας υπέρ πίστεως και πατρίδος. Αγώνας ιερός για την ελευθερία. Όταν ο γερμανικός στρατός βαδίζει εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης εμφανίζονται στα βουνά οι μαχητές του ΕΑΜ-ΕΛΛΑΣ να πολεμούν εναντίον του κατακτητού.

            Γράφονται σελίδες λαμπρές ηρωισμού εναντίον του άξονος. Ο Ελληνικός Λαός υπερασπίζεται τα ιερά και τα όσια της φυλής. Την ελευθερία του και την Εθνική του ανεξαρτησία. Ποταμοί αίματος ποτίζουν το δέντρο της Εθνικής αντίστασης και της Ελευθερίας. Ενωμένος ο Ελληνικός Λαός θριαμβεύει και μεγαλουργεί. Η δύναμις κάθε Λαού είναι η αποφασιστικότητά του και η μαχητικότητά του να υπερασπιστεί τα ιερά και τα όσια της φυλής του. Είμαστε υποχρεωμένοι να διαφυλάξουμε ως κόρη οφθαλμού κάθε σπιθαμή του πατρώου εδάφους και την εδαφική ακεραιότητα της πατρίδος μας. Οι, τυχόν, επίδοξοι κατακτητές ας το σκεφτούν πάρα πολύ. Ο τράχηλος του Έλληνα δεν σηκώνει ζυγό. Ο Έλληνας δεν υπολογίζει την υλική υπεροχή του αντιπάλου του όταν πρόκειται να υπερασπιστεί τα ιερά και τα όσια της φυλής του, όπως αποδεικνύει η μακραίωνη τρισχιλιετή Ιστορία μας. Δεν μας φοβίζει της ύλης η υπεροχή ,όταν έχουμε μαζί μας το δίκαιο και τον Θεό. Το άδικο δεν ευλογείται.

            Σελίδες δόξης και ανδρείας γράφτηκαν στα χιονισμένα βουνά της Ηπείρου και της Βορείου Ηπείρου. Η αδάμαστη ελληνική ψυχή του φαντάρου μας τα αψηφά όλα. Αγωνίζεται υπέρ πίστεως και πατρίδος. Για τα δίκαια της πατρίδας και την Ελευθερία του. Δίνει το καλό παράδειγμα σε ολόκληρο τον κόσμο, για μια ακόμη φορά.  Βαριά κληρονομιά για μας όλους τους Έλληνας, απογόνους των λαμπρών αγωνιστών του έπους του 1940. Βαριά κληρονομιά, την οποία - πιστεύουμε δεν θα χρειαστεί -  αλλά αν χρειαστεί, δεν θα προδώσουμε και θα υπερασπιστούμε με της καρδιάς μας το πύρωμα και το αίμα.

           

Μυργιώτης  Παναγιώτης

Μαθηματικός

Το έπος του 1940. Ιερά παρακαταθήκη για τους Έλληνες και τον κόσμο όλο.

 

Το έπος του 1940.

Ιερά παρακαταθήκη για τους  Έλληνες και τον κόσμο όλο.

Μια ένδοξη ημέρα ξημερώνει. Ημέρα Ιστορική και λαμπερή. Ημέρα γραμμένη εις τις χρυσές δέλτους της ελληνικής και παγκοσμίου Ιστορίας. Ημέρα μνήμης και θυσίας υπέρ πίστεως και πατρίδος. Υπέρ της ελευθερίας και της Δημοκρατίας.

Από τις πλέον ένδοξες σελίδες της ελληνικής Ιστορίας γράφτηκαν εκείνη την περίοδο. Μιλάμε για το ηρωικό έπος του 1940, το οποίο γράψανε με αίμα και γενναιότητα οι πατεράδες μας και οι παππούδες μας στα κακοτράχαλα και χιονισμένα βουνά της Βορείου Ηπείρου.

Πάντα ο ελληνισμός απεχθάνετο τον όγκο και τη δύναμη της ύλης. Περιφρονούσε την ποσότητα και ήταν υπέρ της ποιότητος. «οὐκ ἐν τῷ πολλῷ τὸ εὖ, ἀλλ᾿ ἐν τῷ εὖ τὸ πολύ»(αρχαίο ρητό). Μη ξεχνάμε την απάντηση των αρχαίων μας προγόνων, που δώσανε όταν πληροφορήθηκαν ότι οι Πέρσες είναι πάρα πολλοί και με τα δόρατά των θα καλύψουν τον ήλιο, «θα πολεμήσουμε υπό σκιάν». Τέτοιους προγόνους έχουμε, τέτοιοι ήταν και οι γεννήτορες ημών την εποχή του 40. Δεν λογάριασαν την υλική υπεροχή του περιβόητου άξονα.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Η είσοδος της Ελλάδος εις τον πόλεμο εκείνο ήταν αναπόφευκτη. Οι Ιταλοί προκαλούν την Ελλάδα με τον τορπιλισμό της Έλλης στο λιμάνι της Τήνου, την ημέρα που άπασα η Ορθοδοξία γιορτάζει την Κοίμηση και μετάσταση της Υπεραγίας Θεοτόκου. Μεγίστη πρόκληση στον ευσεβή Ελληνικό Λαό. Η Ελλάς δεν απάντησε στην πρόκληση και προετοιμάζεται για τα επερχόμενα.

Η Γερμανία του Χίτλερ και η Σοβιετική Ένωση συνάψανε συμμαχία. Ο όρος Γερμανοσοβιετικό Σύμφωνο μη Επίθεσης ή Σύμφωνο Μολότοφ - Ρίμπεντροπ (επίσημα: Γερμανοσοβιετική Συνθήκη) χαρακτηρίζει το σύμφωνο μη επίθεσης που υπέγραψαν στις 23 Αυγούστου 1939 στη Μόσχα ο Υπουργός Εξωτερικών της ναζιστικής Γερμανίας Γιοάχιμ φον Ρίμπεντροπ (Joachim von Ribbentrop) και ο Υπουργός Εξωτερικών της Σοβιετικής Ένωσης, Βιατσεσλάβ Μιχαήλοβιτς Μολότοφ (Вячесла́в Миха́йлович Мо́лотов). Την συνθήκη αυτή επικύρωσε το Ανώτατο Σοβιέτ, οκτώ ημέρες μετά, στις 31 Αυγούστου. Ο άξονας θέλει να κατακτήσει τον κόσμο. Έχοντας τα νώτα του καλυμμένα.

Η Ιταλία του Μουσολίνι θεωρεί την μικρή σε έκταση Ελλάδα εύκολο θύμα. Τη θεωρεί ευκολοδιάβατο διάδρομο για να περάσει και να προωθήσει τα σχέδια του άξονος Ιταλίας-Γερμανίας. Δίνει εντολή στον πρεσβευτή της εις την Ελλάδα να ζητήσει την άνευ όρων παράδοση της πατρίδος μας. Ας αφήσουμε τον πρεσβευτή της Εμμανουέλε Γκράτσι να μας περιγράψει τα ιστορικά γεγονότα, όπως ο ίδιος τα έζησε και βίωσε και ας αφήσουμε εις την άκρη τους εθνομηδενιστάς και απόντας των εθνικών και Ιστορικών εκείνων στιγμών.

Το ιστορικό «ΟΧΙ» της 28ης Οκτωβρίου 1940: Ο Εμμανουέλε Γκράτσι, πρέσβης της Ιταλίας στην χώρα μας, το 1940, συμπρωταγωνιστής κι αυτός της ιστορικής εκείνης νύχτας της 28/10/1940 στο βιβλίο του, που το ονομάζει με μια πρωτοφανή οξυδέρκεια για το μέλλον του καθεστώτος Μουσολίνι: «Η αρχή του τέλους – η επιχείρηση κατά της Ελλάδος» Εστία. 1980, σελ. 285, γράφει τα εξής: Δέκα λεπτά πριν από τις 3 της νύχτας της 28ης Οκτωβρίου του 1940, ο στρατιωτικός μου ακόλουθος, ο διερμηνέας μου και εγώ, φθάσαμε στην καγκελόπορτα μιάς μικρής οικίας στην Κηφισιά, όπου έμενε ο Πρωθυπουργός της Ελλάδος. Στον φρουρό της οικίας είπα ότι επιθυμώ να δώ τον Πρωθυπουργό για κάτι πολύ επείγον. Ο φρουρός άρχισε να κτυπά το κουδούνι του εσωτερικού της οικίας. Επιτέλους το κουδούνισμα ξύπνησε τον ίδιο τον Μεταξά, που έκαμε την εμφάνισή του σε μια μικρή πλαϊνή πόρτα και αναγνωρίζοντάς με, με άφησε να περάσω. Μου έσφιξε το χέρι και με έβαλε να καθίσω σε ένα μικρό φτωχικό σαλόνι του σπιτιού. Μόλις καθίσαμε, και επειδή η ώρα ήταν λίγα λεπτά μετά τις 3, του είπα αμέσως ότι η Κυβέρνησίς μου, μου είχε αναθέσει να του εγχειρίσω προσωπικά ένα κείμενο, που δεν ήτο τίποτε άλλο, παρά το τελεσίγραφον της Ιταλίας προς την Ελλάδα, με το οποίον η Ιταλική Κυβέρνηση απαιτούσε την ελεύθερη διέλευση των στρατευμάτων της στον Ελληνικό χώρο, από τις 6 π.μ. της 28/10/1940. Ο Μεταξάς άρχισε να το διαβάζει. Μέσα από τα γυαλιά του, έβλεπα τα μάτια του να βουρκώνουν. Όταν τελείωσε την ανάγνωση με κοίταξε κατά πρόσωπο, και με φωνή λυπημένη αλλά σταθερή μου είπε:

-Μεταξάς: Λοιπόν έχουμε πόλεμο.

-Γκράτσι: Όχι απαραίτητα Εξοχότατε. Η ιταλική κυβέρνηση ελπίζει ότι θα δεχθείτε την αξίωσίν της και θ’ αφήσετε τα ιταλικά στρατεύματα να διέλθουν δια να καταλάβουν τα στρατηγικά σημεία της χώρας.

-Μεταξάς: Και ποια είναι τα στρατηγικά αυτά σημεία, περί των οποίων ομιλεί η διακοίνωσις;
-Γκράτσι: Δεν είμαι εις θέσιν να σας είπω, Εξοχότατε. Η Κυβέρνησίς μου δεν με ενημέρωσε… Γνωρίζω μόνον ότι το τελεσίγραφο εκπνέει εις τας 6 το πρωί.

-Μεταξάς: Εν τοιαύτη περιπτώσει η διακοίνωσις αυτή αποτελεί κήρυξιν πολέμου της Ιταλίας εναντίον της Ελλάδος.

-Γκράτσι: Όχι, Εξοχότατε. Είναι τελεσίγραφον.

-Μεταξάς: Ισοδύναμον προς κήρυξιν πολέμου.

-Γκράτσι: Ασφαλώς όχι, διότι πιστεύω ότι θα παράσχετε τας διευκολύνσεις, τας οποίας ζητεί η κυβέρνησίς μου.

-Μεταξάς: ΟΧΙ! Ούτε λόγος δύναται να γίνη περί ελευθέρας διελεύσεως. Η Ιταλία, η οποία δε μας παρέχει καν τη δυνατότητα να εκλέξωμε μεταξύ πολέμου και ειρήνης, κηρύσσει ουσιαστικώς τον πόλεμον εναντίον της Ελλάδος. (μετά από μια σύντομη παύση).

-Μεταξάς: Πολύ καλά λοιπόν, έχομεν πόλεμον.

Και συνεχίζει ο Γκράτσι στο βιβλίο του:

Με συνόδευσε στην έξοδο υπηρεσίας από την οποία είχα μπεί και όταν ήμασταν στο κατώφλι μου είπε:

«Vous etes le plus forts» (είσθε οι πιο ισχυροί). Αν στη μακρά σταδιοδρομία μου στην υπηρεσία του κράτους υπήρξε ποτέ μια στιγμή κατά την οποία εμίσησα το δικό μου (επάγγελμα), μια στιγμή κατά την οποίαν το καθήκον του αξιώματος μου μου φάνηκε σταυρός και όχι μόνο θλιβερός, αλλά και ταπεινωτικός, η στιγμή αυτή ήταν όταν άκουσα εκείνα τα αποκαρδιωμένα λόγια που πρόφερε ο πρεσβύτης εκείνος, που είχε καταναλώσει ολόκληρη τη ζωή του αγωνιζόμενος και υποφέροντας για την χώρα του και που, και κατά την υπέρτατη εκείνη στιγμή, προτιμούσε να διαλέξει για την πατρίδα του το δρόμο της θυσίας και όχι το δρόμο της ατιμώσεως. Υποκλίθηκα μπροστά του με τον βαθύτερο σεβασμό και βγήκα από το σπίτι του.
Ο Μεταξάς στο προσωπικό του ημερολόγιο με μεγάλην συντομίαν, περιγράφει ως εξής την συνάντησίν του αυτήν με τον πρέσβη της Ιταλίας Εμμανουέλε Γκράτσι την νύχτα της 28/10/1940.

28 Οκτωβρίου, Δευτέρα.

Νύχτα στις 3 με ξυπνούν. Έρχεται ο Γκράτσι – Πόλεμος – Ζητώ Νικολούδη Μαυρουδή – Αναφέρω Βασιλέα – Καλώ Πάλαιρετ και ζητώ βοήθειαν Αγγλίας – Κατεβαίνω στις 5 – Υπουργικόν Συμβούλιον – Όλοι πιστοί και Μαυρουδής – Όλοι πλην Κύρου – Βασιλεύς περιφορά μαζί του – Φανατισμός του λαού αφάνταστος – Μάχαι στα σύνορα Ηπείρου – Βομβαρδισμοί – Σειρήνες – Αρχίζουμε και τακτοποιούμεθα – ο Θεός βοηθός !!!

Πηγή: hellas-orthodoxy.blogspot.com (Από το βιβλίο «Ο πόλεμος της Ελλάδος 1940-41», Θ. Παπακωνσταντίνου)

Εντός ολίγων ωρών, ξεκίνησε η ιταλική επίθεση, ενώ ο Μεταξάς απηύθυνε διάγγελμα προς τον ελληνικό λαό, στο οποίο κατέληγε με τα εξής λόγια: « Ὅλον τό Ἔθνος ἄς ἐγερθῆ σύσσωμον. Ἀγωνισθῆτε διά τήν Πατρίδα, τάς γυναίκας, τά παιδιά σας καί τάς ἱεράς μας παραδόσεις. Νύν ὑπέρ πάντων ὁ ἀγών».

Ο Βρετανός Πρωθυπουργός  Ουΐνστων Τσώρτσιλ γράφει μεταξύ  άλλων

 

προς Πρωθυπουργόν Ελλάδος κ. Ι. Μεταξά

Λονδίνο 28 Οκτωβρίου 1940

            Αι απειλαί και αι εκφοβιστικαί προσπάθειαι της Ιταλίας απεδείχθησαν ανίσχυροι προ του ηρέμου θάρρους σας. Δι΄ ο και προσέφυγεν αύτη εις απρόκλητον επίθεσιν κατά της πατρίδος σας, αναζητούσα εις αβασίμους κατηγορίας την δικαίωσιν της επαισχύντου πράξεώς της.
Θα σας παράσχωμεν πάσαν δυνατήν συνδρομήν, θα πολεμήσωμεν μαζί σας τον κοινόν εχθρόν και μαζί θα μοιρασθώμεν την νίκην μας.

Ο Ελληνικός Λαός ξυπνά από τις σειρήνες και πληροφορείται το μέγα γεγονός. Η μικρή Ελλάδα κονταροχτυπιέται με την Ιταλία του Μουσολίνι . Ο Λαός ξεχύνεται εις τους δρόμους, επικροτώντας το ΟΧΙ του πρωθυπουργού του Ιωάννη Μεταξά. Ξεχνά και λησμονεί τις πολιτικές του και ιδεολογικές διαφορές του με τον Μεταξά που κυβερνά τον τόπο, χωρίς την λαϊκή εντολή. Προέχει η πατρίδα, Ελλάδα, και η Ορθοδοξία. Τρέχει να καταταγεί εθελοντής και να πολεμήσει στα χιονισμένα βουνά της Βορείου Ηπείρου με το χαμόγελο στα χείλη, όπως το διαλαλεί η φωνή της Σοφίας Βέμπου. Κανένας δεν μένει αδρανής ή αμέτοχος αυτού του τρελού πανηγυριού. Νέοι και νέες, έμποροι, πλούσιοι και πτωχοί, γραμματιζούμενοι και αγράμματοι, όλοι τρέχουν να προσφέρουν το δυνατόν ο καθένας των για την πατρίδα. Οι γυναίκες στις πόλεις πλέκουν τη φανέλα του στρατιώτη, οι ηρωικές γυναίκες της Πίνδου μεταφέρουν στους γερασμένους ώμους των πυρομαχικά στους στρατιώτες. Εθελόντριες στελεχώνουν  τα νοσοκομεία για την περιποίηση των τραυματιών.

            Οι φαντάροι μας, τα νιάτα της πατρίδος μας, πολεμούν και νικούν τις σιδερόφρακτες δυνάμεις του Μουσολίνι. Με την ιαχή «αέρα» ο Έλληνας φαντάρος νικά κατά κράτος τις μεραρχίες της Ιταλίας και ελευθερώνει ελληνικές περιοχές και η ελληνική σημαία κυματίζει υπερήφανα και ο εθνικός ύμνος σκορπάει ρίγη υπερηφάνειας και συγκινήσεως. Οι στρατιώτες μας «βλέπουν» να τους οδηγεί στην νίκη η υπέρμαχος στρατηγός, η Υπεραγία Θεοτόκος. Η Εκκλησία της Ελλάδος αποφάσισε, το 1952, η γιορτή της Αγίας Σκέπης από την 1η Οκτωβρίου να μεταφερθεί στις 28 Οκτωβρίου, με το αιτιολογικό ότι η Παναγία βοήθησε τον Ελληνικό Στρατό στον πόλεμο της Αλβανίας. Οι πολεμιστές της εποχής πολλές εμφανίσεις έχουν καταγράψει της υπερμάχου στρατηγού και διηγηθεί στα παιδιά των και εις τα εγγόνια των. Οι διηγήσεις αυτές έχουν περάσει στην συνείδηση του Ελληνικού Λαού.

            Η Γερμανία του εθνοσοσιαλιστή Χίτλερ η σύμμαχος της Ιταλίας του φασίστα Μουσολίνι επιτίθεται κατά της πατρίδος μας. Οι στρατιώτες αμύνονται μετά αυτοθυσίας αλλά εις το τέλος κάμπτονται και η Ελλάδα τελεί υπό κατοχή.

            Ο Έλληνας δεν προσκυνάει κανένα θνητό και για αυτό αντιστέκεται και οργανώνει αντάρτικο, οργανώνει την εθνική αντίσταση. Δεν σκύβει το κεφάλι του. Πρώτη αντιστασιακή ομάδα που κήρυξε την ένοπλη αντίσταση εναντίον των κατακτητών ήταν ο ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ του στρατηγού Ναπολέοντος Ζέρβα. Ακολούθησαν πολλές άλλες ομάδες και οργανώσεις ένοπλης αντίστασης, με την πλέον πολυπληθή το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Πολλοί συμπατριώτες μας πατριώτες θυσίασαν τη ζωή τους ή πότισαν με αίμα τον ένοπλο αντιολοκληρωτικό αγώνα των Ελλήνων για να ζούμε εμείς, σήμερα, ελεύθεροι και να έχουμε Δημοκρατία και ελευθερία. Πολέμησαν κάθε χρώματος και απόχρωσης φασισμό και τους συμμάχους αυτών.

            Πολέμησαν, έχυσαν το αίμα τους , πότισαν το δέντρο της Δημοκρατίας και της Λευτεριάς. Για να ζούμε εμείς σήμερα ελεύθεροι. Και με Δημοκρατία.

            Αιωνία, ας είναι μνήμη των ηρωικώς μαχόμενων και πεσόντων που πότισαν το δένδρο της Ελευθερίας και της Δημοκρατίας εις την Ελλάδα και εις την Ευρώπη.

 

Μυργιώτης  Παναγιώτης

Μαθηματικός

 

 

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΟΝ ΔΟΚΙΜΑΖΟΜΕΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΛΑΟ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1940 ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ (Μαρτυρία, διακονία και θυσία μέσα στις πιο σκοτεινές ημέρες της νεότερης Ελλάδας) .

 

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΘΡΗΣΚΕΙΩΝ

Εν Πειραιεί τη 26^η Οκτωβρίου 2026

 

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΤΟΝ ΔΟΚΙΜΑΖΟΜΕΝΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΛΑΟ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1940 ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ

(Μαρτυρία, διακονία και θυσία μέσα στις πιο σκοτεινές ημέρες της νεότερης Ελλάδας)

 

     Εορτάζουμε και εφέτος την Εθνική μας Επέτειο του «ΟΧΙ», τα ηρωικά κατορθώματα των στρατευμένων προγόνων μας, οι οποίοι έγραψαν στα χιονισμένα, παγωμένα και δύσβατα ηπειρωτικά βουνά σελίδες δόξας, αποκρούοντας και νικώντας μια πανίσχυρη και πάνοπλη αυτοκρατορία, προς θαυμασμό όλου του τότε πολιτισμένου και ελευθέρου κόσμου!

    Τιμάμε επίσης και την καθολική ηρωική αντίσταση του λαού μας κατά την τραγική περίοδο της Κατοχής, ο οποίος υπέμεινε με καρτερία και αξιοπρέπεια τις αφάνταστες  δυσκολίες, την φοβερή και φονική πείνα, την στέρηση των στοιχειωδών ελευθεριών του, τους βασανισμούς, τις φυλακίσεις, τις εκτελέσεις και την καταστροφή των υποδομών του από τους νεοβάρβαρους τυράννους του.

     Αυτές τις ημέρες θα πρέπει να φέρνουμε στην μνήμη μας τα γεγονότα εκείνα και κυρίως την δική μας δοκιμασία, αλλά και το ηρωικό μας φρόνημα, απόρροια των αιώνιων αξιών της ελληνορθόδοξης παράδοσής μας, τα οποία αποδείχτηκαν σωτήρια για τον δοκιμαζόμενο λαό μας κατά την τραγική εκείνη περίοδο.

     Πρέπει να εξαίρουμε πρωτίστως και τον σωτήριο ρόλο της Αγίας μας Εκκλησίας, η Οποία, για μια ακόμα φορά έδειξε το αεί φιλάνθρωπο πρόσωπό Της και προσέφερε στον λαό μας ανεκτίμητες υπηρεσίες κατά την κρίσιμη εκείνη περίοδο. Και τούτο διότι υπάρχουν και εκείνοι οι οποίοι από αντιπάθεια, ή ιδεολογικές παρορμήσεις αρνούνται τις διαχρονικές προσφορές της Εκκλησίας προς το Γένος μας και ως εκ τούτου είμαστε συχνά αναγκασμένοι να αναφερόμαστε σ’ αυτές.

     Ο πόλεμος του 1940, η γερμανική εισβολή, η τριπλή Κατοχή, η πείνα, οι εκτελέσεις, οι διωγμοί, η Αντίσταση και, τέλος, η Απελευθέρωση σημάδεψαν βαθιά την ελληνική κοινωνία. Η Κατοχή άρχισε την άνοιξη του 1941 και έληξε το φθινόπωρο του 1944, ενώ η χώρα είχε διαιρεθεί σε γερμανική, ιταλική και βουλγαρική ζώνη κατοχής.

     Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα βρέθηκε και η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος. Επίσκοποι, ιερείς, μοναχοί και μοναχές, ενορίες και εκκλησιαστικά ιδρύματα αντιμετώπισαν καθημερινά το ερώτημα: πώς μπορεί η πίστη να γίνει έμπρακτη αγάπη όταν ο άνθρωπος πεινά, διώκεται, φυλακίζεται ή κινδυνεύει να χάσει τη ζωή του;

       Η απάντηση δεν ήταν πάντοτε ίδια. Υπήρξαν διαφορετικές στάσεις, διαφορετικές δυνατότητες και διαφορετικοί βαθμοί εμπλοκής. Υπήρξαν, όμως, και περιπτώσεις στις οποίες η εκκλησιαστική διακονία πήρε τη μορφή μιας πραγματικής θυσίας.

     Το αφιέρωμα αυτό επιχειρεί να αναδείξει αυτή την πλευρά της ιστορίας, χωρίς εξιδανικεύσεις αλλά και χωρίς να λησμονεί εκείνους που στάθηκαν δίπλα στον πάσχοντα.

1. Από το μέτωπο του 1940 στην Κατοχή

    Την 28η Οκτωβρίου 1940 η Ελλάδα μπήκε στον πόλεμο. Στο μέτωπο της Ηπείρου και της Αλβανίας, δίπλα στους στρατιώτες, βρέθηκαν και στρατιωτικοί ιερείς.

    Η παρουσία τους είχε ιδιαίτερη σημασία. Ο ιερέας δεν ήταν απλώς εκείνος που τελούσε μια ακολουθία. Ήταν ο άνθρωπος που βρισκόταν κοντά στον τραυματία, στον ετοιμοθάνατο και στον στρατιώτη που ζούσε καθημερινά αντιμέτωπος με τον θάνατο.

    Η εξομολόγηση, η Θεία Κοινωνία, η προσευχή και η ταφή των νεκρών αποτελούσαν μορφές μιας ποιμαντικής παρουσίας μέσα στην ακραία συνθήκη του πολέμου.

    Την ίδια ώρα, στο εσωτερικό της χώρας, οι ενορίες έδιναν τον δικό τους αγώνα για την διάσωση του Έθνους, των στρατευμένων παιδιών στο μέτωπο και των πολιτών στις πόλεις και τα χωριά. Τελούνταν καθημερινά στους ναούς οι ιερές ακολουθίες και η Θεία Λειτουργία εκζητώντας  την βοήθεια του Θεού και της Υπερμάχου Στρατηγού Παναγίας. Παράλληλα οι ιερείς εμψύχωναν τα λαό να αντιμετωπίσει την δύσκολη κατάσταση με θάρρος και υπομονή. Επίσης γινόταν αρωγοί στις ανάγκες των οικογενειών των στρατευμένων, των τραυματιών, των φτωχών και των ανθρώπων που στερούνταν βασικά αγαθά.

    Η νίκη του ελληνικού στρατού στην αρχική φάση του πολέμου δεν απέτρεψε τη γερμανική εισβολή. Την άνοιξη του 1941 η Ελλάδα πέρασε στην περίοδο της Κατοχής, η οποία θα διαρκούσε έως το 1944.

    Και τότε η αποστολή της Εκκλησίας απέκτησε μια νέα, ακόμη πιο απαιτητική διάσταση.

2. Πρώτη αντιστασιακή πράξη

    Πρώτος αντιστασιακός, πέρα από την σθεναρή αντίσταση του στρατού μας στην μακεδονική συνοριακή μεθόριο, υπήρξε αυτή του Αρχιεπισκόπου Χρύσανθου το 1941. Εκδηλώθηκε κυρίως με την άρνησή του να συνεργαστεί με τις γερμανικές αρχές κατοχής. Μετά την κατάληψη της Αθήνας από τους Γερμανούς, αρνήθηκε να ορκίσει την κατοχική κυβέρνηση του Γεωργίου Τσολάκογλου, εκφράζοντας έτσι την αντίθεσή του στην υποταγή της χώρας στους κατακτητές.

     Η στάση του αυτή αποτέλεσε πράξη αντίστασης και αξιοπρέπειας, καθώς έθεσε τις αρχές και την εθνική του συνείδηση πάνω από τις πιέσεις των κατακτητών. Επίσης, αρνήθηκε να παραστεί στην επίσημη παράδοση της Αθήνας στους Γερμανούς στις 27 Απριλίου 1941 και να τελέσει δοξολογία προς τιμήν τους. Παράλληλα, διαμαρτυρήθηκε για τις διώξεις των Ελλήνων και τις προσπάθειες εκβουλγαρισμού των ελληνικών εκκλησιών στις κατεχόμενες περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης. Μετά την απομάκρυνσή του, συνέχισε να στηρίζει ηθικά ανθρώπους που συμμετείχαν στην αντίσταση, προσφέροντας, σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες, την ευχή και την υποστήριξή του σε αντιστασιακές πρωτοβουλίες. Ως συνέπεια, απομακρύνθηκε από τον αρχιεπισκοπικό θρόνο τον Ιούνιο του 1941.

3. Η πείνα: όταν η φιλανθρωπία έγινε αγώνας ζωής

     Η Κατοχή δεν ήταν μόνο πολιτική και στρατιωτική υποδούλωση. Για τον απλό άνθρωπο ήταν πρώτα απ' όλα ένας καθημερινός αγώνας επιβίωσης. Η έλλειψη τροφίμων και οι εξαιρετικά δύσκολες οικονομικές συνθήκες οδήγησαν σε μεγάλη ανθρωπιστική κρίση, ιδιαίτερα κατά τον χειμώνα του 1941-1942.

    Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η ενορία έγινε για πολλούς ανθρώπους χώρος ανακούφισης και διάσωσης χιλιάδων ζωών από την τρομερή πείνα. Τα φιλόπτωχα ταμεία, τα συσσίτια και οι φιλανθρωπικές δομές προσπαθούσαν να συγκεντρώσουν τρόφιμα και να τα διανείμουν στους ανθρώπους που είχαν μεγαλύτερη ανάγκη.

    Για την Εκκλησία η πράξη αυτή δεν ήταν απλώς κοινωνική προσφορά. Είχε βαθύ θεολογικό περιεχόμενο. Ο λόγος του Χριστού στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο ήταν ξεκάθαρος: «ἐφ’ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε» (Ματθ.25,40). Το ψωμί που προσφερόταν στον πεινασμένο δεν ήταν απλώς ένα τρόφιμο. Ήταν έκφραση της αγάπης προς τον ίδιο τον Χριστό.

    Η Εκκλησία δεν μπορούσε να σταματήσει τον πόλεμο. Μπορούσε όμως να προσπαθήσει να μην πεθάνει ο άνθρωπος από την πείνα. Και αυτή η διάσταση της διακονίας είναι από τις σημαντικότερες που πρέπει να θυμόμαστε.

4. Η ποιμαντική διακονία μέσα στον φόβο

    Η Εκκλησία προσέφερε κάτι που δεν μπορούσε να μετρηθεί μόνο με αριθμούς συσσιτίων και κιλά τροφίμων: παρουσία. Ο άνθρωπος της Κατοχής δεν αντιμετώπιζε μόνο την πείνα. Αντιμετώπιζε τον φόβο.

·         Φόβο για μια σύλληψη.

·         Φόβο για μια εκτέλεση.

·         Φόβο για την τύχη ενός παιδιού.

·         Φόβο για έναν συγγενή που είχε φύγει για το μέτωπο ή είχε συλληφθεί.

·         Φόβο για το αύριο.

     Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο ναός και η ενοριακή κοινότητα μπορούσαν να αποτελέσουν έναν χώρο παρηγοριάς και ανθρώπινης επικοινωνίας. Ο ιερέας βρισκόταν δίπλα στις οικογένειες που πενθούσαν. Επισκεπτόταν ασθενείς. Τελούσε κηδείες. Άκουγε εξομολογήσεις. Στήριζε ανθρώπους που είχαν χάσει τα πάντα. Η διακονία αυτή δεν ήταν θεαματική. Ήταν όμως καθημερινή. Και ακριβώς γι' αυτό έχει ιδιαίτερη ιστορική αξία.

5. Η Εκκλησία απέναντι στον διωγμό των Ελλήνων Εβραίων

    Κανένας Έλληνας, παρά τις ιδιαιτερότητές του, δεν έμεινε εκτός της φροντίδας της Εκκλησίας μας. Μία από τις πιο σημαντικές και ταυτόχρονα πιο οδυνηρές σελίδες της περιόδου αφορά τον διωγμό και την εξόντωση των Ελλήνων Εβραίων.

   Η ιστορική έρευνα έχει τεκμηριώσει περιπτώσεις στις οποίες εκπρόσωποι της Εκκλησίας παρενέβησαν υπέρ των διωκομένων.

     Σημαντικότερη μορφή υπήρξε ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών κυρός Δαμασκηνός. Το Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος καταγράφει σειρά ενεργειών του κατά την περίοδο της Κατοχής, μεταξύ των οποίων δημόσιες και γραπτές παρεμβάσεις υπέρ των Εβραίων και προσπάθειες προστασίας τους.

     Η στάση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή δεν περιορίστηκε σε γενικές διακηρύξεις. Συνδέθηκε με πρακτικές προσπάθειες προστασίας ανθρώπων που κινδύνευαν. Η ίδια η Εκκλησία της Ελλάδος, σε μεταγενέστερο επίσημο δημοσίευμά της, αναφέρεται στη δράση του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού, του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Γενναδίου, του Μητροπολίτη Ζακύνθου Χρυσοστόμου και άλλων ιεραρχών για την προστασία Εβραίων συμπολιτών τους.

    Η ιστορική αυτή μαρτυρία έχει ιδιαίτερη σημασία για τη χριστιανική συνείδηση. Ο άνθρωπος που βρίσκεται σε κίνδυνο δεν παύει να είναι άνθρωπος επειδή έχει διαφορετική θρησκεία.

6. Ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός

      Σύντομο βιογραφικό. Ο Δαμασκηνός Παπανδρέου γεννήθηκε το 1891 και εξελέγη Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος το 1941.

      Κατά την Κατοχή βρέθηκε σε μία εξαιρετικά δύσκολη θέση, καθώς η Εκκλησία έπρεπε να αντιμετωπίσει τόσο τις ανάγκες του ελληνικού πληθυσμού όσο και τις διώξεις που εξαπέλυαν οι κατοχικές αρχές. Το όνομά του συνδέθηκε ιδιαίτερα με τις παρεμβάσεις υπέρ των Ελλήνων Εβραίων.

      Η δράση του περιλαμβάνει δημόσιες διαμαρτυρίες και προσπάθειες πρακτικής προστασίας διωκομένων. Το Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος καταγράφει, μεταξύ άλλων, την παρέμβασή του για τις εκτελέσεις ομήρων και τις ενέργειές του υπέρ των Εβραίων της Αθήνας. Η περίπτωση του Δαμασκηνού δείχνει ότι ο εκκλησιαστικός λόγος μπορούσε, σε ορισμένες κρίσιμες περιστάσεις, να μετατραπεί σε δημόσια παρέμβαση.

7. Ο Μητροπολίτης Ζακύνθου Χρυσόστομος

     Η διάσωση μιας ολόκληρης κοινότητας. Ο Χρυσόστομος Δημητρίου γεννήθηκε το 1890 και εξελέγη Μητροπολίτης Ζακύνθου το 1934.

     Η περίπτωσή του αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές ιστορίες διάσωσης Εβραίων στην Ελλάδα κατά την Κατοχή. Στη Ζάκυνθο ζούσε εβραϊκή κοινότητα περίπου 275 ανθρώπων. Όταν οι γερμανικές αρχές ζήτησαν την καταγραφή τους, ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος και ο δήμαρχος Λουκάς Καρρέρ ανέλαβαν πρωτοβουλία προστασίας της κοινότητας. Η ιστορία της Ζακύνθου έχει καταγραφεί διεθνώς ως παράδειγμα διάσωσης ολόκληρης εβραϊκής κοινότητας.

      Ο Χρυσόστομος και ο Λουκάς Καρρέρ τιμήθηκαν αργότερα από το Yad Vashem με τον τίτλο «Δίκαιος των Εθνών». Το Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος παρουσιάζει σχετικό τεκμήριο της τελετής απονομής του 1978.  Η αξία της πράξης τους βρίσκεται στο γεγονός ότι η προστασία του άλλου προϋπέθετε προσωπικό κίνδυνο.

8. Ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Γεννάδιος

    Μια πόλη αντιμέτωπη με την τραγωδία. Η Θεσσαλονίκη είχε μία από τις μεγαλύτερες εβραϊκές κοινότητες της Ευρώπης. Η καταστροφή της κοινότητας υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες τραγωδίες του ελληνικού Ολοκαυτώματος.

      Ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Γεννάδιος υπήρξε μία από τις εκκλησιαστικές προσωπικότητες που προσπάθησαν να παρέμβουν υπέρ των διωκομένων. Το υλικό του Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδος καταγράφει επιστολή του Γενναδίου υπέρ του Αρχιραβίνου Θεσσαλονίκης Κόρετζ ήδη από τον Ιούνιο του 1941, καθώς και εγκύκλιό του τον Δεκέμβριο του 1942 σχετικά με την αγάπη προς τον πλησίον.

     Η περίπτωση της Θεσσαλονίκης μας υπενθυμίζει και την τραγική πλευρά της ιστορίας: ακόμη και όταν υπήρξαν προσπάθειες προστασίας, αυτές δεν ήταν πάντοτε αρκετές για να αποτρέψουν την καταστροφή.

     Η μνήμη οφείλει να κρατά και τις δύο πραγματικότητες: τη διάθεση για βοήθεια και το μέγεθος της τραγωδίας.

9. Ο Μητροπολίτης Δημητριάδος Ιωακείμ και ο Βόλος

     Η δράση της Εκκλησίας δεν περιορίστηκε στους μεγάλους αστικούς χώρους. Στον Βόλο, ο Μητροπολίτης Δημητριάδος Ιωακείμ συνδέθηκε με προσπάθειες προστασίας των Εβραίων της περιοχής.

     Το Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος καταγράφει ότι τον Σεπτέμβριο του 1943, όταν περισσότεροι από 600 Εβραίοι του Βόλου εγκατέλειψαν την πόλη και κρύφτηκαν στα γύρω χωριά, ο Μητροπολίτης Ιωακείμ έκρυψε πολύτιμα αντικείμενα που του είχαν εμπιστευθεί Εβραίοι του Βόλου, με σκοπό να τους τα επιστρέψει μετά την απελευθέρωση.

     Το περιστατικό αυτό φωτίζει μία ακόμη διάσταση της διακονίας: την προστασία όχι μόνο της ζωής αλλά και της περιουσίας και της αξιοπρέπειας ανθρώπων που είχαν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

 

 

 

10. Εκκλησία και Αντίσταση

     Η αναφορά στην Αντίσταση χρειάζεται ιδιαίτερη ιστορική προσοχή. Δεν υπήρξε μία ενιαία στάση όλων των κληρικών ούτε ένας ενιαίος εκκλησιαστικός μηχανισμός που να ταυτίζεται με την Αντίσταση.

    Υπήρξαν, όμως, κληρικοί που συμμετείχαν ή συνέδραμαν αντιστασιακές δραστηριότητες, ενώ άλλοι προσέφεραν καταφύγιο, πληροφορίες, τρόφιμα ή άλλες μορφές βοήθειας σε ανθρώπους που καταδιώκονταν.

     Για ορισμένους από αυτούς, η διακονία του πλησίον μπορούσε να σημαίνει πραγματικό κίνδυνο για τη ζωή τους. Η διάκριση αυτή είναι σημαντική. Άλλο η οργανωμένη πολιτική ή ένοπλη Αντίσταση και άλλο η καθημερινή πράξη ενός ιερέα που έκρυβε έναν άνθρωπο, μετέφερε ένα μήνυμα ή προσπαθούσε να προστατεύσει μια οικογένεια.

     Και οι δύο μορφές ανήκουν στην ιστορία της εποχής, αλλά δεν πρέπει να συγχέονται.

11. Η Εκκλησία ως «καταφύγιο» του ανθρώπου

      Η ιστορία της περιόδου δεν πρέπει να περιοριστεί σε έναν κατάλογο ονομάτων. Πίσω από τον Δαμασκηνό, τον Χρυσόστομο, τον Γεννάδιο, τον Ιωακείμ και τους άλλους κληρικούς βρίσκονται εκατοντάδες άγνωστοι άνθρωποι. Ιερείς που έδωσαν λίγο ψωμί. Μοναχές που φρόντισαν ορφανά. Ενορίτες που μοιράστηκαν το λιγοστό φαγητό τους. Οικογένειες που έκρυψαν έναν καταδιωκόμενο. Άνθρωποι που κράτησαν στη ζωή έναν άρρωστο.

     Αυτή η «σιωπηλή» ιστορία της Εκκλησίας είναι ίσως εξίσου σημαντική με την ιστορία των γνωστών προσώπων. Διότι η Εκκλησία δεν είναι μόνο οι επίσκοποί της. Είναι ολόκληρο το σώμα των πιστών. Και η διακονία του σώματος αυτού εκφράστηκε πολλές φορές μέσα στην ανωνυμία.

12. Η θεολογική σημασία της μαρτυρίας

      Για την Εκκλησία, η περίοδος αυτή δεν αποτελεί μόνο αντικείμενο ιστορικής μελέτης.              Αποτελεί και δοκιμασία της χριστιανικής συνείδησης. Ο Χριστός δεν ζήτησε από τον άνθρωπο να αγαπά μόνο εκείνον που του μοιάζει. «Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν» (Ματθ.22,39). Η εντολή αυτή αποκτά το πραγματικό της βάρος όταν ο πλησίον βρίσκεται σε κίνδυνο. Τότε η αγάπη παύει να είναι συναίσθημα. Γίνεται πράξη. Γίνεται ψωμί. Γίνεται καταφύγιο. Γίνεται υπεράσπιση. Γίνεται θυσία.

      Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο θεολογικό δίδαγμα που μπορεί να αντλήσει κανείς από την ιστορία της Εκκλησίας κατά την Κατοχή.

13. Μνήμη χωρίς εξιδανίκευση

      Η τιμή προς εκείνους που προσέφεραν δεν απαιτεί να παρουσιάσουμε την Εκκλησία ως έναν απόλυτα ομοιογενή οργανισμό. Η ιστορία είναι πιο σύνθετη. Οι άνθρωποι είχαν διαφορετικές αντιλήψεις, διαφορετικές δυνατότητες και διαφορετικές επιλογές. Υπήρξαν πράξεις γενναιότητας, αλλά υπήρξαν επίσης περιπτώσεις σιωπής ή αδυναμίας.

     Η ώριμη ιστορική μνήμη δεν φοβάται αυτή την πολυπλοκότητα.

     Αντίθετα, την αναγνωρίζει. Γιατί η αξία μιας πράξης αλληλεγγύης γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν γνωρίζουμε τον κίνδυνο και τις πραγματικές συνθήκες μέσα στις οποίες πραγματοποιήθηκε.

14. Τι μας λέει σήμερα η ιστορία εκείνων των χρόνων;

      Ογδόντα έξι χρόνια μετά, τα πρόσωπα της Κατοχής απομακρύνονται χρονικά από εμάς. Τα γεγονότα, όμως, εξακολουθούν να έχουν κάτι να μας πουν. Μας υπενθυμίζουν ότι η Εκκλησία δεν καλείται να βρίσκεται μόνο μέσα στον Ναό. Καλείται να βρίσκεται εκεί όπου υπάρχει άνθρωπος. Εκεί όπου υπάρχει πείνα. Εκεί όπου υπάρχει φόβος. Εκεί όπου υπάρχει ασθένεια. Εκεί όπου υπάρχει μοναξιά. Εκεί όπου ένας άνθρωπος διώκεται επειδή είναι διαφορετικός. Εκεί όπου κάποιος χρειάζεται ένα χέρι βοηθείας.

      Η ιστορία της περιόδου 1940-1944 δείχνει ότι η χριστιανική μαρτυρία δεν είναι μόνο λόγος. Είναι τρόπος ζωής.

Επίλογος

«Να θυμόμαστε για να διακονούμε».

     Η Εκκλησία στα χρόνια του πολέμου, της Κατοχής και της Αντίστασης έζησε μαζί με τον λαό τις πιο δύσκολες ώρες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Βρέθηκε στο μέτωπο και στο νοσοκομείο. Στο συσσίτιο και στο ορφανοτροφείο. Στην εκκλησία και στο σπίτι του πενθούντος. Στο πλευρό του πεινασμένου και του διωκόμενου. Και σε ορισμένες κρίσιμες περιπτώσεις, βρέθηκε απέναντι στην κατοχική εξουσία για να υπερασπιστεί ανθρώπους που κινδύνευαν.

     Η μνήμη του Δαμασκηνού, του Χρυσοστόμου Ζακύνθου, του Γενναδίου Θεσσαλονίκης, του Ιωακείμ Δημητριάδος και τόσων άλλων γνωστών και αγνώστων ανθρώπων δεν έχει αξία μόνο επειδή ανήκει στο παρελθόν.  Έχει αξία επειδή μας θέτει ένα ερώτημα για το παρόν: Τι κάνουμε εμείς όταν ο συνάνθρωπός μας βρίσκεται σε ανάγκη; Η απάντηση της Εκκλησίας τότε ήταν, σε πολλές περιπτώσεις, η διακονία. Και αυτή παραμένει η διαχρονική της κλήση. Να μη βλέπει τον άνθρωπο ως ξένο. Να μη συνηθίζει τον πόνο. Να μην προσπερνά την αδικία. Να κάνει την πίστη πράξη. Να κάνει την προσευχή διακονία. Να κάνει την αγάπη παρουσία.

      Γιατί τελικά η ιστορία δεν ζητά μόνο να θυμόμαστε τους ανθρώπους που στάθηκαν όρθιοι στις δύσκολες εποχές. Μας καλεί να αναρωτηθούμε αν θα μπορούσαμε κι εμείς, στη δική μας εποχή, να σταθούμε δίπλα στον άνθρωπο που έχει ανάγκη.

     Και αυτό είναι ίσως το βαθύτερο μήνυμα που αφήνουν σε εμάς τα χρόνια του 1940-1944: Η πίστη δοκιμάζεται όταν συναντά τον πόνο του άλλου. Και η Εκκλησία γίνεται πραγματικά Εκκλησία, όταν ο πόνος του ανθρώπου γίνεται δική της υπόθεση.

    Τα έργα και οι ημέρες εκείνης της τραγικής περιόδου, αλλά  και της συνολικής ιστορίας του Ελληνικού Έθνους, αποδεικνύουν περίτρανα τον καθολικό σωστικό ρόλο της Αγίας μας Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας, η Οποία ουδέποτε εγκατέλειψε τα δοκιμαζόμενα τέκνα Της, με όποιο κόστος για την Ίδια. Σύμφωνα με το γραφικό, ως η «ὄρνις ἐπισυνάγει τὰ νοσσία ἑαυτῆς ὑπὸ τὰς πτέρυγάς» της (Ματθ.23,37), τα προστατεύει και τα διασώζει. Όσο και αν αμφισβητείται αυτή η αλήθεια από τους εναντίον και κατηγόρους Της, δεν είναι δυνατόν να σβήσει από την μνήμη του λαού μας, διότι η Ορθόδοξη Εκκλησία μας υπήρξε πάντοτε η τροφός και η σώτηρα του Γένους μας!

 

Εκ του Γραφείου επί των Αιρέσεων και Παραθρησκειών