Σοφίας Σαρογλίδου. Ἡ βιβλιοθήκη: μιὰ κιβωτός (ἀπόσπασμα). Ἀφιέρωμα: "Τὸ βιβλίο"

Μιὰ βιβλιοθήκη εἶναι οἱ συλλογές της, 

εἶναι ὅμως καὶ οἱ σιωπές της. 

Νὰ ἐξηγηθοῦμε:

σὲ καιροὺς ποὺ ὁ θόρυβος 

ἐκτὸς καὶ ἐντός μας πυκνώνει, 

ποὺ ἡ ἀκατάπαυστη καὶ ἀκατάσχετη 

διαδοχὴ εἰκόνων καὶ λέξεων 

στὰ κοινωνικὰ δίκτυα καταλύει

κάθε «ἐλεύθερο» λεπτὸ τοῦ χρόνου 

πολλῶν ἀπὸ ἐμᾶς,

ὁ χῶρος τῆς βιβλιοθήκης 

μᾶς προσφέρει τὴν ἡσυχία 

τῆς καταλλαγῆς. 

Μιὰ δυνατότητα νὰ μετρήσουμε 

ἀλλιῶς τὰ πρωινά, τὰ μεσημέρια, 

τὰ ἀπογεύματα, σὲ ἕνα περιβάλλον 

ποὺ τιμᾶται διαφορετικὰ ὁ χρόνος.

Ἡ βιβλιοθήκη ἐπίσης εἶναι 

καὶ οἱ ἄνθρωποί της:

οἱ βιβλιοθηκονόμοι, οἱ τεχνικοί, 

κυρίως οἱ ἴδιοι οἱ χρῆστες. 

Σὲ ἕναν τέτοιο χῶρο, 

εἶσαι καὶ δὲν εἶσαι μόνος. 

Χρειάζεσαι τοὺς γύρω 

γιὰ νὰ θέσεις ἐρωτήσεις,

νὰ λάβεις ἀπαντήσεις καὶ 

νὰ ζήσεις στὸ ἐνδιάμεσο 

τὴ συνύπαρξη. 

Νὰ κουβεντιάσεις μιὰν ἀπορία σου, 

νὰ μοιραστεῖς ἐντυπώσεις ἀπὸ ἕνα βιβλίο, 

νὰ ζητήσεις προτάσεις ἀνάγνωσης. 

Μιὰ βιβλιοθήκη γίνεται τεῖχος

καταφυγῆς, σὲ στιγμὲς μεγάλης μοναξιᾶς, 

κι ἄλλοτε πάλι, ἀσυνειδήτως, 

σὲ μιὰ βιβλιοθήκη μπορεῖ καὶ 

νὰ ζητᾶμε μιὰ πρόταση κοινοῦ βίου 

ποὺ ξεκινᾶ ἀπὸ τὴ μελέτη 

καὶ ἐκτείνεται στὸν κόσμο.

Σοφίας Σαρογλίδου

Ἡ βιβλιοθήκη: μιὰ κιβωτός (ἀπόσπασμα)

Ἀφιέρωμα: "Τὸ βιβλίο"

Τεῦχος 391, Σεπτέμβριος 2026

@ακόλουθοι

Σήμερα, ο Arvo Pärt κλείνει τα 91 του χρόνια.

🎵 Σήμερα, ο Arvo Pärt κλείνει τα 91 του χρόνια.

- Εσθονός συνθέτης, γεννημένος στις 11 Σεπτεμβρίου 1935.

- Ένας από τους πιο αναγνωρισμένους σύγχρονους συνθέτες.

- Αναδείχθηκε τη δεκαετία του 1960 ως μορφή της μουσικής πρωτοπορίας της Ανατολικής Ευρώπης, αλλά ήρθε σε σύγκρουση με το σοβιετικό καθεστώς.

- Μετά από μια μακρά καλλιτεχνική κρίση, επέστρεψε το 1976 με μια ιδιαίτερη μουσική γλώσσα, γνωστή ως *tintinnabuli* (λατινικός όρος που σημαίνει «μικρό καμπανάκι»).

- Αυτή η φάση του δημιουργικού του έργου επηρεάστηκε από την αυξανόμενη πίστη του, τη θρησκευτική γραμματεία, το γρηγοριανό μέλος, τη μεσαιωνική πολυφωνία και την ορθόδοξη μουσική παράδοση.

- Την ίδια περίοδο, ανακάλυψε τα συγγράμματα του Αγίου Σιλουανού του Αθωνίτη και ασπάστηκε την Ορθοδοξία.

- Διατηρούσε προσωπικό δεσμό με τον Άγιο Σωφρόνιο του Έσσεξ, τον οποίο γνώρισε τη δεκαετία του 1980 στη Μεγάλη Βρετανία.

- Η διδασκαλία και τα λόγια ενθάρρυνσης του Αγίου Σωφρονίου τον στήριξαν καθώς προσαρμοζόταν στη ζωή στη Δύση.

- Το 1980 εγκατέλειψε τη Σοβιετική Εσθονία, εγκαθιστάμενος αρχικά στη Βιέννη και αργότερα στο Βερολίνο.

- Γνωστά έργα: "Fratres", "Spiegel im Spiegel", "Te Deum", "Passio", "Berliner Messe", "Adam's Lament", "Für Alina".

- Θεωρείται ο εν ζωή συνθέτης με τις περισσότερες εκτελέσεις έργων παγκοσμίως (σύμφωνα με την κατάταξη του Bachtrack).

- Το 2013 έλαβε τον τίτλο του Άρχοντα από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο Α΄,

- και το 2026 —το Μετάλλιο Γκαίτε (Goethe-Medaille) στη Βαϊμάρη. Πηγή: Basilica News Agency

Φωτογραφία: Ο Arvo Pärt με τον Άγιο Σωφρόνιο, στα τέλη της δεκαετίας του 1980, στη Μονή του Έσσεξ.

Εκπαίδευση- Ορθοδοξία !

 

                                 Εκπαίδευση- Ορθοδοξία  

Την πρώτη Σεπτεμβρίου έχουμε δυο ¨πρωτοχρονιές¨. Την έναρξη της σχολικής χρονιάς και του εκκλησιαστικού έτους. Η κοινή ημερομηνία πρέπει κάτι να λέει και πολλά να συμβολίζει. Για τον ορθόδοξο ελληνικό λαό παιδεία και Ορθοδοξία συμβαδίζουν. Το ένα και το άλλο αποτελούν τις δυο όψεις του ιδίου νομίσματος.

Πάντα η έναρξη συνοδεύεται από αισιοδοξία. Καλλιεργούνται ελπίδες για ένα καλύτερο αύριο. Προφανώς δεν είναι κακό αυτό αλλά δεν φθάνει η αισιοδοξία και οι ευχές για καλή χρονιά .Απαιτείται προσπάθεια και αγώνας. Συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων με αμοιβαία εμπιστοσύνη και ο καθένας με τον ρόλο του. Ο καθένας να αποδίδει το μέγιστο των δυνατοτήτων του με πραγματικό ενδιαφέρον για τον μαθητή. Η έναρξη των μαθημάτων να βρίσκει τα σχολεία χωρίς ελλείψεις σε εκπαιδευτικό προσωπικό. Η επομένη ημέρα του αγιασμού να είναι ημέρα πλήρους προγράμματος το οποίο θα έχει καταρτιστεί με γνώμονα το συμφέρον του παιδιού και μόνο. Η κοινή ,στο μέτρο του δυνατού, γραμμή στην αντιμετώπιση των μαθητικών παρεκτροπών βοηθάει στην ομαλή λειτουργία της σχολικής μονάδας. Η εκπαίδευση είναι ¨ομαδικό αγώνισμα¨ και όχι ατομικό. Ο ένας να κτίζει πάνω στην προσπάθεια του άλλου, να μη γκρεμίζει ο ένας αυτό που δημιούργησαν οι άλλοι.

Οι εποχές αλλάζουν ,τα ενδιαφέροντα της κοινωνίας δεν μένουν ίδια. Τα παιδιά δέχονται πολλαπλά ερεθίσματα και παραστάσεις. Βομβαρδίζονται (και όλοι μας) 24 ώρες στο 24ωρο με γνώσεις άχρηστες για να μη γράψω επιβλαβείς. Προβάλλονται μοντέλα εύκολης ζωής στη χλιδή και στον πλούτο χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια. Τα  γράμματα ,η μόρφωση και η προσπάθεια απαξιώνονται θεωρούνται τροχοπέδη στην ανέλιξη. Οι προαιώνιες αρχές και οι πατροπαράδοτες αξίες που πρέπει να κοσμούν κάθε άνθρωπο, και ιδιαιτέρως τον νέο, χλευάζονται και πυροβολούνται. Η πίστη στον Θεό, ο σεβασμός στα ιερά και στα όσια της φυλής και του γένους θεωρούνται περασμένων εποχών. Για να αισθάνονται απαλλαγμένα από τον ¨μεσαίωνα¨ του χρηστού ήθους και του (αυτο)σεβασμού μένουνε προσκολλημένα μπροστά σε μια οθόνη. Το τετράδιο ή το στυλό μπορεί να τα ξεχάσουνε στο σπίτι‧ το κινητό αποκλείεται, αδιαφορώντας για το γεγονός ότι απαγορεύεται να το έχουν στο σχολείο. Είναι κακός ο εκπαιδευτικός που θα  πράξει το καθήκον του όταν δει μαθητή με κινητό και είναι άξιος επαίνου ο εκπαιδευτικός που θα αδιαφορήσει ως προς την αποστολή του.

Τα φαινόμενα βίας εύκολα περνούν και στη  σχολική αυλή και αίθουσα. Τα παιδιά διδάσκονται περισσότερο από το παράδειγμα που βιώνουν παρά από τη θεωρία. Αυτά που βιώνουν είναι εύκολα. Δεν τους χαλάμε κανένα χατήρι. Δεν λέμε όχι στα αιτήματά τους για να μη τα απογοητεύσουμε και όλοι μας μιλάμε για δικαιώματα των παιδιών και κανένας μας για υποχρεώσεις.

Εικόνες του Θεού είναι. Έχουν δικαιώματα αλλά και υποχρεώσεις. Δημιουργούμε παιδιά εγωιστικά με υπερηφάνεια κούφια. Εισπράττουν κάθε μέρα εικόνες βίας, ασέβειας και ύβρεως της ανθρώπινης υποστάσεως. Εύκολα γίνονται επιθετικά, βίαια και παραβατικά.

 Υπάρχουν τα τελευταία χρόνια κοινωνικοί λειτουργοί και ψυχολόγοι στα σχολεία. Εκεί οδηγηθήκαμε. Δεν επαρκούν. Χρειάζονται βοήθεια. Δεν εννοώ να διοριστούν και άλλοι. Εννοώ να ακουστεί η φωνή του Χριστού μέσα στα σχολεία. Η φωνή του Θεολόγου στη δευτεροβάθμια με τις λίγες ώρες μάθημα τι να πρωτοδιδάξει;; Στην πρωτοβάθμια που δεν υπάρχει θεολόγος τι γίνεται;; Ο δάσκαλος προσπαθεί και κάνει ό,τι μπορεί.

Χρειάζεται λοιπόν σε ολόκληρο το φάσμα της υποχρεωτικής εκπαίδευσης να υπάρχει στα σχολεία ο κατάλληλος άνθρωπος να επιλαμβάνεται παράλληλα με τον παιδαγωγό και ψυχολόγο περιπτώσεων μαθητών και οικογενειών με πρόβλημα. Πολλά από τα προβλήματα που εμφανίζονται στα σχολεία και στην κοινωνία γενικότερα έχουν πνευματικό υπόβαθρο και αίτια καθαρά πνευματικά-διδακτικά. Κατάλληλοι για μια τέτοια διακονία ειδικά εκπαιδευμένοι κληρικοί ή θεολόγοι, πού θα επιλέγονται με κριτήρια αυστηρά και πολύπλευρα (πνευματικά, παιδαγωγικά κλπ) και μετά από σχετική επιμόρφωση. Θα υπάρχουν οι δικλείδες, προφανώς, που θα εξασφαλίζουν την άρτια συνεργασία με τον σχολικό ψυχολόγο και πρωτίστως την ελευθερία των μαθητών. Πολλά προβλήματα θα λύνονται κάθε μέρα και μάλιστα σε ορατό ορίζοντα θα μηδενιστούν.

Κατανοούμε ότι η παραπάνω πρόταση χρήζει επεξεργασίας και οργάνωσης ως προς τις λεπτομέρειές της. Επίσης, είναι για πολλούς λόγους τολμηρή, στις ημέρες μας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είναι ρεαλιστική, με γνώμονα το καλό των παιδιών μας.

Πολλές δεκαετίες περάσανε χωρίς η εκπαίδευση και οι εκπαιδευτικοί να αξιολογούνται από επίσημο φορέα για να φαίνονται οι αδυναμίες ή οι αστοχίες όλων των παραγόντων και παραμέτρων για να διορθώνονται. Για να ανεβαίνει το επίπεδο της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Η καθημερινή πρακτική μας δείχνει τι δεν πάει καλά και κάτι πρέπει να αλλάξει. Εκπαιδεύεται η νεότητα, το μέλλον του λαού και του γένους. Οι προκλήσεις κάθε μέρα μεγαλώνουν και απαιτούν υπεύθυνους και μορφωμένους,  όχι απλά εγγράμματους πολίτες. Αυτούς ποια σχολεία θα τους δώσουν εφόδια;; τα σχολεία χωρίς Χριστό;; Αν είναι δυνατόν.

Η Ελλάδα και η Ορθοδοξία είναι έννοιες στενά συνδεδεμένες και έτσι θα παραμείνουν. Η εκπαίδευση και οι εκπαιδευτικοί καλούμαστε από την ιστορία να αναλάβουμε ρόλο πρωτοπόρο και με οδηγό τον Χριστό να φέρουμε την πατρίδα μας Ελλάδα στην πρωτοπορία του κόσμου.

Καλή Χρονιά.

 

 

 

Μυργιώτης Παναγιώτης

Μαθηματικός

Διαβάζουμε.....

Πιθανώς, έτσι είναι γραμμένο για τον άνθρωπο στο λευκό σεντόνι του πεπρωμένου - να έχει μια δική του γωνιά, όπου θα μπορούσε να επιστρέφει κάθε φορά, όταν η ψυχή κουρασμένη από τον αγώνα, από την ελπίδα και ταλαιπωρημένη από αμφιβολίες, χρειάζεται ξεκούραση.

Να επιστρέφεις στη γωνιά σου, να κάθεσαι με το πηγούνι σου ακουμπισμένο στα γόνατά σου και να σκέφτεσαι ελεύθερα τα δικά σου...

V.Dumbraveanu

Στοργικέ μου Πατέρα, όλα πάνε στραβά για μένα· και όμως εσύ είσαι αγάπη.

 Στοργικέ μου Πατέρα, όλα πάνε στραβά για μένα· και όμως εσύ είσαι αγάπη.

 Έχω αποτύχει ακόμη και να το θυμάμαι και να κρατιέμαι από αυτό, το ότι αγαπάς· παρ'όλα αυτά όμως εσύ αγαπάς.

Όπου και αν στρέφομαι, όπου και αν γυρίζω, το μόνο πράγμα που δεν μπορώ να απαρνηθώ, είναι, το ότι αγαπάς, και γι' αυτό πιστεύω, ακόμα κι αν δεν έχω διατηρήσει την πίστη-την πεποίθηση, ότι αγαπάς, ότι μέσω της αγάπης το επιτρέπεις, το να είναι έτσι, ω άπειρη αγάπη.

 _Σάιρεν, Κίερκεγκωρ, Οι προσευχές, ημερολόγια_

Η ΧΑΡΑ ΜΟΥ.

Υπάρχει μια απερίγραπτη χαρά, που ανεξήγητα μας διαπερνά η φλόγα της, παρόμοια όπως το ξέσπασμα του Απ. Παύλου, που τόσο αιφνίδια προβάλλει: "Χαίρετε, και πάλιν ερώ χαίρετε", με γλώσσα και με στόμα κι από της καρδιάς τα βάθη.

 Χαίρομαι με την χαρά μου, μα χαίρομαι και από την χαρά μου, και γι’ αυτήν, μέσα της και για χάρη της χαίρομαι χάρη στην χαρά μου.

_Σάιρεν Κίερκεγκωρ_

Σκότ Πέκ (Χριστιανός ψυχίατρος).

 Η τάση να αποφεύγουμε να αντιμετωπίζουμε τα προβλήματά μας και την συμφυή με αυτά συναισθηματική φόρτιση πόνου, είναι η πρωταρχική βάση όλων των ψυχικών παθήσεων.

Η δυσκολία που αντιμετωπίζουμε στην ανάληψη ευθύνης για την συμπεριφορά μας, έγκειται στην επιθυμία να αποφύγουμε τον πόνο των συνεπειών αυτής της συμπεριφοράς.

Τα προβλήματα δεν περνάνε από μόνα τους. Πρέπει να αντιμετωπιστούν, αλλιώς μένουν για πάντα εμπόδιο στην πνευματική ανάπτυξη και εξέλιξη.

Προεκτείνει κανείς τα όριά του μόνο όταν τα ξεπερνάει. Πρέπει να είμαστε πρόθυμοι να αποτύχουμε, για να εκτιμήσουμε την αλήθεια, ότι συχνά η ζωή δεν είναι ένα πρόβλημα που πρέπει να επιλυθεί, αλλά ένα μυστήριο που πρέπει να ζήσουμε.

Δεν υπάρχει χειρότερη πικρία από το να φτάσεις στο τέλος της ζωής σου και να συνειδητοποιήσεις ότι δεν έχεις ζήσει.

Σκότ Πέκ (Χριστιανός ψυχίατρος)

Ανάμνηση υπερφυούς θαύματος των Αρχαγγέλων στην Αμβρακιά Θέρμου.

 

 

Εν Ιερά Πόλει Μεσολογγίου, τη  9η Αυγούστου 2026

 

ΔΕΛΤΙΟΝ  ΤΥΠΟΥ

 

Ανάμνηση υπερφυούς θαύματος των Αρχαγγέλων στην Αμβρακιά Θέρμου

 

Την Αμβρακιά Θέρμου, ένα από τα ωραιότερα και πιο γραφικά χωριά του Δήμου Θέρμου επισκέφθηκε την Κυριακή 9 Αυγούστου 2026 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνός. Η ορεινή κοινότητα Αμβρακία βρίσκεται στις πλαγιές του όρους Παναιτωλικό, πνιγμένη στο πράσινο, περιτριγυρισμένη από απέραντα δάση και πηγές. Ανήκει στα χωριά της ορεινής Τριχωνίδας που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα ορεινών όγκων Leader Plus. Το φυσικό περιβάλλον δένει αρμονικά με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική: σπίτια με στέγες από πέτρινες πλάκες ή κεραμίδια, καλντερίμια, πέτρινες στέρνες και υδραύλακες, συνθέτουν μια εικόνα αυθεντικού ορεινού οικισμού.

Την Κυριακή, πριν την εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, οι κάτοικοι της Αμβρακιάς τιμούν την θαυμαστή διάσωση από την καταστροφή του Ενοριακού Ιερού Ναού των Παμμεγίστων Ταξιαρχών και ολοκλήρου του χωριού, τον Αύγουστο του έτους 1944, όταν το γερμανικό απόσπασμα που ήρθε στο χωριό, μετά την μάχη του Χαλικιού (9 και 10 Αυγούστου) είχε εντολή να κάψει την Εκκλησία με το αιτιολογικό ότι είχε χρησιμοποιηθεί ως προσωρινή αποθήκη σιταριού προοριζόμενου για τις ανάγκες του ΕΑΜ.

Ο Σεβασμιώτατος χοροστάτησε στην ακολουθία του Όρθρου και προεξήρχε στην αρχιερατική Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό Παμμεγίστων Ταξιαρχών.

Κατά το κήρυγμά του ανέλυσε το βαθύ πνευματικό περιεχόμενο της πίστης, συνδέοντας το Ευαγγελικό ανάγνωσμα της ημέρας με την ιστορική και θαυματουργική διάσωση της Αμβρακιάς. Ξεκινώντας από την ευαγγελική περικοπή που περιγράφει τη θεραπεία του δαιμονιζομένου νέου, τόνισε ότι «η πίστη είναι η προϋπόθεση για να πραγματοποιηθεί ένα θαύμα».

Αναφερόμενος στη στάση του πονεμένου πατέρα του Ευαγγελίου, εξήρε την υπομονή και την επιμονή του, σημειώνοντας πως, παρά την αρχική αδυναμία των μαθητών να θεραπεύσουν το δαιμονισμένο γιό του, εκείνος «δεν απελπίζεται, δεν χάνει το θάρρος του, αλλά ούτε και την ελπίδα του». Η πίστη αυτή δεν ήταν επιφανειακή, αλλά δοκιμασμένη στις δυσκολίες της ζωής. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά: «αυτός ο πατέρας, μέσα στο καμίνι του πόνου του, μέσα στο καμίνι της θλίψεώς του, γέννησε την πίστη του προς τον Θεό. Και μέσα στο καμίνι του πόνου, η πίστη γίνεται φωτεινή, λαμπερή όπως το χρυσάφι».

Ο Σεβασμιώτατος τόνισε ότι ο Χριστός δεν επιτελεί θαύματα για λόγους εντυπωσιασμού, αλλά για να «θεραπεύσει και να αποκαταστήσει στην αρχική του κατάσταση το αγαπημένο Του δημιούργημα, που είναι ο άνθρωπος». Αυτή η πνευματική απελευθέρωση αποτελεί και τον πυρήνα της Θείας Ενανθρωπήσεως, καθώς «μόνο ο Χριστός μπορεί να μας απαλλάξει από τα δεσμά της αμαρτίας, του διαβόλου και του θανάτου».

Συνεχίζοντας την ομιλία του ο Μητροπολίτης κ. Δαμασκηνός επικεντρώθηκε στην τοπική εορτή και την ανάμνηση του θαύματος των Αρχιστρατήγων Μιχαήλ και Γαβριήλ στο χωριό. Ανακάλεσε στη μνήμη των πιστών τη ζοφερή περίοδο της ναζιστικής κατοχής, όταν «οι ναζιστικές δυνάμεις κατοχής ανεξέλεγκτα σκόρπιζαν τον τρόμο, τον πανικό, την καταστροφή και τον θάνατο».

Σε εκείνη την κρίσιμη στιγμή, η επέμβαση των Αρχαγγέλων έθεσε ένα όριο στην ανθρώπινη βαρβαρότητα, αποδεικνύοντας ότι «πάνω από εμάς τους ανθρώπους, πάνω από τη δύναμη και τα όπλα, πάνω από οποιαδήποτε άλλη δύναμη, είναι η δύναμη του Θεού». Το θαύμα αυτό, που απέτρεψε την καταστροφή του Ναού και του χωριού, «συγκλόνισε τότε τους προγόνους σας και διαδόθηκε αστραπιαία και παρέμεινε πάντοτε μια ζωντανή ιστορία και μια ζωντανή παράδοση».

Ο Σεβασμιώτατος δεν παρέλειψε να αναφερθεί στους κινδύνους που ελλοχεύουν, όταν ο άνθρωπος απομακρύνεται από τον Θεό. Χρησιμοποιώντας το παράδειγμα των ολοκληρωτικών καθεστώτων του παρελθόντος, εξήγησε ότι οι Ναζιστές της Γερμανίας και οι Φασίστες της Ιταλίας «θέλησαν να δημιουργήσουν έναν νέο κόσμο, μέσα στον οποίο δεν θα υπήρχε πλέον ούτε η πίστη ούτε και η αγάπη προς τον Θεό».

Τόνισε, ότι ο άνθρωπος χωρίς την πίστη μπορεί να μετατραπεί σε «ένα άγριο θηρίο, που θα προκαλεί τον όλεθρο και την καταστροφή», ή ταυτόχρονα να οδηγηθεί «στην απελπισία, στην απαισιοδοξία, στην απόγνωση και να συντριβεί κάτω από το βάρος των δοκιμασιών της ζωής».

Ολοκληρώνοντας την ομιλία του κάλεσε τους πιστούς να διατηρήσουν την ευγνωμοσύνη τους προς τους Αρχαγγέλους: «Ας διατηρήσουμε την πίστη μας και την ευγνωμοσύνη μας στους Αρχαγγέλους. Να τους ευχαριστούμε, γιατί τότε προστάτευσαν αυτόν τον Ιερό Ναό και να τους παρακαλούμε να στέκονται φρουροί έξω από την πύλη του ναού του σώματός μας, που είναι η ψυχή μας, και να πολεμούν τον πειρασμό του διαβόλου να μην εισέλθει μέσα στην ψυχή μας και μας δεσμεύσει στα σκοτεινά μονοπάτια του Άδου και μας οδηγήσει στον πνευματικό θάνατο».

Εξέφρασε την ιδιαίτερη χαρά του για την παρουσία του στην ορεινή κοινότητα της Αμβρακιάς και ευχαρίστησε όλους όσοι προσήλθαν για να συμμετάσχουν στην Θεία Λειτουργία, τους Ιερείς, τους Ιεροψάλτες, τον Πρόεδρο του Συλλόγου Απανταχού Αμβρακιωτών «Οι Παμμέγιστοι Ταξιάρχες» κ. Αλέξανδρο Τράικο, τον Συνταξιούχο Δάσκαλο και πρώην Πρόεδρο της Χριστιανικής Ενώσεως Αγρινίου κ. Αθανάσιο Πυρπίλη, τον Δήμαρχο Θέρμου κ. Σπυρίδωνα Κωνσταντάρα και όλους τους κατοίκους και τους παραθεριστές.

Η Θεία Λειτουργία ολοκληρώθηκε με την λιτάνευση της Ιεράς Εικόνας των Ταξιαρχών πέριξ του Ναού, ενώ ακολούθησε παραδοσιακό κέρασμα στο προαύλιο του Ιερού Ναού.

 

Μπορείτε να δείτε φωτογραφίες στον ακόλουθο σύνδεσμο     https://photos.app.goo.gl/UUDnuf2P5mBpWdVL6

 

Εκ  του  Γραφείου  Τύπου  και  Επικοινωνίας

της  Ιεράς  Μητροπόλεως

Μηδενισμός και εθνική κατάθλιψη. Κριτικό και φιλικό σχόλιο στη συνέντευξη του καθηγητή Γιάννη Ιωαννίδη από π. Νικόλαος Λουδοβίκος

 

Μηδενισμός και εθνική κατάθλιψη. Κριτικό  και φιλικό σχόλιο στη συνέντευξη του καθηγητή Γιάννη Ιωαννίδη

από π. Νικόλαος Λουδοβίκος -31 Ιουλίου 

Η τελευταία συνέντευξη του Καθηγητή Γιάννη Ιωαννίδη στον Γιώργο Σαχίνη δημιούργησε ευνοήτως κύμα μεγάλο συναίνεσης, καθώς καταγγέλλει με συντριπτικά στοιχεία την καθολική νέκρωση της χώρας.  Επειδή ωστόσο  το ορμητικό consensus στην ετεροκαταδίκη έχει βαθιές ρίζες στις κοινωνίες, καθώς λειτουργεί ψυχολογικά ως συνεκτική αποφόρτιση των κοινωνικών ομάδων και ως εκ τούτου είναι συχνά και ολίγο προβληματικό πνευματικά, ας επιτραπεί σε έναν ανησυχούντα θεωρητικό να επιχειρήσει ένα άλλο διάβασμα, τόσο της γραμματικής της συνέντευξης, όσο, και κυρίως, των αιτίων ένεκα των οποίων συμβαίνει ό,τι (πράγματι) συμβαίνει.  Αλλά θα χρειαστεί να ταξιδέψουμε λίγο, διανοητικά.  Ζητώ την προσοχή των αναγνωστών και μαζί την υπομονή τους.

Έχουν περάσει τριανταπέντε χρόνια από τότε που ο δημιουργικός Γάλλος φιλόσοφος, κοινωνιολόγος και ανθρωπολόγος Bruno Latour δημοσίευσε το σημαντικό του έργο που στα Ελληνικά θα μπορούσε να  αποδοθεί ως  Δεν υπήρξαμε ποτέ Μοντέρνοι (Nous n’avons jamais été modernes: Essai d'anthropologie symétrique, 1991), μια ιδιαίτερα διεισδυτική θέση του οποίου είναι πως, στην μοντέρνα εποχή, εκσυγχρονισμός οποιουδήποτε λαού σημαίνει απαρεγκλίτως εκδυτικισμός του.  Δεν είναι χωρίς σημασία πως, στο έργο αυτό, ο μοντερνισμός παρουσιάζεται ως ένα είδος υπερβολής, με το μεταμοντερνισμό να ακολουθεί πιστά, στηριζόμενοι και οι δύο σε πολύ παλαιότερες σχάσεις, μεσαιωνικές και προνεωτερικές, σαν αυτές μεταξύ φύσης και κοινωνίας, υποκειμένου και αντικειμένου, εξουσίας και λαού, ενώ ταυτόχρονα θεωρούν και οι δύο πως ακυρώνουν επαναστατικά  ολόκληρο το μεσαιωνικό και προνεωτερικό ιστορικό οικοδόμημα – κάτι που μεγενθύνει, αρκετά μυθολογικά ωστόσο, την απόσταση από τα παραπάνω, καθώς και από τις θεωρούμενες ως μη-Δυτικές κοινωνίες.  Ούτε πρέπει να αγνοήσουμε το ότι ο Latour θεωρεί τον αντιμοντερνισμό, ο οποίος απλώς επιχειρεί την παλινόρθωση παλαιότερων ιδεών περί Θεού, κοινωνίας, ιστορίας κλπ, ως ανεπαρκή και ανίσχυρη απάντηση στον μεταμοντερνισμό – αντίθετα προτείνει τον μη-μοντερνισμό ή αμοντερνισμό ως την κατάλληλη απάντηση, ακριβώς μέσω της επιδίωξης του τελευταίου, όπως τον ορίζει ο Γάλλος στοχαστής, να διορθωθούν συμμετρικά οι παραπάνω, αλλά και άλλες συναφείς σχάσεις.

Και δεν είναι δυνατόν να μην συνδέσουμε την θεωρία που στηρίζει αυτό το είδος της νομιζόμενης, μυθικής δηλαδή τελικά, απόστασης από οτιδήποτε προηγήθηκε ή ταυτοχρόνως σε άλλες κοινωνίες συνυπάρχει, με τον παραλλήλως βαίνοντα προοδοκεντρισμό της νεωτερικότητας, όπως τον αποκάλεσε ο Hans Jonas, στο γνωστό έργο του Η Αρχή της Ευθύνης (1979). Η κριτική του αφορά στο νεώτερο Δυτικό αποσυνδεμένο Εγώ (το αποσυνδεμένο από τις κοινές πηγές νοήματος που οριοθέτησαν την Δυτική αυτοκατανόηση, ήτοι την αρχαιοελληνική έννοια της φύσεως και την Χριστιανική Βίβλο), το οποίο προχωρεί ήδη, όπως μας έδειξε ο Alasdair McIntyre, σε μια ηθική συγκινησιοκρατική, ή αυτό που εγώ αποκαλώ ηθική του γούστου.  Στη Δύση, μας λέγει λοιπόν ο Jonas, η ιστορία αυτού του αποσυνδεμένου από το νόημα του κόσμου υποκειμένου είναι ‘προοδο-καθοριζόμενη’, η συνεχής πρόοδος της κοινωνίας θεωρείται ως δόγμα εγγενές στην ιστορική πορεία και μαζί απόλυτη ιστορική προσταγή: πρόκειται για αναγκαστική πρόοδο μέσω μιάς,  αδιερώτητης σχεδόν, «αυτοεκπληρούμενης προφητείας».  Όλα όσα κάνουμε απλά στο όνομα της προόδου και ως «προοδευτικοί» είναι λοιπόν εξ ορισμού «σωστά», διότι «η κοινωνία πάει μπροστά»  και μάλιστα ανυπερθέτως και αυταποδείκτως.  Προσωπικά θεωρώ πως η στάση αυτή είναι απότοκος μιάς εκκοσμίκευσης της εσχατολογίας, η οποία κατάγεται από τον Χέγκελ.  Κατά τον Γιόνας πάντως αυτό οδήγησε στην εγκατάσταση της ουτοπίας στο κέντρο της Δυτικής αυτοσυνειδησίας, μαζί με τα όνειρα μιάς δήθεν ανθρώπινης τελειότητας, χωρίς μάλιστα αντιφάσεις, μέσα στο τωρινό χωρόχρονο. Δεν το βλέπουμε ακριβώς αυτό στις μεσσιανίζουσες αξιώσεις των σύγχρονων κέντρων της υψηλής τεχνολογίας και βιοτεχνολογίας;  Αλοίμονο όμως, η τρομερή ιστορική εμπειρία του εικοστού αιώνα έχει ήδη δείξει, κατά τον φιλόσοφό μας, κάτι εντελώς άλλο: ότι  «ο πραγματικά μή αντιφατικός άνθρωπος της ουτοπίας  μπορεί μόνον να είναι ο ισοπεδωμένος, συμπεριφορικά ρυθμισμένος ανθρωπάκος της μελλοντολογικής ψυχικής μηχανικής».  Γι’αυτό και θα προτείνει ο Γερμανός στοχαστής μιαν ‘ευρετική του φόβου’, πέρα από την τυφλή αισιοδοξία της προόδου, μια στάση δηλαδή η οποία επιβάλλει να ακούμε κατά προτεραιότητα την απαισιόδοξη πρόβλεψη για οποιαδήποτε ανάπτυξη στο χώρο της επιστήμης και της Τεχνικής γενικά (τεχνητή νοημοσύνη, γενετική μηχανική, σύγχρονη φαρμακοτεχνική κλπ) παρά την αισιόδοξη, η οποία άλλωστε αποτελεί πάντοτε απήχημα των οικονομικών συμφερόντων που οργανώνονται γύρω από εταιρείες και πανεπιστήμια.  Θα προτείνει επίσης και μια νέα κατηγορική προσταγή, ως ηθική της ευθύνης, που θέτει την προστασία της ακεραιότητας της ανθρώπινης φύσης και την αποφυγή του υπαρξιακού κινδύνου στο παρόν και στο μέλλον ως το μόνο αδιαπραγμάτευτο κριτήριο πραγματικής προόδου – η ανθρώπινη φύση πρέπει να επανακαθοριστεί ως ιερή.  Το απώτερο ερώτημα εδώ είναι το εξής: μιλώντας ανθρωπολογικά, πώς  και ποιος και με ποια κριτήρια θα ορίσει το τί ακριβώς είναι πρόοδος και πώς ακριβώς ελέγχεται ότι είναι τέτοια;  Ειδικά εάν η πρόοδος θεωρείται ότι σχετίζεται αποκλειστικά με την παραπάνω αυτονόητη πρόοδο την οποία κατοικτείρει ο Γιόνας, που δεν προέρχεται δηλαδή από τίποτε άλλο παρά από την υπερφίαλη αυτοβεβαίωση  ενός συγκεκριμένου τεχνογραφειοκρατικού (για να θυμηθούμε τον Κώστα Αξελό) εκβλαστήματος, ενός πολιτισμού, η συγκεκριμένη εξέλιξη του οποίου τόσο αμφισβητείται από μια σειρά εξεχόντων στοχαστών – και να προσθέσω στους δύο παραπάνω τους Heidegger, Norbert Elias, Charles Taylor, Jacques Ellul, Slavoj Zizek, Remi Brague, John Milbank, Sergej Khoruzhiy, Jacques Lacan, Karl-Gustav Jung, Καστοριάδη και άλλους. Με ποιο  ηθικό δικαίωμα και στηριγμένοι σε ποιά συγκριτική μελέτη αποφασίζουμε λοιπόν πως πρόοδος είναι η παραπάνω και μόνον, και εν συνεχεία ασκούμε σκληρότατη κριτική πάνω σε οτιδήποτε δεν ανταποκρίνεται σε αυτήν ακριβώς την ιδέα της προόδου που είναι αυτή ακριβώς που επικρίνει ο Jonas και οι παραπάνω υπόλοιποι;

Πώς όμως σχετίζονται όλα αυτά με το σχόλιο που θέλει να είναι το άρθρο αυτό στην αναμενόμενα  σημαντική συνέντευξη του καθηγητή  Γιάννη Ιωαννίδη (στο εξής ΓΙ)  στο  κανάλι Κρήτη TV στις 24/7/26; Σχετίζονται καταρχήν διότι αναγκαστικός εκδυτικισμός και προοδοκεντρισμός με παράλληλη απαξίωση του  παρελθόντος ως, στην καλύτερη περίπτωση, ασθενικού προανακρούσματος του τωρινού παραδείσου και στη χειρότερη, ως βάρους εννοιών ατελέσφορων, αποτελούν τα κριτήρια με τα οποία και μόνον σχεδιάζεται και αξιολογείται σήμερα, από μερικές ισχυρότατες διεθνείς ομάδες επιρροής και εξουσίας,  η ιστορική παρουσία  όλων ανυπερθέτως  των σημερινών ανθρώπινων κοινωνιών, ή αποφασίζεται η απαξίωσή τους και η χρήση τους, στην καλύτερη περίπτωση, ως πιθανό απόθεμα για άντληση εγκεφάλων που θα λιπάνουν την μηχανή αυτής ακριβώς της προόδου. Μια ολόκληρη ομάδα λαών έτσι, με πολύ μεγαλύτερη σοφία από αυτήν της Silicon Valley, οι οποίοι, ακριβώς εξαιτίας της σοφίας αυτής, είναι πιο δυσκίνητοι προς την αβάσταχτη ελαφρότητα αυτής της προόδου, τοποθετούνται ήδη στα περιθώρια της ιστορίας, με μικρές μάλιστα πιθανότητες γρήγορης μετάνοιας.  Θέλω να πω πως η κατανόηση της προόδου με άλλους παράλληλους όρους θεωρείται επίφοβη και πιθανώς καταστροφική του ονείρου για έναν, κατά Huxley, γενναίο νέο κόσμο που έρχεται, η δε δυσκινησία των εν λόγω λαών (ή καλύτερα, ο δισταγμός, η δειλία τους) ερμηνεύεται ως περίπου αναπηρία τους.  Και αυτό είναι βέβαια άδικο, ακριβώς επειδή ο τρόπος και οι πηγές γένεσης θεμελιωδών θεσμών των λαών αυτών υπήρξε πολύ διαφορετικός από αυτόν της Δύσης και, καθώς προχωρούν προς τον (αναπόφευκτο) εκδυτικισμό τους, έχουν συχνά (και νόμιμα) την αίσθηση της αυτοαποξένωσης και μη πλήρους κυριότητας της ιστορίας τους– αυτή δε είναι και η κύρια πηγή, πέρα από τις, κατά καιρούς, κυβερνητικο-οικονομικές ατασθαλίες, αυτού που εγώ αποκαλώ εθνική κατάθλιψη.  Η δε άμετρη και συνεχής  και απαρηγόρητη κατάθλιψη οδηγεί τελικά, όπως θα δούμε, και σε πλήρη και εφηρμοσμένο μηδενισμό.

Δεν νομίζω λοιπόν ότι ο ΓΙ διαφωνεί και καλά με τα παραπάνω, αλλά το πρόβλημα είναι πως, ασυνείδητα, η παραπάνω αυτονόητη ιδεολογία προμηθεύει κριτήρια, ΤΑ κριτήρια, για οποιαδήποτε αξιολόγηση της ιστορικής διάστασης  και του διαμετρήματος όλων των ανθρώπινων κοινοτήτων σήμερα.  Δεν μπορώ αλλιώς να εξηγήσω πώς στον αυτονοήτως (και δικαίως) καταγγελτικό λόγο του ΓΙ λείπει παντελώς η παρηγορία των πραγματικών και τεράστιων βημάτων εκσυγχρονισμού και ανάπτυξης που πραγματοποίησε ο λαός αυτός κατά τους τελευταίους δύο αιώνες με τον ρυθμό και τον τρόπο του.  Ως παλιός ψυχολόγος, μπορώ να καταλάβω την τεράστια ψυχοθεραπευτική ισχύ και σημασία της τόνωσης του καταπεσμένου ψυχικού τόνου του καταθλιπτικού με την μνεία επιτευγμάτων και κατορθωμάτων – και αυτό ισχύει απαράλλακτα και στις συλλογικές καταθλίψεις και μπορώ με ευκολία να αποδείξω πως τέτοιου ακριβώς  είδους υπήρξε η παρέμβαση, καταρχήν, κάποιων προικισμένων πλασμάτων που αποκλήθηκαν Δάσκαλοι του Γένους, σε καιρούς που η εθνική κατάθλιψη της μη κυριότητας  του λαού αυτού πάνω στη ιστορία του είχε φτάσει στο απόγειό της.  Μετά δε την απελευθέρωση, όταν δηλαδή κατά τον ευφυή Παπαδιαμάντη, ο λαός αυτός ‘ήλλαξεν αυθέντας’, υπήρξε βέβαια μια μέριμνα, ή αγωνία, μαρτυρούμενη από πολλά κείμενα του 19ου αιώνα, για το ‘πώς μας βλέπουσιν οι ξένοι’, μαρτυρώντας για μια ασυνείδητη  συντήρηση του πυρήνα της κατάθλιψης αυτής – αυτό όμως που την έβγαλε στο φως και την επέβαλε εκκωφαντικά παντού ως αυτονόητο μέτρο κοινωνικο-ιστορικής αυτοσυνειδησίας υπήρξε, μετά την μεταπολίτευση, το έργο κάποιων αριστερών κοινωνιολόγων, δεξιών ιστορικών και του Στέλιου Ράμφου. Και οι μεν πρώτοι ανέλαβαν εργολαβικά να αποδείξουν, με μαρξιστικά ή μή εργαλεία, την απόλυτη υπανάπτυξη της ελληνικής κοινωνίας και την ενγένει  παράλυσή της ενώπιον των αγαθών κελευσμάτων του (μετα)Διαφωτισμού, ενώ ο τελευταίος αφιέρωσε τριάντα χρόνια της ζωής του για να αποδείξει, με πάθος ινστρούχτορα, την εγγενή δήθεν ανικανότητα του Βυζαντινού και Μετα-βυζαντινού λεγόμενου στοχασμού από τον τέταρτο ως τον δέκατο όγδοο  αιώνα να έρθει σε κοινωνία με την περίλαμπρη Δυτική μετανεωτερικότητα, την οποία εξιδανίκευσε  απίστευτα, ενάντια  στην ίδια την συνεχώς εξελισσόμενη, εδώ κι ενάμιση αιώνα, πολυεπίπεδη αυτοκριτική της. Θα επιστρέψω στην ανάλυση αυτή παρακάτω, γιατί εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα.

Σε γονιμότερες ωστόσο πνευματικά εποχές, η διελκυστίνδα μεταξύ ‘πεφωτισμένης’ Δύσης και ‘εσκοτισμένης’ Ανατολής, που αρχίζει, μετά την απελευθέρωση από  τους Τούρκους και διεξάγεται ήδη κατά το 19ο αιώνα με τους Κουμανούδηδες και Σαρίπολους από τη μία και τους Παπαρρηγόπουλους και Βυζάντιους  από την άλλη, τον Κωστή Παλαμά και την γενιά του ’30 εν συνεχεία  και την  γενιά του ’60 εντέλει, υπήρξε σαφώς περισσότερο υποσχόμενη και πολυεπίπεδη, καθώς την αναζήτηση του οικείου συνόδευε και κάποια γνώση του αλλοτρίου.  Αυτό βοήθησε μια κάποια εξισορρόπιση κατευθύνσεων και τάσεων, επιτρέποντας μια, στην πραγματικότητα, εντυπωσιακή ανάπτυξη της Ελληνικής αυτοσυνειδησίας, κοινωνίας και οικονομίας – αφού όλα αυτά πάνε πάντα μαζί.  Επιπλέον, στο ιδιαίτερα εύστοχο βιβλίο του Ελλάδα: μια χώρα παραδόξως νεωτερική, (2019) ο Γιάννης Βούλγαρης αποδεικνύει ότι ουδέποτε υπήρξε καθαρή, ιδεολογική αντιπαράθεση μεταξύ ‘παραδοσιοκρατίας’ και ‘εκσυγχρονισμού’, ή ‘Δύσης’ και ‘Ανατολής’, ή λαϊκισμού και προόδου, ή δημοκρατίας και ολιγαρχίας στην νεώτερη Ελλάδα – ήταν κυρίως οι διανοούμενοι που διεξήγαγαν τέτοιες συζητήσεις, αν και, όπως υπονοήθηκε, με μεγαλύτερη συνήθως διάθεση επικοινωνίας από ότι συνήθως πιστεύεται.  Ούτε λοιπόν η κοινωνική τάξη, ούτε η θρησκεία, ούτε οι εθνοτικές διαφορές, ούτε το δικαίωμα ψήφου, λέγει ορθά ο Βούλγαρης, αποτέλεσαν πηγές συγκρούσεων στη Ελλάδα, ενώ ο εκδημοκρατισμός υπήρξε και πρώιμος και απρόσκοπτος και επιπλέον η διαπίδυση και ώσμωση μεταξύ σύγχρονου και παραδοσιακού σαφώς πιο πραγματική. Κάποιες  παρεμφερείς  διαπιστώσεις, αν και όχι με την ενάργεια του Βούλγαρη, επιχειρεί και ο Στάθης Καλύβας στο βιβλίο του Καταστροφές και Θρίαμβοι. Οι 7 κύκλοι της σύγχρονης Ελληνικής ιστορίας (2015). Και οι δύο ωστόσο συγγραφείς αδυνατούν να διαβλέψουν το βαθμό καταλυτικής επίδρασης της βιωμένης Ορθόδοξης λαϊκής αυτοσυνειδησίας, με τον ενσαρκωτισμό της, την βαθύτατη αίσθηση της ιστορικότητας και της κοινότητας ως πεδίου θεο-ανθρώπινης συνεργίας, και τον ιερό υλισμό της, την πληρότητα δηλαδή του φυσικού ως δώρου του Θεού, στην θετικότητα αυτή προς ό,τι γνήσιο εκόμισε ο Διαφωτισμός, πλην δηλαδή της αθεϊας του.  Το ζήτημα επίσης είναι πως η πρόοδος αυτή υπήρξε αβίαστη και δεν τσάκισε την κοινωνία και αυτό ισχύει πάντοτε, το ότι δηλαδή ο εκσυγχρονισμός, όταν δεν είναι επιθετικός, επιβαλλόμενος με βία, βρισιές και κατάρες ενάντια στην πνευματική ταυτότητα μιάς κοινωνίας,  τότε και μόνον τότε έχει μέλλον, ως ισορροπημένος ή διαλογικός εκσυγχρονισμός, που ξετυλίγεται σύμφωνα με την ιδιοπροσωπία κάθε λαού και την ιστορική του αυτοσυνειδησία.

Το πρόβλημα θα δημιουργηθεί λοιπόν, για να επανέλθω, με την στυγνή εφαρμογή της μαρξιστικής ανάλυσης των παραπάνω κοινωνιολόγων, μαζί και των εξίσου ακρίτως Διαφωτισμένων κριτηρίων κάποιων δεξιών ιστορικών λίγο αργότερα (οι πλείστοι των οποίων ευρίσκονται εν ζωή ακόμη) σε μια εθνική οντότητα από την οποία ήταν και είναι όλοι τους παντελώς υπαρξιακά αποκομμένοι, καταδικάζοντάς την ριζικά ως υπανάπτυκτη, ως ευρισκόμενη εκτός ιστορίας, ως εγγενώς ανίκανη να προσλάβει τον φυσιολογικό κατ’αυτούς εκδυτικισμό, προοδοκεντρισμό, Διαφωτισμό, εκσυγχρονισμό κλπ. Έχασαν έτσι τον ιδιοπρόσωπο ρυθμό της, την πλαστικότητα και την πραγματικότητα των επιτευγμάτων της, που της επέτρεψαν όχι μόνον να επιβιώσει, αλλά και να συντηρεί απαράμιλλης σοφίας κοινοτικά και ιστορικά επιτεύγματα με πανανθρώπινη αξία, όπως μας έδειξε ο καθηγητής Κοντογιώργης, σε  μια σειρά έργων του. Χάθηκε έτσι σιγά-σιγά  όχι μόνον η νεοελληνική ταυτότητα, αλλά  και η ίδια η περί αυτής διερώτηση…

Και εδώ ακριβώς ευρίσκεται και η ουσία και η αιτία του προβλήματος που μας συντρίβει όλους σήμερα: καθώς όλοι αυτοί αποτέλεσαν τις αποκλειστικές πηγές μεταπολιτευτικά για την διαμόρφωση εξουσίας και παιδείας στην Ελλάδα (με το ΠΑΣΟΚ καταρχάς, αν και ποτέ στις δεκαετίες που ακολούθησαν δεν συνέβη πραγματική, ριζική αλλαγή παραδείγματος) έπεισαν τους πάντες για την πολιτιστική υπανάπτυξη αυτή, και βοήθησαν τους πολιτικούς να χτίσουν την πολιτική τους ακριβώς πάνω στην αποθέωση αυτή της εθνικής ανημπόριας, αναπηρίας και κατάθλιψης, ανοίγοντας έτσι αναπόφευκτα το δρόμο για την μόνη ιστορική μοίρα του ανιάτως υπανάπτυκτου: τον έμπρακτο και εφηρμοσμένο μηδενισμό. Ο μηδενισμός αυτός έγινε, στην πράξη, επίσημη, καταρχάς, κρατική πολιτική: Υπάρχει άραγε κανείς νοήμων Έλληνας σήμερα που να μην βλέπει την τυχοδιωκτική και  παντελώς ασυνάρτητη και δίχως αύριο τοτινή οικονομική πολιτική του ΠΑΣΟΚ, τον λαϊκισμό και συνάμα τον συνειδητό αποπροσανατολισμό του λαού, την καταρράκωση των θεσμών, τον άλογο πολλαπλασιασμό πανεπιστημίων και πανεπιστημιακών τμημάτων χωρίς καμμιά σχέση με την αγορά εργασίας, τον εσμό των κομματικών αποβλήτων που χρίστηκαν εν μια νυκτί ‘καθηγητές’, τον καρκινικό πολλαπλασιασμό των άνευ καθηκόντων δημοσίων υπαλλήλων, την προκλητική διασπάθιση του δημόσιου χρήματος σε συνθήκες πλήρους ατιμωρησίας και ‘ασυλίας’, την ηθική καταστροφή της δημόσιας διοίκησης, τον εξισωτισμό καιτον τριτοκοσμικό λαϊκισμό, την ισοπέδωση προς τα κάτω, τον κομματοκρατικό ημετερισμό παντού, την …αχρηστοκρατία πράγματι, για να χρησιμοποιήσω τον όρο του ΓΙ; Η απόλυτη πίστη στην απόλυτη υπανάπτυξη του τόπου γέννησε τον σχεδόν αυτονόητο μηδενισμό του υπανάπτυκτου – είναι τόσο  περίεργο αυτό;

Εν συνεχεία και παρά τα ελάχιστα διαλείμματα πολιτικού… ορθολογισμού ο μηδενισμός αυτός έγινε το μόνιμο μοτίβο της Ελληνικής πολιτικής, με κορύφωση τον ανεκδιήγητο ΣΥΡΙΖΑ και αυτά που ζούμε σήμερα.  Οι σύγχρονοι πολιτικοί είναι αυτονοήτως πνευματικά ξένοι προς τον τόπο που, προς ίδιο κυρίως όφελος, διοικούν, και δίνουν συνηθέστατα την εντύπωση κοινών τυχοδιωκτών μάλλον, παρά ταγών και ηγετών.  Το επιπλέον ζήτημα ωστόσο εδώ είναι το ότι, όπως έλεγε ο Άρθουρ Καίστλερ, η πορεία της διαφθοράς είναι αμφίδρομη: οι πολιτικοί διαφθείρουν τον λαό για να τον κυβερνήσουν και εν συνεχεία διαφθείρονται έτι περαιτέρω από τον λαό που οι ίδιοι διέφθειραν. Το πρόβλημα δηλαδή δεν είναι, αίφνης, μόνον το κυβερνητικό σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ,  αλλά και ο αριθμός των πολιτών που θα ήταν διατεθειμένοι να το αποσιωπήσουν εάν ανήκαν και αυτοί στους ευεργετημένους…Οι έτοιμοι προς διαφθοράν πολίτες χρειάζονται διεφθαρμένους πολιτικούς από τους οποίους διαφθείρονται αλλά και επωφελούνται, επιδεικνύοντας εν συνεχεία τον ίδιο ακριβώς τυχοδιωκτισμό με τους ταγούς τους.  Δεν είπε τυχαία ο Πλάτων ότι η πολιτεία, το κράτος, είναι ‘παιδαγωγείον’, σχολείο δηλαδή, το οποίο διδάσκει το δικό του ήθος στους πολίτες – ακριβώς για τον λόγον αυτό πρέπει κατά Πλάτωνα οι φιλόσοφοι και μόνον να κυβερνούν.  Αλλά βεβαίως οι πολίτες έχουν και οι ίδιοι ευθύνη για όσα αποδέχονται ως διδασκαλία και ήθος.  Η κακή διδασκαλία δεν εξαναγκάζει κανέναν να την αποδεχθεί και η αποδοχή και εφαρμογή της δηλώνει και την δική μας διάθεση προς διαφθορά.

Αυτό ακριβώς είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημα, το πιο δυσεπίλυτο: η πνευματική και ηθική συν-υπευθυνότητα (σχεδόν) πάντων.  Το ότι οι συντριπτικότατα περισσότεροι που ευρίσκονται  ή εισέρχονται στην πολιτική σήμερα δεν είναι παρά υποψήφιοι ή εν ενεργεία γκάγκστερς και λαμόγια, με μοναδικό ή κύριο σκοπό τους την χείρωση δημόσιων αγαθών –ως συνειδητοί  και κυνικοί μηδενιστές δηλαδή – και την πλήρη αιχμαλώτευση του κράτους και της κοινωνίαςˑ  το ότι σήμερα οσμίζεται κανείς στον αέρα φιλοδοξίες  δικτατορικές  και καθορά δια γυμνού οφθαλμού τον βιασμό των θεσμών κατά βούλησηˑ το ότι το δημογραφικό έχει φτάσει σε επίπεδο αυτογενοκτονίαςˑ το ότι το δημόσιο χρήμα συνεχίζει να υπάρχει αντικείμενο κλοπής από τους εν ασυλία διατελούντεςˑ όλα αυτά δεν είναι παρά ο κρατικός μηδενισμός.  Όμως η  αποδοχή και ενίσχυση τέτοιων συμπεριφορών, καθώς και χρήση τους προς ίδιον όφελος, όταν αυτό είναι εφικτό, δεν είναι  παρά όψεις ανακυκλούμενης συνενοχής και κοινού πλέον και πεπεισμένου μηδενισμού.  Αφορά δε αυτό μια κοινωνική μερίδα πολύ μεγαλύτερη από όσο η  κοινωνική ευσχημοσύνη μας επιτρέπει να ομολογήσουμε, διότι σχετίζεται υπαρξιακά με  την καταθλιπτική αυτο-υποτίμηση μέσα στην οποία διάγει η Ελλάδα τα τελευταία 50 χρόνια.  Πρόκειται για μια κοινωνία που στο consensus της, βαθμιαία και μηδενιστικά, στην πράξη, εγκατέλειψε  τα μέγιστα μαθήματα που η ίδια εδίδαξε, μέσω του αρχαιοελληνικού λόγου και της ελληνικότατα γραμμένης Καινής Διαθήκης, σε όλη την ανθρωπότητα.  Και είναι ακριβώς η πνευματική νόσηση αυτή μιας ολόκληρης κοινωνίας στην πλειονότητά της που ατυχώς αποκρύπτεται από έναν οιονδήποτε καταγγελτικό λόγο που όμως κατηγορεί πάντοτε ‘εκείνους’,  τους ‘αχρηστοκράτες’ δηλαδή, αθωώνοντας εμάς τους υπολοίπους.  Για να καταφύγω ωστόσο στην ψυχολογία ξανά, νοσούν πάντοτε, μα πάντοτε, όπως πειραματικά γνωρίζουμε, συλλογικότητες και όχι απλώς και μόνον άτομα.  Το ότι το ΠΑΣΟΚ έκαμε 30 σχεδόν χρόνια στην εξουσία δεν οφείλεται παρά στην εκούσια συνενοχή και τύφλωση κάποιων εκατομμυρίων Ελλήνων – το αυτό συμβαίνει δε και σήμερα. Ωστόσο μια τέτοια αυτονόητη διαπίστωση δεν ανεβάζει και πολύ τα νούμερα της τηλεθέασης, μιας και το να συντρέχουμε και να χειροκροτούμε καταγγελίες που αφορούν πάντα κάποιους άλλους είναι απίστευτη αποφόρτιση των ενοχών μας και της κατάθλιψης που τις συνοδεύει – μια κάθαρση ανέξοδη και κυρίως ανεύθυνη.  Ο λαός αυτός τελειώνει λόγω κοινού πνευματικού μαρασμού και είναι ο κοινός αυτός μαρασμός η αιτία ένεκα της οποίας δεν αναφαίνονται σήμερα στον ορίζοντα ηθικά πολιτικά μεγέθη.  Σήμερα, τον νεαρό υποψήφιο Καποδίστρια επιχειρεί να μετατρέψει σε λαμόγιο ο ίδιος ο πατέρας του, ενώ την ίδια στιγμή κάνει ενθουσιώδες like κάτω από την συνέντευξη του καθηγητή Ιωαννίδη… Μπορεί να είμαστε θύματα των διανοουμένων μας, και, εν συνεχεία, των πολιτικών μας,  αλλά έχουμε πλέον  τώρα αρρωστήσει κι εμείς.

Και μπορεί πράγματι αυτή η ασθένεια να είναι ασθένεια προς θάνατον, ακριβώς επειδή δεν την αναλύουμε σωστά και αδυνατούμε να την πολεμήσουμε μέσα μας. Όταν πεισθώ ότι οι πάντες φταίνε εναντίον μου, σηκώνομαι και φεύγω τάχιστα – όπως φοβούμαι πως θα κάνουν και οι φοιτητές μου μόλις ακούσουν τον κ. Ιωαννίδη.  Εάν οι Τουρκικές μυστικές υπηρεσίες, για παράδειγμα, ήθελαν να αδειάσουν άμεσα την Ελλάδα από τους υπόλοιπους νέους που έμειναν, δεν θα ήταν καλή ιδέα να διάλεγαν προς τούτο έναν συμβολικώς τρελά επιτυχημένο Έλληνα του εξωτερικού που θα περιέγραφε τον τόπο του με όρους μεταξύ Γολγοθά και Νταχάου; Δεν υπονοώ κάτι βεβαίως για τον κ. Ιωαννίδη που είναι ένας εξαιρετικά προικισμένος και πολλαπλά ευαίσθητος άνθρωπος, με αποθέματα  ανθρωπισμού μεγάλα, πράγμα το οποίο υπεισέρχεται και στην ίδια του την επιστημονική έρευνα, καθιστώντας την τόσο πρωτότυπη. Το γεγονός παρά ταύτα πως η συνέντευξή του παραμένει σπαραγμός χωρίς πνευματική ανάλυση και υπέρβαση και στρέφεται εναντίον ενόχων μεν, αφήνοντας ωστόσο απέξω την κοινή πλέον ευθύνη, καταποντίζει κάθε πιθανότητα ίασης, διότι προστρέχω σ’αυτήν την τελευταία μόνον εάν πεισθώ πως είμαι ασθενής.  Επιπλέον λειτουργεί απλώς ως σειρήνα συναγερμού: ο Τιτανικός βυθίζεται, ο σώζων εαυτόν σωθείτω. Αυτό στην ψυχοπαθολογία ονομάζεται κρίση πανικού. Το άλλο επίσης που λείπει από την συνέντευξη αυτή είναι η κριτική της Αμερικής και της Δύσης εν γένει, σε μιαν εποχή όπου η βιβλιογραφία βογγάει στην κυριολεξία από έργα τέτοιας κριτικής, σαν αυτή, για παράδειγμα, που συναντάει κανείς και στην αρχή αυτού εδώ του άρθρου. Ο ΓΙ φαίνεται να ομιλεί μέσα από τον παράδεισο του Stanford, όπου ακόμη και το γεγονός ότι η Αμερική βρίσκεται στην ίδια σχεδόν θέση με την Ελλάδα στη διαφθορά (ένα μόλις σκαλί πάνω) περνάει ασχολίαστο. Γιατί έτσι;

Και μόνον για το γεγονός πως μετά το τέλος της παρακολούθησης της συνέντευξης αυτής, ένας αριθμός νέων θα έχει ήδη αποφασίσει την άτακτη και πανικόβλητη  φυγή, πρέπει να προβληματιστούμε.  Εάν οι προαναφερθέντες δάσκαλοι του γένους προκαλούσαν το ίδιο, σήμερα δεν θα υπήρχε τέτοιο γένος.  Αντι γι’αυτό έσκυψαν με στοργή πάνω στο σώμα της ημιθανούς μάνας τους και  η αγάπη τους έγινε πνοή ζωής και υγείας.  Μετά την κριτική οφείλουμε λοιπόν να σκύψουμε στο αγαπημένο νοσούν σώμα (και είμαι σίγουρος πως ο ΓΙ μπορεί επίσης να το κάνει αυτό!) και να κάνουμε όποια …αποκοτιά επιβάλλει αυτή η αγάπη – έτσι έχουν γεννηθεί ιστορικά πολλές γόνιμες παρεμβολές στα εθνικο-κοινωνικο-εκπαιδευτικά μας πράγματα.  Ως ιερέας στο εξωτερικό, παράλληλα προς τα ακαδημαϊκά μου καθήκοντα, έχω συναντήσει, επιπλέον, πολλούς νέους  ανθρώπους οι οποίοι πανικόβλητοι έφυγαν κατ' αυτόν τον τρόπο  από την πατρίδα τους και πέρασαν αμέτρητα χρόνια μαύρης δυστυχίας, ακριβώς γιατί κάποιοι τους υποσχέθηκαν ότι ΕΚΕΙ θα βρουν κατανόηση, υποδοχή, αναγνώριση, περίθαλψη και λαμπρή εν γένει επιτυχία.  Ως ακαδημαϊκός επίσης (στο Καίμπριτζ από το 1999 και αλλού) συνάντησα την ίδια και χειρότερη …academic jealousy με την καταγγελόμενη Ελληνική, παρεμφερή οικειοποίηση πανεπιστημιακών πόρων με πλάγιες μεθόδους, παρόμοια ευνοιοκρατία (ακόμη και …αχρηστοκρατία), ιδιοτέλεια και… πώληση του εαυτού προς επίτευξη επιτυχίας. Βεβαίως υπήρχε δαψίλεια  κονδυλίων, απείρως ωστόσο περισσότερος έλεγχος και ποδηγέτηση του πανεπιστημιακού, με ώρες ατέλειωτες  γραφείου και ανελευθερία πλήρη σχεδόν ως προς την κατεύθυνση έρευνας και διδασκαλίας – γι’αυτό και τόσοι Έλληνες πανεπιστημιακοί επεδίωκαν διακαώς να βρουν μια θέση στην Ελλάδα, όπου η αξιοπρέπεια και η ελευθερία του πανεπιστημιακού είναι (το ομολογώ!) σαφώς ανώτερη.  Γιατί να μην αναφέρονται όλα αυτά;

Ο καθηγητής Ιωαννίδης μου είναι στην κυριολεξία προσφιλής – ειδικά  μάλιστα από τότε που ανακάλυψα το λογοτεχνικό του έργο. Είναι, θα έλεγα, ένα δώρο Θεού για όλους μας, με επιστημονική και ανθρωπιστική επάρκεια που θυμίζουν άλλες λαμπρότερες εποχές, όταν η επιστημονική δραστηριότητα δεν σήμαινε εγκλωβιστική μονομέρεια, αλλά άνοιγμα προς το Όλον.  Η αγωνία του όμως θα πρέπει, θεωρώ, να αναληφθεί στοχαστικά και κριτικά και ως σήμα κινδύνου για να αποφευχθεί αυτός ο κίνδυνος και όχι για να θεωρηθεί  ως συμφορά αναπότρεπτη, ή ακόμα χειρότερα, ως συντελεσθείσα…

Δεν ανήκω σ’αυτούς που θεωρούν ότι δεν υπάρχει εν προκειμένω ελπίς… Παν τουναντίον. Αλλά η ελπίδα προϋποθέτει ανάλυση σε βάθος, ανάληψη ευθύνης σε προσωπικό επίπεδο, και κυρίως αλλαγή πνευματική, μετά-νοια στην κυριολεξία.  Κάποτε ο Σολτζενίτσυν, όταν του δόθηκε το βραβείο Templeton, όντας αυτοεξόριστος στον Καναδά, άρχισε την ευχαριστήρια ομιλία του ενώπιον ενός ακροατηρίου λαμπρών λογίων με λόγια σαν αυτά: ‘Όταν ήμουν μικρός, είπε, άκουγα τη μάνα μου να λέει, ενώπιον συμφορών μεγάλων, πως «άφησαν οι άνθρωποι τον Θεό, γι’αυτό και όλες αυτές οι συμφορές».  Τώρα πλέον και ο ίδιος εγώ, συνέχισε, αν με ρωτήσουν για τις μέγιστες συμφορές του αιώνα μου θα έδινα την ίδια απάντηση’.  Δεν έχω προσωπικά την αθωότητα να απαντήσω τόσο άμεσα, παρά την ιδιότητά μου.  Γνωρίζω όμως, από όση έρευνα μου δόθηκε να κάνω στη φιλοσοφία, την ψυχολογία και την θεολογία, ότι είναι τόσο βαθιά σήμερα η κρίση του νοήματος του Είναι, τόσο τεράστια η α-πορία για τις πηγές μιας ηθικής που θα ξεπερνούσε την (παρανοειδή) ηθική του γούστου, τόσο τεράστια η ανάγκη να υπερβούμε τον παντοδύναμο και αυτονόητο ναρκισσισμό (ή τον αυτιστικό σχεδόν μετα-ναρκισσισμό, σύμφωνα με τον όρο που έχω προτείνει), τόσο απαραίτητο το να ξανασκεφτούμε την διυποκειμενικότητα με άλλους εντελώς όρους από τους ψυχολογικούς, τόσο, τέλος, αναγκαίο να σκεφτούμε  το πώς θα αποφύγουμε αυτό που έρχεται ως, όπως νομίζω, ‘βελούδινος ολοκληρωτισμός’, καθώς και τόσο μεγάλη ήσουν ακολουθούσα καταφανής κρίση που κατατρώγει τον Ελληνο-δυτικό πολιτισμό σήμερα, που τα κριτήρια που μας κατέτασσαν  στους υπανάπτυκτους δεν ισχύουν πλέον, ούτε ως κακά αστεία.  Αυτό είναι ένα πολύ καλό νέο!  Σημαίνει δε, και προσωπικά είμαι απολύτως βέβαιος γι’αυτό, πως μπορούμε ξανά να σχεδιάσουμε  την ταυτότητά μας εξαρχής, με νέους όρους, σε πλήρη επαφή (εννοώ σύγχρονη, ερμηνευτική επαφή και όχι… παλιλαλία) με το πνευματικό μας παρελθόν, από τον Όμηρο και τον Ηράκλειτο μέχρι τον Γρηγόριο Παλαμά, τον Γεννάδιο Σχολάριο, τον Ευγένιο Βούλγαρι και τις γενιές του ’30 και του ’60, και με πλήρη  γνώση του ανάλογου Δυτικού στοχασμού, από τον Αυγουστίνο μέχρι τον Heidegger, τον Lacan και τον Charles Taylor – είναι αλήθεια πως μια βαθιά και δίκαιη γνώση του Δυτικού φιλοσοφικο-θεολογικού στοχασμού δεν κατορθώθηκε από την προηγούμενη γενιά και γι’αυτό η συζήτησή μας με την Δύση δεν υπήρξε απροκατάληπτη. Είναι αυτός ένας από τους τρόπους να ξεπεραστεί η εθνική μας κατάθλιψη σε επίπεδο παιδείας καταρχάς και ο μηδενισμός σε επίπεδο θεσμών εν συνεχεία.  Προσωπικά, πιστεύω στη δύναμη των ιδεών: όπως η τωρινή μας κατάσταση είναι αποτέλεσμα λαθεμένων ιδεών, έτσι και οι αγαθές ιδέες έχουν, για να θυμηθώ τον Νίτσε, και αυτές την χιλιόχρονη βασιλεία τους…

Ανέφερα τον προσφιλή σε μένα Charles Taylor, έναν από τους κορυφαίους στοχαστές της εποχής, και για έναν επιπρόσθετο λόγο. Πριν λίγα χρόνια έδωσε μια εκπληκτική διάλεξη στην Αθήνα – δεν ήμουν παρών, την είδα αργότερα. Ήταν στην κυριολεξία εκπληκτικό να ακούς τον σημαντικότερο ζώντα ερμηνευτή της Δυτικής πνευματικής ιστορίας σήμερα να λέγει απευθυνόμενος προς το Ελληνικό κοινό του πως ‘χρειαζόμαστε την βοήθειά σας για να χτίσουμε το μέλλον του Δυτικού Κόσμου, την βοήθεια της παράδοσής σας’, εννοώντας την Βυζαντινή λεγόμενη παράδοση.  Και ήταν τραγικά απογοητευτικό (και για τον ίδιον, όπως έμαθα αργότερα) να του απαντούν από κάτω, αμφισβητώντας την λυσιτέλεια του αιτήματός του, ξαφνιασμένοι και έκπληκτοι, κάποιοι αρχαίοι και ανυποψίαστοι λάτρεις του Διαφωτισμού, που δεν φαντάστηκαν ποτέ ότι η παράδοσή ‘τους’ περιέχει  στοιχεία άξια να χρησιμέψουν στον επανακαθορισμό της ανθρώπινης ταυτότητας στον μελλοντικό (Ελληνο)δυτικό κόσμο. Εάν και όταν αυτό αλλάξει, κάτι που δεν χρειάζεται πολύ χρόνο για να συμβεί, τότε και η εθνική κατάθλιψη, καθώς και ο συνακόλουθος  θεσμικός μηδενισμός θα αρχίσουν να υποχωρούν, καθώς η υγιής αυτοεκτίμηση θα αρχίσει να ανεβαίνει…

 

*Καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Η ζωγραφική παράσταση που συμπληρώνει τη σελίδα ("Φωτισμένη σκιά ελιάς", 2010) είναι έργο του Χρήστου Μποκόρου.

https://antifono.gr/midenismos-kai-ethniki-katathlipsi/

ΤΙ ΕΊΝΑΙ ΑΥΤΟ ΡΕ ΜΑΝΑ;

<<Τι είναι αυτό ρε μάνα; >>

<<Λουλακι παιδί μου.......

    για να λαμψουν τα άσπρορουχα! >>

................

Έτσι κι η ψυχή....

Θέλει την "καλή σκεψη" για να λαμψει..

...............

Θέλει κι αυτή το "λουλακι" της..💎

                                                              

Αν πέρασες σήμερα έξω από καμία Εκκλησιά, θα άκουσες ίσως για τον Χριστό που πέρασε από των Γεργεσηνών την χώρα…

Αν πέρασες σήμερα έξω από καμία Εκκλησιά, θα άκουσες ίσως για τον Χριστό που πέρασε από των Γεργεσηνών την χώρα…

«Φύγε σε παρακαλούμε», του είπαν του Χριστού.

«Φύγε να χαρείς γιατί μας χαλάς την πιάτσα. Εμείς, χρόνια τώρα έτσι μάθαμε. Με τα γουρούνια μας. Με τη ζωούλα μας. Με τη βόλεψή μας…Τι και αν ο αδερφός μας κακώς δαιμονιζότανε στα μνήματα… Τι ήθελες και ήρθες και μας τάραξες την ηρεμία;

Και ο Χριστός τους άκουσε. Έφυγε. Γιατί έτσι κάνει ο Χριστός. 

Δεν μένει με το ζόρι ποτέ Του, εκεί που δεν Τον θέλουν.

Και γύρισαν οι άνθρωποι στις σκοτεινές τους, τις μίζερες ζωές, τρώγοντας και πίνοντας μέχρι να τους καταπιεί το χώμα…

Κάθε μας μέρα, όλοι μας, και εγώ, και εσύ, καλούμαστε να διαλέξουμε…

Καλούμαστε να διαλέξουμε ανάμεσα στα γουρούνια ή τον Χριστό…

Καλούμαστε να διαλέξουμε, το πώς θα πορευθούμε μέσα στη ζωή…

Μια ζωή που τέρμα της θα έχει την Ανάσταση, ή μια ζωή που τέρμα της θα έχει απλά το χώμα…

Ψυχολόγος Ελευθεριάδης Ελευθέριος

ΠΏΣ ΕΊΝΑΙ ΔΥΝΑΤΌΝ;

Πώς είναι δυνατόν, να γνωρίζεις ανθρώπους που εξομολογούνται, κοινωνούν, εκκλησιάζονται και νηστεύουν και κάθε χρόνο να γίνονται χειρότεροι;

Πώς είναι δυνατόν να τηρούν τη νηστεία σε σημείο να κοιτάνε τα συστατικά σε ένα προϊόν μπας και έχει κάτι αρτύσιμο και χάσουν το Άγιο Πνεύμα αλλά κατακρίνουν με ευκολία τον διπλανό τους;

Πώς είναι δυνατόν να κουβεντιάζεις μαζί τους για μετάνοια, ταπείνωση και εξομολόγηση και να νομίζουν ότι όλος ο κόσμος τους χρωστάει και πρέπει να πέσει στα πόδια τους;

Πώς είναι δυνατόν να βλέπουν στους άλλους τα άσχημα, σε φίλους, συγγενείς, παπάδες, ακόμα και σε Πατριάρχες, αλλά οι ίδιοι νιώθουν τέλειοι σε όλα;

Πώς είναι δυνατόν να ανοίγουν το στόμα στη Θεία Κοινωνία αλλά η καρδιά τους να είναι κλειστή; Να μην έχουν κοινωνικό κύκλο, ή να έχουν τσακωθεί με τους πάντες και τα πάντα;

Πώς είναι δυνατόν να μιλάς μαζί τους και να λένε ακόμα και στην εξομολόγηση για ελπίδα, Θεία Πρόνοια, Βασιλεία των Ουρανών, αλλά οι ίδιοι να είναι μέσα στην ξινίλα ;

Πώς είναι δυνατόν να θεωρούν τον πνευματικό τους ή την ενορία τους ό,τι καλύτερο και όλοι άλλοι να είναι άχρηστοι;

Πώς είναι δυνατόν να κοινωνούν το Φως το αληθινό αλλά οι ίδιοι να σκοτίζονται και να τρέμουν σε οτιδήποτε τους ξεβολέψει ;

Πώς είναι δυνατόν να έχουν παιδιά και να νομίζουν ότι τα δικά τους είναι τα καλύτερα και ευλογημένα ενώ όλα τα άλλα θα πάνε στην κόλαση;

Πώς είναι δυνατόν να κατακρίνουν τους Φαρισαίους τη Μεγάλη Εβδομάδα όπως και τον Φαρισαίο της γνωστής Παραβολής αλλά η ίδιοι στον Φαρισαϊσμό να έχουν πάρει διδακτορικό;

Πώς είναι δυνατόν που εκτός από πιστός μπορεί να είναι και Θεολόγος ακόμα, παπάς ή ψάλτης και να έχει μια ψηλομυτιά που τρυπάει τρούλους σε σημείο να μην μπορείς να κάνεις διάλογο ούτε στο ελάχιστο, ακόμα και για ένα θέμα που διαφωνείς;

Πώς είναι δυνατόν να είσαι παπάς και να έχεις συνεφημέριο αλλά να είστε στα μαχαίρια ή να έχετε ζήλεια σε σημείο που ο διάβολος μοιάζει να μοιάζει γατάκι μπροστά σας;

Και όμως είναι δυνατόν….

Στο πλαίσιο της διαχείρισης της  ελευθερίας . . .  Στον δρόμο των επιλογών, των βιωμάτων και του εσωτερικού αγώνα. 

Όλα αυτά συμβαίνουν όταν βλέπουμε τον Χριστό σαν είδωλο. Όταν η σχέση μαζί του γίνεται  μια στείρα και τυπική θρησκευτικότητα, όταν αντί να γίνεις εραστής του Χριστού γίνεσαι οπαδός και νιώθεις ότι ο Χριστός σε έχει ανάγκη. Όταν νομίζεις ότι τον εκπροσωπείς με τις πράξεις και τα έργα της ζωής σου, αλλά στην ουσία υπηρετείς τον διάβολο.  

Θέλει μεγάλα κότσια να βλέπεις τα λάθη σου, τις αμαρτίες σου, τις αστοχίες σου και να θέλεις όλα αυτά να τα διορθώσεις. Θέλει κότσια να παρατηρείς τον εαυτό σου ακόμα και στους μικρούς λογισμούς. Θέλει κότσια να βγάλεις από την καρδιά σου τα φίδια και τα σκουπίδια ώστε να τους χωρέσεις όλους.

Θέλει Χριστό για να γίνουν όλα αυτά. . .

Τον Χριστό του Ευαγγελίου και των Αγίων Πατέρων . . .

Αυτόν τον Χριστό, διότι άλλος δεν υπάρχει.

Καλή μετάνοια. . .

π. Σπυρίδων Σκουτής – euxh .gr

Ο Vladimir Levin γράφει.

 Ο Vladimir Levin: «Θυμᾶμαι ἕνα παλαιό ἀνέκδοτο γιά μιά σαρανταποδαρούσα, πού ρωτήθηκε ποιό πόδι κουνᾶ πρῶτο γιά νά περπατήση. Τό ἔντομο βυθίσθηκε σέ σκέψι καί δέν μποροῦσε νά κουνηθῆ. Προφανῶς, γιά τό καλό τοῦ ἀνθρώπου, ἡ φύσι, ἐπινοώντας ἕνα ζωντανό computer, ἔσβησε αυτές τις πληροφορίες ἀπ' τό “συνειδητό" ἐπίπεδο τοῦ μυαλοῦ του, ἀπαλλάσσοντάς τον ἔτσι ἀπ' τό συνεχῆ συνδυασμό "τεχνικών" πληροφοριῶν, πού ἀποτελοῦν μέρος τῆς δραστηριότητος τῆς βιολογικῆς ζωῆς, καθιστώντας τόν ἐγκέφαλο υπεύθυνο γιά τά ποιοτικά θέμα τα πού ἀνακύπτουν».

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ . ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΩΣΤΩΦ.

ΧΑΡΑ ΑΝΕΚΛΑΛΗΤΗ. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ .ΩΡΩΠΟΣ 2026

Ποιος σου ρουφάει τη δύναμή σου ενώ εσύ σερβίρεις όλους τους άλλους;

Ποιος σου ρουφάει τη δύναμή σου ενώ εσύ σερβίρεις όλους τους άλλους;

Στέκεται στο νεροχύτη, ξεφλουδίζοντας πατάτες όπως έκανε κάθε απόγευμα, με την πλάτη της σκυφτή και τα μάτια της θολά. Εξωτερικά, φαινόταν απλώς μια κουρασμένη γυναίκα. Αλλά στον αόρατο κόσμο, συνέβαινε κάτι άλλο: ένας γκρίζος, πτωματικός δαίμονας, με δάχτυλα σαν νύχια, είχε σκαρφαλώσει στους ώμους της και είχε ρουφήξει τη γλώσσα του στον λαιμό της, πίνοντας, σταγόνα-σταγόνα, τις τελευταίες της δυνάμεις.

Αυτός ο δαίμονας δεν φτάνει με κρότο. Δεν πετάει πιάτα ούτε φωνάζει. Έρχεται σιωπηλά, μεταμφιεσμένος σε ρουτίνα. Λέγεται εξάντληση. Είναι αυτός που σου ψιθυρίζει: «Κανείς δεν εκτιμά αυτό που κάνεις», «Είσαι μόνος σε αυτό», «Ούτε ο Θεός σε θυμάται». Και ενώ συνεχίζεις να μαγειρεύεις, να πλένεις, να φροντίζεις τους πάντες, τρέφεται με την ψυχή σου μέχρι να σε αφήσει άδειο, ευερέθιστο, χωρίς τη θέληση να προσευχηθείς, χωρίς τη θέληση να ζήσεις. Σε πείθει ότι η ξεκούραση είναι αμαρτία και ότι το να ζητάς βοήθεια είναι αδυναμία. Σε στεγνώνει μέσα σου ενώ εσύ χαμογελάς εξωτερικά.

Αλλά εκείνο το απόγευμα, στην πόρτα, υπήρχε Κάποιος στον οποίο ο διάβολος δεν είχε υπολογίσει. Ο Ιησούς. Στεκόταν σιωπηλός, με ένα φως να καίει στο στήθος του. Δεν την κοίταξε με επιπλήξη για το ακατάστατο σπίτι ή τις μισοκαθαρισμένες πατάτες. Την κοίταξε με συμπόνια, σαν κάποιον που γνώριζε κάθε δάκρυ που είχε χύσει κρυφά. Και τότε εκείνη, πολύ αδύναμη ακόμη και για να σηκώσει το κεφάλι της, ψιθύρισε το μόνο πράγμα που της είχε απομείνει: «Κύριε, δεν μπορώ πια».

Αυτή η φράση ήταν αρκετή. Γιατί ο παράδεισος δεν περιμένει τέλειες προσευχές, περιμένει παραδομένες καρδιές.

Το φως στο στήθος του Χριστού μεγάλωνε. Και όπου μπαίνει το φως, το σκοτάδι δεν μπορεί να μείνει. Ο δαίμονας της εξάντλησης ένιωσε το γεύμα του να τελειώνει. Ο Ιησούς μπήκε σε εκείνη την ταπεινή κουζίνα και είπε αυτό που είναι γραμμένο: «Ελάτε σε μένα, όλοι εσείς που είστε κουρασμένοι και βεβαρημένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω» (Ματθαίος 11:28). Αυτά δεν είναι όμορφα λόγια για έναν πίνακα ζωγραφικής. Είναι μια εντολή από τον Παράδεισο ενάντια στην Κόλαση. Ο Χριστός δεν ήρθε για να προσθέσει ένα ακόμη βάρος στη ζωή σας. Ήρθε για να σας κουβαλήσει.

Το Άγιο Πνεύμα γέμισε το δωμάτιο. Η ίδια δύναμη που ανέστησε τον Ιησού από τους νεκρούς μπήκε σε εκείνη την εξαντλημένη γυναίκα, και το δαιμόνιο έπρεπε να αφήσει τη λαβή της και να φύγει. Γιατί είναι γραμμένο: «Ούτε με δύναμη ούτε με δύναμη, αλλά με το Πνεύμα μου, λέει ο Κύριος ο Παντοδύναμος» (Ζαχαρίας 4:6). Δεν θα ξεπεράσεις την κούραση σφίγγοντας τα δόντια σου και υπομένοντας περισσότερο. Την ξεπερνάς παραδίδοντάς την. Δεν κερδίζεις τη μάχη με τη δική σου δύναμη. Την κερδίζεις με τη Δική Του.

Αδελφέ, αδελφή που διαβάζεις αυτό: αν νιώθεις εξαντλημένος, αν δίνεις και δίνεις και κανείς δεν σε βλέπει, αν πηγαίνεις για ύπνο νιώθοντας άδειος παρόλο που έκανες τα πάντα σωστά, άκουσε: αυτό το κενό δεν είναι φυσιολογικό, είναι μια επίθεση. Και ο Θεός σου δεν σε εγκατέλειψε στην κουζίνα, στη δουλειά ή κατά τη διάρκεια της μακράς νύχτας. Στέκεται στην πόρτα σου αυτή τη στιγμή, περιμένοντας να πεις «Δεν μπορώ πια», για να σου δείξει ότι μπορεί.

Ο Λόγος σας υπόσχεται: «Όσοι προσμένουν τον Κύριο θα ανανεώσουν τη δύναμή τους. Θα πετάξουν με φτερά σαν αετοί· θα τρέξουν και δεν θα κουραστούν, θα περπατήσουν και δεν θα εξασθενήσουν» (Ησαΐας 40:31). Δεν χρειάζεται να τελειώσετε την ημέρα σέρνοντας τον εαυτό σας. Υπάρχει νέα δύναμη αποθηκευμένη με το όνομά σας, και δίνεται στα γόνατά σας, όχι με τη βία.

Σήμερα, στο όνομα του Ιησού, αποκηρύσσω αυτό το δαιμόνιο της εξάντλησης που κλέβει τη χαρά και τη δύναμή μου. Δηλώνω ότι το Άγιο Πνεύμα με γεμίζει, ότι η ανάπαυσή μου είναι στον Χριστό, και ότι κανένα πνεύμα κόπωσης δεν θα παραμείνει στο σπίτι μου ή στο σώμα μου.

Είναι παπάς. Έβγαλε metal δίσκο. Έγινε σταρ σε μια νύχτα. Μιλά στη LIFO.

 

Είναι παπάς. Έβγαλε metal δίσκο. Έγινε σταρ σε μια νύχτα. Μιλά στη LIFO.

O πατέρας Διονύσιος Ταμπάκης κυκλοφόρησε μόλις το ντεμπούτο άλμπουμ του με τίτλο «Paradise Metal» και μπορεί εδώ να μην το πήρε κανείς χαμπάρι, αλλά στο εξωτερικό έχει γίνει χαμός.

https://www.lifo.gr/culture/music/einai-papas-ebgale-metal-disko-egine-star-se-mia-nyhta

Πώς θα ενισχύσουμε την νοημοσύνη των παιδιών μας; του κ. Γεωργίου Θ. Μηλίτση, διδασκάλου – Ειδικού Παιδαγωγού .

 

Πώς θα ενισχύσουμε την νοημοσύνη των παιδιών μας;

του κ. Γεωργίου Θ. Μηλίτση, διδασκάλου – Ειδικού Παιδαγωγού

 

Ένα από τα δώρα του Δημιουργού στην κορωνίδα της δημιουργίας, τον άνθρωπο, είναι και η νοημοσύνη. Ο άνθρωπος με αυτήν δημιούργησε πολιτισμό, έκανε ανακαλύψεις, εφευρέσεις και πέτυχε να βελτιώσει την ζωή του. Στις μέρες μας ορισμένοι επιστήμονες αξιοποιώντας την νοημοσύνη που τους έδωσε ο Θεός προσπάθησαν να κάνουν μια νοημοσύνη που θα εγγίζει την νοημοσύνη του Δημιουργού και την οποία ονόμασαν τεχνική νοημοσύνη. 

   «Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναντίρρητα είναι το ιδιοφυέστερο επίτευγμα της ανθρώπινης ιστορίας, κάτι το αξιοθαύμαστο από μόνη της, με τεράστια δύναμη, απεριόριστες δυνατότητες και ανεξάντλητες δεξιότητες, που ξεπερνούν τα ανθρώπινα μέτρα και τις ανθρώπινες εκτιμήσεις. Ολόκληρη ἡ ανθρωπότητα στέκεται μπροστά στη νέα πραγματικότητα με ενθουσιασμό, δέος, αλλά και φόβο, περίσκεψη και επιφυλακτικότητα.»

   Ένας από τους φόβους για την Τεχνητή νοημοσύνη είναι, μήπως πέσει σέ χέρια ανθρώπων που δεν πιστεύουν στο Θεό ή πού θέλουν να δημιουργήσουν νοημοσύνη ανώτερη του Θεού, αυτό θεωρείτε ύβρις και τότε μπορεί να έχουμε τα αποτελέσματα που είχαμε, όταν ὁ άνθρωπος προσπάθησε να φτάσει το Θεό με την κατασκευή του πύργου της Βαβέλ (Γένεση 11). Η ιστορία μας βεβαιώνει ότι πάντα η ύβρις ακολουθούνταν από τη νέμεση (θεία οργή) και την τίση (τιμωρία/καταστροφή). Από την Αγία Γραφή διδασκόμαστε  ότι η ανθρώπινη αλαζονεία, ματαιοδοξία, έπαρση και ἡ προσπάθεια να εξισωθεί ο άνθρωπος με τον Θεό, αγνοώντας τα όριά του, οδηγεί σε «σύγχυση» (Βαβέλ), διασπορά, αποτυχία συνεργασίας και αδυναμία επικοινωνίας.

 

Τι λέμε νοημοσύνη

   Τί είναι όμως νοημοσύνη; Ένας γενικά αποδεκτός ορισμός είναι: «Ως νοημοσύνη ορίζεται γενικά η σύνθετη ικανότητα των έμβιων όντων (κυρίως των ανθρώπων) να αντιλαμβάνονται, να θυμούνται, να φαντάζονται, να μαθαίνουν, να διαχειρίζονται ιδέες, να προσαρμόζονται σε νέες καταστάσεις και να επιλύουν προβλήματα.»

   Άλλος ορισμός: «Νοημοσύνη είναι ένα σύνολο νοητικών ικανοτήτων και διαδικασιών που επιτρέπει στον άνθρωπο να κατανοεί κάθε ενέργεια που εκτελείται και να αποκτήσει πληροφορίες για την επίλυση προβλημάτων που προκύπτουν στο σχολείο, στην εργασία του και στον ελεύθερο χρόνο του. Είναι δηλαδή ένα δυναμικό φαινόμενο με το οποίο ο καθένας μας μπορεί να μάθει. Το μόνο που χρειάζεται είναι ο εκπαιδευτής να είναι σε θέση να το διδάξει!».

   Στις 13 Δεκεμβρίου 1994, 52 ερευνητές πληροφοριών συμφώνησαν σε έναν ορισμό για το τι είναι η νοημοσύνη, ο οποίος δημοσιεύθηκε στην Wall Street Journal. Ο ορισμός που έδωσαν είναι: «Η νοημοσύνη είναι μια πολύ γενική νοητική ικανότητα που, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει την ικανότητα συλλογισμού, σχεδιασμού, επίλυσης προβλημάτων, αφηρημένης σκέψης, κατανόησης σύνθετων ιδεών, γρήγορης μάθησης και μάθησης από την εμπειρία. Δεν αφορά μόνο το να είμαστε σχολαστικοί, τη στενή ακαδημαϊκή ικανότητα ή την καλή απόδοση στις εξετάσεις. Αντίθετα, αντανακλά μια ευρύτερη και βαθύτερη ικανότητα να κατανοούμε το περιβάλλον μας - να «κατανοούμε την ουσία, να βγάζουμε νόημα από τα πράγματα ή να «καταλαβαίνουμε» τι πρέπει να κάνουμε.»

   Μέχρι τη δεκαετία του 1980, οι ερευνητές πίστευαν ότι υπήρχαν δύο είδη νοημοσύνη: η γλωσσική και η μαθηματική-λογική. Το 1983 ο ψυχολόγος Χάουαρντ Γκάρντνερ διατύπωσε μια νέα θεωρία ότι οι άνθρωποι έχουν πολύ περισσότερες νοημοσύνες από τις δύο που πίστευαν μέχρι τότε. ​​Ο Γκάρντνερ λέγει ότι ο άνθρωπος μπορεί να έχει 7 ή 8 τομείς, ίσως και περισσότερους τομείς νοημοσύνης. Οι τομείς της νοημοσύνης κατά τον Γκάρντνερ είναι οι εξής: 1. Λεκτική-γλωσσική, 2. Μουσική, 3. Μαθηματική-λογική (επιστημονική σκέψη), 4. Χωρική-οπτική, 5. Σωματική-κιναισθητική, 6. Ενδοψυχική και 7. Διαψυχική.

   Πριν από ένα αιώνα ὁ Γάλλος ψυχολόγος Alfred Binet επινόησε ένα τεστ νοημοσύνης, με το οποίο προσπαθούσε να ανιχνεύσει τη νοημοσύνη παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες. Στη συνέχεια και άλλοι ερευνητές έκαναν τεστ νοημοσύνης με τα οποία προσπαθούμε να μετρήσουμε τη νοημοσύνη, κυρίως, των παιδιών.

 

Πώς θα την αναπτύξουμε;

Όλοι οι επιστήμονες που ασχολούνται με το «πώς θα βοηθήσουμε το παιδί να αναπτύξει τη νοημοσύνη του» συμφωνούν ότι ὁ βασικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη νοημοσύνη είναι:  η κληρονομικότητα, το περιβάλλον και η εκπαίδευση.  Όταν λέμε «εκπαίδευση» δεν εννοούμε μόνο τη φοίτηση στο σχολείο αλλά και τα ερεθίσματα, την προσοχή και όλα όσα μπορεί το περιβάλλον του να του προσφέρει. 

   Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία ανέθεσε σε μια ομάδα εμπειρογνωμόνων να συγκρίνει τις επιπτώσεις του περιβάλλοντος (το οποίο περιλαμβάνει όχι μόνο τη φροντίδα της οικογένειας, αλλά και την υγεία και τη διατροφή) και της κληρονομικότητας στη νοημοσύνη . Η μελέτη διαπίστωσε ότι και οι δύο παίζουν σημαντικό ρόλο. Η γενετική παίζει σημαντικό ρόλο, φυσικά, αλλά οι γονείς έχουν μεγάλο περιθώριο να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα .

   Πράγματι, οι έρευνες έδειξαν ότι, ειδικά στα πρώτα χρόνια της ζωής, όταν ο εγκέφαλος βρίσκεται ακόμη σε ανάπτυξη, η προσεκτική παρουσία και των δύο γονέων βοηθά στην ανάπτυξη του πολύπλοκου συστήματος εγκεφαλικών κυκλωμάτων που στηρίζει την σωστή ανάπτυξη της νοημοσύνης. «Οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν τη σημασία της συμβολής τους», λέει ο Craig Ramey, καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα στο Μπέρμιγχαμ, ο οποίος μελετά τη σχέση μεταξύ της πνευματικής ανάπτυξης στην πρώιμη παιδική ηλικία και της διέγερσης στην ενήλικη ζωή εδώ και 30 χρόνια.

   Οι έρευνες έδειξαν ότι η επίδραση της σχολικής φοίτησης στην ανάπτυξη της νοημοσύνης είναι καθοριστική κι έχει αποδειχθεί με διάφορους τρόπους, για παράδειγμα συγκρίνοντας παιδιά που γεννήθηκαν στην αρχή ή στο τέλος του ίδιου έτους. Συγκρίνοντας τον αριθμό των μηνών στο σχολείο και τον αριθμό των μηνών από τη γέννηση των παιδιών, βρέθηκε ότι η σχολική φοίτηση επηρεάζει τη νοημοσύνη περισσότερο από τη χρονολογική ηλικία.

   Μελέτες έδειξαν ότι άτομα που παρακολουθήθηκαν για 20 χρόνια, από την ηλικία των 12 ετών, είχαν υψηλότερο δείκτη νοημοσύνης (IQ) όσο περισσότερο χρόνο φοίτησαν στο σχολείο ή ασχολήθηκε το περιβάλλον τους μαζί τους.

   Δεν θα πρέπει να παραβλέπουμε και τον ρόλο που παίζει η κληρονομικότητα. Οι Torkel Klingberg και Bruno Sauce σε μελέτη που δημοσίευσαν γράφουν ότι: εξέτασαν πάνω από 300 παιδιά για να δούνε πόσο επηρεάζεται το IQ από την κληρονομικότητα και διαπιστώθηκε ότι η κληρονομικότητα επηρέαζε τόσο την ανάπτυξη της νοημοσύνης του παιδιού όσο και την εκπαίδευση.

   Οι έρευνες έδειξαν ότι η νοημοσύνη αυξανόταν με την ηλικία, αλλά και με την εκπαίδευση. Έδειξαν ακόμα ότι: τα παιδιά πού έχουν IQ πάνω από τον μέσο όρο εξαρχής αφομοιώνουν πιο εύκολα τα μαθήματα στο σχολείο. Επίσης έδειξαν ότι τα παιδιά που είχαν λιγότερες ευκαιρίες μάθησης χρειάζονταν περισσότερη εκπαίδευση από ό,τι έπαιρναν.

   Έρευνες της Erika Jonsson Laukka, (ερευνήτρια ψυχολογίας στο Κέντρο Έρευνας Γήρανσης του Ινστιτούτου Karolinska), έδειξαν ότι το IQ μεγαλώνει πολύ κατά το πρώτο στάδιο της ζωής μας, παιδική και εφηβική ηλικία, δηλαδή όταν παίρνουμε την βασική σχολική εκπαίδευση καθώς κι όταν σπουδάζουμε στο πανεπιστήμιο.

 

Γονείς και νοημοσύνη του παιδιού

   Το αν το οικογενειακό περιβάλλον μπορεί να επηρεάσει την νοημοσύνη του παιδιού απασχόλησε πολλούς επιστήμονες. Όλοι τους κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι: ένα παιδί μαθαίνει από την πρώτη κιόλας μέρα της ζωής του, αρκεί να δέχεται από το περιβάλλον του τα κατάλληλα ερεθίσματα. Όπως μαθαίνει να τρώει, να βλέπει, να παίζει, να μιλάει και να περπατάει το ίδιο συμβαίνει και με την νοημοσύνη. Άρα τα ερεθίσματα που δέχεται ένα παιδί στην νηπιακή του ηλικία κι αργότερα θα παίξουν βασικό ρόλο στην ανάπτυξη του IQ του.

  Καθώς το παιδί μεγαλώνει ηλικιακά αυξάνουν και τα ερεθίσματα που πρέπει να δεχθεί.

   Ας δούμε τι προτείνουν οι ειδικοί:

   1. Μουσική. Διαπιστώθηκε ότι η απαλή μουσική (κλασσική, δημοτική, βυζαντινή) εκτός από την ηρεμία που προσφέρει στον άνθρωπο αυξάνει και τη νοημοσύνη και τη μαθησιακή ικανότητα των παιδιών.

   Ο Όσιος Πορφύριος τόνιζε τη μεγάλη σημασία που έχει η μουσική για την ψυχοσωματική ανάπτυξη του παιδιού από την εμβρυϊκή ακόμη ηλικία. Συνιστούσε στις εγκύους να ακούνε απαλή, εκκλησιαστική μουσική για να ηρεμεί το έμβρυο, θεωρώντας τη μουσική θεραπευτική, ευεργετική για την ψυχή και ιδανική για την καλλιέργεια των παιδιών. Ο Άγιος έλεγε ότι: «η αγωγή του παιδιού ξεκινά από τη σύλληψη, καθώς το έμβρυο αισθάνεται και ακούει τη μητέρα, η οποία το διαπαιδαγωγεί μέσω των ψυχικών της βιωμάτων».

   Οι μελέτες έδειξαν ότι η ικανότητα να παίζεις ένα μουσικό όργανο αυξάνει τη νοημοσύνη σε διαφόρους τομείς. Μια μελέτη του Πανεπιστημίου  Northwestern των ΗΠΑ δείχνει ότι όλες οι ηλικιακές ομάδες ωφελούνται από την εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου.

   2. Η άσκηση. Η σωματική άσκηση βοηθάει επίσης το παιδί να αναπτύξει τη νοημοσύνη του. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Κολούμπια διαπίστωσαν το 2007 ότι η άσκηση έχει θετικές επιπτώσεις στη νοημοσύνη. Μόλις 3 μήνες ενασχόλησης με περισσότερα αθλήματα ή άσκηση από πριν βελτιώνουν την ικανότητα μάθησης και τη μνήμη κατά 30%.

   Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, Τζον Ρέντι, και η ερευνητική του ομάδα έκαναν αρκετά πειράματα που έδειξαν ότι η σωματική δραστηριότητα είναι πράγματι ευεργετική για την ανάπτυξη της νοημοσύνης. Τα συμπεράσματα των ερευνών τους έδειξαν ότι «σε σύγκριση με τα παιδιά που είναι ανενεργά ή καθόλου ενεργά, τα παιδιά που είναι πιο δραστήρια έχουν μεγαλύτερη περιοχή του προμετωπιαίου φλοιού. Ο προμετωπιαίος φλοιός επηρεάζει κυρίως την προσοχή και την ικανότητα μνήμης των παιδιών. Επιπλέον, η τακτική σωματική δραστηριότητα προάγει την πλήρη ανάπτυξη του εγκεφάλου ενός παιδιού, καθιστώντας τον πιο υγιή και πιο έξυπνο».

   Για πόσο χρονικό διάστημα πρέπει να ασκείται το παιδί για να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα; Η ​​επιστήμη δεν έχει ακόμη δώσει ένα συγκεκριμένο και σαφές χρονικό πλαίσιο. Ωστόσο, μια μελέτη διαπίστωσε ότι ο βέλτιστος χρόνος άσκησης για την ενίσχυση της ανάπτυξης του εγκεφάλου, νοημοσύνης, είναι μεταξύ 5 και 10 λεπτών. Η τακτική άσκηση συμβάλλει επίσης στην προώθηση της πλήρους ανάπτυξης του εγκεφάλου ενός παιδιού, καθιστώντας το πιο υγιές και πιο έξυπνο.    

   3. Το παιχνίδι. Οι επιστήμονες συνιστούν: «αφήστε τα παιδιά να παίξουν και αφήστε τη φαντασία τους ελεύθερη! Η νοημοσύνη είναι κάτι περισσότερο από το να μπορεί κανείς να λύνει μαθηματικές εξισώσεις ή να θυμάται πολλά από την παγκόσμια ιστορία. Νοημοσύνη σημαίνει επίσης να είναι κανείς δημιουργικός και να μπορεί να λύνει προβλήματα με νέους τρόπους».

   Το ίδιο πολύτιμα και αναγκαία είναι τα εκπαιδευτικά παιχνίδια. Αυτά  βοηθούν τα παιδιά να αναπτύξουν διάφορες δεξιότητες, όπως η συγκέντρωση και η παρατήρηση. Επιπλέον, τα εκπαιδευτικά παιχνίδια βοηθούν επίσης τα παιδιά να αναπτύξουν τη σκέψη και τις πρακτικές τους δεξιότητες.

   Καναδοί ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα παιχνίδια που δεν χρειάζονται κανόνες αυξάνουν

τη νοημοσύνη, τη δημιουργικότητα και βοηθούν στην επίλυση προβλημάτων.

   4. Ο ύπνος. Μελέτες έδειξαν ότι ο ύπνος παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της νοημοσύνης. Ακόμα και 15 λεπτά περισσότερου ύπνου έχουν μεγάλη επίδραση στην νοημοσύνη. Ο ύπνος είναι σημαντικός διότι κατά τη διάρκεια του ύπνου, δίνουμε στον εγκέφαλο ένα διάλειμμα και ο εγκέφαλος έχει χρόνο να αποθηκεύσει εντυπώσεις και γνώσεις για μελλοντική χρήση.

   Μια αμερικανική μελέτη που συνδέει τους μέσους όρους βαθμολογίας και την ώρα που κοιμάται το παιδί δείχνει ότι τα παιδιά με τους υψηλότερους βαθμούς κοιμόντουσαν κατά μέσο όρο 15 λεπτά περισσότερο από τα παιδιά με τον δεύτερο υψηλότερο μέσο όρο βαθμολογίας. Τα παιδιά με τον τρίτο υψηλότερο βαθμό κοιμόντουσαν 15 λεπτά λιγότερο από τους δεύτερους πιο έξυπνους και 30 λεπτά λιγότερο από τους πιο έξυπνους συμμαθητές.

   5. Βοηθήστε το να αποκτήσει εμπιστοσύνη στον εαυτό του. Άλλος βασικός παράγοντας που βοηθάει στην ανάπτυξη της νοημοσύνης του παιδιού είναι κατά πόσο έχει εμπιστοσύνη στις ικανότητές του και στις δυνατότητές του. Σπουδαίο  ρόλο παίζει επίσης και η γνώμη που έχουν για το παιδί το περιβάλλον του και οι εκπαιδευτικοί του.

   Ας δούμε τι έδειξαν οι έρευνες. Το 1968, οι ψυχολόγοι Rosenthal και Jacobsen ερεύνησαν την επίδραση που έχει στην ανάπτυξη της νοημοσύνης των παιδιών η γνώμη του δασκάλου για το πόσο είναι έξυπνος ένας μαθητής του. Οι προαναφερόμενοι ερευνητές επέλεξαν τυχαία μια ομάδα παιδιών σε τυχαίες σχολικές τάξεις. Είπαν στους δασκάλους των παιδιών ότι υπήρχαν παιδιά στην τάξη που ήταν ιδιαίτερα έξυπνα. Στους δασκάλους είπαν επίσης ποια παιδιά ήταν πιθανότερο να αναπτυχθούν περισσότερο. Τα παιδιά που επιλέχθηκαν τυχαία στην αρχή της σχολικής χρονιάς, υποβλήθηκαν σε τεστ IQ καθώς και όλα τα παιδιά της τάξεις τους. Στο τέλος της σχολικής χρονιάς, τα παιδιά υποβλήθηκαν ξανά σε τεστ. Τα αποτελέσματα ήταν: «τα παιδιά που οι δάσκαλοι είχαν ενημερωθεί ότι ήταν ιδιαίτερα έξυπνα σημείωσαν 22 μονάδες υψηλότερη βαθμολογία στο ίδιο τεστ IQ που είχαν κάνει στην αρχή της σχολικής χρονιάς. Τα άλλα παιδιά στην τάξη σημείωσαν 10 μονάδες υψηλότερη βαθμολογία».

   Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι προσδοκίες μας από τους άλλους αλλάζουν τη συμπεριφορά μας όταν αλληλεπιδρούμε με αυτό το άτομο. Στο πείραμα, οι δάσκαλοι υπέθεσαν ότι ένα συγκεκριμένο παιδί ήταν έξυπνο και ασυνείδητα αυτή η γνώση ώθησε τα παιδιά προς μια θετική κατεύθυνση. Έκτοτε, το φαινόμενο που μας επιτρέπει να επηρεάζουμε τους άλλους μέσω θετικών ή αρνητικών προσδοκιών ονομάστηκε φαινόμενο Πυγμαλίων ή φαινόμενο Rosenthal.

   6. Διαβάστε με τα παιδιά σας. Οι περισσότεροι γονείς για να βοηθήσουν τα παιδιά τους τα παίρνουν κοντά τους και τα διαβάζουν μία ιστορία ή ένα παραμύθι. Αυτό είναι πολύ καλό. Οι ειδικοί όμως μας λέγουν και κάτι άλλο. «Αν διαβάζετε φωναχτά στα παιδιά σας, ώστε να ακούσουν μια καλή ιστορία, είναι ουσιαστικά καλό για τις γλωσσικές δεξιότητες του παιδιού σας. Μπορείτε όμως να βοηθήσετε το παιδί σας ακόμη περισσότερο, αν θέλετε να αναπτύξετε τη νοημοσύνη του, αντί να διαβάζετε φωναχτά εσείς και το παιδί σας να σας ακούει, προσπαθήσετε να διαβάζετε μαζί». Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Αλμπέρτα συμβουλεύουν: «Αν εσείς και το παιδί σας καθίσετε μαζί με ένα βιβλίο, αρχίστε να μιλάτε για μερικές από τις λέξεις στην ηλικία των 4 ή 5 ετών. Αυτό κάνει το παιδί περίεργο και μαθαίνει να διαβάζει και να γράφει πιο γρήγορα και πιο εύκολα. Αν «απλώς» διαβάζετε φωναχτά, το παιδί επικεντρώνεται πολύ περισσότερο στις εικόνες του βιβλίου παρά στα γράμματα. Βρείτε, συνιστούν, μια καλή ισορροπία, ώστε η κοινή ανάγνωση να είναι ευχάριστη».

   7. Οι έξοδοι  κάνουν καλό. Κάθε φορά που το παιδί θα βγει έξω από το σπίτι με τους γονείς του θα επιστρέψει σ̉ αυτό με νέες παραστάσεις, ερεθίσματα, πληροφορίες, γνώσεις

κλπ. όλα αυτά βοηθούνε στην ανάπτυξη της νοημοσύνης του.    

   Διαπιστώθηκε ότι, όταν τα παιδιά μυρίζουν τα λουλούδια, βλέπουν τα φύλλα και ακούν τα πουλιά και τα έντομα να κελαηδούν, αποκτούν περισσότερες πληροφορίες από τον κόσμο γύρω τους . Γίνονται πιο προσεκτικά και η κατανόησή τους για τον κόσμο γίνεται πιο ξεκάθαρη.

   Το να βγάζουμε τα παιδιά έξω, και ειδικά στην ύπαιθρο, είναι μια εξαιρετική ευκαιρία για να διευρύνουμε το μυαλό τους.

   8. Απαντήστε στις ερωτήσεις του. Πόσες φορές οι γονείς και οι συνοδοί τους δεν αγανακτούν από τις ερωτήσεις του παιδιού ή γιατί είναι πολλές ή γιατί αυτοί είναι κουρασμένοι. Θα πρέπει να ξέρουμε ότι είμαστε υποχρεωμένοι να δίνουμε λογικές και αληθινές απαντήσεις στο παιδί, ανάλογα με την ηλικία του. Μέσω αυτών των ερωτήσεων, το παιδί επαληθεύει και αναπτύσσει νέα επιχειρήματα για τη λύση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει.

   Η ηλικία 3-6 ετών είναι η καλύτερη περίοδος για τα παιδιά να αναπτύξουν τη νοημοσύνη τους και να καλλιεργήσουν τη σκέψη τους. Για να προωθήσουν την ανάπτυξη της νοημοσύνης του παιδιού, οι γονείς πρέπει, αν υπάρχουν οι δυνατότητες, να κάνουν απλά πειράματα με τα παιδιά τους στο σπίτι και επίσης να αποκτήσουν τα κατάλληλα βιβλία που θα τους βοηθήσουν να αναπτύξουν την νόησή τους. 

   9. Διατροφή. Βασικό επίσης ρόλο στην ανάπτυξη της νοημοσύνης παίζει και η σωστή διατροφή του παιδιού. Η πρώτη και βασική τροφή πρέπει να είναι το μητρικό γάλα. Καθώς το μωρό αρχίζει να τρώει στερεές τροφές πρέπει να τρέφεται με θρεπτικά τρόφιμα για να υποστηρίξετε τη νοητική του ανάπτυξη. Τροφές όπως τα αυγά, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα φρούτα, οι ξηροί καρποί και οι σπόροι είναι πλούσιες πηγές βιταμινών και μετάλλων, που είναι σημαντικά για την ανάπτυξη όχι μόνον της νοημοσύνης του αλλά όλου του οργανισμού του.

 

Η νοημοσύνη δεν είναι στατική

   Η νοημοσύνη, το δώρο του Θεού στον άνθρωπο, δεν είναι κάτι το στατικό, κάτι που δεν  αλλάζει, είτε προς το καλύτερο, είτε προς το χειρότερο˙ το πιά κατεύθυνση θα πάρει εξαρτάται από την κληρονομικότητα, το περιβάλλον (οικογενειακό – σχολικό - κοινωνικό) και τις προσπάθειες του ίδιου του ατόμου. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι η ανάπτυξη της αρχίζει από την ώρα της συλλήψεως και συνεχίζεται καθ̉ όλη τη διάρκεια της ζωής του ατόμου. Αυτό δείχνει την αξία που έχουν οι προσπάθειες των γονέων και των εκπαιδευτικών για την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη, όσο το επιτρέπουν η κληρονομικότητα και οι άλλοι εξωγενείς παράγοντες, ανάπτυξή της.

   Τα αποτελέσματα όλων των προσπαθειών όλων των εμπλεκομένων παραγόντων δεν είναι μόνο ευεργετικά για το άτομο αλλά για όλη την κοινωνία.

   Είναι, λοιπόν, αξιέπαινες οι προσπάθειες, οι κόποι και οι θυσίες που γίνονται απ̉ όλους, (γονείς, εκπαιδευτικούς κλπ), για την ανάπτυξη της νοημοσύνης των παιδιών.        

 

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

1. Maja Lundbäck, Därför ger högre IQ längre liv, περιοδικό Medical Science τεύχος 3, 2021

2. Kristian Herlufsen, 7 skridt: Sådan får du kloge børn, 2016

3. Cyrielle Soulbieu, L’intelligence d’un enfant : comment la développer ?, 2018

4. Isa Lis, 7 conseils pour cultiver et développer l'intelligence de votre enfant, 2025

5. Maurizio Mondoni, 11 dritte per allenare l’intelligenza dei bambini, 2020

6. https://dzen.ru,  Умный ребенок: 10 советов, которые помогут вашему ...,