Το «γνώθι σαυτόν» είναι σοφόν;

Το «γνώθι σαυτόν» είναι σοφόν; 

Και βέβαια είναι σοφόν, αλλά μόνο ως μία προτροπή και συμβουλή, γιατί  δεν υποδεικνύει τον τρόπο  για την πραγμάτωσή του. 

Αν έλεγε και το πώς θα γνωρίσει ο άνθρωπος τον εαυτό του, θα ήταν σοφότερο.  Έτσι έχει ανάγκη και από το άλλο σοφόν, δηλαδή το, « γηράσκω αεί διδασκόμενος». 

Αλλά και με αυτό το άλλο σοφόν πάλι δε γίνεται σοφότερο, γιατί ποιος  είναι   ο διδάσκων που θα του διδάσκει και μάλιστα «αεί» τη γνώση   του εαυτού του;  Ποιος γνωρίζει τι είναι ο άλλος και τι έχει μέσα του; Ο Απόστολος Παύλος γράφει, «τις γαρ οίδεν ανθρώπων τα του ανθρώπου ει μη το πνεύμα του ανθρώπου το εν αυτώ» ( Α’ Κορ. β’, 11);

Άρα με την  προτροπή, γνώθι σαυτόν, καλείται   να γνωρίσει ο άνθρωπος τον εαυτό του από μόνος του και όχι  από άλλον, αφού δεν υπάρχει άλλος. Και όμως, δόξα τω Θεώ,   υπάρχει  ο Άλλος. 

Είναι  το Πνεύμα της Αληθείας που   μπορεί να τον οδηγήσει στη γνώση της αλήθειας για τον εαυτό του και όχι μόνο.  Ο Κύριος είπε στους Μαθητές Του, « ὅταν δὲ ἔλθῃ ἐκεῖνος, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὁδηγήσει ὑμᾶς εἰς πάσαν τὴν ἀλήθειαν· »(   Ιω. ιστ’, 13). 

Η πραγμάτωση λοιπόν του «γνώθι σαυτόν» δεν είναι ανθρώπινο κατόρθωμα, χωρίς αυτό βέβαια να αποκλείει την ανθρώπινη προσπάθεια και έρευνα για τη γνώση της αλήθειας   για  το τι είναι ο καθένας για τον εαυτό του  ξεχωριστά.

Επειδή όμως ο Χριστός είναι η Αλήθεια και το «γνώθι σαυτόν» είναι αποτέλεσμα της γνώσης της αλήθειας, συνεπάγεται ότι το «γνώθι σαυτόν» προϋποθέτει τη  γνώση του Χριστού. 

Ο Ιωάννης με τα παρακάτω λόγια γράφει σχετικά,  «Ἀγαπητοί, νῦν τέκνα Θεοῦ ἐσμεν, καὶ οὔπω ἐφανερώθη τί ἐσόμεθα· οἴδαμεν δὲ ὅτι ἐὰν φανερωθῇ, ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα, ὅτι ὀψόμεθα αὐτὸν καθώς ἐστι.»( Α΄ Ιω. γ’, 2).

Αρκετόν λοιπόν  για τους πιστούς το,  «  νῦν τέκνα Θεοῦ ἐσμεν » καὶ  το, « ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα ».  Όσο δε για  το  «γνώθι σαυτόν» αυτό καθαυτό δεν παύει να είναι κατά το ανθρώπινο σοφόν, γιατί εκτός των άλλων, είναι και διαχρονικόν. 

  

Ιωάννης Χ. Δήμος  πτχ. Θεολ. & Φιλοσ. Πανεπιστημίου Αθηνών.