ΔΙΑΛΟΓΙΚΗ ΣΥΖΗΤΗΣΙΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ Τ0Υ ΙΩΗΛ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ –ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ.

  

 ΔΙΑΛΟΓΙΚΗ ΣΥΖΗΤΗΣΙΣ
ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ

Τ0Υ ΙΩΗΛ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ –ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ Π.ΠΟΥΡΝΑΡΑ – ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ  

ΘΕΜΑ ΠΡΩΤΟΝ: ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΙΕΡΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΣ

 

Ὀρθόδοξος:  Κύριε...ὡς πηγήν τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ  τί δέχεσθε;

Εὐαγγελικός: Μόνο τήν Ἁγίαν Γραφήν ἤτοι τήν Παλαιάν καί Καινήν Διαθήκην, τόν γραπτόν λόγον τοῦ Θεοῦ.

Ὀρθόδοξος: ἀπορρίπτετε τήν Παράδοσιν τῆς Ἐκκλησίας;

Εὐαγγελικός: Βεβαίως, διότι ὁ Κύριος ρητῶς ὁμιλεῖ ἐναντίον αὐτῆς λέγων: «μάτην σέβονταί με διδάσκοντες διδασκαλίας και ἐντάλματα ἀνθρώπων»Ματθ. 15,9.

Ὀρθόδοξος: Γνωρίζεται ποιά εἶναι τά ἐντάλματα αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων; ......

Εὐαγγελικός: Πᾶσα παράδοσις, ἡ ὁποία εἶναι ἐκτός τοῦ Γραπτοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ, τῆς Ἁγ. Γραφῆς.

Ὀρθοδόξος: Νομίζω ὄχι. Ὁ Κύριος δύο στίχους προηγουμένως ὁρίζει τήν παράδοσιν ταύτην λέγων τά ἑξῆς: «ἠκυρώσατε τήν ἐντολήν τοῦ, Θεοῦ διά τήν Παράδοσιν ὑμῶν» Ματθ. 15,7.  Ἐξ αὐτοῦ φαίνεται, ὅτι ἐκείνη ἡ Παράδοσις εἶναι «ἐντάλματα ἀνθρώπων» καί πρέπει νά ἀπορρίπτεται, ἡ ὁποία «ἀκυροῖ» ἤτοι ἀντιτίθεται ῥητῶς εἰς τήν Ἁγίαν Γραφήν.

Εὐαγγελικός: Παράδοσιν ἡ ὁποία συμφωνεῖ μέ τήν Ἁγίαν Γραφήν, δέχομαι καί ἐγώ. Ἀπορρίπτω  παράδοσιν ἡ ὁποία δέν συμφωνεῖ μέ τήν Ἁγίαν Γραφή.

Ὀρθόξοδος: Ὁ Κύριος ὄμως ὄταν λέγῃ «ἠκυρώσατε» Ματθ.15, 9 «τήν ἐντολήν τοῦ Θεοῦ» ὁρίζει Παράδοσιν ἀπορριπτέαν ὄχι ἐκείνην ἡ ὁποία δέν συμφωνεῖ μέ τήν Ἁγία Γραφήν ἀλλά ἐκείνην ἡ ὁποία διαφωνεῖ, ἐκείνη ἡ ὁποία ἀντιτίθεται ῥητῶς εἰς τήν Ἁγίαν Γραφήν.

Εὐαγγελικός:  Τό  ἴδιον λέγω καί ἐγώ.

Ὀρθόδοξος: Ὄχι. Ἡ διαφορά τῶν ἐννοιῶν εἶναι λεπτότατη τό δέ βάθος πολύ σοβαρόν.  Καί ἰδού.  Ὁ Κύριος ἀπορρίπτει πᾶσαν Παράδοσιν ἡ ὁποία «ἀκυροῖ» ἀντιτίθεται ῥητῶς εἰς τήν Ἁγίαν Γραφήν. Σεῖς λέγετε ὅτι δέχεσθε πᾶσα Παράδοσιν, ἡ ὁποία συμφωνεῖ μέ τήν Ἁγίαν Γραφήν. Ἑπομένως πᾶσα Παράδοσις ἡ ὀποία δέν ἐμφαίνεται ῥητῶς ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ ἀλλά ὑπεμφαίνεται ἤ καί σιωπᾶται ὑπ’ αὐτῆς ἀπορρίπτεται ὑφ’ ὑμῶν.  Κατά συνέπειαν ἀπορρίπτετε Παράδοσιν τήν ὁποίαν ὁ Κύριος δέν ἀπορρίπτει διά τοῦ Ματθ. 15,9.

Εὐαγγελικός: Οὔτω σκεπτόμενοι σεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι θεωρεῖτε τήν Παράδοσιν δευτέραν Ἁγίαν Γραφήν, συνέχειαν καί ἐπέκτασιν τῆς Γραφῆς.

Ὀθρθόδοξος: Βεβαίως.

Εὐαγγελικός:  Πῶς θά ἀποδείξητε τοῦτο βάσει τῆς Ἁγίας Γραφῆς, τήν ὁποίαν ἐθέσαμε ὡς κοινόν ἔδαφος συζητήσεως;

Ὀρθόδοξος: Ἔχω πέντε λόγους βάσει τῆς Ἁγίας Γραφῆς, οἱ ὁποῖοι ἀποδεικνύουσι, ὄτι ἡ ἱερά Παράδοσις εἶναι Δευτέρα Ἁγία Γραφή, διότι εἶναι ἰσόκυρος πρός αὐτήν.

Εὐαγγελικός: Ἀκούω τόν πρῶτον λόγον σας.

Ὀρθόδοξος: Ἀκούσατε: Ὁ Κύριος εἰς, τό Ματθ. 28,20 λέγει τά ἑξῆς εἰς τούς ἀποστόλους Του: «μεθ’ ὑμῶν εἰμί πᾶσας τάς ἡμέρας ἕως τῆς συντέλειας τοῦ αἰῶνος».  Ὁ Κύριος δημλώνει ἐνταῦθα, ὅτι θά εἶναι μαζί μέ τούς Ἀποσόλους Του μέχρις νά καταστραφῇ ὁ κόσμος. Ἀφοῦ ὁμιλεῖ ὁ Κύριος περί καταστροφῆς τοῦ κόσμου, ἀναφέρεται εἰς τήν ἐν τῇ γῇ συμπαράστασίν Του καί οὐχί τήν ἐν οὐρανοῖς.  Οἱ Ἀπόστολοι ὅμως ἀργά ἤ γρήγορα θά ἀπέθνησκον.  Μετά ποίων θά ἦτο ὁ Κύριος μετά τόν θανατόν των μέχρι τῆς «συντέλειας τοῦ αἰῶνος»τῆς καταστροφῆς τοῦ κόσμου τοῦτου; Ἀσφαλῶς μετά τῶν διαδόχων αὐτῶν.  Καί σᾶς ἐρωτῶ, κύριε, ποῖοι εἶναι οἱ πραγματικοί διάδοχοι τῶν ἀποστόλων σεῖς οἰ Εὐαγγελιστές ἤ ἡμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι;

Εὐαγγελικός: Ἡμεῖς οἱ Εὐαγγελικοί, διότι ἡμεῖς ἔχομεν τήν ἀλήθειαν.

Ὁρθόδοξος:  Ὄχι, δέν ἔχετε σεῖς τήν ἀλήθειαν, διότι δέν ἔχετε τήν Ἀποστολικήν διαδοχήν τήν ὁποίαν ὑπεσχέθη ὁ Κύριος εἰς τούς Ἀποστόλους Του.

Εὐαγγελικός:  Πῶς θά μᾶς τό ἀποδείξητε αὐτό;

Ὀρθόδοξος:  Ἁπλούστατα : Ἐκ τῆς ἱστορίας εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐσεῖς οἰ Εὐαγγελικοί ἀνεφάνητε ἐπί τῆς ἐποχῆς τοῦ Λουθήρου τό 1500 περίπου μ.Χ. Ἑπομένως ἐπί 1500 χρόνων δέν ὑπήρχετε. Ὁ Κύριος ὅμως δέν εἶπε «μεθ’ ὑμῶν ἔσομαι ἀπό τοῦ 1500 μ.χ. καί ἔπειτα», ἀλλά «μεθ’ ὑμῶν εἰμί πάσας τά ἡμέρας μέχρι συντελείας τοῦ αἰῶνος».  Θέτει τό ρῆμα εἰμί εἰς ἐνεστῶτα χρόνον καί οὐχί εἰς μέλλοντα «ἔσομαι» καί τονίζει «πάσας τάς ἡμέρας» διότι θέλει προφανῶς νά δηλώσῃ ὅτι ἡ Ἀποστολική διαδοχή ἤρχισε εὐθύς ἀμέσως ἀπό τήν Ἀποστολικήν ἐποχήν καί οὐχί βραδύτερον καί εἶναι ἐν συνεχείᾳ  «πάσας τάς ἡμέρας» ἄνευ διακοπῆς.  Ἡμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι ἔχομεν τοιαύτην Ἀποστολικήν διαδοχήν, διότι ἐκεῖνα τά ὁποῖα πιστεύομεν, ἄρχονται -ὅπως θά ἀποδείξωμεν διά τῆς Ἱερᾶς Παραδόσεως- ἀπό τῆς Ἀποστολικῆς ἐποχῆς. Ἐκεῖνα τά ὁποῖα ὅμως σεῖς πιστεύετε, δέν ἔχουν Ἀποστολικήν διαδοχή, διότι ἀνεφάνητε, ὄπως εἴπαμεν, τό 1500 μ.χ.  Ἐπομένως ἡμεῖς ἔχομεν τήν Ἀποστολικήν διαδοχήν, διότι ἡμεῖς ἔχομεν τήν ἀλήθειαν.  Τότε θά εἴχετε σεῖς τήν ἀλήθειαν καί τήν Ἀποστολικήν διαδοχήν, ἐάν ὑποθέσωμεν, ὄτι ὁ Κύριος ἐπλανήθη κατά 1500 χρόνια θέσεις τήν Ἀποστολικήν διαδοχήν ἀπό τούς ἀποστόλους καί ὄχι ἀπό τοῦ 1500 ὄτε ἀνεφάνητε σεῖς, ὅπερ ἀσεβέστατον!

Εὐαγγελικός: Καί ἡμεῖς δεχόμεθα τήν Ἀποστολικήν διαδοχήν ἀρχομένην ἀπό τούς ἀποστόλους, ἀλλά δέν  περιορίζομεν τήν πραγματικήν ἐκκλησίαν εἰς τήν Ὀρθόδοξον, τήν Καθολικήν, Διαμαρυρομένην.  Ἡ ἐκκλησία δι’ ἡμᾶς εἶναι ἀόρατος καί περιλαμβάνει ὅλους τούς ἁγίους Χριστιανούς, οἱ ὁποῖοι ἔζησαν ἀπό τῆς ἐποχῆς τῶν Ἀποστόλων μέχρι τέλους τῶν αἰώνων εἴτε ἀνήκουν εἰς τήν Α ἤ Β ὁρατήν ἐκκλησίαν.

 Ὀρθόδοξος: Ξεφύγατε ἀπό τό θέμα μας.  Παρεμβάλλετε τήν ἔννοιαν τῆς Ἐκκλησίας, ἐνῷ ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν περί Ἱερᾶς Παραδόσεως.  Περί Ἐκκλησίας θά ὁμιλήσωμεν εἰς ἄλλην συζήτησιν.  Τώρα δέν πρέπει νά ἐξερχώμεθα τοῦ θέματός μας.  Εἰς ἄλλην συζήτησιν θά ὁμιλήσωμεν καί περί Ἐκκλησίας, ἄν αὔτη εἶναι μόνον ἀόρατος, ἀποτελεῖται μόνον ἀπό ἁγίους κ.λ.π.  Τώρα εἰς τό θέμα μας.  Ὁ λόγος μας εἶναι περί Ἱερᾶς Παραδόσεως.

Εὐαγγελικός: Θά ἤθελα νά μοῦ κάμετε τήν διάκρισιν Ἱερᾶς Παραδόσεως καί Ἐκκλησίας, ὤστε νά πεισθῶ, ὄτι αὐτά εἶναι δύο διάφορα πράγματα καί ἔχουν ἀνάγκην ἰδιαιτέρας ἕκαστον ἐξετάσεως.
Ὀρθόδοξος: Ἱερά Παράδοσις καί Ἐκκλησία δέν εἶναι δύο διάφορα πράγματα, ἀλλά δύο διάφοροι ὄψεις, ἔννοιαι ἑνός καί τοῦ αὐτοῦ πράγματος.  Ὅπως ἕνας φακός εἶναι ἀμφίκυρτος ἀπό τήν μίαν ὄψιν, ἀμφίκοιλος ἀπό τήν ἄλλην εἶναι ὅμως ὁ ἴδιος φακός τό ἴδιο πρᾶγμα, οὕτω συμβαίνει καί εἰς τήν Ἱεράν Παράδοσιν καί τήν Ἐκκλησίαν.

 Εὐαγγελικός:  Ποῖοι εἶναι οἱ δύο διάφοροι αὖται ὄψεις τοῦ αὐτοῦ πράγματος;

Ὀρθόδοξος: Ἱερά Παράδοσις εἶναι τά πιστευόμενα, ἐκκλησία εἶναι οἱ φορεῖς τῶν πιστευομένων.  Ἡ Ἱερά Παράδοσις ἀποτελεῖ τό ἀόρατον στοιχεῖον τῆς ἐν τῇ γῇ ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ, Ἐκκλησία δέ εἶναι τό ὁρατόν στοιχεῖον τῶν πιστευόντων εἰς τό Χριστόν, τό ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπό ἀνθρώπους, διοικοῦντας και διοικουμένους.

Εὐαγγελικός: Ἐφ’ ὅσον οὕτω θέτετε σεῖς τά ὅρια Ἱερᾶς Παραδόσεως καί Ἐκκλησίας δέχομαι νά χωρίσω τό θέμα περί Ἐκκλησίας, ὥστε νά μή εἴμεθα ἐκτός θέματος.  Ἄς συνεχίσωμεν τό περί Ἱερᾶς Παραδόσεως θέμα μας.

 

Ὀρθόδοξος: Εἴπομεν , ὅτι σεῖς οἱ Εὐαγγελικοί δέν ἔχετε τήν Ἀποστολικήν διαδοχήν δέν ἔχετε καί τήν ἀλήθειαν, διότι ἀνεφάνητε τό 1500 μ.χ.

 Εὐαγγελικός:  Αὐτά εἶναι σοφιστεῖαι.  Ἀφήσετέ τα.

Ὀρθόδοξος: Δέν εἶναι σοφιστεῖαι ἀλλά σοφία, ἀλήθεια, διότι εἶναι Ἁγία Γραφή καί λογική.  Θά τό ἀφήσω ὄμως, ἀφοῦ μοῦ τό λέγετε διά νά ἔλθωμεν εἰς ἄλλην ἀπόδειξιν τῆς Ἱερᾶς Παραδόσεως βάσει τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Ἐπιθυμεῖτε νά ἀκούσετε;

 Εὐαγγελικός: Βεβαίως.

Ὀρθόδοξος: Σᾶς ἐρωτῶ: Ἡ Ἁγία Γραφή εἶναι θεόπνευστος;

Εὐαγγελικός: Βεβαιότατα.  Μᾶς τό λέγει ἡ ἰδία ἡ Ἁγία Γραφή: «πᾶσα γραφή θεόπνευστος» Β΄ Τιμοθ. 3,16.

Ὀρθόδοξος:  Ἐνταῦθα Γραφή ὁ ἀποστολος Παῦλος ἐννοεῖ τά ἱερά γράμματα τά ὁποία ἀπό βρέφους ὁ Τιμόθεος ἐγνώριζε, ὄπως φανερώνει ὁ προηγούμενος στῖχος.  Ἑπομένως ὁμιλεῖ διά τήν θεόπνευστίαν τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Πῶς θά ἀποδειχθῇ ὅμως ἡ θεόπνευστία τῆς Καινῆς Διαθήκης;

Εὐαγγελικός: Ὁ Κύριος εἶπεν εἰς τούς Ἀποστόλους Του : «ὁ ἀκούων ὑμῶν ἐμοῦ ἀκούει» Λουκ. 10,16 ἑπομένως ὄ,τι ἔγραψαν οἱ Ἀπόστολοι εἶναι λόγος τοῦ Θεοῦ, εἶναι θεόπνευστον.

Ὀρθόδοξος: Συμφωνῶ. Ὅ,τι εἶπον οἰ Ἀπόστολοι εἶναι θεῖον, θεόπνευστον.  Ἡ Καινή ὅμως Διαθήκη περιέχει καί ἔργα, βιβλία, τά ὁποῖα δέν εἶναι τῶν Ἀποστόλων, ἀλλά τῶν μαθητῶν αὐτῶν.  Αὐτά εἶναι τό
κατά Μᾶρκον Εὑαγγέλιον καί τό κατά Λουκᾶν, αἱ Πράξεις τῶν Ἀποστόλων τοῦ Λουκᾶ ἡ ἐπιστολή τοῦ Ἰακώβου κ.λ.π.  Πῶς δέχεσθε αὐτά ὡς θεόπνευστα ἄν καί δέν εἶναι ἔργα τῶν μαθητῶν τοῦ Κυρίου, τῶν Ἀποστόλων;

Εὐαγγελικός: Ὁ Μᾶρκος καί Λουκᾶς ἦσαν μαθηταί τῶν Ἀποστόλων Πέτρου καί Παύλου. Ὡς μαθηταί λοιπόν ἐκείνων ἕλαβον τό κῦρος καί τά βιβλία των.

Ὀρθόδοξος: Μαθητής τοῦ Ἀποστόλου Ἰωάννου ἦτο ὁ Πολύκαρπος Ἐπίσκοπος Σμύρνης. Ἔγραψε καί αὐτός βιβλίον τι.  Τοῦτο δέν εἶναι θεόπνευστον, εἶναι μόνον ἰστορικόν, γνήσιον ἔργον τοῦ Πολυκάρπου.

Εὐαγγελικός:  Συμφωνῶ.

Ὀρθόδοξος: Ποῦ στηρίζεσθαι καί δέχεσθε τά μέν Εὐαγγέλια τοῦ Μάρκου καί τοῦ Λουκᾶ ὄχι μόνον γνήσια ἀλλά καί θεόπνευστα του δέ Πολυκάρπου Σμύρνης μόνον γνήσιον ἱστορικῶς οὐχί καί θεόπνευστον, ἀφοῦ καί οἱ τρεῖς οὗτοι, Λουκᾶς, Μᾶρκος καί Πολύκαρπος ἦσαν μαθηταί τῶν ἀποστόλων τοῦ Κυρίου;

Εὐαγγελικός: Σεῖς ποῦ στηρίζεσθε;

 Ὀρθόδοξος: Στήν Ἱεράν Παράδοσιν.

Εὐαγγελικός: Αὐτήν τήν προσφοράν τῆς Ἱερᾶς Παραδόσεως τήν δεχόμεθα, ὄχι ὅμως ἄλλην προσφοράν.

Ὀρθόδοξος: Οἱ πατέρες ὅμως χωρίσαντες τά βιβλία τῆς Ἁγίας Γραφῆς ὄχι μόνον τά γνήσια ἀπό τά
νόθα ἀλλά καί τά γνήσια ἰστορικά ἀπό τά θεόπνευστα θά ἔπρεπε νά εἶχον ἐνεργήσῃ ὄχι μόνο ὡς ἱστορικοί ἄνδρες ἀλλά καί ὡς θεόπνευστοι τοιοῦτοι.  Ἀφοῦ εἶχον οὗτοι τήν θεοπνευσίαν εἰς τόν χωρισμόν τῶν βιβλίων πρέπει νά παραδεχθῶμεν ὄτι εἶχον θεοπνευστίαν καί εἰς τήν ἑρμηνείαν τοῦτων, διότι πῶς θά χωρίσωμεν τήν θεοπνευστίαν αὐτῶν εἰς τόν ἀπαρτισμόν τῶν βιβλίων τῆς Ἁγίας Γραφῆς ἀπό τήν ἐρμηνείαν αὐτῶν; Ἄν δέν σᾶς ἀρέσῃ ἡ λέξις θεοπνευστία τῶν πατέρων εἰς τήν ἑρμηνείαν, λάβετε μίαν ἄλλην λέξιν ἐπιστασίαν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἤ ὄτι ἦσαν θεοκίνητοι ἤ ἀλλην τινα λέξιν δηλοῦσαν τό κύρος αὐτῶν.

Εὐαγγελικός:  Αὐτά εἶναι σοφιστεῖαι. Ἀφήσετά τα.

Ὀρθόδοξος: Εἶναι σοφία καί ἀλήθεια, ἀλλά ἄς τό ἀφήσω, ἴνα ἔλθωμεν εἰς ἄλλην ἀλήθειαν. Ἐπιθυμεῖτε νά ἀκούσετε;

Εὐαγγελικός: Εὐχαρίστως.

Ὀρθόδοξος: Εἴπατε, ὅτι δέχεσθε μόνον τήν Ἁγίαν Γραφήν.  Ὁ Κύριος εἰς τήν ἀρχιερατικήν Του προσευχήν παρακαλεῖ τόν Πατέρα Του διά τήν ἑνότητα ὅλων τῶν Χριστιανῶν λέγων: «Οὐ περί τούτων μόνον ἐρωτῶ ἀλλά κάι περί τῶν πιστευσόντων διά τοῦ λόγου αὐτῶν εἰς ἐμέ, ἵνα πάντες ἕν ὧσι, ἵνα ὁ κόσμος πιστεύσῃ, ὅτι Σύ μέ ἀπέστειλας» Ἰωαν. 17,20-21.

Εὐαγγελικός: Συφωνῶ.  Ὁ Κύριος προσεύχεται διά τήν ἑνότητα τῶν Χριστιανῶν.

Ὀρθόδοξος: Ἡ ἐνότης τήν ὁποία ηὐχήθη ὀ Κύριος, πῶς ἐπιτυγχάνεται;  μέ μόνην τήν Ἁγίαν Γραφήν τήν ὁποίαν ἔχετε σεῖς οἱ Εὐαγγελικοί ἤ μέ τήν Ἁγίαν Γραφήν καί τήν Ἱεράν Παράδοσιν τήν ὁποίαν ἔχομεν ἡμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι; Ἑρμηνεύονταες δηλ. σεῖς τήν Ἁγίαν Γραφήν ἄνευ Ἱερᾶς Παραδόσεως, ὄπως ἕκαστος ἀντιλαμβάνεται ταύτην, ἔχετε περιπέσει εἰς πολλάς αἱρέσεις αἱ ὁποῖαι καταστρέφουν τήν ἑνότητα ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ καί οὕτω εἶσθε μακράν τῆς προσευχῆς τοῦ Κυρίου. Ἐνῷ ἡμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι ἔχοντες Ἁγίαν Γραφήν καί Ἱεράν Παράδοσιν ἔχομεν ἑνότητα ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ μας καί ἑπομένως εἴμεθα πλησιέστεροι πρός τήν ἑνότητα τήν ὁποίαν ηὐχήθη ὁ Κύριος εἰς τήν ἀρχιερατικήν Του προσευχήν.

Εὐαγγελικός: Καί πάλιν αὐτό εἶναι σοφιστεία. Ἄφησέ το.

Ὀρθόδοξος: Δέν εἶναι σοφιστεία ἀλλά σοφία καί ἀλήθεια.  Ἀλλά θά τό ἀφήσω διά νά ἔλθω εἰς τέταρτον καί τελευταῖον ἐπιχείρημα διά την Ἱεράν Παράδοσιν.

Εὐαγγελικός: Ἀκούω.

 Ὀρθόδοξος: Εἴπατε, ὅτι δέχσθε μόνον τήν Ἀγίαν Γραφήν.

Εὐαγγελικός: Μάλιστα.

 Ὀρθόδοξος: Ἐφαρμόζετε ὅλα ὅσα λέγει ἡ Ἁγία Γραφή καί ἰδίως ἡ Καινή Διαθήκη; 

Εὐαγγελικός: Μάλιστα.

Ὀρθόδοξος: Ἡ Καινή Διαθήκη ὁμιλεῖ περί τῶν ἑπτά διακόνων. Παρξ.6,3.  Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὁμιλεῖ περί τάγματος τῶν χηρῶν Α΄ Τιμοθ. 5,9. Ὁ ἴδιος ὁμιλεῖ περί καλύμματος τῆς κεφαλῆς τῶν γυναικῶν ἐν προσευχῇ εὐρισκομένης. Α΄ Κορινθ. 11,3. Ἐπίσης καί ὁ Κύριος ὅπως συνέστησε τό Κυριακόν Δεῖπνον εἰπών «τοῦτο ποιεῖτε» συνέστησε καί τόν Ἱερόν νιπτῆρα εἰπών: «εἰ οὖν ἐγώ  ἔνιψα ὑμῶν τούς πόδας ὁ Κύριος καί ὁ Διδάσκαλός και ὑμεῖς ὀ φ ε ί λ ε τ ε΄ ἀλλήλων νίπτειν τούς πόδας» Ἰωάν. 13,14.  Σᾶς ἐρωτῶ: Ἐφαρμοζεται σεῖς οἰ Εὐαγγελικοί τό τάγμα τῶν χηρῶν, τό κάλυμμα τῶν γυναικῶν, τό νίψιμο τῶν ποδῶν καί τήν ἐκλογήν τῶν ἑπτά διακόνων;

Εὐαγγελικός: Ὄχι. Οὔτε καί σεῖς οἰ Ὀρθόδοξοι τηρεῖτε αὐτά.

Ὀρθόδοξος: Σεῖς οἱ Εὐαγγελικοί, οἱ ὁποῖοι ἔχετε μόνον τήν Ἁγίαν Γραφήν ποῦ στηρίζεσθε καί δέν ἐφαρμόζετε τά πράγματα αὐτά τῆς Ἁγίας Γραφῆς;

Εὐαγγελικός:  Καί σεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι δέν ἐφαρμόζετε αὐτά.  Πού στηρίζεσθε;

Ὀρθόδοξος: Ἡμεῖς ἔχομεν ἐκτός τῆς Ἁγίας Γραφῆς καί τήν Ἱεράν Παράδοσιν.  Αὐτή ἡ Παράδοσις εἶναι ἐκείνη ἡ ὀποία δέν μᾶς μετέδωσεν τά πράγματα αὐτά και οὔτω δέν ἔχομεν ταῦτα.

Εὐαγγελικός: Ὁμολογῶ, ὅτι τήν παράλειψιν αὐτῶν τῶν πραγμάτων τῆς Ἁγίας Γραφῆς ἐλάβομεν ἀπό σᾶς.

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως βεβαιοῦτε και σεῖς, ὅτι ἡ Ἱερά Παράδοσις ἔχει τοιαύτην ἰσχύν, ὥστε ὁρίζει ποῖα πράγματα ἐν τῇ Ἁγία Γραφῇ ἔχουν καιρικόν χαρακτῆρα καί ποῖα μόνιμον.

Εὐαγγελικός: Βεβαίως.  Εἰς αὐτό τό σημεῖον δεχόμεθα τήν Ἱεράν Παράδοσιν.

Ὀρθόδοξος: Δέν εἶναι μόνο αὐτό τό σημεῖο ἀλλά καί κάτι ἄλλο.

Εὐαγγελικός: Ὄχι, μόνον αὐτό.

Ὀρθόδοξος: Καί ὅμως! Σᾶς ἐρωτῶ. Δέχεσθε τήν ἁργίαν τῆς Κυριακῆς;

Εὐαγγελικός: Βεβαιότατα.

 Ὀρθόδοξος: Ἡ Ἁγία Γραφή ὅμως οὐδαμοῦ ὀμιλεῖ περί ἀργίας Κυριακῆς, ἀλλά μόνο περί ἀργίας τοῦ Σαββάτου.  Βλέπετε λοιπόν ὅτι δέχεσθε τήν Παράδοσιν καί εἰς τήν ἀργίαν τῆς Κυριακῆς;

............
Ὀρθόδοξος: Ἄς ἔλθωμεν εἰς τόν Πέμπτον λόγον.  Ἡ Παλαιά Διαθήκη εἶναι δύο εἰδῶν, εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐγράφη πρό Χριστοῦ καί ἡ ἄλλη ἡ ὁποία εἶναι μ.Χ.  Ἡ πρό Χριστοῦ Παλαιά Διαθήκη, ἡ ὁποία ἐγράφη ὑπό τῶν Ἁγίων ἀνδρῶν Μωϋσέως Προφητῶν κ.λ.π. εἶναι χωρίς φωνήεντα, ἔχει μόνο σύμφωνα.  Ἡ Παλαιά ὄμως Διαθήκη, ἡ ὀποία ἔγινε μ.Χ. ἔχει σύμφωνα καί φωνήεντα.  Τά φωνήεντα ἔθεσαν εἰς τό κείμενον τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης λόγιοι Ἑβραῖοι, μή πιστεύοντες εἰς τόν Χριστόν ὀνομαζόμενοι Μασωρεῖται, οἱ ὁποῖοι ἔζησαν ἀπό τοῦ 7ου -10 ου αἰῶνος μ.Χ. Οὗτοι ἐφωνηέντισαν τό παλαιόν Ἐβραϊκόν κείμενον βάσει τῆς προφορικῆς παραδόσεως, ἡ ὁποία ὑπῆρχε μέχρι τῆς ἐποχῆς των, ὠνομάσθησαν δέ Μασωρεῖται διότι Μασώρ ἑβραϊστί σημαίνει παράδοσις.
Ὅλοι Εὐαγγελικοί καί Ὀρθόδοξοι ἔχομεν ὡς κείμενον τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ὄχι τό Παλαιόν, τό ὁποῖον δέν εἶχε φωνήεντα καί τό ὁποῖο ἐγράφη ὑπό τῶν Ἁγίων ἀνδρῶν, ἀλλά τό νέον τό ὁποῖον ἐφωνηεντίσθη μετά Χριστόν ὑπό Ἐβραίων μή πιστευόντων εἰς τόν Χριστόν, οἱ ὁποῖοι ἔζησαν ὡς εἴπομεν κατά τόν 7 ον -10 ον αἰῶνα. Ἑπομένως δεχόμεθα τήν ἑβραϊκήν παράδοσιν σχετικῶς μέ τήν Παλαιάν Διαθήκην, ἡ ὁποία παράδοσις ὑπῆρχε μέχρι τοῦ 7 ου -10 ου αἰῶνος μετά Χριστόν.  Βλέπετε λοιπόν ὄτι οἱ Εὐαγγελικοί λέγετε, ὄτι ἀπορρίπτετε τήν παράδοσιν ἐνῷ δέχεσθε αὐτήν;
Ἀλλά τό τρομερώτερον εἶναι τοῦτο: Δέχεσθε τήν Ἑβραϊκήν παράδοσιν μέχρι τοῦ 10 ου αἰῶνος μετά Χριστόν σχετικῶς μέ τήν ἐρμηνείαν τήν ὁποίαν δίδει ὁ φωνηεντισμός τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ὑπό Ἐβραίων μή πιστευόντων εἰς τόν Χριστον καί ἀρνεῖσθε τήν παράδοσιν τῆς Ἐκκλησίας, ἡ ὁποία ἔχει ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι πιστεύουσιν εἰς τόν Χριστόν κάι ἡρμήνευσαν τήν Καινήν Διαθήκην!  Μέ λίγα λόγια δέχεσθε τήν  Ἑβραϊκήν παράδοσιν εἰς τήν ἑρμηνείαν τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ἀρνεῖσθε δέ τήν Χριστιανικήν παράδοσιν εἰς τήν ἑρμηνείαν τῆς Καινῆς Διαθήκης.

Εὐαγγελικός: Αὐτό δέν τό ἐγνώριζον.

Ὀρθόδοξος: Καί τώρα θά μοῦ ἐπιτρέψῃς νά σοῦ ἀνακεφαλαιώσω τούς λόγους, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀναγκάζουν νά παραδεχθῶμεν βάσει τῆς Ἁγίας Γραφῆς τήν Ἱεράν Παράδοσιν. Καί πρῶτον εἶναι ἡ Ἀποστολική διαδοχή τήν ὁποίαν ἔχομεν ἡμεῖς καί ὄχι σεῖς.  Μαθ. 28,20.  Δεύτερον ἡ ἑνότης τήν ὁποίαν ηὐχήθη ὁ Κύριος εἰς τήν ἀρχιερατικήν Του προσευχή Ἰωάν. 17,20 εὐοδοῦται ὑφ’ ἡμῶν τῶν Ὀρθοδόξων, οἱ ὀποῖοι ἔχομεν Ἁγίαν Γραφήν καί Ἱεράν Παράδοσιν.  Τρίτον. Ἠ θεοπνευστία τῶν βιβλίων τῆς Καινῆς Διαθήκης μετεδόθη εἰς ἡμᾶς διά τῆς Ἰερᾶς Παραδόσεως.  Καί τέταρτον ἡ Ἱερά Παράδοσις εἶναι ἐκείνη, ἠ ὁποία ὥρισεν ποῖα ἐκ τῶν ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ ἔχουσι προσωρινόν χαρακτῆρα καί ποῖα θά θά ἔχουν αἰώνιον κῦρος.  Καί πέμπτον ἡ Παράδοσις τῶν Ἑβραίων ἐν τῇ Π. Διαθήκη εἶναι συνυφασμένη μετ’ αὐτῆς καί δέχεσθε ταύτην.
Ἰδοῦ πῶς ἀποδεικνύεται ἡ Ἱερά Παράδοσις διά τῆς Ἁγίας Γραφῆς.

Ὁ Εὐαγγελικός ἐν νευρικότητι καί ἐν ταραχῇ ἐγείρεται ἐκ τῆς θέσεώς του καί μέ καταφανῆ  τ ρ έ μ ο υ σ α ν   ἔ κ φ ρ α σ ι ν  λέγει: σᾶς καταγέλλω ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, διότι δέν δέχεσθαι τόν λόγον τοῦ Κυρίου. (Δημιουργεῖται θόρυβος).

Ὁ Ὀρθόδοξος διατάσσει τήν Εὐαγγελικόν νά ἠρεμήσῃ καί νά ἀνακαλέσῃ τά περί καταγγελίας, διότι εἴπομεν νά συζητήσωμεν καί ὄχι νά ἀλληλοκαταγγελθῶμεν.  Ἡ συζήτησις ἔπεραιτώθη ἀφοῦ ὀ Εὐαγγελικός ἀνακάλεσε τά περί καταγγελίας του κ.λ.π.

 

 

ΘΕΜΑ 2ον:  «Περί Ἐκκλησίας»

 

Ὀρθόδοξος: Ἐπιθυμεῖτε Κύριε νά ὁμιλήσωμεν καί περί ἐκκλησίας;

Εὐαγγελικός: Εὐχαρίστως.  Μέ βάσιν ὅμως τήν Ἁγίαν Γραφήν.

Ὀρθόξος: Βεβαίως.  Καί σᾶς ἐρωτῶ.  Δύνασθε βάσει τῆς Ἁγίας Γραφῆς νά ὁρίσητε τί εἶναι ἐκκλησία;

Εὐαγγελικός: Ἐκκλησία σημαίνει συνάθροισιν, μίαν κοινωνίαν ἀνθρώπων. Ἑπομένως ἐκκλησία χριστιανική σημαίνει συνάθροισις, κοινωνία ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουσι εἰς τόν Χριστόν.

Ὀρθόδοξος: Καί ὅμως!  Τό χαρακτηριστικό τῆς πίστεως εἰς Χριστόν δέν εἶναι τόν μόνον τό ὁποῖον ἀποτελεῖ τήν ἔννοιαν τῆς ἐκκλησίας.  Βάσει τῆς Ἁγίας Γραφῆς εἶναι δύο ἄλλα στοιχεῖα τῆς ἐκκλησίας σπουδαῖα, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξάγεται τρίτον τι σπουδαιότερον στοιχεῖον.  Ταῦτα δέν ἔχετε σεῖς οἱ Εὐαγγελικοί ἀλλά μόνον ἡμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι. 

Εὐαγγελικός: Ποῖα εἶναι τά στοιχεῖα αὐτά;

Ὀρθόδοξος: Πρῶτον: Ἡ ἐκκλησία δέν εἶναι ἁπλῆ συνάθροισις κοινωνία τις, ὡς νομίζετε σεῖς, «μπουλοῦκι- ἀσκέρι», ἀλλά ὠργανωμένη κοινωνία μέ Ἀποστόλους, Ἐπισκόπους ἤ Πρεσβυτέρους, Διακόνους καί λαόν.  Καί ἰδοῦ. Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος λέγει πρός τούς πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας τῆς Ἐφέσου: «Προσέχετε ἑαυτοῖς καί παντί τῷ ποιμνίῳ ἐν ᾧ ὑμᾶς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον ἔθετο
ἐπισκόπους ποιμαίνειν τήν ἐκκκλησίαν τοῦ Θεοῦ, ἥν περιεποιήσατο  διά τοῦ αἵματος τοῦ ἰδίου». Πραξ. 20, 28.
Ἐξ αὐτοῦ φαίνεται, ὅτι ἐν τῇ Ἀποστολική ἐκκλησίᾳ ὑπῆρχον ἐκτός τῶν Ἀποστόλων βάσει τοῦ χωρίου τούτου δύο ἄλλα εἴδη ἀνθρώπων, οἱ Πρεσβύτεροι ἤ Ἐπίσκοποι καί τό ποίμνιον, ἤτοι διοικοῦντες καί διοικούμενοι. Ὁ ἴδιος ὁ Ἀπόστολος Παῦλος εἰς τήν πρός Φιλιππησίους ἐπιστολήν 1,1 ὁμιλεῖ καί περί διακόνων λέγων: «σύν ἐπισκόποις καί διακόνοις». Ὁ αὐτός εἰς τήν Α΄Τιμ. 3,2.8 ὁρίζει τά προσόντα τῶν διακόνων.
Ἑπομένως ἡ Ἀποστολική Ἐκκλησία εἶχε πλήν τῶν Ἀποστόλων, πρεσβυτέρους καί διακόνους.  Εἰς τήν Α΄ Τιμοθ.4,22 καί εἰς τήν πρός Τίτ. 1,6 θέλει ὁ ἴδιος ὁ Ἀπόστολος ἡ ὀργάνωσις αὕτη τῶν πρεσβυτέρων καί διακόνων νά συνεχισθῆ διά χειροτονίας καί μετά προσοχῆς λέγων εἰς μέ τόν Τιμόθεον Α΄ 4,22 «χεῖρας ταχέως μηδενί ἐπιτίθει», τόν δέ Τίτον διατάσσει «ἵνα καταστήσῃ κατά πόλιν Πρεσβυτέρους» ἀσφαλῶς καί διακόνους.  Οἱ Εὐαγγελικοί δέν ἔχετε ὠργανωμένην τοιαύτην έκκλησίαν μέ Ἐπισκόπους, πρεσβυτέρους, διακόνους.  Ἑπομένως ἡ ἐκκλησία σας δέν εἶναι ἀποστολική. Ἡμεῖς ὅμως οἱ ὀρθόδοξοι ἔχομεν ἐπισκόπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τήν θέσιν τῶν παλαιῶν Ἁποστόλων, Πρεσβυτέρους οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τήν θέσιν τῶν παλαιῶν Ἐπισκόπων ἤ πρεσβυτέρων καί διακόνους. Ἑπομένως ἡ Ἐκκλησία μας εἶναι Ἀποστολική.

Εὐαγγελικός: Βεβαίως, ἔχομεν καί ἡμεῖς τούς Ἀποστόλους μας, ὠργανωμένην κοινωνίαν.

Ὀρθόδοξος: Ἔχετε βαθμους ἐν τῇ ὠργανωμένῃ σας κονωνία;

Εὐαγγελικός: Βαθμούς δέν ἔχομεν.

Ὀρθόδοξος: Πῶς ὑπάρχει ὠργανωμένη κοινωνίαν ἄνευ βαθμῶν;  Οἱ Ἀπόστολοι εἰς τήν ἐποχήν των εἶχον τοιαύτην ὠργάνωσιν, ὥστε ἡ Ἀποστολική Σύνοδος (Πραξ. 15, 22-29) ἐξέδωκε ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἔγινε σεβαστή ἀπό τούς χριστιανούς, ὅπου ἀπευθύνεται. Ἔχετε σεῖς τοιαύτην ὠργάνωσιν: Νομίζω ὄχι, διότι ἡ Ἐκκλησία σας ὀνομάζεται ἐλευθέρα Εὐαγγελική Ἐκκλησία. «Ἐλευθέρα» σημαίνει ἀνεξάρτητος πάσης ἄλλης ἔξωθεν αὐτῆς κυριαρχίας.  Αἱ ἐκκλησίαι ὅμως τῆς «κατά Ἀντιόχειαν καί Συρίαν καί Κιλικίαν» περιοχῆς ὑπήκουσαν εἰς τήν ἀπόφασιν τῆς Ἀποστολικῆς Συνόδου (πραξ. 15, 29).

Εὐαγγελικός: Τοιαύτην ἐκκλησίαν οὕτως ὠργανωμένην, ὡς ἀναφέρετε, δέν ἔχομεν.  Θά ἤθελα ὅμως νά ἤκουον καί τά ἄλλα δύο συστατικά τῆς ἐκκλησίας βάσει τῆς Ἁγίας Γραφῆς κατά τήν ἀντίληψίν σας, ἵνα ἔλθω κατόπιν καί σᾶς εἴπω τήν γνώμην μου περί Ἐκκλησίας.

Ὀρθόδοξος: Δεύτερον στοιχεῖον τῆς ἐκκλησίας εἶναι τό ἀκατάλυπτον αὐτῆς.  Ὁ Κύριος λέγει εἰς τόν Ἀπόστολο Πέτρον: «Σύ εἶ Πέτρος΄ ἐπί ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομήσω μου τήν ἐκκλησίαν καί πύλαι Ἅδου οὐ κατισχύουσιν αὐτῆς» Ματθ. 16,18.  Εἶναι ἐκτός πάσης ἀμφιβολίας, ὄτι ἡ προηγουμένως ἀναφερθεῖσα ὠργανωμένη κοινωνία χριστιανική ἐξ ἐπισκόπων, πρεσβυτέρων, διακόνων καί λαοῦ θά εἶναι ἀκατάλυτος, ὥστε καί πύλαι Ἅδου, ἤτοι αἱ πλέον καταχθόνιαι δυνάμεις, δέν θά δυνηθῶσιν νά καταστρέψωσιν τήν ὠργανωμένην ταύτη χριστιανικήν κοινωνίαν.  Καί πράγματι! Ἐάν ἀνοίξητε τήν ἱστορίαν, θά ἴδητε, ὅτι ἡ χριστιανική ὀρθόδοξος ἐκκλησία ὠργανωμένη ὑπό ἐπισκόπων, πρεσβυτέρων καί διακόνων δέν κατεστράφη ἀλλά διαρκεῖ μέχρι σήμερον παρ’ ὅλους τούς διωγμούς πού ὑπέστη.  Σεῖς ὅμως οἱ Εὐαγγελικοί ὄχι μόνον δέν ἔχετε ἐκκλησίαν ὠργανωμένην, ὡς εἴπομεν ἀνωτέρω, ἀλλά ἀνεφάνητε τόν 16ον αἰῶνα μ.Χ. Ἑπομένως ἐπί 1500 ἔτη δέν ὑπῆρχεν ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ δι’ ὑμᾶς παρά τήν ρητήν ἐντολήν τοῦ Κυρίου ὅτι «καί πύλαι Ἅδου οὐ κατισχύουσιν αὐτῆς».  Καί ἐάν θελήσητε νά μᾶς δείξητε ὑποτυπώδη τινά ὀργάνωσιν τῆς ἐκκλησίας σας ὁμοίαν πρός τήν Ἀποστολικήν ἐποχήν μέ Ἀποστόλους λ.χ. καί τά τοιαῦτα, τά 1500 ἔτη κατά τά ὁποῖα δέν ὑπήρχετε, εἶχε δι’ ὑμᾶς καταλυθῆ ἡ ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ παρά τήν ἀντίθετον βεβαίωσιν τοῦ Κυρίου ὅτι «καί πύλαι Ἅδου οὐ κατισχύσουσιν τῆς ἐκκλησίας».  Δέν εἶναι ἔτσι κύριε Εὐαγγελικέ;  Πού εἶναι τό ἀκατάλυτον τῆς Ἐκκλησίας σας;

 

Εὐαγγελικός: Δείξατέ μου καί τό τρίτον στοιχεῖον τῆς ἐκκλησίας κατά τήν γνώμην σας καί κατόπιν θά σᾶς εἴπω καί ἐγώ τήν γνώμην μου.

Ὀρθόδοξος: Τό τρίτον στοιχεῖον τῆς ἐκκλησίας εἶναι, ὅτι αὕτη κατέχει τήν ἀλήθειαν.  Τοῦτο μᾶς τό ἀναφέρει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος εἰς τήν Α΄ Τιμοθ. 3,15 «ὄτι ἡ ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ ζῶντος» εἶναι «στῦλος καί ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας». Ἐξ αὐτοῦ φαίνεται, ὅτι ἡ ἀνωτέρω ἀναφερθεῖσα ὠργανωμένη καί ἀκατάλυτος ἐκκλησία εἶναι διδάσκαλος τῆς ἀλήθειας. Ὁ Κύριος δίδει τόσην σημασίαν εἰς τήν ἐκκλησίαν, ὤστε λέγει: «Ἐάν ὁ ἀδελφός σου παρακούσῃ τῆς ἐκκλησίας ἔστω σοι ὥσπερ ὁ Ἐθνικός καί ὁ Τελώνης» ἤτοι πάντα μή πειθόμενον εἰς την ἐκκλησίαν πρέπει νά ἀποφεύγωμεν οἱ Χριστιανοί, ὅπως ἀπέφευγον οἱ Ἰουδαῖοι τούς ἁμαρτωλούς Τελώνας καί τούς ἀσεβεῖς εἰδωλολάτρας.  Κατά συνέπειαν σεῖς οἱ Εὐαγγελικοί, οἰ ὁποῖοι δέν ἔχετε οὔτε ὠργανωμένην ἐκκλησίαν οὔτε ἀκατάλυτον τοιαύτην δέν ἔχετε τόν στῦλον καί τό ἐδραίωμα τῆς ἀληθείας.  Ἡμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι ἔχομεν ὠργανωμένην καί ἀκατάλυτον ἐκκλησίαν μέ κανονικούς διαδόχους ἀπό τῆς Ἀποστολικῆς ἐποχῆς, ἄρα ἡμεῖς ἔχομεν τήν ἀλήθειαν. Ἰδού τά δύο στοιχεῖα τῆς ἐκκλησίας ὀργάνωσις καί ἀκατάλυτον, τά ὁποῖα δεικνύουσιν τήν ἀληθινήν ἐκκλησίαν, ταμιοῦχον τῆς χάριτος καί διδάσκαλον τῆς ἀληθείας, τά ὁποῖα ἔχομεν ἡμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι καί οὐχί σεῖς οἱ Εὐαγγελικοί.

Εὐαγγελικός: Ἡ ἐκκλησία δι’ ἐμέ ὡς λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος εἶναι ἔνδοξος μή ἔχουσα σπῖλον ἤ ρυτίδα ἤ τι τῶν τοιούτων, ἀλλ’ ἵνα ᾖ ἁγία καί ἄμωμος»Ἐφεσ. 5,27.  Εἰς τάς διαφόρους ὄμως ὁρατάς ἐκκλησίας, Ὀρθοδόξοξον, Καθολικήν, Διαμαρτυρομένην βλέπω ἀρκετά μέλη της, τά ὁποῖα ζοῦν βίον τοῦτον, ὥστε ὄχι σπῖλον καί ρυτίδα ἔχουν καί δίδουν ἀλλά εἶναι μεγάλοι ἐγκληματίαι.  Πῶς θά δεχθῶ, ὅτι αὐτά εἶναι μέλη τῆς ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ;  Προτιμῶ λοιπόν τήν ἀόρατον ἐκκλησίαν, τῆς ὁποίας τά μέλη ἄγνωστα ὄντα εἰς ἡμᾶς, γνωστά εἶναι μόνον εἰς τόν Θεόν.  Ταῦτα ἀγωνίζονται νά μή ἔχωσι σπῖλον ἤ ρυτίδα εἴτε ἀνήκουν οὗτοι εἰς τήν Ὀρθόξοξον ἤ εἰς τήν Διαμαρτυρομένην, ἤ εἰς τήν Καθολικήν ὁρατήν ἐκκλησίαν.

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως τά στοιχεῖα τῆς πραγματικῆς ἐκκλησίας δι’ ὑμᾶς τούς Εὐαγγελικούς εἶναι 3: α) ἀόρατος, β) ἄμωμα τά μέλη της καί γ) ἡ ἐκκλησία αὕτη εἶναι ἀδιάφορος εἰς αἱρέσεις.

Εὐαγγελικός: Βεβαιότατα, διότι αὐτά μᾶς λέγει τό Πνεῦμα τό Ἅγιο διά τοῦ Ἀποστόλου Παύλου εἰς τό ἀνωτέρω ἀναφερθέν χωρίον Ἐφ. 5,27 νά εἶναι ἄμωμος ἡ πραγματική ἐκκλησια εἰς τόν βίον.

Ὀρθόδοξος: Ἄς ἐξετάσωμεν ἕνα ἕκαστον χωριστά.  Καί πρῶτον τό περί αἱρέσεων.  Αἱ διάφοροι αἱρέσεις, αἱ ὁποῖαι χωρίζουσι τά διαφόρους ὁρατάς ἐκκλησίας, δέν εἶναι ἐμπόδιον σωτηρίας; Ἡ αἵρεσις δέν κλονίζει τά θεμέλια τῆς ἀληθινῆς ἐκκλησίας;

Εὐαγγελικός: «Πᾶν πνεῦμα, ὅ ὁμολογεῖ Ἰησοῦν Χριστόν, ἐν σαρκί ἐληλυθότα ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστί». Α΄Ἰωαν. 4,3. Ὁπουδήποτε λοιπόν χριστιανός τις κι’ ἄν ἀνήκῃ, ἐάν ὁμολογῇ Χριστόν, εἶναι σεσωσμένος.

Ὀρθόδοξος: Αὐτή ἡ ὁμολογία τοῦ Χριστοῦ ἑλθόντος ἐν σαρκί εἶναι μία ἀλήθεια ὄχι ὅμως καί πᾶσα ἡ ἀλήθεια.  Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὅμως τονίζει ρητῶς τό ἐφάρματον καί περί πολλῶν αἱρέσεων. «Αἱρετικόν ἄνθρωπον μετά πρώτην και δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ, εἰδώς ὅτι ἐξέστραπται οὗτος καί ἁμαρτάνει ὤν αὐτοκατάκριτος». Τίτ.3,10. Ἑπομένως ὄχι μόνον ὁ ἔχων φαῦλον βίον ἔχων σπίλον καί ρυτίδα ἁμαρτάνει, ἀλλά καί ὁ αἱρετικός.  Οὗτος «ἐξέστραπται», ἔχει πάθει διαστροφήν καί «ἁμαρτάνει». Ἐπίσης εἰς τήν πρός Γαλάτας ἐπιστολήν 5,20 ὁ Παῦλος ὀνομάζει τάς αἱρέσεις ἔργα σαρκός λέγων: «φανερά ἐστι τά ἔργα τῆς σαρκός, ἅτινα ἐστί πορνεία, ἀκαθαρσία, διχοστασία, α ἱ ρ έ σ ε ι ς». Ἐπίσης ὁ Ἀπόστολος Πέτρος εἰς τήν Β΄ ἐπιστολήν 2,1 ὁμιλεῖ περί ψευδοδιδασκάλων, «οἵτινες παρεισάξουσιν α ἱ ρ έ σ ε ι ς ἀπωλείας... ἐπάγοντες ἑαυτοῖς ταχινήν ἀπώλειαν». Ἀφοῦ λοιπόν αἱ αἱρέσεις συμπεριλαμβάνονται εἰς τά ἔργα τῆς σαρκός καί ἐπιφέρουν ταχινήν ἀπώλειαν, πῶς νομίζετε σεῖς οἱ Εὐαγγελικοί, ὄτι μόνον ὁ φαῦλος βίος εἶναι μακράν τῆς ἀληθινῆς ἐκκλησίας και οὐχί ἡ αἵρεσις καί ἑπομένως δύναται τις νά ζῇ εἰς οἰανδήποτε ὁρατήν ἐκκλησίαν, ἡ ὁποία χωρίζεται ἀπό ἄλλης διά αἰρέσεως καί σώζεται ἀρκεῖ νά ἔχῃ βίον μόνον καλόν;

Εὐαγγελικός: Γραφικῶς εἶναι αὐτά σωστά.  Εἶναι δυνατόν ὅμως λογικῶς νά δεχθῶμεν, ὅτι μόνο οἱ ὀρθόδοξοι θά σωθῶσι καί οἱ ἄλλοι θά ἀπολεσθῶσι;

Ὀρθόδοξος:  Ἐνταῦθα δέν ὁμιλοῦμεν ποῖος θά σωθῇ καί ποῖος θά κολασθῇ.  Αὐτό ἀφορᾷ τόν Θεόν.  Ἐδῶ ὁμιλοῦμεν περί ἀληθείας ἤτοι πραγματικῆς ἐκκλησίας καί περί ψευδοῦς, πλανωμένης δι’ αἱρέσεως ἐκκλησίας.

Εὐαγγελικος:  Ὥστε ὑπάρχει διαφορά μεταξύ ἀληθοῦς πραγματικῆς ἐκκλησίας καί σωτηρίας;

Ὀρθόδοξος: Ἀσφαλῶς. Ἡ ἀληθινή και πραγματική ἐκκλησία δέν εἶναι ἡ μόνη ὁδός τῆς σωτηρίας ἀλλά ἡ μόνη ἀ σ φ α λ ή ς ὁδός σωτηρίας. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ἐν τῇ πραγματικῇ ἐκκλησία, εἶναι ἀσφαλής. Ὁ ἐκτός τῆς πραγματικῆς ἐκκλησίας χριστιανός δέν εἶναι ἀσφαλής εἰς σωτηρίαν. Ἕν παράδειγμα: Ἐπί ἀνταρτοκαρατίας μία ὑπῆρχε ἀσφαλής συγκοινωνία Καλαμῶν -Ἀθηνῶν ἡ διά τῆς τεθωρακσμένης φάλαγγος. Ὑπῆρχον βεβαίως καί ἄλλα μονοπάτια, διά τῶν ὁποίων μετέβαινον οἱ ἄνθρωποι ἐκ Καλαμῶν εἰς Ἀθήνας. Δέν ἦσαν ὅμως ἀσφαλῆ.  Διά τῆς διακρίσεως ταύτης τιμῶμεν τήν ἀξίαν τῆς ἀλήθειας, διότι ἀποδίδομεν εἰς αὐτήν τήν ἀσφαλή ὁδόν σωτηρίας, εἴμεθα ὅμως εὐσπλαγχνικοί  πρός τούς πλανωμένους, διότι δεχόμεθα, ὅτι ἡ ἀληθινή ἐκκλησία δέν εἶναι ἡ μόνη ὁδός ἀλλά ἡ μόνη ἀσφαλής ὁδός σωτηρίας. Ἄλλως τε καί σεῖς παρ’ ὅλον πού δέχεσθε, ὄτι πραγματική ἐκκλησία εἶναι ἀόρατος ἀποτελούμενη ἐκ καλῶν χριστιανῶν ἀνηκόντων εἰς ὀρθόδοξον, καθολικήν, εὐαγγελικήν δέν παύετε νά μάχεσθε διά τᾶς Εὐαγγελικάς σας ἀρχάς. Ἀγωνίζεσθε, διότι νομίζετε, ὄτι σεῖς ἔχετε τήν ἀλήθειαν, τήν ἀσφαλῆ ὁδόν σωτηρίας.  Δέν εἶναι ἔτσι;

Εὐαγγελικός: Διά τοῦ τρόπον αὐτοῦ ἀμβλύνεται βεβαίως ἡ ὀξύτης, χαμηλώνει τό Σινικόν τεῖχος τῶν ὁρατῶν ἐκκλησιῶν λογικῶς.  Πῶς θά ἀποδειχθῇ Γραφικῶς τό ὁρατόν τῆς Ἐκκλησίας;

Ὀρθόδοξος: Οὕτω ἄς ἔλθωμεν εἰς τό δεύτερον στοιχεῖον τῆς ἐκκλησίας, τό ὁρατόν.  Ὅταν ὁ Κύριος συνιστᾷ διά τήν ἀδελφικήν συνεννόησιν τῶν χριστιανῶν τό «εἰπέ τῇ ἐκκλησίᾳ»Ματθ. 18,17, τί σημαίνει αὐτό; Ὅτι πρόκειται ἀσφαλῶς περί ὁρατῆς ἐκκλησίας. Ὅταν ὁ Ἀπόστολος Παῦλος λέγῃ εἰς τούς Ἐπισκόπους τῆς Ἐφέσου: «Προσέχετε ἑαυτοῖς καί τῷ ποιμνίῳ ἐν ὧ ἔθετο ὑμᾶς τό Πνεῦμα Ἅγιον ποιμαίνειν τήν ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ».Πραξ. 20,28 ὁμιλεῖ ἀσφαλῶς περί ὁρατῆς ἐκκλησίας, ὅπου οἱ ποιμένες γνωρίζουν τά πρόβατα καί τά πρόβατα τούς ποιμένες των. Ὅταν ὁ Ἀπόστολος Παῦλος διατάσσει τόν Τίτον καί Τιμόθεον νά χειροτονήσῃ ὡρισμένους πρεσβυτέρους καί διακόνους, ὁμιλεῖ ἀσφαλῶς περί ὁρατῆς ἐκκλησίας, εἰς τήν ὁποίαν εἶναι γνωστοί, ὡρισμένοι, ὁρατοί οἱ κυβερνῶντες τήν ἐκκλησίαν. Ὄχι μόνον Ἁγιογραφικῶς ἀλλά καί λογικῶς εἶναι ἀπαραίτητον τό ὁρατόν τῆς ἐκκλησίας, διότι ὁ Κύριος οἱ Ἀπόστολοι καί οἱ χριστιανοί εἶναι ὄχι μόνον ψυχαί ἀόρατοι ἀλλά καί σώματα ὁρατά. Δέν εἴμεθα ἄγγελοι ἀλλά καί ἄνθρωποι ὁρατοί.  Τό ὁρατόν στοιχεῖον  ἑπομένως εἶναι ἀπαραίτητον καί λογικῶς.

Εὐαγγελικός: Εἴπατε, ὅτι ἡ ἐκκλησία εἶναι ὄχι μόνον ἀόρατος ἀλλά καί ὁρατή καί αὐτή ἡ ὁρατή ἡ Ὁρθόδοξος εἶναι ἡ μόνη ἀσφαλής ὁδός σωτηρίας.  Δέν εἶναι δυνατόν ὅμως νά δεχθῶ, ὅτι πᾶς ὅστις εὑρίσκεται ἐν τῇ ὁρατή ταύτῃ ἐκκλησίᾳ, ἡ ὁποία εἶναι ἡ μόνη ἀσφαλής ὁδός σωτηρίας θά σωθῇ, διότι βλέπω εἰς τήν Ὀρθόδοξον ἐκκλησίαν πολλούς κακούς ἀνθρώπους ἐγκληματίας κ.λ.π.’

Ὀρθόδοξος: Εἶπον, ὅτι ἡ ἀληθής ἐκκλησία εἶναι ὁρατή καί ἡ μόνη ἀσφαλής ὁδός σωτηρίας. Ἐξ αὐτοῦ δέν θέλῳ νά εἴπω, ὅτι πᾶν μέλος αὐτῆς θά σωθῇ. Ὄχι.  Θά σωθῇ πᾶν γνήσιον μέλος αὐτῆς.  Τά σαπρά μέλη καί τά σκάνδαλα καί τά ζιζάνια θά βληθῶσι εἰς τήν κόλασιν, εἶναι τά νεκρά μέλη τῆς ἐκκλησίας.

Εὐαγγελικός: Παρ’ ὅλα αὐτά μένει εἰς ἐμέ ἡ ἀπορία, πῶς εἰς μίαν πραγματικήν ἐκκλησίαν εἶναι δυνατόν νά ὑπάχωσιν μέλη νεκρά καί ἁμαρτωλά παρά τήν ἐντολήν τοῦ Κυρίου, ὁ ὁποῖος, ὡς εἴπομεν, θέλει ἔνδοξον τήν ἐκκλησίαν μή ἔχουσαν σπῖλον ἤ ρυτίδα.

Ὀρθόδοξος: Αὐτό τό ὁποῖον λέγει ὁ Κύριος εἶναι ὁ ἰδανικός σκοπός, ὅπου πρέπει νά τείνωμεν.  Τό ἴδιον εἶναι, ὅταν ἐντέλλεται ὁ ἴδιος «ἔσεσεθε οὖν τέλειοι ὡς ὁ Πατήρ ὑμῶν τέλειος ἐστί» Ματθ. 5,48.  Εἶναι δυνατόν νά γίνωμεν τέλειοι, ὄπως εἶναι ὁ Θεος, ἀναμάρτητοι;  Αὐτό εἶναι ἀδύνατον.  Δέν ἕπεται ὄμως, ὄτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δέν εἶναι τέλειος ὡς ὁ Πατήρ, δέν εἶναι μέλος τῆς ἐκκλησίας.

Εὐαγγελκός: Ἔχω τήν γνώμην, ὅτι ἐντᾶυθα ὁ Κύριος θεωρεῖ μέλη τῆς ἐκκλησίας Του ὄχι ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι τέλειοι ὡς ὁ Πατήρ ἤτοι ἀναμάρτητοι, ἀλλά ὅσοι ἀγωνίζονται, ἔχουσι πνεῦμα ἀγωνισιτικόν πρός τήν τελειότητα.  Καί σᾶς ἐρωτῶ. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δέν ἀγωνίζεται, εἶναι μέλος τῆς ἐκκλησίας;

Ὀρθόδοξος: Εἶναι, ἀλλά νεκρόν.

Εὐαγγελικός: Πῶς θά ἀποδείξητε, ὅτι ἡ πραγματική ἐκκλησία ἔχει καί νεκρά μέλη;

 

 

 

ΘΕΜΑ 3ον:  «Το Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος»

 

Ὀρθόδοξος: Ἀφοῦ ἐξητάσαμεν καί ἐθέσαμεν τό διπλοῦν θεμέλιον τῆς συζητήσεώς μας, Ἁγίαν Γραφήν καί Ἱεράν Παράδοσιν, ἄς ἔλθωμεν νά ἴδωμεν βάσει αὐτῶν τάς ἄλλας διαφοράς μας. Ἄς ἀρχίσωμεν ἀπό τά μυστήρια καί εἰδικῶς ἀπό τό μυστήριον τοῦ βαπτίσματος.

Εὐαγγελικός: Εἶμαι πρόθυμος.

Ὀρθόδοξος: Ὅταν λέγετε μυστήριον τί ἐννοιεῖτε κ. Εὑαγγελικέ;

Εὐαγγελικός: Ἡ λέξις μυστήριον παράγεται ἐκ τοῦ ῥήματος μυέω καί τοῦτο ἐκ τοῦ μύω, τό ὁποῖον σημαίνει κλείω τά μάτια. Ἄρα μυστήριον εἶναι τό πρᾶγμα ἐκεῖνο, εἰς τό ὁποῖον οἱ ὀφθαλμοί τοῦ ἀνθρώπου εἶναι κλεισμένοι, δέν δύνανται δηλαδή νά ἴδωσι,νά ἐξηγήσωσι λογικῶς μυστηριώδεις τινάς ἐνεργείας, αἵτινες ἔχουσιν θείαν προέλευσιν.  Ἑπομένως μυστήριον εἶναι κάτι, τό ὁποῖον ὑπέρκειται τῆς ἀνθρωπίνης διανοίας.

Ὀρθόδοξος: Αὕτη εἶναι ἡ εὐρεῖα ἔννοια τοῦ μυστηρίου. Ἡμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι χρησιμοποιοῦμεν τήν λέξιν ταύτην, ἵνα ἐκφράσωμεν «τήν μετάδοσιν τῆς ἀοράτου θείας χάριτος δι’ ὁρατῶν σημείων». Ὀνομάζομεν δέ τήν δι’ ὁρατῶν σημείων μετάδοσιν τῆς ἀοράτου χάριτος μυστήριον, διότι ὁ τρόπος τῆς συνδέσεως ἀοράτου χάριτος καί ὁρατοῦ σημείου εἶναι μυστηριώδης, ἀκατάληπτος, μυστήριον.  Καί σᾶς ἐρωτῶ: ὑπάρχουν τοιαῦτα μυστήρια εἰς τήν Ἁγίαν Γραφήν; Ὑπάρχουν δηλαδή τρόποι, ὅπου ἡ ἀόρατος χάρις μεταδίδεται δι’ ὁρατῶν σημείων;

Εὐαγγελικός: Ἡμεῖς νομίζομεν, ὄτι μόνον διά τῆς Πίστεως ἔρχεται ἡ θεία χάρις.

Ὀρθόδοξος: Τό βάπτισμα πῶς τό θεωρεῖτε;



Εὐαγγελικός: Τό βάπτισμα εἶναι μία τελετή, ἕν σύμβολον.  Τοῦτο εἰκονίζει, συμβολίζει, δέν μεταδίδει ὅμως τήν θείαν χάριν.  Διά τοῦτο πρέπει νά γίνεται καί εἰς μεγάλην ἡλικίαν, ἵνα ἀποκτήσῃ ὁ
πιστός συνείδησιν περί αὐτοῦ.

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως, νομίζετε, ὅτι τό βάπτισμα εἶναι μόνον τελετή καί σύμβολον καί πρέπει νά γίνεται εἰς ὥριμον ἡλικίαν.

Ὀρθόδοξος: Κατά συνέπειαν αἱ διαφοραί μας εἶναι δύο εἰς τό βάπτισμα.  Πρῶτον: Ἀρνεῖσθε τοῦτο ὡς μυστήριον καί Δεύτερον ἀπορρίπτεται τόν νηπιοβαπτισμόν.


Εὐαγγελικός: Μάλιστα.

Ὀρθόδοξος: Θά ἔλθωμεν λοιπόν εἰς τήν Ἁγίαν Γραφήν καί τήν Ἱερά Παράδοσιν τάς δύο ταύτας πηγάς τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ, περί τῶν ὁποίων ὡμιλήσαμε προηγουμένως, ἵνα ἐξετάσωμεν τάς δύο ταύτας διαφοράς μας.

Εὐαγγελικός: Ὡς Παράδοσιν δέχομαι, ὡς σᾶς ἐδήλωσα προηγουμένως τήν τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων, διότι νομίζω, ὅτι κατόπιν παρεισέφρησαν ξένα στοιχεῖα, ὅπως εἶναι Λειτουργίαι, Ράσα, Πατριάρχα, Ἀρχιμανδρίται, ἐσπερινοί κ.λ.π. τά ὁποία δέν ὑπάρχουν εἰς τήν Ἁγίαν Γραφήν.

Ὀρθόδοξος: Ὁ Χριστός ὅμως δέν εἶπε ὅτι ἡ Ἐκκλησία Του θά ὑπάρχῃ μέχρι τοῦ 4ου αἰῶνος ἀλλά «πάσας τάς ἡμέρας μέχρι συντελείας τοῦ αἰῶνος». Ἐπλανήθη  λοιπόν ὁ Κύριος διά 1000 καί πλέον ἕτη ἀπό τοῦ πέμπτου αἰῶνος μέχρι τοῦ 16ου πού ἀνεφάνητε σεῖς;

Εὐαγγελικός: Σωστό εἶναι αὐτό πού λέγεις.  Δέν εἶναι δυνατόν ὁ Κύριος νά ἐπλανήθη διά 1000 ἕτη.  Πῶς ὅμως μπορῶ νά δεχθῶ Ἀρχιμανδρίτας, Πρωτοσυγκέλλους, Πατριάρχας, ράσα, Λειτουργίας, Παρακλήσεις κ.λπ. τά ὁποῖα δέν ὑπάρχουν ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ; Ἔχουν αὐτά Ἀποστολικήν διαδοχήν;

Ὀρθόδοξος: Ἡ ἐκκλησία τήν ὁποίαν ἵδρυσε ὁ Κύριος εἶναι θεία καί ἀνθρωπίνη.  Εἶναι θεία, διότι ὁ ἱδρυτής της εἶναι Θεός.  Εἶναι ἀνθρώπινη, διότι τό ὑλικόν της εἶναι ἄνθρωποι. Ὡς θεία ἡ ἐκκλησία ἔχει μέσα της κάτι τό ἀμετάβλητον ὡς ἀνθρώπινη ἔχει κάτι τό μεταβλητόν.  Ἀμετάβλητον εἶναι ἡ ψυχή της (τά δόγματα καί ἡ ἠθική). Ἰδοῦ ἡ καθαρά παράδοσις.  Μεταβλητόν εἶναι αἱ ἐξωτερικαί ἐκδηλώσεις λατρείας.  Ὅπως δηλαδή πᾶς ὀργανισμός ἔχει κάτι τό μόνιμον διά τοῦ ὁποίου συνδέεται μέ τό παρελθόν, τήν ἀρχαιότητα ὥστε δέν ἐξέρχεται τοῦ εἴδους εἰς τό ὁποῖον ἀνήκει, ἔχει καί κἄτι τό μεταβλητόν, διότι ἐξελίσσεται λαμβάνει νέας μορφάς ἐξωτερικάς καί οὕτω συνδέεται μέ τό ἑκάστοτε παρόν, τό μέλλον, οὕτω καί ἡ ἐκκλησία ὡς ζῶν ὀργανισμός ἔχει ἀρχαιότητα, παρελθόν, ἀλλά καί ἐξέλιξιν, μέλλον. Τό πρῶτον ἐσωτρικόν ὄν εἶναι ἀμετάβλητον δόγματα καί ἠθική, τό ἄλλο ἐξωτερικῶς μεταβλητόν ἡ ἐξωτερική λατρεία. Ἡ διπλῆ σύστασις ἀπό παρελθόν καί μέλλον ἤτοι ἀρχαιότητα καί ἐξέλιξιν, ἀμετάβλητον καί μεταβλητόν εἶναι ἴδιον παντός ὀργανισμοῦ.  Μόνον τά νεκρά σώματα αἱ μούμιαι ἔχουν παρελθόν μόνον ἤτοι μόνον ἀρχαιότητα καί καθόλου ἐξέλιξιν.

Εὐαγγελικός: Λογικόν εἶναι αὐτό.  Εἶναι ὅμως καί Γραφικόν; Στηρίζεται εἰς τήν Ἁγίαν Γραφήν;

Ὀρθόδοξος: Βεβαίως. Ἡ Ἁγ. Γραφή μᾶς λέγει διά τόν Κύριον ὄτι «προέκοπτε σοφία καί ἡλικίᾳ» ἤτοι ἐξλισσετο φυσιολογικῶς ὅπως πᾶς ἄνθρωπος.  Οὕτω ἡ ἀτρίχωτος παιδική του μορφή ἐγίνετο κατά τήν ἐφηβικήν ἡλικίαν τριχωτή, ἡ παιδική του φωνή μεταβάλλετο σιγά-σιγά εἴς ἀνδρικήν, ἡ μικρά παιδική του ἐνδυμασία ἐγίνετο μεγάλη ἀνδρική καί ἡ προτέρα προσωνυμία παῖς Ἰησοῦς ἐγίνετο βραδύτερον Κύριος Ἰησοῦς.  Παρ’ ὅλην τήν πολλαπλῆν τοιαύτην ἐξωτερικήν ἐξέλιξιν τοῦ σώματος τοῦ Κυρίου οὐδεμία ἐσωτερική μεταβολή τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ ἐγένετο.  Διατί δέν δύναται νά γίνῃ ἐξωτερικῶς τό ἴδιον καί εἰς τήν ἐκκλησίαν Του, ὥστε ἠ ἄλλοτε ἀτρίχωτος ὄψις τῆς κώμης τῶν ἱερέων νά γίνῃ κατόπιν τριχωτή μαλλιά- γένεια, ἡ μικρά ἄλλοτε ἐνδυμασία νά γίνεται τώρα μακρά, ράσα, ἡ ἁπλῆ ἄλλοτε προσωνυμία ἅγιος νά μεταβληθῇ εἰς Ἀρχιμανδρίτη, ἡ ἁπλῆ ἄλλοτε τελετουργική φωνή τοῦ Κυριακοῦ δείπνου νά γίνῃ τώρα λειτουργική μουσική; Πᾶς ὀργανισμός ἔχει τήν ἐξέλιξίν του.  Μόνον τά νεκρά σώματα ἐπαναλαμβάνω αἱ μούμιαι δέν ἔχουν.  Ἡ ἐκκλησία ἐξειλίθχη ἐξωτερικῶς, ἐσωτερικῶς ἔμεινε ἴδια.  Ἄν καί τόσον λογικῶς λοιπόν ὅσον καί Γραφικῶς εὐσταθοῦν τά παρησφρήσαντα ὅπως εἴπατε μή ἁγιογραφικά στοιχεῖα καί ἑπομένως ἐκκλησία ὑπάρχει καί μετά τόν 4ον αἰῶνα «πάσας τάς ἡμέρας», ἐγώ θά σοῦ κάμω τήν χάριν νά πάρω τούς 4 πρώτους αἰῶνας ὡς παράδοσιν διά τό θέμα τοῦ βαπτίσματος.

 

1ον Το Βάπτισμα ώς Μυστήριον

 

Ὀρθόδοξος: Ὀνομάζομεν τό βάπτισμα μυστήριον, ὡς εἴπομεν, διότι διά τοῦ ὁρατοῦ ὕδατος μεταδίδεται κατά τρόπον μυστηριώδη ἡ Θεία Χάρις, ἀρνητικῶς μέν ὡς ἄφεσις ἁμαρτιῶν, θετικῶς δέ ὡς πλήρωσις διά τῆς Θείας Χάριτος. Ἐπομένως τό βάπτισμα καθ’ ἡμᾶς δέν εἶναι τύπος τις ἀλλά μέσον μεταδόσεως τῆς θείας χάριτος.  Σεῖς ὅμως νομίζετε, ὄτι εἶναι σύμβολον καί τύπος.  Κατά συνέπειαν σεῖς θεωρεῖτε τό βάπτισμα τύπον, ἡμεῖς δέ οἰ Ὀρθόδοξοι φορέα τῆς θείας χάριτος.  Δύνασθε νά κάμητε τήν διάκρισιν τύπου καί φορέως κ. Εὑαγγελικέ;

Εὐαγγελικός: Δεν δύναμαι νά σᾶς δώσω ἀπάντησιν.  Κάμετε σεῖς τήν διάκρισιν ταύτην καί ἐγώ θά κρίνω.

Ὀρθόδοξος: Τύπος ἤ σύμβολον εἶναι ἐκεῖνο, τό ὁποῖο εἰσάγει εἴς τινα οὐσίαν καί πραγματικότητα. Ὅταν ὅμως ἔλθῃ ἡ πραγματικότητα αὕτη, ἡ οὐσία, ὁ τύπος καί το σύμβολον εἶναι περιττά.  Καί καλλίτερον: τύπος καί σύμβολον εἶναι ἡ σκιά ἑνός σώματος, οὐσία καί πραγματικότης εἶναι αὐτό τό σῶμα. Ἐπί παραδέιγματι.  Εἰς τήν Παλαιάν Διαθήκην ἔχομεν πολλά τοιαῦτα σύμβολα καί τύπους, ὅπως εἶναιὁ ὄφις ὁ χαλκοῦς, ἡ περιτομή, οἱ θυσίαι κ.λ.π.  Ταῦτα ἦσαν σκιαί, σύμβολα καί τύποι τοῦ Χριστοῦ. Ὅταν ὅμως ἦλθε τό σῶμα, ὁ Χριστός, ἔπαυσαν αἱ σκιαί, οἱ τύποι οὗτοι.  Τοιοῦτοι εἶναι καί τό
βάπτισμα; Ποίαν γνώμην ἔχετε κ. Εὐαγγελικέ;

Εὐαγγελικός: Περιμένων τήν ἰδικήν σας γνώμην.

Ὀρθόδοξος: Ἐγώ δέχομαι, ὅτι τό βάπτισμα εἶναι φορεύς τῆς θείας χάριτος. Ἄς ἔλθωμεν, ἵνα ἀποδείξωμεν, ὅτι τό βάπτισμα δέν εἶναι τύπος ἀλλά φορεύς τῆς θείας χάριτος.  Καί πρῶτον ἄς ἴδωμεν τήν Ἁγίαν Γραφήν.  Εἰς τάς Πράξεις 2,38 μετά τόν λόγον τοῦ Ἀποστόλου Πέτρου κατά τήν Πεντηκοστήν, ὅταν οἱ ἀκροαταί του ἠρώτησαν τί πρέπει νά κάμωσι ὁ Πέτρος ἀπαντᾷ: «Βαπτισθήτω ἕκαστος ὑμῶν ἐπί τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν».  Οἱ ἐρωτήσαντες εἶχον πίστιν.  Ἡ ἄφεσις ὅμως τῶν ἁμαρτιῶν θά δοθῇ διά τοῦ βαπτίσματος. Ἑπομένως ἐνταῦθα ῥητῶς ὁμολογεῖται, ὅτι δεν ἦτο ἀρκετή ἡ πίστις διά τήν συγχώρησιν τῶν ἁμαρτιῶν, ἔπρεπε καί νά βαπτισθῶσιν. Ἄρα τό βάπτισμα δέν εἶναι σύμβολον ἀλλά μέσον, φορεύς τῆς ἀφέσως τῶν ἁμαρτιῶν.  Δεν εἶναι ἔτσι κ. Εὐαγγελικέ;

Εὐαγγελικός: Ἔτσι φαίνεται.

Ὀρθόδοξος: Ἐπίσης εἰς τάς Πράξεις 8,36-38 ὅπου ἀναφέρεται, ὅτι ὁ εὐνοῦχος μετά την διδασκαλίαν βαπτίζεται ὑπό τοῦ Φιλίππου.  Δέν ἦτο ἀρκετή ἡ πίστις του, ἔπρεπε καί νά βαπτισθῇ. Ἐάν τό βάπτισμα ἦτο σύμβολον, ἦτο περιττόν μετά τήν πίστιν τοῦ εὐνούχου. Ἄρα τό βάπτισμα ἐνταῦθα εἶναι φορεύς τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν καί ὄχι τύπος καί σύμβολον.  Δεν εἶναι ἔτσι;

Εὐαγγελικός: Ἔτσι φαίνεται ἀλλά θά ἤθελα χωρία περισσότερον σαφῆ.

Ὀρθόδοξος: Ἀκούσατε αὐτά.  Εἰς τάς Πράξεις 19,1 -5 βλέπομεν, ὅτι οἱ βαπτισθέντες τό συμβολικόν τῆς μετανοίας βάπτισμα τοῦ Ἰωάννου ἀναβαπτίζονται ὑπό τοῦ Ἀποστόλου Παύλου.  Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ἐρωτᾷ αὐτούς: «εἰς Πνεῦμα Ἅγιον ἐλάβετε πιστεύσαντες; οἱ δέ πρός αὐτόν εἶπον΄ οὐδ’ εἰ Πνεῦμα Ἅγιον ἐστίν ἠκούσαμεν».  Καί ὁ Παῦλος ἐρωτᾷ: «εἰς τί οὖν ἐβαπτίσθητε;». Ἐξ αὐτοῦ φαίνεται, ὅτι τό βάπτισμα ἔδιδε Πνεῦμα Ἅγιον, ἦτο φορεύς και οὐχί σύμβολον τῆς θείας χάριτος. Ἀκόμη δέ περισσότερον φαίνεται, ὅτι τό βάπτισμα εἶναι φορεύς ἀπαραίτητος ἐκ τῶν Πράξεων 10, 44 -48.  Ἐκεῖ ἀναφέρεται, ὅτι οἱ περί τόν Κορνήλλιον ἀκροαταί τοῦ Ἀποστόλου Πέτρου ἐπίστευσαν εἰς τόν Χριστόν καί τό Πνεῦμα τό Ἅγιον ἦλθεν εἰς αὐτούς.  Παρ’ ὅλον ὅμως πού ἦλθεν τό Πνεῦμα τό Ἅγιον εἰς αὐτούς πρίν βαπτισθῶσι, δέν ἐθεωρήθη περιττόν τό βάπτισμα, ἀλλά ἔγινε καί τοῦτο.  Πόσον ἀπαραίτητον εἶναι τό βάπτισμα! Εἶναι παραγματικός φορεύς ἀναποσπάστως συνδεδεμένος μέ τό Ἅγιον Πνεῦμα.  Δέν εἶναι ἔτσι κ. Εὐαγγελικέ;

Εὐαγγελικός: Ἀκούω.

Ὀρθόδοξος: Ἄς προχωρήσωμεν. Εἰς τήν πρός Γαλάτας ἐπιστολήν 3,27 λέγει ὁ Παῦλος ῥητῶς: «ὅσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε, Χριστόν ἐνεδύσασθε». Ἐάν τό βάπτισμα εἶναι εἰκών, τύπος εἰκονικός καί οὐχί πραγματικότης, πρέπει νά εἶναι εἰκονική καί οὐχί πραγματική καί ἡ ἔνδυσις τοῦ Χριστοῦ. Ἀφοῦ ὅμως εἶναι πραγματική ἡ ἔνδυσις τοῦ Χριστοῦ, τό βάπτισμα πρέπει νά εἶναι μέσον πραγματικόν τῆς ἐνδύσεως τοῦ Χριστοῦ, ἄρα εἶναι φορεύς καί ὄχι σύμβολον.  Εἰς τό Ρωμαίους 6,3 – 4 ὁ Ἀπόστολος γράφει: «ὅσοι ἐβαπτίσθημεν εἰς Χριστόν, εἰς τόν θάνατον αὐτοῦ ἐβαπτίσθημεν συνταφέντες οὖν αὐτῷ διά τοῦ βαπτίσματος». Ἐνταῦθα τό «διά» εἶναι μέσον μιᾶς πραγματικότητος, δέν εἶναι εἰκών. Ὅπως δηλαδή ὁ Χριστός εἰσῆλθεν εἰς τόν τάφον καί ἐξῆλθεν ἐξ αὐτοῦ καινούργιος, ἔτσι καί ἡμεῖς εἰσερχόμεθα ἐξ αὐτοῦ ἀναγεγεννημένοι.  Τό βάπτισμα καί ἐδῶ εἶναι φορεύς ἀναγεννήσεως καί οὐχί σύμβολον.  Δέν εἶναι ἔτσι;

Εὐαγγελικός: Ἀκούω.

Ὀρθόδοξος:  Ἄς συνεχίσωμεν.  Εἰς τήν πρός Ἐφεσίους 5,26 ὁ Παῦλος λέγει: «ὁ Χριστός ἠγάπησε τήν Ἐκκλησίαν καί ἑαυτόν παρέδωκεν ὑπέρ αὐτῆς, ἵνα αὐτήν ἀγιάσῃ καθαρίσας τῷ λουτρῷ τοῦ ὕδατος».  Τό λουτρόν τοῦ ὕδατος ἀσφαλῶς εἶναι τό βάπτισμα.  Τοῦτο εἶναι μέσον καθαρισμοῦ τῆς ἐκκλησίας. Ἄρα τό βάπτισμα εἶναι μέσον, φορεύς τῆς θεία χάριτος.  Εἰς τήν πρός Τϊτον ἐπιστολήν 3,5 ὁ Παῦλος λέγει: «Ἔσωσεν ἡμᾶς διά λουτροῦ παλιγγενεσίας καί ἀνακοινώσεως Ἁγίου Πνεύματος».  Λουτρόν παλιγγενεσίας εἶναι τό βάπτισμα.  Πῶς εἶναι δυνατόν νά ὀνομάζῃ ὁ Ἀπόστολος τό βάπτισμα λουτρόν παλιγγενεσίας, ἄν δεν ἦτο μέσον καί φορεύς ἀναγεννήσεως; Αὐτός δέ ὁ Κύριος ἐκτός τῆς ἐντολῆς, τήν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τούς μαθητάς του ἵνα βαπτίζωσιν «εἰς τό ὄνομα τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» (Ματθ. 28,20) δέν εἶπε καί εἰς τον Νικόδημον ὅτι «ἑάν μή τις γεννηθῇ ἐξ ὕδατος καί Πνεύματος οὐ δύναται εἰσελθεῖν εἰς τήν Βασιλείαν τοῦ Θεοῦ» (Ἰωάν. 3,5); Ἑπομένως ὁμιλεῖ ἐνταῦθα περί δύο ἀπαραιτήτων πραγμάτων βαπτίσματος καί Ἁγίου Πνεύματος. Ποίαν γνώμην ἔχετε κ. Εὐαγγελικέ;

Εὐαγγελικός: Ὁμολογῶ, ὅτι καί το βάπτισμα εἶναι ἀπαραίτητο διά τήν σωτηρίαν ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν.
Ὀρθόδοξος: Ἄν καί εἶναι περιττόν νά ἔλθωμεν εἰς τήν Παράδοσιν ἔστω τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων περί τοῦ θέματος τούτου, ἀφοῦ τόσον φαεινῶς ὁμιλῇ ἡ Καινή Διαθήκη, ἄς ἔλθωμεν ὅμως. Ἐπιθυμεῖτε νά ἀκούσετε;

Εὐαγγελικός: Εὐχαρίστως.

Ὀρθόδοξος:  Θά σοῦ ἀναφέρω κατά χρονολογικήν σειράν τους σειράν τούς πατέρας καί συγγραφεῖς τῆς Ἐκκλησίας μας ἀπό 150 μ.Χ. μέχρι τοῦ 400 μ.Χ. Θά ἴδητε τάς γνώμας των περί τοῦ βαπτίσματος, ἄν τοῦτο εἶναι φορεύς ὡς νομίζομεν ἡμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι τῆς ἀφέσεως ἁμαρτιῶν ἤ σύμβολον, ὅπως λέγετε σεῖς.

Εὐαγγελικός: Θά ἀκούσω εὐχαρίστως.

Ὀρθοδοξος: Ὁ Εἰρηναῖος γεννηθεῖς τό 140 μ.Χ. ἀναφέρει ὡς θά ἴδωμεν κατωτέρω τό βάπτισμα ὡς μέσον ἀναγεννήσεως «renascuntur in Deum infants…».  Κατά Αἰρέσεων ΙΙ, 22.  Ὁ Τερτυλλιανός γεννηθείς τό 155 μ.Χ. θεωρεῖ τό βάπτισμα μέσον, ἀφέσως ἁμαρτιῶν «remissionem peccatorum» (Λόγος περί βαπτίσματος). Ὁ Ἱερός Κυπριανός γεννηθείς κατά τάς ἀρχάς τοῦ 200 μ.Χ. ποιεῖται λόγον περί βαπτίσματος καί εἰς την 64ην ἐπιστολήν του κεφ. 2 καί 4 θεωρεῖ τό βάπτισμα μέσον, φορέα ἀφέσως τῶν ἁμαρτιῶν «remissa peccatorum datur». Ὁ Γρηγόριος ὁ Ναζιανζηνός γεννηθείς τό 329 μ.Χ. διά τό βάπτισμα γράφει τό ἐξῆς: «Τό φώτισμα (βάπτισμα) ἐστί λαμπρότης ψυχῶν, σαρκός ἀπόθεσις, πνεύματος ἀκολούθησις, κατακλυσμός ἁμαρτίας, φωτός μετουσία, σκότους κατάλυσις, δεσμῶν ἔκλυσις, φώτισμα ἐστί τῶν τοῦ Θεοῦ δωρεῶν τό κάλλιστον καί μεγαλοπρεπέστατον». Ὁ Μέγας Βασίλειος εἰς λόγον του προτρεπτικόν εἰς τό βάπτισμα (Migne 21, 433) γράφει: «Βάπτισμα αἰχμαλώτοις λύτρον ὀφλημάτων ἄφεσις θάνατος ἁμαρτίας παλλιγγενεσία ψυχῆς, ἔνδυμα φωτεινόν, σφραγίς ἀχειροποίητος ὄχημα πρός οὐρανόν, βασιλείας πρόξενον, υἱοθεσίας χάρισμα».
Ὁ Ἅγιος Γρηγόρης ὁ Νύσσης (335 μ.Χ.) γράφει: «Βάπτισμα ἐστι ἁμαρτιῶν κάθαρσις, ἄφεσις πλημμελημάτων, ἀνακαινισμοῦ καί ἀναγεννήσεως αἰτία» (Migne 46,580). Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος (345 μ.Χ.) γράφει: «κἄν πόρνος ᾖ κἄν εἰδωλολάτρης κἄν ἅπασαν τήν ἐν ἀνθρώποις πονηρίαν ἔχῃ τις ἐμπεσῶν  εἰς τήν τῶν ὑδάτων καλλυμβήρθαν, τῶν ἡλιακῶν ἀκτίνων καθαρώτερος ἄνεισι (ἀνέρχεται) ἀπό τῶν θείων ναμάτων΄ οὐ γάρ ἀποσμήχει (σπογγίζει) μόνον το σκεῦος ἀλλά ὁλόκληρον αὐτό ἀναχωνεύει πάλιν» (Bareille τομ. 3 σελ. 382-383).  Καί τώρα τί νομίζετε κ. Εὐαγγελικέ; Ἡ Παράδοσις τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων θεωρεῖ τό βάπτισμα σύμβολον, ὅπως νομίζετε σεῖς ἤ φορέα, μέσον ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν, ὅπως νομίζομεν ἡμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι; «ἀναχωνεύει τόν ἄνθρωπον, λέγει ὁ Χρυσόστομος!

Εὐαγγελικός: Δέν δύναμαι νά φέρω ἀντίρρησιν εἰς τήν Παράδοσιν ταύτην τῶν Πατέρων τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων, διότι εἶναι ῥητή καί κατηγορηματική περί τοῦ βαπτίσματος ὡς μέσου ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν.  Πού ὅμως στηρίζεται ὁ νηπιοβαπτισμός, τόν ὁποῖον κάμνετε σεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι, ἀφοῦ Ἁγία Γραφή καί Ἱερά Παράδοσις τῶν πρώτων αἰώνων εἶναι ἀντίθετα πρός αὐτόν;

 

ΘΕΜΑ 4ον:  «Περί Ευχαριστίας ώς θυσίας και Ιερωσύνης»

 

Ὀρθόδοξος: Ἐπιθυμεῖτε κ. Εὐαγγελικέ νά ἐξετάσωμεν τό μυστήριον τῆς θείας εὐχαριστίας;

Εὐαγγελικός: Θά ἤθελα προηγουμένως τό περί ἱερωσύνης μυστήριον νά ἐξετάσωμεν.

Ὀρθόδοξος: Φυσικότερον ὅμως εἶναι νά ἴδωμεν πρῶτον τό περί εὐχαριστίας, διότι ἄν ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ θεία εὐχαριστία εἶναι θυσία, εὔκολον εἶναι κατόπιν νά ἐξετασθῇ καί τό μυστήριον τῆς ἱερωσύνης. Ἐάν  δηλαδή ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ θεία εὐχαριστία εἶναι θυσία, κατ’ ἀνάγκην πρέπει να δεχθῶμεν, ὄτι πρέπει νά ὑπάρχωσιν  ἱερεῖς ἄρα πρέπει νά ὑπάρχῃ ἱερωσύνη.

Εὐαγγελικός: Ἔστω. Ἄς ἴδωμεν πρῶτον τό περί θείας εὐχαριστίας.

Ὀρθόδοξος: Ἡμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι δεχόμεθα, ὅτι ἡ θεία εὐχαριστία εἶναι θυσία, διότι ὁ ἄρτος καί ὀ οἶνος μεταβάλλονται εἰς αὐτό τό σῶμα καί αἷμα τοῦ Χριστοῦ, τό ὁποῖον ἐθυσίασθη ἐπί τοῦ Γολγοθᾶ.
Εὐαγγελικός: Ἡμεῖς ὅμως οἱ Εὐαγγελικοί δεχόμεθα, ὄτι ὁ ἄρτος καί ὁ οἶνος τοῦ Κυριακοῦ δείπνου συμβολίζουσι τό σῶμα καί αἷμα τοῦ Κυρίου, ἑπομένως ἡ θεία εὐχαριστία δέν εἶναι θυσία.
Ὀρθόδοξος: Θά βασισθῶμεν καί πάλιν εἰς τήν Ἁγίαν Γραφήν καί τήν Παράδοσιν τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων, ἵνα ἀποδείξῃ ἕκαστος τάς ἀπόψεις του.

Εὐαγγελικός:  Συμφωνῶ.

Ὀρθόδοξος: Ἄς ἔλθωμεν πρῶτον εἰς τήν Ἁγίαν Γραφήν. Ὁ Κύριος καί ὁ ἀπόστολος Παῦλος ὁμιλοῦσαν ῥητῶς περί τοῦ μυστηρίου τούτου. Ὁ Κύριος δύος φορές κάμνει λόγον περί αὐτοῦ. Πρῶτον εἰς τό ἕκτον κεφάλαιον τοῦ κατά Ἰωάννην, ὅπου ὑπεσχέθη νά δώσῃ τό μυστήριον τῆς θείας
εὐχαριστίας καί κατά τόν μυστικόν δεῖπνον τήν προτεραίαν τοῦ θανάτου του, ὅτε ἔδωσεν αὐτό. Ἄς ἔλθωμεν εἰς τό πρῶτον Ἰωάν. κεφ. 6, 52-67.  Καί πρίν εἰσέλθωμεν εἰς τό θέμα μας ἐρωτῶ κύριε Εὐαγγελικέ: Τί λέγεται θυσία;

Εὐαγγελικός: Ἡ θυσία ἔχει δύο ἔννοιας, τήν εὐρεῖαν καί τήν στενήν.  Εὐρεῖα ἔννοια εἶναι ἡ ἀφιέρωσις ἡ καταστροφή πράγματος τινός ἀψύχου ἤ ἐμψύχου διά μιάν ἀνωτέραν ἰδέαν, ἡ δέ στενή ἔννοια εἶναι ὅταν πρόκηται περί ἐμψύχου ὄντος ζώου ἤ ἀνθρώπου ἐν τῇ ἀφιερώσει τοῦ ὁποίου διά μίαν ἀνωτέραν ἰδέαν χωρίζεται τό σῶμα ἀπό τό αἷμα.  Χωρία ἐκ τῆς Ἁγίας Γραφῆς διά τήν πρώτην θυσίαν ἔχομεν πλεῖστα ἀναφέρω μερικά «θυσία ζῶσα ἡ λογική λατρεία», Ρωμ. 12,1 «θυσία αἰνέσεως....καρπός χειλέων ὁμολογούντων τόν Θεόν» Ἐβρ. 13, 15, «τῆς δέ εὐποιίας καί κοινωνίας μή ἐπιλανθάνεσθε τοιαύτας γάρ θυσίας εὐαρεστεῖται ὁ Θεός» γενικῶς δέ «αἱ πνευματικαί θυσίαι» τοῦ  Ἀποστόλου Πέτρου Α, 2,5 καί αἱ ἀναίμακτοι θυσία τῆς Π. Διαθήκης ἄλευρον, λίβανον. ἕλαιον κ.λ.π.  Θυσίαν ἐν τῇ στενῇ ἐννοίᾳ εἶναι ὁ χωρισμός σώματος καί αἵματος χάριν τοῦ Θεοῦ.  Τοιαῦται δέ εἶναι αἱ θυσίαι τῶν ζώων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καί ἡ θυσία τοῦ Χριστοῦ ἐν Γολγοθᾶ καί οὐδεμία ἄλλη.

Ὀρθόδοξος: Ὀρθῶς ἐθέσατε τά ζητήματα.  Εὐνόητον εἶναι ὄτι ἡμεῖς θά ἐξετάσωμεν ἐάν ἡ θεῖα εὐχαριστία εἶναι θυσία ἐν τῇ στενῇ ἐννοίᾳ ἤτοι ἐάν ὑπάρχῃ ἐν αὐτῇ χωρισμός σώματος καί αἵματος.

Εὐαγγελικός: Βεβαίως.

Ὀρθόδοξος: Ἄς ἔλθωμεν εἰς τό κατά Ἰωάν. 6,52-67.  Ὁ Κύριος λέγει κατά τήν ὑπόσχεσιν τοῦ μυστηρίου τούτου: «Ἀμήν ἀμήν λέγω ὑμῖν΄ ἐάν μή φάγητε τήν σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου καί πίητε αὐτοῦ τό αἷμα οὐκ ἔχετε ζωήν ἐν ἑαυτοῖς. Ὁ τρώγων μου τήν σάρκα καί πίνων μου τό αἷμα ἔχει ζωήν αἰώνιον. Ἡ γάρ σάρξ μου ἀληθής ἐστί βρῶσις και τό αἷμα μου ἀληθής ἐστί πάσις.  Ὁ τρώγων μου τήν σάρκα καί πίνων μου τό αἷμα ἐν ἐμοί μένει κἀγώ ἐν αὐτῷ». Ἐνταῦθα βλέπομεν, ὅτι τετράκις ὁ Κύριος τονίζει, ὄτι ἡ θεία εὐχαριστία εἶναι θυσία, διότι τετράκις ὁμιλεῖ κεχωρισμένος περί σαρκός καί αἵματος.

Εὐαγγελικός: Τά χωρία αὐτά δέν ἔχουσιν γραμματικήν ἔννοιαν ἀλλά ἀλληγορικήν.  Τό τρώγω τήν σάρκα σημαίνει ἐπικοινωνῶ πνευματικῶς. Ἑπομένως ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τρώγει τήν σάρκα καί αὐτό τό αἷμα τοῦ Κυρίου ἤτοι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπικοινωνεῖ πνευματικῶς μετά τοῦ Κυρίου ἔχει ζωήν αἰώνιον. Ἐκεῖνος ὅμως ὁ ὁποῖος δέν τρώγει τήν σάρκα καί δέν πίνει τό αἷμα τοῦ Κυρίου ἤτοι δέν ἐπικοινωνεῖ πνευματικῶς μετά τοῦ Ἰησοῦ δέν ἔχει ζωήν αἰώνιον.

Ὀρθόδοξος: Ἐάν λάβωμεν τό «τρώγω» ἐν ἀλληγορικῇ ἐννοίᾳ βάσει τῆς Ἁγίας Γραφῆς θά ἴδωμεν, ὅτι τοῦτο ἔχει ἐχθρικήν διάθεσιν. Ἐπί παραδείγματι: Ἐν ψαλμ. 26,2 ἀναφέρεται «ἐν τῷ ἐγγίζειν ἐπ’ ἐμέ κακοῦντος τοῦ φαγεῖν τάς σάρκας μου οἱ ἐχθροί μου ἠσθένησαν».  Ἐν Ἰώβ 19,23 «διατί καταδιώκετέ  με καί τῶν σαρκῶν μου οὐκ ἐμπίμπλασθε».  Ἐν Μιχ. 3,3 «ὅν τρόπον κατέφαγον τάς σάρκας τοῦ λαοῦ μου...» Εἰς ὅλα τά χωρία αὐτά λοιπόν καί εἰς ἄλλα παρόμοια (Ἰεζεκ. 39,17,18. Ἰακ.5,3) «τρώγων τήν σάρκα» ἐν ἀλληγορικῇ  ἐννοίᾳ ἔχει ἐχθρικήν διάθεσιν. Ἑπομένως ἐφαρμόζοντες  τήν ἀλληγορικήν ταύτην ἔννοιαν ἐνταῦθα θά ἔχομεν:  Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δέν τρώγει τήν σάρκα τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἤτοι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δέν ἔχει ἐχθρικήν διάθεσιν πρός τόν Ἰησοῦν Χριστόν, δέν θά ἔχει ζωήν αἰώνιον!!!  Καί ἑπομένως ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τρώγει τήν σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἤτοι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει ἐχθρικήν διάθεσιν κατά τοῦ Ἰησοῦ θά ἔχῃ ζωήν αἰώνιον!!!!  Βλέπετε ποῦ φθάνομεν ἐάν λάβωμεν τό τρώγω ἐν ἀλληγορικῇ ἐννοία;

Εὐαγγελικός: Σωστόν εἶναι αὐτό πού λέγετε. Ἀλλά ὀλιγον κατωτέρω ὁ Κύριος λέγει: «ἡ σάρξ οὐκ ὠφελεῖ οὐδέν, τό πνεῦμα ἐστί τό ζωοποιοῦν» ἑπομένως δέν πρέπει νά λαμβάνωμεν τά ζητήματα σαρκικῶς, κατά γράμμα, ἀλλά πνευματικῶς, ἀλληγορικῶς.

Ὀρθόδοξος: Παρετήρησες μίαν μικράν λεπτομέρειαν ἀλλά μεγίστην διαφοράν μεταξύ τοῦ «σάρξ» τοῦ στίχου καί τοῦ «σάρξ» τῶν προαναφερθέντων στίχων;

Εὐαγγελικός: Ποίαν;

 Ὀρθόδοξος: Ἀφαιρεῖ τό «μου» ὁ Κύριος ἀπό τό χωρίον αὐτό πού ἀναφέρετε καί δέν λέγει ἡ σάρξ μου ἀλλά ἡ σάρξ, ἐνῶ προηγουμένως ἐπαναλαμβάνει ἕξ φοράς το «μου». «Ὁ τρώγων μου τήν σάρκα καί πίνων μου τό αἷμα κ.λπ.» . Ἑπομένως ἐνταῦθα διά τοῦ σάρξ θέλει νά δηλώσει κάτι διάφορον ἐκείνου, τό ὁποῖον ἐδήλου προηγουμένως. Ἐνταῦθα δηλαδή διά τοῦ σάρξ δηλοῖ ὡς λέγει ὁ Χρυσόστομος τό παχυλόν φρόνημα.  «Οὐ μή καταμείνῃ τό πνεῦμα μου τούτοις διά τό εἶναι αὐτούς σάρκας». Γεν. 6,3.
Οἱ Ἑβραῖοι δηλαδή ἐνόμιζον παχυλῶς σκεπτόμενοι, ὅτι ὁ Κύριος ὑπόσχεται νά δώσῃ τήν σάρκα Του, ὅπως ἠγόραζον κρέας ἀπό ἕνα κρεοπωλεῖον ἤτοι σάρκα καί αἷμα χωρίς πνεῦμα, χωρίς ψυχήν.  Ὁ Κύριος ὅμως δηλοῖ γενικῶς ὅτι ἡ σάρξ καί τό αἷμα μακράν τοῦ πνεύματος, τῆς ψυχῆς, οὐδεμίαν ὠφέλειαν ψυχικήν φέρουσι. Ἑπομένως αὐτός ὑπόσχεται νά δώσῃ σάρκα, αἷμα καί πνεῦμα ἡνωμένα ἤτοι ὁλόκληρον τόν ἑαυτόν Του.

 

Εὐαγγελικός: Καί πῶς θά πεισθῶ, ὅτι τοιαύτην γραμματικήν ἔννοιαν ἔχει τό χωρίον τοῦτο;

Ὀρθόδοξος: Ἐκ τοῦ σκανδαλισμοῦ πολλῶν μαθητῶν τοῦ Κυρίου.  Τό κείμενον λέγει  «πολλοί οὖν ἀκούσαντες ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ εἶπον: σκληρός ἐστίν ὁ λόγος οὗτος τίς δύναται αὐτοῦ ἀκούειν;» Ἐάν ὁ Κύριος ἐνόει πνευματικήν ἐπικοινωνίαν καί οὐχί πραγματικήν χορήγησιν τοῦ σώματος καί αἵματος του, τοῦ Ἑαυτοῦ του, δέν ὑπῆρχεν λόγος νά σκανδαλισθῶσι οἱ ἀκροαταί του, οἱ μαθηταί του.

Εὐαγγελικός: Δυνάμεθα ὅμως νά εἴπωμεν, ὅτι οἱ σκανδαλισθέντες παρεξήγησαν τόν λόγον τοῦ Κυρίου ἐκλαβόντες τήν πνευματικήν ἐπικοινωνίαν, τήν πίστην,πρός τόν Ἰησοῦν ὡς πραγματικήν βρῶσιν τοῦ σώματος καί πραγματικήν πόσιν τοῦ αἵματος του. Ἀποκλείετε τοῦτο;

Ὀρθόδοξος: Ναί. Διά δύο λόγους. Πρῶτον ὁ σκανδαλισμός ἔγινε δύο φοράς καί δεύτερον ὁ Κύριος ἐπιμένει ῥητῶς εἰς τόν πρῶτον σκανδαλισμόν βεβαιῶν τήν πραγματικήν βρῶσιν, εἰς δέ τόν δεύτερον σκανδαλισμόν φθάνει μέχρις ἀπειλῆς τῶν δώδεκα Ἀποστόλων του.

Εὐαγγελικός: Θά ἤθελον νά ἤκουον ποῦ στηρίζονται αὐτά πού λέγετε καί συγκεκριμένως ἐν πρώτοις
ποῦ ἀναφέρεται ὁ πρῶτος σκανδαλισμός καί ποία ἡ βεβαιωτική περί πραγματικῆς βρώσεως τοῦ σώματος του στάσις τοῦ Κυρίου.

Ὀρθόδοξος: Ὁ πρῶτος σκανδαλισμός τῶν ἀκροατῶν τοῦ Κυρίου ἀναφέρεται εἰς τό αὐτό 6ον κεφάλαιον καί εἰς τόν στίχον 52 «ἐμάχοντο οὖν οἱ Ἰουδαῖοι πρός ἀλλήλους λέγοντες΄ πῶς δύναται οὖτος ἡμῖν δοῦναι τήν σάρκα φαγεῖν;» Ἰδού ὁ πρῶτο σκανδαλισμός των.  Ὁ Κύριος ἀπαντᾷ ὀρθά κοφτά «ἐάν μή φάγητε τήν σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου καί πίητε αὐτοῦ τό αἷμα οὐκ ἔχετε ζωήν ἐν ἑαυτοῖς».  Ἐάν εἶχον παρεξηγήσει οἱ σκανδαλισθέντες τόν λόγον τοῦ Κυρίου, δέν θά ἔπρεπε ὁ Κύριος ἤ ἔστω καί ὁ εὐαγγελιστής, ὄπως κάμνει εἰς ἄλλας περιπτώσεις (Ἰωάν. 2,22,21,33) νά ἐξηγήσωσι ὅτι δέν πρόκειται περί γραμματικῆς ἀλλά ἀλληγορικῆς ἐρμηνείας ἐνταῦθα; Ὁ Κύριος ὅμως τουναντίον βεβαιῶν καί οὐχί ἑξηγῶν, τονίζει ὄτι ἄν δέν φάγωσι τήν σάρκα του δέν ἔχουσι ζωήν αἰώνιον.  Οὕτω δέν νομίζετε, ὅτι ἐννοεῖ πραγματικήν βρῶσιν;  Τόση δέ εἶναι βεβαιωτική ἐπιμονή τοῦ Κυρίου ὥστε ἐν συνεχείᾳ εἰς τούς ἑπόμενους στίχους 54-56 ἐπαναλαμβάνει τέσσαρας φοράς ὅτι πρέπει νά φάγωσιν τήν σάρκα του καί ἄλλας τέσσαρας φοράς ὅτι πρέπει νά πίωσι τό αἷμα του, ἵνα ἔχωσι ζωήν αἰώνιον.    Ἡ ῥητή λοιπόν καί ἐπανειλημμένη αὕτη βεβαίωσις τοῦ Κυρίου εἰς τόν σκανδαλισμόν των, δέν νομίζετε, ὅτι θέλει νά δηλώσῃ πραγματικήν βρῶσιν καί πόσιν σώματος καί αἵματος του;

Εὐαγγελικός: Εἶναι ἀξιοσημείωτον, ὅτι ὁ Κύριος δέν ἐξηγεῖ ἀλλά βεβαιοῖ την ἄποψιν του ρητῶς καί ἐπανειλημμένως παρ’ ὄλον τόν σκανδαλισμόν τῶν ἀκροατῶν του!  Μοῦ εἴπατε ὄμως ὄτι εἶναι καί δεύτερος σκανδαλισμός διά τό ἴδιον πρᾶγμα ὄπου ὁ Κύριος φθάνει μέχρι ἀπειλῆς ἐκδιώξεως τῶν δώδεκα ἀποστόλων του, ἄν δέν δεχθῶσι τήν γνώμην Του.   Ποῦ εἶναι αὐτά γραμμένα;

Ὀρθόδοξος: Ὁ δεύτερος σκανδαλισμός ἀναφέρεται εἰςτό αὐτό  6ον κεφάλαιον στίχον 60. Ἐκεῖ λέγει «πολλοί οὖν ἀκούσαντες ἐκ τῶν μαθητῶν εἶπον σκληρός ἐστίν οὗτος ὁ λόγος τίς δύναται αὐτοῦ   ἀκούειν;».  Ὁ Κύριος ἔκαμε πρός αὐτούς τήν διασάφησιν ὅπως σᾶς εἶπον προηγουμένως διά τοῦ «ἡ σάρξ οὐκ ὠφελεῖ οὐδέν τό πνεῦμα ἐστί τό ζωοποιοῦν», ὄτι δέν ὁμιλεῖ περί χορηγήσεως σαρκός καί αἵματος ἄνευ ψυχῆς, ἀλλά περί χορηγήσεως ὁλοκλήρου τοῦ ἑαυτοῦ Του. Ἔπειτα ἐπιμένει εἰς τήν γραμματικήν ταύτην ἔννοιαν τῆς βρώσεως τοῦ ἑαυτοῦ Του.  Τοῦτο φαίνεται ἐκ τοῦ ὅτι «πολλοί ἀπῆλθον ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ὀπίσω και οὐκέτι μετ’ αὐτοῦ περιπάτουν». Ἄν ὁ Κύριος ἐνόει πνευματικήν ἐπικοινωνίαν ἔπειτα μάλιστα ἀπό τήν διασάφησιν, ὁ λόγος του δέν θά ἦτο «σκληρός», ἀκατανόητος.
Ὁ σκανδαλισμός λοιπόν καί ἡ ἀπομάκρυνσις πολλῶν ἐκ τῶν μαθητῶν του δέν θά ἐγίνετο. Ἡ ἀπομάκρυνσις ὅμως πολλῶν ἐκ τῶν μαθητῶν του δηλοῖ ὄτι ὁ Κύριος ἐπιμένει εἰς τήν γραμματικήν ἑρμηνείαν.  Πλήν τοῦ σκανδαλισμοῦ πολλῶν ἐκ τοῦ εὐρυτέρου κύκλου τῶν μαθητῶν του ἔχομεν καί κἄποιον κλονισμόν ψυχικόν καί εἰς τούς δώδεκα ἀποστόλους.  Τοῦτο φαίνεται ἐκ τοῦ ἑξῆς: ὁ Κύριος εὐθύς μετά τήν ἀπομάκρυνσιν πολλῶν ἐκ τῶν μαθητῶν του λέγει ὁ εὐαγγελιστής «εἶπεν οὖν ὁ Ἰησοῦς τοῖς δώδεκα.  Μή καί ὑμεῖς θέλετε ὑπάγειν», μήπως θέλετε καί σεῖς νά φύγετε, ὄπως ἔφυγον καί οἱ ἄλλοι; Διά νά εἴπῃ τοῦτο ὁ Κύριος εἰς τούς ἀποστόλους του θά εἶδεν κλονισμόν τινα ψυχικόν εἰς αὐτούς.  Ὁ κλονισμός δέ οὗτος προήρχετο ἐκ τῆς αὐτῆς αἰτίας ἐξ ἦς προῆλθεν ὁ σκανδαλισμός καί ἡ ἀποχώρησις τῶν ἄλλων μαθητῶν.  Εἶναι σάν νά ἔλεγε εἰς αὐτούς ὁ Κύριος, εἶπον ὅτι πρέπει νά φάγητε τήν σάρκα καί νά πίητε τό αἷμα μου ἡ σάρξ μου εἶναι ἀληθινή βρῶσις καί τό αἷμα μου εἶναι ἀληθινή πόσις. Ἄν δέν δέχεσθε αὐτά φύγετε ἀπό ἐμπρός μου.
Ἰδού ὀ διπλοῦς σκανδαλισμός διά τήν βρῶσιν τῆς σαρκός του τῶν ἀκροατῶν τοῦ Κυρίου καί ἡ στάσις τοῦς Κυρίου εἰς ἀμφοτέρους τούς σκανδαλισμούς τούτους.  Ἡ στάσις αὔτη εἶναι βεβαιωτική κατηγορηματική κατά τόν πρῶτον σκανδαλισμόν, κατηγορηματική καί ἀπειλητική εἰς τόν δεύτερον σκανδαλισμόν τῶν μαθητῶν καί κλονισμόν τῶν Ἀποστόλων του.  Τί λέγετε Κύριε Εὐαγγελικέ;  Ταῦτα τί δηλοῦσι; Ἀλληγορίαν ἤ πραγματικήν βεβαίωσιν περί χορηγήσεως τοῦ σώματος τοῦ Κυρίου πρός βρῶσιν;

Εὐαγγελικός: Ἐπιθυμῶ νά ἔλθωμεν εἰς τήν χορήγησιν τοῦ μυστηρίου κατά τόν Μυστικόν Δεῖπνον. Ἐκεῖ θά σᾶς εἴπω τά ἀπόψεις μους καλύτερον.

Ὀρθόδοξος: Εὐχαρίστως.  Ὁ Κύριος λέγει κατά τόν Μυστικόν δεῖπνον, «Λάβετε φάγετε τοῦτο ἐστι τό σῶμα μου, πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες τοῦτο ἐστί τό αἷμα μου τό τῆ Καινῆς Διαθήκης τό ὑπέρ ὑμῶν ἐκχυνόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν».  Ὅπως βλέπομεν εἰς τά χωρία ταῦτα λίαν σαφῶς καί ἐνταῦθα τονίζεται ἡ θυσία ὄχι μόνον, διότι ὑπάρχει σαφής χωρισμός σώματος καί αἵματος ἀλλά ρητῶς λέγει «τό ὑπέρ ὑμῶν ἐκχυνόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν». Ὁ χαρακτήρ τῆς θυσίας ἐνταῦθα εἶναι λίαν ἐμφανής, διότι τό χύνειν τό αἷμα ὑπέρ τῶν ἄλλων ἀποτελεῖ τήν οὐσίαν πάσης ἱλαστηρίου θυσίας.

 

Εὐαγγελικός: Ἐνταῦθα τό «ἐστίν» ἔχει ἀλληγορικήν ἔννοιαν καί σημαίνει συμβολίζει.  Αὐτό ἐξάγεται ἐκ τοῦ ἑξῆς: Ὁ Κύριος λέγει ἀλλοῦ: «Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος ἡ ἀληθινή...». Ἐνταῦθα προφανῶς πρέπει τό εἰμί νά ληθφθῇ ἐν ἀλληγορικῇ ἐννοία, διότι ὁ Κύριος δέν ἦτο ἄμπελος ἀλλά ἄνθρωπος. Ἑπομένως πρέπει νά σημαίνῃ ἐγώ συμβολίζω ἄμπελον ἀληθινήν.  Κάτι παρόμιον γίνεται καί ἐδῶ «τοῦτο ἐστί» =τοῦτο συμβολίζει τό σῶμα μου.

Ὀρθόδοξος:  Κάθε ἄλλο!  Εἰς οὐδεμίαν γλῶσσαν τό ρῆμα εἰμί λαμβάνεται ἐν ἀλληγορικῇ ἐννοίᾳ.   Καί ἐν τῷ ἀναφερθέντι χωρίῳ τῆς ἀμπέλου δέν πρέπει νά ληφθῇ ἐν ἀλληγορικῇ ἐννοίᾳ το εἰμί ἀλλά ἡ ἄμπελος, διότι ὁ Κύριος ἦτο πράγματι ἡ πνευματική ἐκείνη ἄμπελος, τῆς ὁποίας γεωργός ἦτο ὁ Θεός.

Εὐαγγελικός: Ἔχω καί μίαν ἄλλην ἀντίρρησιν: Ἦτον ἀλλος ὁ Κύριος ὁ ὁποῖος ἔδιδε τό μυστήριον καί ἄλλος ὁ εἰς τό ποτήριον καί εἰς τόν ἄρτον, ἦσαν δύο; Καί δεύτερον ὁ Κύριος ἀκόμη δέν ἐσταυρώθη, πῶς δίδει τώρα τό αἷμα Του καί τό σῶμα Του πραγματικῶς, ὄπως νομίζετε ἐσεῖς οἱ ὀρθόδοξοι;

Ὀρθόδοξος: Ὁ Κύριος ὀμιλεῖ ῥητῶς λέγων: «Τό σῶμα μου τό ὑπέρ ὑμῶν κλώμενον τό αἶμα μου τό ὑπέρ ὑμῶν ἐκχυνόμενον, διδόμενον».  Αἱ μετοχαί αὗται εἶναι ἐνεστῶτος χρόνου ὁμιλοῦσιν ἑπομένως
περί παρούσης θυσίας κατά τήν ὥραν ἐκείνην κατά συνέπειαν ὁμιλοῦσαν περί θυσίας πρό τῆς τοῦ Γολγοθᾶ.  Πῶς ὅμως ἐγινε τοῦτο εἶναι ἀκατάληπτον εἰς τήν ἀνθρώπινην διάνοιαν, εἶναι ὅμως γεγονός, διότι τό λέγει ὁ Κύριος ῥητῶς. Ὡς πρός τό ἄλλο ζήτημα, ὄτι εἶναι δύο οἱ Κύριοι ἕνας ὁ διδούς καί ἔτερος ὁ διδόμενος δέν εἶναι λόγος νά ἀρνηθῶμεν τόν δεύτερον ἐφ’ ὅσον ὁμιλεῖ καί περί τούτου ῥητῶς ὁ Κύριος. Ἄλλως τε ὄπως δυνάμεθα ἀπό μίαν λαμπάδα νά ἀνάψωμεν ἄλλην λαμπάδα χωρίς νά μειωθῇ τό φῶς τῆς πρώτης λαμπάδος, οὔτω καί ὀ Κύριος δίδει τόν ἑαυτό Του εἰς τόν ἄρτον καί οἶνον χωρίς νά χάνῃ ὁ ἴδιος τήν ὑπόστασίν Του.

Εὐαγγελικός: Ὁ λόγος βεβαίως τοῦ Κυρίου εἶναι ὑπεράνω τῆς ἀνθρωπίνης λογικῆς.  Ἡ ἀνθρωπίνη λογική πρέπει νά ὑποτάσσεται εἰς τήν ἐντολήν τοῦ Κυρίου εἴτε αὕτη ἐννοεῖ ταύτην εἴτε ὄχι.

Ὀρθόδοξος: Θά σοῦ ἐπιστήσω καί κάπου ἀλλοῦ τήν προσοχήν σου. Ὁ Κύριος παραδίδων τό Μυστήριον τῆς Θείας Εὑχαριστίας δέν εἶπεν «ὁ ἄρτος οὗτος εἶναι τό σῶμα μου καί ὁ οἶνος οὗτος εἶναι τό αἶμα μου» ἀλλά ἀορίστως εἶπεν δεικνύων μόνον τά προκείμενα «τοῦτο ἐστί τό σῶμα μου τοῦτο ἐστί τό αἶμα μου». Ἐχρησιμοποίησε τήν ἀντωνυμίαν «τοῦτο»δεικνύων τόν ἄρτον καί τόν οἶνον, διότι ὁ ἄρτος δέν ἦτο ἄρτος καί ὁ οἶνος δέν ἦτο οἶνος. Ἄν ἔλεγε ὁ ἄρτος οὖτος εἶναι τό σῶμα ἵσως εἴχετε δικαιλογίαν τινά, ὅτι ὁ ἄρτος καί ὁ οἶνος εἶναι πράγματι ἄρτος καί οἶνος, διότι ἔτσι ὀνομάζει αὐτά ὁ Κύριος. Ἐπειδή ὅμως παραλείπει ὁ Κύριος νά ὀνομάσῃ αὐτά ἄρτον καί οἶνον ἀλλά ὀνομάζει αὐτά σῶμα καί αἷμα του, δέν νομίζετε, ὄτι ἐθεώρει ταῦτα πραγματικῶς ὡς σῶμα του καί αἷμα του;
Εὐαγγελικός: Ἡ παρατήρησις αὕτη εἶναι βεβαίως ἀξιοσημείωτος, διότι εἰς τό στόμα τοῦ Κυρίου δέν ὑπάρχει ἡ λέξις αὕτη ἄρτος καί οἶνος ἀλλά σῶμα καί αἷμα του. Ἐν τοῦτοις δέν πείθομαι ἀπολύτως.

Ὀρθόδοξος: Ἄς ἴδωμεν καί κἄτι ἄλλο. Ὁ Κύριος κατά τόν Λουκᾶν 22, 20 λέγει τό ἐξῆς κατά τόν Μυστικόν δεῖπνον «Τοῦτο τό ποτήριον, ἡ Καινή Διαθήκη ἐν τῷ αἴματί μου τό ὑπέρ ὑμῶν ἐκχυνόμενο». Ὁ δέ Ματθαῖος προσθέτει καί τό «εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν»26, 27. Ὁμοίως ὁμιλεῖ καί ὁ Μᾶρκος 14, 24.  Ἡ φράσις «ἡ Καινή Διαθήκη ἐν τῷ αἵματί μου» εἶναι ὁμοία μέ τήν φράσιν  τοῦ Μωϋσέως, ὁ ὁποῖος ραντίζων τόν λαόν διά τοῦ αἵματος τῶν ζῳων ἔλεγεν: «Ἰδού τό αἷμα τῆς Διαθήκης» ἐξόδ. 24, 8.  Τό «αἷμα» λοιπόν «τῆς Διαθήκης» τοῦ Μωϋσέως καί «ἡ Διαθήκη ἐν τῷ αἵματί μου» τοῦ Κυρίου εἶναι ἐκφράσεις ὅμοιαι δηλοῦσαι τήν θυσίαν ἐν αἵματι. Ἑπομένως ὅπως αἷμα ἐπεσφράγισεν τήν Παλαιάν Διαθήκην ἔτσι καί τό «ποτήριον» -λαμβάνεται τό περιέχον ἀντί τοῦ περιεχομένου- ἤτοι τό ἐντός τοῦ ποτηρίου εἶναι τό αἷμα τοῦ Κυρίου διά τοῦ ὁποίου αἵματος θά ἐπισφραγισθῇ ἡ Καινή Διαθήκη.
Εὐαγγελικός:  Θά μοῦ ἐπιτρέψητε νά ἔλωθμεν καί εἰς ὅμοια ἄλλα συμπληρωματικά χωρία τοῦ Ἀποστόλου Παῦλου.  Οὗτος, λέγει εἰς τήν Α΄ Κορινθίους ἐπιστολήν 11, 25.  «Τοῦτο τό ποτήριον ἡ Καινή Διαθήκη ἐστί ἐν τῷ ἐμῷ αἵματι΄τοῦτο ποιεῖτε, ὁσάκις ἐάν πίνητε, εἰς τήν ἐμήν ἀνάμνησιν». Ἐξ αὐτοῦ φαίνεται, ὄτι τό ποτήριον τῆς Θείας Εὐχαριστίας εἶναι ἀναμνηστικόν τοῦ Κυριακοῦ Δείπνου.  Πᾶν πρᾶγμα ἀναμνηστικόν προϋποθέτει, ὅτι λείπει τό πραγματικόν ἄρα τόν ἐντός τοῦ ποτηρίου περιεχόμενον», ὁ οἶντος, εἶναι ἀναμνηστικός τοῦ αἴματος τοῦ Κυρίου καί οὐχί πραγματικόν αἶμα.
Ὀρθόδοξος: Ὁ Κύριος νομίζω, ὅτι χωρίζει τά πράγματα.  Λέγει πρῶτον τί εἶναι τό ἐν τῷ ποτηρίῳ περιεχόμενον καί δεύτερον ὁρίζει πρός τίνα σκοπόν θά γίνηται ἡ χρῆσις του. Ὡς πρός τό πρῶτον ὁρίζει ῥητῶς «τοῦτο τό ποτήριον ἐστίν ἡ Καινή Διαθήκη».  Δέν λέγει «τό ποτήριον τοῦτο εἶναι ἀναμνηστικόν τῆς νέας Διαθήκης μου συναφθείσης ἐν Γολγοθᾷ διά τοῦ αἵματός μου». Ἑπομένως εἶναι σαφής ἡ δήλωσις τοῦ Κυρίου ὡς πρός τό περιεχόμενον ὅτι εἶναι τό αἷμα τῆς Καινῆς Διαθήκης. Ὡς πρός τό δεύτερον. Τήν χρῆσιν του, ὁρίζει ταύτην λέγων ὡς ἀναμνηστικήν. Ἁλλο λοιπόν τί εἶναι ἔνα πρᾶγμα καί ἄλλο πρᾶγμα ποιός εἶναι ὀ σκοπός του. Ὁ ἄρτος λ.χ. εἶναι ἀλεῦρι, νερό, φωτιά, ζύμη. Ἡ χρῆσις εἶναι ὡς τροφή. Οὕτω  καί ἐπί τῆς θείας εὐχαριστίας.  Αὕτη εἶναι σῶμα καί αἷμα τοῦ Κυρίου-ἰδού τό περιεχόμενον- καί δίδεται πρός ἀνάμνησιν τοῦ Χριστοῦ-ἰδού ἡ χρῆσις.

Εὐαγγελικός: Μά εἶναι δυνατόν ἕνα πρᾶγμα νά εἶναι πραγματικόν καί ἀναμνηστικόν; Τό ἀναμνηστικόν τίθεται, ὅταν λείπῃ τό πραγματικόν. Ὅταν ὑπάρχῃ τό πραγματικόν, εἶναι περιττόν τό ἀναμνηστικόν.

Ὀρθόδοξος: Ἡ Θεία Εὐχαριστία ἐπειδή προσφέρεται ἀναιμάκτως ἤτοι οὐχί ὡς κρέας μέ αἷμα ἀλλά ὑπό τήν μορφήν ἄρτου καί οἴνου ἔχει ἀμφότερα τά χαρακτηριστικά εἶναι δηλαδή πραγματικήν καί ἀναμνηστική.  Εἶναι ἀναμνηστική ἡ θυσία αὕτη, διότι ἔχει μορφήν ἄρτου καί οἴνου, καί διά τούτων ἀναμιμνησκόμεθα τήν θυσίαν τοῦ Γολγοθᾶ εἶναι δέ πραγματική, διότι ῥητῶς ὁμολογεῖται ὑπό τοῦ Κυρίου, ὄτι εἶναι τό σῶμα καί αἵμα Του.

Εὐαγγελικός: Δέν γνωρίζω κατά πόσον ἔχετε δίκαιον εἰς τόν συνδυασμόν αὐτόν τοῦ ἀναμνηστικοῦ καί πραγματικοῦ ἐν τῇ Θείᾳ Εὐχαριστίᾳ.  Πάντως ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐπιστολῇ 11,27 ὀνομάζει ἄρτον καί οἶνον τά συστατικά τῆς Θείας Εὐχαριστίας λέγων: «ὥστε ὅς ἄν ἐσθίη τόν ἄρτον τοῦτον ἤ πίνῃ τό ποτήριον ἀναξίως ἔνοχος ἔσται τοῦ σώματος καί τοῦ αἵματος τοῦ Κυρίου». Ἑπομένως πρέπει νά ἐκληφθῇ ἐν ἀλληγορικῇ ἐννοίᾳ τό σῶμα καί αἷμα.

 

Ὀρθόδοξος: Ἄς θέσωμεν τήν ἀλληγορικήν ταύτην ἔννοιαν εἰς τό χωρίον τοῦτο.  Θά ἔχωμεν τό ἑξῆς ἀνακόλουθον: «Τοῦτο ἐστί τό σῶμα μου» ἤτοι τοῦτο εἶναι τό σύμβολον τοῦ σώματός μου «τό ὑπέρ ὑμῶν», τό ὁποῖον σύμβολον εἶναι δι’ ὑμᾶς. Ἑπομένως δέν ἐθυσιάσθη δι’ ἡμᾶς τό σῶμα τοῦ Κυρίου ἀλλά τό σύμβολον τούτου!!  Προχωρῶ. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τρώγει τόν ἄρτον καί πίνει τό ποτήριον ἀναξίως εἶναι ἔνοχος του συμβόλου τοῦ σώματός καί τοῦ συμβόλου τοῦ αἵματος τοῦ Κυρίου.  Εἴμεθα ἔνοχοι οἱ ἀναξίως κοινωνοῦντες ὄχι εἰς τό σῶμα τοῦ Κυρίου ἀλλά εἰς τό σύμβολον τοῦ σώματός του, ἄρα οὐδόλως ἔνοχοι!! 
Βλέπετε πού καταντῶμεν! 
Ἄς συνεχίσωμεν.  Κατωτέρω ὁ Κύριος λέγει: «Ὁ ἐσθίων τόν ἄρτον καί ὁ πίνων τό ποτήριον ἀνάξίως κρῖμα ἐσθίει καί πίνει μή διακρίνων τό σῶμα τοῦ Κυρίου» . Ἀφοῦ ἀναξίως τρώγει καί πίνει τό σύμβολον τοῦ σώματος καί οὐχί τό ἴδιον σῶμα τοῦ Κυρίου, πῶς κρῖμα ἐσθίει καί πίνει; καί πῶς «οὐ διακρίνει τό σῶμα τοῦ Κυρίου», ἤτοι δέν ξεχωρίζει τά ἄλλα φαγητά ἀπό τήν Θείαν Εὐχαριστίαν, ἡ ὁποία εἶναι σῶμα τοῦ Κυρίου; Ἡ διάκρισις τῆς θείας εὐχαριστίας ἀπό τά ἄλλα φαγητά προϋποθέτει ὅτι ἡ θυσία αὕτη δέν εἶναι σύνηθες φαγητόν ἀλλά σῶμα του Κυρίου.

Εὐαγγελικός: Βεβαίως ἡ ἐφαρμογή τοῦ συμβολισμοῦ ἐπί τῶν χωρίων αὐτῶν ἔχει συνεπείας ἐξαρθώσεως τοῦ κειμένου.


Ὁρθόδοξος: Ἄς ἔλθωμεν τώρα καί εἰς ἀλλο χωρίον τοῦ Ἀποστόλου Παῦλου θέλων νά ἀποδείξῃ εἰς τούς Κορινθίους, ὅτι ἡ συμμετοχή τῶν χριστιανῶν εἰς τάς εἰδωλολατρικά συμπόσια εἶναι σκάνδαλον, διότι εἶναι παράνομος και ἐπικίνδυνος λέγει τά ἑξῆς ἀπευθυνόμενος πρός τήν συνείδησίν των: «Ὡς φρόνιμοις λέγω κρίνατε ὑμεῖς ὄ φημί΄  τό ποτήριον τῆς εὐλογίας ὁ εὐλογοῦμεν οὐχί κονωνία τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ ἐστί, τόν ἄρτον ὅν κλῶμεν οὐχι κονωνία τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ ἐστί;». Ἐνταῦθα βλέπομεν, ὄτι εἶναι σαφής ἡ δήλωσις τοῦ Κυρίου, ὅτι τό ποτήριον τῆς Θείας Εὐχαριστίας εἶναι κοινωνία, μετοχή, τοῦ αἵματος τοῦ Κυρίου, ὁ δέ ἄρτος εἶναι κοινωνία τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ.  Καί συνεχίζει: «Οὐ θέλω δέ ὑμᾶς κοινωνούς τῶν δαιμονίων γίνεσθαι.  Οὐ δύνασθε ποτήριον Κυρίου πίνει καί ποτήριον δαιμόνων.  Οὐ δύνασθε τραπέζης Κυρίου μετέχειν καί τραπέζης δαιμονίων». Ἐπειδή συγκρίνει ἐνταῦθα ὁ Ἀπόστολς Παῦλος τήν τράπεζαν τῶν δαιμονίων, ἤτοι τά εἰδωλόθυτα τῶν εἰδολολατρῶν μέ τήν τράπεζα τοῦ Κυρίου, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νά δεχθῶμεν, ὅτι ὅπως ἡ τράπεζα τῶν διαμονίων ἦτο πραγματική θυσία, οὔτω καί ἡ τράπεζα τοῦ Κυρίου, ἡ Θεία Εὐχαριστία, πρέπει νά εἶναι θυσίαν.

Εὐαγγελικός:  Δέν ἔχομε χωρίον τῆς Ἁγίας Γραφῆς τό ὁποῖον νά ὀμιλῇ τέλος πάντων ῥητῶς περί θυσίας καί θυσιαστηρίου τῶν Χριστιανῶν;

Ὀρθόδοξος: Βεβαίως.  Εἰς τήν πρός Ἐβραίους ἐπιστολην 13,10 ὁ Ἀπόστολος Παῦλος λέγει ῥητῶς: «Ἔχομεν θυσιαστήριον ἐξ οὗ φαγεῖν ἐξουσίαν οὐκν ἔχουσι οἱ τῇ σκηνῇ λατρεύοντες». Ἀφοῦ ἔχομεν θυσιαστήριον πρέπει νά ὑπάρχῃ καί Ἱερατεῖον καί θυσία.

Εὐαγγελικός:  Θυσιαστήριον ἐνταῦθα δέν εἶναι ἡ Ἁγία Τράπεζα, ὅπως νομιζετε σεῖς ἀλλά ὁ Γολγοθᾶς.

Ὀρθόδοξος: Λέγει ὅμως «ἐξ οὖ φαγεῖν» Τρώγεται ὁ Γολγοθᾶς;

Εὐαγγελικός: Τό τρώγω ἀλληγορικῶς σημαίνει πιστεύω.

Ὀρθόδοξος:  Προηγουμένως σᾶς ἀνέπτυξα ὅτι τρώγων ἐν ἀλληγορικῆ ἐννοία δέν ἔχει φιλικήν διάθεσιν, πίστιν, ἀλλά ἐχθρικήν. Ἄς ἐφαρμόσωμεν ὄμως ἔστω, τήν ἀλληγορικήν ταύτην ἔννοιαν ἐνταῦθα.  Θυσιαστήριον εἴπατε σημαίνει ὁ Γολγοθᾶς.  Τρώγω σημαίνει πιστεύω.  Οἱ τῇ σκηνῇ λατρεύοντες εἶναι οἱ Ἰσραηλίται.  Ἑπομένως τό «Ἔχουν θυσιαστήριον ἐξ οὖ φαγεῖν ἐξουσίαν οὐκ ἔχουν οἱ τῇ σκηνῇ λατρεύοντες» σημαίνει ἔχομεν τόν Γογοθάν εἰς τόν ὁποῖον δέν ἔχουν δικαίωμα νά πιστεύσωσι οἱ Ἰσραηλίται!! Δέν δέχεται ὁ Χριστός τούς Ἰσραηλίτας εἰς πίστιν; Ὁ ἴδιος ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὁ ὁποῖος γράφει ταῦτα ἦτο Ἰσραηλίτης φανατικός καί ἐγινε ὄχι μόνο χριστιανός ἀλλά σκεῦος ἐκλογῆς.  Βλέπετε πού καταντῶμεν;

Εὐαγγελικός:  Πῶς ὅμως ὁ ἴδιος ὁ Ἀπόστολος Παῦλος λέγει εἰς τήν πρός Ἐβραίους ἐπιστολήν του «μίαν ὑπέρ ἁμαρτιῶν προσενέγκας θυσίαν εἰς τό διηνεκές ...... μιᾷ γάρ προσφορᾶ τετελείωκεν εἰς τό διηενκές τούς ἁγιαζομένους» Ἑβρ. 10,12-14.  Μία λοιπόν θυσία ἐν Γολγοθᾶ καί ὄχι δύο: ἐν Γολγοθᾶ καί ἐπί τῆς Ἁγίας Τράπεζης.

Ὀρθόδοξος: Ἡ θυσία τοῦ Γολγοθᾶ καί ἡ ἐπί τῆς Ἁγίας Τραπέζης εἶναι ἡ αὐτή. Ἤρχισεν ἐν Γολγοθᾶ καί συνεχίζεται ἐν Ἁγίᾳ Τραπέζῃ. Ἐάν συγκρίνωμεν τήν θυσίαν τοῦ Γολγοθᾶ πρός τήν θυσίαν τῆς Θείας Εὐχαριστίας, θά ἵδωμεν βάσει τῶν λεχθέντων ὅτι καί αἱ δύο θυσίαι εἶναι μία, διότι εἶναι αἱ αὐταί κατά τήν φύσιν, διαφέρουσι ὅμως κατά τόν τρόπον καί τόν σκοπόν τῆς προσφορᾶς.  Εἶναι μέν αἱ αὐταί κατά τήν φύσιν, διότι εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος θυσιάζεται εἰς τόν Γολγοθᾶν καί ἐπί τῆς Ἁγίας Τραπέζης.  Διαφέρουσι ὅμως κατά τόν τρόπον διότι ἐπί τοῦ Γολγοθᾶ ἡ μορφή τῆς θυσίας εἶναι αἱματηρά ἐπί τῆς Ἁγίας Τραπέζης ὅμως ἡ μορφή εἶναι ἀναίμακτος, διότι προσφέρεται οὐχί ὑπό μορφήν σαρκός καί αἵματος ἀλλά ἄρτου καί οἴνου ἤτοι ἀναιμάκτως.  Διαφέρουν δέ καί κατά τόν σκοπόν διότι ἡ ἐπί τοῦ Γολγοθᾶ εἶναι ἀντικειμενικῆς, γενική διά ὅλους τούς ἀνθρώπους.  Ἡ ἐπί τῆς Ἀγίας ὅμως Τραπέζης εἶναι ὑποκειμενική ἤτοι διά τούς ἐπιθυμοῦντας μόνον.  Πλήν αὐτοῦ ἡ ἐπί τῆς Ἁγίας Τραπέζης εἶναι σχετική, διότι ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς τοῦ Γολγοθᾶ.  Καί ἡ ἐνέργεια ταύτης ὡς ἐξαρτωμένης ἐκ τῆς προετοιμασίας τοῦ μεταλαμβάνοντος εἶναι πάλιν σχετική.

Εὐαγγελικός: Δέν δύναται νά ἐννοήσω τό πρᾶγμα.  Νομίζω ὅτι εἶναι δύο καί ὄχι μία.

Ὀρθόδοξος:  Πρός περισσότερον κατανόησιν τοῦ Γολγοθᾶ καί τῆς Ἁγίας Τραπέζης ἄς φέρωμεν μίαν παρομοίωσιν.  Ἡ ὕδρευσις μιᾶς  πόλεως ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς δεξαμενῆς, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἐπί λοφίσκου τινος πλησίον τῆς πόλεως καί ἀπό τῆς βρύσες αἰ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τά ὁδούς τῆς πόλεως.  Ὅπως δηλαδη ἡ δεξαμενή ἔχει νερό δι’ ὅλους τούς ἀνθρώπους, οἱ δέ βρύσεις προορίζονται δι’ ἐκείνους, οἰ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νά λάβουν ὕδωρ, οὕτω καί ἡ θυσία τοῦ Γολγοθᾶ εἶνα μεγάλη δεξαμενή γενική δι’ ὅλους, ἐνῶ αἱ ἐπί τῆς Ἁγίας Τραπέζης τῶν ναῶν, ἐντός τῆς πόλεως εἶναι αἱ πηγαί οἱ βρύσεις δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νά πίωσι τό ὕδωρ τό ζῶν τό αἷμα τοῦ Κυρίου.  Ὅπως ὅμως τό νερό τῆς δεξαμενῆς καί ἐκεῖνο πού εὑρίσκεται εἰς τίς βρύσεις εἶναι τό ἴδιον, κατά παρόμοιον τρόπον ἴδιος εἶναι καί ὁ θυσιαζόμενος Ἰησοῦς ἐπί τοῦ Γολγοθᾶ καί τῆς Ἁγίας Τραπέζης. Ὅπως ὅμως διαφέρει ἡ μορφή τῆς δεξαμενῆς ἀπό τίς βρύσεις, ἐνῶ ἔχουσι τό ἴδιον νερό, ἔτσι διαφέρει ὁ τρόπος τῆς προφορᾶς τῆς θυσίας τοῦ Χριστοῦ εἰς τόν Γολγοθᾶν, ὄπου εἶναι αἱματηρός ἀπό τής θυσίαν τῆς Ἁγίας Τραπέζης, ὅπου εἶναι ἀναίμακτος.  Ὅπως ἡ δεξαμενή εἶναι γενική δι’ ὅλους οἱ δέ βρύσες διά τούς ἐπιθυμοῦντας οὕτω καί ἡ θυσία τοῦ Γολγοθᾶ εἶναι γενική, ἀντικειμενική, ἡ δέ τῆς Ἁγίας Τραπέζης ὑποκειμενική.
Ἔχοντες ταῦτα ὑπ΄  ὅψιν μας δυνάμεθα νά εἴπωμεν ὅτι ἡ θεία εὐχαριστία εἶναι θυσία συνεχίζουσα καί ἐπαναλαμβάνουσα τήν θυσίαν  τοῦ Γολγοθᾶ.  Συνεχίζει μέν διότι εἶναι ἡ αὐτή κατά τήν φύσιν πρός τοῦ Γολγοθᾶ, ἐπαναλαμβάνει δέ διότι ὁ σκοπός της εἶναι ὑποκειμενικός ὡς εἴπωμεν, εἶναι ἀναίμακτος.  Ἡ θυσία τῆς Ἁγίας Τραπέζης εἶναι σύμβολον καί πραγματικότης τῆς θυσίας τοῦ Γογλοθᾶ.  Εἶναι σύμβολον, διότι ὁ ἀναίμακτος τρόπος τῆς προσφορᾶς ἄρτου καί οἴνου συμβολίζει τήν θυσίαν τοῦ Γολγοθᾶ.  Εἶναι δέ πραγματικότης διότι ὁ συμβολισμός οὗτος δέν εἶναι φανταστικός ἀλλά πραγματικός αὐτός ὁ θυσιαζόμενος ἐπί τοῦ Γολγοθᾶ Ἰησοῦς Χριστός. 
Ἀφοῦ ἡ θεία εὐχαριστία εἶναι θυσία πρέπει νά ὑπάρχωσι καί ἱερεῖς.

 

Εὐαγγελικός: Ἄς  ἔλθωμεν καί εἰς τήν Ἱερωσύνην.

 

Ὀρθόδοξος: Εὐχαρίστως.  Καί σᾶς ἐρωτῶ κ. Εὐαγγελικέ ὑπάρχουν ἱερεῖς;

 

Εὐαγγελικός: Ἐν γενικῇ ἐννοίᾳ ὅπως εἶπον ἐν ἀρχῇ εἴμεθα «Βασίλειαν ἱεράτευμα, ἔθνος ἄγιον» Α. Πετρ. 2,9 ὅλοι οἱ χριστιανοί.  Δέν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἰδιαιτέρα τάξις ἱερέων.

 

Ὀρθόδοξος: Τό «βασίλειον ἱεράτευμα» δέν καταργεῖ τήν εἰδικήν ἱερωσύνην διότι «βασίλειον ἱεράτευμα» τό ἀναφερόμενον ἐν τῇ Καινῇ  Διαθήκῃ Α΄ Πετρ. 2,9 ἀναφέρεται καί ἐν τῇ Παλαιᾷ Διαθήκῃ Ἐξοδ. 19,6. 23,22. Ὅπως λοιπόν τό βασίλειον ἱεράτευμα πού ἦτο ὁ λαός τοῦ Θεοῦ ἐν τῇ Π. Διαθήκῃ δέν κατήργει τήν εἰδικήν ἱερωσύνην τῶν Λευϊτῶν Ἑβραίων οὕτω καί τό «βασίλειον ἱεράτευμα» τῆς Καινῆς Διαθήκης δέν καταργεῖ τήν εἰδικήν ἰερωσύνην τῶν χριστιανῶν.

 

Εὐαγγελικός: Βεβαίως δέν καταργεῖ τό «βασίλειον ἱεράτευμα» ἡ γενική αὕτη ἰερωσύνη, τήν εἰδικην ἱερωσύνην τῶν χριστιανῶν ἐαν αὕτη ὑπάρχῃ. Ὑπάρχει ὅμως ἡ εἰδική αὕτη ἱερωσύνη;

 

Ὀρθόδοξος: Ἀφοῦ ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ Θεία Εὐχαριστία εἶναι θυσία καί ἀφοῦ ὁ Κύριος συνέστησε εἰς

τούς Ἀποστόλους Του εἰπών «τοῦτο ποιεῖτε...» θά πρέπῃ νά δεχθῶμεν, ὄτι οἱ Ἀπόστολοι ἦσαν ἱερεῖς.  Πλήν αὐτοῦ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος λέγων εἰς τούς Κορινθίους, ὡς εἴπομεν, «τό ποτήριον ὅ εὐλογοῦμεν οὐχί κοινωνία τοῦ αἵματος καί τόν ἄρτον ὅν κλῶμεν οὐχί κοινωνία τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ ἐστί» σημαίνει ὅτι ὁ Ἀπόστολος Παῦλος καί ἄλλοι –διότι λέγει ὅ εὐλογοῦμεν...ὅν κλῶμεν-θά ἦσαν ἱερεῖς. Ἀλλ΄ ἄς ἔλθωμεν καί εἰς τήν Παράδοσιν τῶν 4 πρώτων αἰώνων.

 

Εὐαγγελικός:  Εὐχαρίστως ἀκούω.

 

Ὀρθόδοξος: Ἐπειδή ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ εἴδομεν ὅτι ἤτο πλούσια ἡ παράθεσις χωρίων τοῦ Κυρίου καί τοῦ Ἀποστόλου Παύλου περί τῆς θείας εὐχαριστίας, θά ἀρκεσθῶ εἰς ὁλιγας μαρτυρίας τῶν Πατέρων.

Ὁ Ἅγιος Ἰγνάτιος ἀποθανών τό 107 μ.Χ. εἰς τήν πρός Σμυρναίου, ἐπιστολήν του κεφ. 7 γράφει τά ἑξῆς: «Εὐχαρίστως ἀπέχονται (οἱ Δοκῆται) διά τό μή ὁμολογεῖν τήν εὐχαριστίαν σάρκα εἶναι τοῦ Σωτῆρος τήν ὑπερ ἁμαρτιῶν ἡμῶν παθοῦσαν».

Ὁ δέ Ἰουστῖνος σύγχρονος τοῦ Ἰγναντίου γεννηθείς 100 μ.Χ. γράφει: «Προσφέρομεν εἰς τό ὄνομα αὐτοῦ θυσίαν ἤν ὀ Κύριος Ἰησοῦς διέταξε προσενεχθῆναι τουτέστιν ἐν τῇ εὐχαριστίᾳ τοῦ ἄρτου καί τοῦ οἴνου «Διάλογος πρός Τρύνα 4.

Ὁ Κύριλλος Ἱεροσολύμων 312 μ.Χ. γεννηθεῖς, ἐν 22^α κατηχήσει αὐτοῦ λέγει: «Ὁ Φαινόμενος ἄρτος οὐκ ἄρτος ἐστίν εἴ καί τῇ γεύσει αἰσθητός ἀλλά σῶμα Χριστοῦ, καί ὁ φαινόμενος οἶνος οὐκ οἶνος  ἐστί εἰ καί ἡ γεῦσις τοῦτο βούλεται ἀλλλά αἷμα Χριστοῦ».

Ὁ Μέγας Βασίλειος 330 μ.Χ. ἐν τῇ Λειτουργίᾳ αὐτοῦ λέγει: «Τά προκείμενα δῶρα ταῦτα εὐλογῆσαι ἀναδεῖξαι τόν μέν ἄρτον τοῦτον αὐτό τίμιον σῶμα τοῦ Κυρίου καί Θεοῦ καί Σωτήρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τό δέ ἐν τῷ ποτηρίῳ τούτῳ αὐτό τό τίμιον αἷμα τοῦ Κυρίου καί Θεοῦ καί Σωτήρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ».

Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος 345 μ.Χ. Οὗτος εἰς τήν παράδοσιν τοῦ Μυστικοῦ Δείπνου εἰς τό λάβετε φάγετε κ.λ.π. καί ἐπιθυμίᾳ ἐπεθύμησα φαγεῖν τοῦτο τό Πάσχα λέγει τά ἑξῆς: «Ἵνα μή ταῦτα ἀκούοντες οἱ μαθηταί εἴπωσι: τί οὖν; αἷμα πίνομεν καί σάρκα ἐσθίομεν καί θορυβηθῶσι –καί γάρ ὅτε τούς περί τούτων ἐκίνει λόγους (ἐν τῷ 6ῳ κεφαλ.τοῦ Ἰωάννου) πολλοί ἐσκανδαλίζοντο -ἵνα μή καί τότε ταραχθῶσι πρῶτος αὐτός τοῦτο ἐποίησε, τά ἑαυτοῦ αἷμα ἔπιε ἐνάγων αὐτούς ἀταράχους εἰς τήν κοινωνίαν τῶν Μυστηρίων». Ἡ δέ Λειτουργία του λέγει: «Ποίησον τόν μέν ἄρτον τοῦτον τίμιον σῶμα τοῦ Χριστοῦ σου τό δέ ἐν τῷ ποτηρίῳ τίμιον αἷμα τοῦ Χριστοῦ σου μεταβαλῶν τῷ πνεύματί σου τῷ ἁγίῳ».

Ὁ ἅγιος Κυπριανός 250 μ.Χ. ἔχει πληθύν ἐπιστολῶν πρός ἱερεῖς καί θεωρεῖ ἀναξίους νά πλασιάζωσι πρός τό θυσιαστήριον ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀναδέχονται κοσμικάς ἐξουσίας. «Οἱ κληρικοί λέγει ῥητῶς ὀρφείλουσι νά προσφέρωσι τήν ὑπηρεσίαν των μόνον εἰς τό θυσιαστήριον καί τήν προσευχήν» «altari et sacrificiis et orationibus» Ἐπιστολή.

Πλήν αὐτῶν ἡ διατήρησις τῶν τιμίων δώρων εὐλαβῶς ἐν ταῖς Ἐκκλησίαις (Ἀποστ. Διαταγ. 8,13) ἡ ἀποστολή αὐτῶν ὑπό διακόνων κατ’ οἴκους εἰς ἀσθενεῖς καί αἰχμαλώτους (Ἰουστίνου Ἀπολογ. 1,67, Εὐσεβ. Ἐκκλ. ἱστορία νι,44) ἡ παραλαβή ὑπό τῶν πιστῶν  διά μετάληψιν ἐν μεταγενεστέρῳ χρόνῳ (Κύπριον,  de laps 26 Τερτυλ. ad uxor 11,5) μαρτυροῦσι ὅτι ταῦτα εἶναι ὄχι σύμβολα ἀλλά σῶμα καί αἷμα Χριστοῦ. «Ἔκπαλοι τῷ ὄντι οἱ χριστιανοί προσέφερον λατρευτικήν  προσκύνησιν κατά τόν καθογιασμόν τῶν τιμίων δώρων καί κατά τήν εἴσοδον τῶν προηγιασμένων γονυκλιτοῦντες θεωροῦντες οὕτω τόν ναόν ὄχι ὡς συνάθροισιν πιστῶν ἀλλά ὡς Οἶκου  Θεοῦ» ὡς γράφει ὁ Ἀνδροῦτσος εἰς τόν Δογματικόν του.  Οὕτω Ἁγία Γραφή καί Παράδοσις τῶν 4 πρώτων αἰώνων μαρτυροῦσι περί Θείας Εὐχαριστίας ὡς θυσίας καί περί ἱεροσύνης εἰδικῶς.

 

Εὐαγγελικός: Οὐδέν ἀπήντησεν.

 

ΘΕΜΑ 5ον:  «Περί του Μυστηρίου της Ιεράς Εξομολογήσεως»

 

Ὀρθόδοξος: Ἐπιθυμεῖτε κύριε Εὐαγγελικέ νά ὁμιλήσωμεν καί περί τοῦ Μυστηρίου τῆς ἐξομολογήσεως;

Εὐαγγελικός: Βεβαίως. Ἐγώ δέν δέχομαι τό Μυστήριον τῆς ἐξομολογήσεως, διότι ἡ Γραφή ρητῶς λέγει: «πᾶς ὁ ἐν αὐτῷ μένων οὐχ ἁμαρτάνει». Α΄ Ἱωάν. 3,6. Ἐκεῖνος δηλαδή ὁ ὁποῖος μένει πλησίον τοῦ Χριστοῦ, δέν ἁμαρτάνει. Ἐπίσης ὁ ἴδιος ὁ Εὐαγγελιστής εἰς τήν ἰδίαν ἐπιστολήν του γράφει 3,9 γράφει: «Πᾶς ὁ γεννημένος ἐκ τοῦ Θεοῦ ἀμαρτίαν οὐ ποιεῖ...οὐ δύναται ἁμαρτάνειν». Ὁ ἴδιος  Εὐαγγελιστής εἰς τήν ἰδίαν  του ἐπιστολήν 5,18 λέγει: «Ὁ γεννημένος ἐκ τοῦ Θεοῦ οὐχ ἁμαρτάνει».Ἐκεῖνος δηλαδή ὁ ὁποῖος εἶναι ἀναγεγεννημένος, ὁ μένων πλησίον τοῦ Χριστοῦ δέν ἁμαρτάνει. Ἐγώ ἔχω ἀναγεννηθῆ, εἶμαι πλησίον τοῦ Χριστοῦ, δέν ἁμαρτάνω. Ἀφοῦ δέν ἁμαρτάνω, δέν ἔχω ἀνάγκη νά ἐξομολογηθῶ.

Ὀρθόδοξος: Εἴπατε, ὅτι δέν ἔχετε ἀνάγκην ἐξομολογήσεως, διότι δέν ἁμαρτάνετε καί αὐτό σᾶς τό λέγει ἡ Ἁγία Γραφή Α΄. Ἰωαν. 3, 6.3,9.5,18.

Εὐαγγελικός: Βεβαίως.

Ὀρθόδοξος: Ἡ ἴδια ἡ Γραφή, κύριε Εὐαγγελικέ, λέγει ἀλλοῦ, ὅτι εἴμεθα ὅλοι ἁμαρτωλοί καί καθημερινῶς ἁμαρτάνομεν.  Καί συγκεκριμένως: Ὁ Ἰάκωβος λέγει: «μή πολλοί γίνεσθε διδάσκαλοι, ὅτι μεῖζον κρῖμα ληψόμεθα.  Πολλά γάρ  π τ α ί ο μ ε ν   ἅ π α ν τ ε ς». Ἰάκ. 3,1.  Ὁ Κύριος εἰς τήν
Κυριακήν του προσευχήν ρητῶς τονίζει νά λέγωμεν «ἄφες ἡμῖν τά ὀφειλήματα ἡμῶν ὡς καί ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέται ἡμῶν». Ὀφειλέτης εἶναι ὁ ἁμαρτωλός καί ὀφειλή ἡ ἁμαρτία. Ἑπομένως ὅλοι εἴμεθα ἁμαρτωλοί μεταξύ μας καί ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.
Ὁ Ἰωάννης ἐπίσης εἰς τήν Α΄ ἐπιστολήν του 1,8 γράφει: «Ἐάν εἴπωμεν, ὅτι ἁμαρτίαν οὐκ ἔχομεν, ἐαυτοῦς πλανῶμεν καί ἡ ἀλήθεια οὐκ ἔστιν ἐν ἡμῖν. Ἐάν ὁμολογῶμεν τάς ἁμαρτίας ἡμῶν, πιστός ἐστί καί δίκαιος, ἴνα ἀφῇ ἡμῖν τάς ἁμαρτίας.  Τεκνία μου ταῦτα γράφω ὑμῖν, ἵνα μή ἁμάρτητε.  Καί ἄν τις ἁμάρτῃ Παράκλητον ἔχομεν πρός τόν πατέρα Ἰησοῦν Χριστόν δίκαιον». Πῶς λοιπόν σύ λέγεις, ὄτι δέν ἁμαρτάνεις;

Εὐαγγελικος: Λέγων τό Πνεῦμα τό Ἅγιον «ἐάν τις ἁμάρτῃ Παράκλητον ἔχομεν» κ.λ.π. δέν ὁμιλεῖ περί πραγματικῆς ἁμαρτίας, ἀλλά θέτει μίαν ὑπόθεσιν ἁμαρτίας τήν ὁποίαν ὁ Κύριος θά συγχωρήσῃ ἄν τύχῃ, ἄνευ ἐξομολογήσεως.

Ὀρθόδοξος: Καί ὄμως δέν πρόκειται περί ὑποθέσεως ἁμαρτίας τινος, ἀλλά περί πραγματικῶν ἁμαρτιῶν, διότι εἰς τά ἄλλα χωρία, τά ὁποῖα ἀνέφερον, ὁμιλεῖ περί γεγονότων καί ὄχι περί ὑποθέσεων. Π.χ. «Πολλά γαρ πταίομεν ἅπαντες» λέγει ὁ Ἰάκωβος 3,2 «ἄφες ἡμῖν τά ὀφειλήματα ἡμῶν» λέγομεν εἰς τήν Κυριακήν προσευχήν.  Καί ὁ Ἰωάννης εἰς τήν ἐπιστολήν του γράφει ρητῶς: «ἐάν εἴπωμεν ἁμαρτίαν οὐκ ἔχομεν ἑαυτούς πλανῶμεν». «Ἐάν ὁμολογῶμεν τάς ἁμαρτίας μας» λέγει ὁ Ἰωάννης «πιστός καί δίκαιος, ἴνα ἀφῇ ἡμῖν τάς ἁμαρτίας». Ἄρα πρόκειται οὐχί περί ὑποθετικῶν ἁμαρτημάτων ἀλλά περί πραγματικῶν. Ἑπομένως ἁμαρτάνομεν, κύριε Εὐαγγελικέ.

Εὐαγγελικός: Καί τά Γραφικά χωρία, τά ὁποία σᾶς ἀνέφερον, ὄτι ὁ ἀναγεγεννημένος ἐκ τοῦ Θεοῦ οὐχ ἁμαρτάνει, πῶς θά ἐξηγηθῶσι κατά τήν γνώμην σας;  Θά ἀπορρίψωμεν αὐτά;

Ὀρθόδοξος: Ὄχι ἀλλά θά ἐναρμονίσωμεν αὐτά.  Θά ἐναρμονίσωμεν δέ τα φαινομενικῶς ἀντίθετα αὐτά χωρία, ἐάν ἐννοήσωμεν τάς μέν ἁμαρτίας τοῦ μακράν τοῦ Χριστοῦ μένοντος γινομένας ἐν συνεχείᾳ καί ἄνευ διακοπῆς τινος ὡς εὐθεῖαν γραμμήν α______________β  τάς δέ ἁμαρτίας τοῦ ἐν τῷ Χριστῷ μένοντος οὐχί ὠς εὐθεῖαν γραμμήν,  ἀλλά ὡς στιγμάς . . . . . . . . . . . . . ἀραιοτέρας ἤ πυκνοτέρας ἀναλόγως τῆς πνευματικῆς προόδου ἑκάστου.
Κατά συνέπειαν ὁ χριστιανός, ὅταν εἶναι γήσιον μέλος τοῦ Χριστοῦ, δέν εἶναι βεβαίως ἀναμάρτητος, δέν ἁμαρτάνει ὅμως καί ἐν συενεχείᾳ ἀλλά διακεκομμένως.  Δέν ἁμαρτάνει ἐν συνεχείᾳ  ἀλλά διακεκομμένως, διότι δέν ἁμαρτάνει κατ’ ἐπιθυμίας ἀλλά κατ΄ ἀδυναμίαν.  Μόνον τά μακράν τοῦ Χριστοῦ πρόσωπα ἁμαρτάνουν ἐν συνεχείᾳ καί ἄνευ διακοπῆς, διότι ἁμαρτάνουν διά τῆς ἐπιθυμίας τοῦ κακοῦ καί ἀμετανοησίας  αὐτῶν ἐν αὐτῷ.
Τήν διαφοράν ταύτην ὑποδηλώνει κάπως καί ἡ Ἁγία Γραφή λέγουσα διά τόν χριστιανόν. «Ἐάν τίς ἁμάρτῃ» θέτει τό ρῆμα ἁμάρτῃ εἰς ἀόριστον χρόνον, ἵνα δηλώσῃ τάς στιγμιαίας ἁμαρτίας, ἐνῷ τό «οὐχ ἁμαρτάνει» θέτει εἰς ἐνεστῶτα χρόνον, ἵνα δηλώσῃ ὅτι ἡ ἁμαρτία του δέν εἶναι συνεχής. Ἑπομένως αἱ ἁμαρτίαι τοῦ μακράν τοῦ Χριστοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἐν συνεχείᾳ εὐθεία γραμμή.  Οὕτω αἱ ἁμαρτίαι τοῦ πλησίον τοῦ Χριστοῦ δέν εἶναι κατ’ ἐπιθυμιαν, εὐθεῖαν γραμμή, συνέχεια, ἀλλά κατ’ ἀδυναμία εἰς ὡρισμένας στιγμάς κατά διαστήματα.

Εὐαγγελικός: Ἔστω.  Ἁμαρτάνομεν οὐχί ἐν συνεχείᾳ ἀλλά διακεκομμένως.  Αἱ ἁμαρτίαι ὅμως αὖται συγχωροῦνται διά τῆς ἀπ’ εὐθείας ἐπικοινωνίας μετά τοῦ Χριστοῦ διά τῆς προσευχῆς καί διά τῆς δημοσίας ἐξομολογήσεως.  Οὐδαμοῦ ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ γίνεται λόγος περί μυστικῆς, μυστηριακῆς ἐξομολογήσεως.  Οὔτε ἡ Γραφή ὁμιλεῖ ῥητῶς περί ταύτης οὔτε οἱ πατέρς τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων.

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως θά ἀποδείξωμεν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἀπό τῆς δικῆς του πλευρᾶς βάσει τῆς Ἁγίας Γραφῆς καί τῶν πατέρων τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων, ἄν ἡ ἐξομολόγησις εἶναι Μυστήριον ἤ ὄχι.

Εὐαγγελικός: Συμφωνῶ. Ἄς ἀρχίσωμεν ἀπό τήν Ἁγίαν Γραφήν.

 

Ὀρθόδοξος: Κύριε Εὐαγγελικέ σᾶς ἐρωτῶ: Ποία εἶναι ἡ πηγή τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν μας;

 

Εὐαγγελικός: Τό αἷμα τοῦ Κυρίου, τό ὁποῖον καθαρίζει ἡμᾶς ἀπό πᾶσης ἁμαρτίας Α΄. Ἰωάν. 17.

 

Ὀρθόδοξος: Αὐτό εἶναι τό ἐξ ἀντικειμένου, τό γενικόν δικαίωμα, τό ὁποῖον ἔχομεν ὅλοι, ἵνα  λάβωμεν τήν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν μας.  Αὕτη εἶναι ἡ πηγή, τό κεφαλάρι τοῦ ζῶντος ὕδατος.   Πῶς ὅμως ἡμεῖς θά οἰκειωθῶμεν ὑποκειμενικῶς τό αἷμα τοῦτο, ἵνα συγχωρηθῶσιν αἱ ἁμαρτίαι ἡμῶν; Ποῖον εἶναι τό μέσον, τό δοχεῖον δι’ οὗ θά ἀντλήσωμεν τό ὕδωρ τοῦτο τῆς ζωῆς;

 

Εὐαγγελικός:  Διά τῆς πίστεως μόνον «τῇ πίστει καθαρίσας τάς καρδίας αὐτῶν». Πραξ. 15,9. Ἄν πιστεύσωμεν, θά συγχωρηθῶμεν.

 

Ὀρθόδοξος: Ἡ πίστις εἶναι ὁ μόνος τρόπος τῆς καθαρίσεως τῶν ἁμαρτιῶν μας ἤ ὁ πρῶτος;

 

Εὐαγγελικός:  Ὁ μόνος πρέπει νά εἶναι, ἀφοῦ ὁ καθαρισμός θά εἶναι πραγματικός. Ἐάν ὑπάρχωσιν ἄλλοι τρόποι καθαρισμοῦ τῶν ἁμαρτιῶν μας, αὐτό σημαίνει, ὅτι ἡ πίστις δέν εἶναι ἐπαρκής διά τόν καθαρισμόν, εἶναι ἀτελής, ὅπερ ἄτοπον.

 

Ὀρθοδοξος: Καί ὅμως ἡ Ἁγία Γραφή ὁμιλεῖ περί πολλῶν τρόπων ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν μας.  Καί
συγκεκριμένως: Ἡ Κυριακή προσευχή διά τό «ἄφες ἡμῖν τά ὀφειλήματα ἡμῶν» ὁμιλεῖ περί διά προσευχῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν.  Τό χωρίον Πραξ. 2, 38, ὁμιλεῖ περί τοῦ διά βαπτίσματος ἀφέσεως

ἁμαρτιῶν.

 Ὁ Ἀπόστολος Πέτρος δηλ. λέγει πρός τούς ἀκορατάς του «βαπτισθήτω ἕκαστος ὑμῶν...εἰς ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν ὑμῶν». Καί τά χωρία. Μαρκ.  16, 16 - Ἐφ. 5,26 ὁμιλοῦσι περί ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν διά τοῦ Βαπτίσματος.  Τά χωρία Λουκ. 11, 41. Ματθ. 6,4 ὁμιλοῦσι περί ἀφέσεως ἁμαρτιῶν διά τῆς ἐλεημοσύνης. «Δότε ἐλεημοσύνη καί ἰδοῦ πάντα καθαρά ὑμῖν ἐστίν» λέγει ὁ Κύριος εἰς τό χωρίον τοῦ Λουκᾶ 11, 41.   

Τό χωρίον Ματθ. 18,16 ὁμιλεῖ περί τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν διά τῆς ἀδελφικῆς συνεξηγήσεως.  Τό δέ χωρίον τοῦ Ἰακώβου 5,16 ὁμιλεῖ περί τῆς συγχωρήσεως τῶν ἁμαρτιῶν ψυχολογικῶς δι’ ἀλληλοεξομολογήσεως «ἐξομολογεῖσθε ἀλλήλοις ἵνα ἰαθῆτε», τό δέ Ἰωάννου 20,23 ὁμιλεῖ περι τοῦ Μυστηρίου τῆς ἐξομολογήσεως διά τοῦ «Λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον, ἄν τινων ἀφῆτε τάς ἁμαρτίας ἀφίενται αὐτοῖς, ἄν τινων κρατῆτε κεκράτηντεαι».

 

Εὐαγγελικός: Δέν νομίζετε, ὅτι ἄν ὑποθέσωμεν, ὅτι ὑπάρχουσι ὄλοι οἱ τρόποι αὐτοί συγχωρήσεως ἁμαρτιῶν, αὐτό σημαίνει, ὄτι ἀκυροῖ ὀ εἶς τόν ἄλλον, διότι δέν συγχωρεῖ πλήρως ἕκαστος τάς ἁμαρτίας καί ἔχει ἀνάγκη ἑνός ἄλλου τρόπου;

 

Ὀρθόδοξος: Σωστόν αὐτό τό ὁποῖον λέγετε.  Πῶς λοιπόν θά οἰκονομηθῶσι τά χωρία ταῦτα, ὥστε νά μή ἀλληλοκαταργοῦνται ἀλλά νά ἀλληλοσυμπληροῦνται, ἀφοῦ πιστεύομεν καί οἱ δύο μας ὅτι ἡ Ἁγία Γραφή εἶναι Θεόπνευστος;

 

Εὐαγγελικός: Θά ἤθελον νά ἤκουον τήν γνώμη σας.

 

Ὀρθόδοξος: Σᾶς τήν προσφέρω.  Ἡ πίστις καί τό βάπτισμα εἶναι μέσα συγχωρήσεως τῶν ἁμαρτιῶν μας, τάς ὁποίας διεπράξαμεν πρίν πιστεύσωμεν καί πρίν βαπτισθῶμεν.  Ὁ Χριστιανός ὅμως, ὅπως εἴδομεν προηγουμένως, θά ἁμαρτήσῃ καί πάλιν. Ἐπειδή ὄμως τό βάπτισμα βάσει τοῦ Ἐφεσ. 4,5 δέν ἐπαναλαμβάνεται-«μία πίστις εἶς Κυριος, ἕν βάπτισμα»- ἔρχεται ἡ Ἐξομολόγησις τό δεύτερον τοῦτο βάπτισμα, τό ὁποῖον συγχωρεῖ τάς μετά τό βάπτισμα ἁμαρτίας.  

 Ἡ δέ προσευχή, ἡ ἐλεημοσύνη, ἡ ἀδελφική συνεξήγησις εἶναι μέσα, διά  τῶν ὁποίων ὁ Θεός θά ἐμπνεύσῃ εἰς τήν ψυχήν τοῦ πιστοῦ αἰσθήματα μετανοίας, ὥστε νά ὁδηγηθῇ οὗτος εἰς τήν μυστηριακήν ἐξομολόγησιν.  Αὐτός εἶναι ὀ μόνος τρόπος τῆς οἰκονομίας, ἐναρμονίσεως τῶν διαφόρων Γραφικῶν χωρίων πού ἀναφέρομεν τῆς συγχωρήσεως τῶν ἁμαρτιῶν μας.

 

Εὐαγγελικός: Ἑπομένως ἐξαρτᾶτε σεῖς τά χωρία, τά ὁποία πραγματεύονται περί ἀφέσεως ἁμαρτιῶν μετά τό βάπτισμα ἐκ τοῦ χωρίου τοῦ Ἰωάννου 20,23 ἐκ τῆς μυστηριακῆς ἐξομολογήσεως: «Ἄν τινων ἀφῆτε τάς ἁμαρτίας ἀφίενται αὐτοῖς».

 

Ὀρθόδοξος: Βεβαίως.  Διότι μόνον αὐτός ὁ τρόπος ὑπάρχει ἐναρμονίσεως τῶν περί ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν μας Γραφικῶν χωρίων. Ἄν δέν εὑρίσκετε αὐτό ὀρθόν, εἴπατε σεῖς ἄλλον τρόπον ἰδικόν σας. 

 

Εὐαγγελικός: Ἄς δεχθῶ ὅτι ἔτσι οἰκονομοῦνται τά χωρία τά ὁποία ἀνεφέραμεν περί συγχωρήσεως τῶν ἁμαρτιῶν κατά τόν καταλληλότερον τρόπον.  Ἔχω ὄμως μίαν ἀπορίαν.  Εἴπατε ὅτι ἡ πίστις καί τό βάπτισμα συγχωροῦν τά ἁμαρτήματα, τά ὁποῖα διεπράξαμεν πρίν γνωρίσωμεν τόν Χριστόν, γενικῶς τά πρό τοῦ βαπτισματος.  Ἡ δέ ἐξομολόγησις ὡς δεύτερον βάπτισμα συγχωρεῖ τά μετά τό βάπτισμα ἁμαρτήματα. 

Ἡ ἐλεημοσύνη, ἡ προσευχή, ἡ ἀδελφική συνεξήγησις εἶναι μέσα διά τῶν ὁποίων ὁ Θεός ἐμπνέει εἰς τήν ψυχήν τοῦ χριστιανοῦ αἰσθήματα μετανοίας καί ἐξομολογήσεως.  Σᾶς ἐρωτῶ: Ὁ Θωμᾶς ἀπουσιάζει ἀπό τήν ὁμήγυρην τῶν ἀποστόλων, ὅπου εἶπεν ὀ Κύριος τό «Λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον, ἄν τινων ἀφῆτε τάς ἁμαρτίας ἀφίενται αὐτοῖς» δέν ἔλαβεν ἐξουσίαν αὐτός ὡς ἀπόστολος νά συγχωρῇ ἁμαρτίας;

 

Ὀρθόδοξος: Ἄν σκεφθῶμεν, ὄτι τό Πνεῦμα τό Ἅγιον κατῆλθεν εἰς τούς ἀποστόλους τήν Πεντηκοστήν, ἡ ἐντολή τοῦ Κυρίου «Λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον» κ.λ.π. ἡ ὁποία ἐδόθη κατά τήν ἡμέρα τῆς ἀναστάσεώς Του, δέν εἶναι χορήγησις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἀλλά ὑποσχέσις χορηγήσεως τούτου. 

Ὅπως δηλ. ἔγινε διά τό Μυστήριον τῆς Θείας Εὐχαριστίας τό ὁποῖον ἕν ἕτος πρίν τό δώση κατά τόν Μυστικον δεῖπνον ὑπεσχέθη νά τό δώσῃ κατά τό Ἰωάν. 6,52-67, οὕτω ἔγινε καί ἡ χορήγησις τοῦ Ἁγ. Πνεύματος διά τό Μυστήριον τῆς ἐξομολογήσεως: Ὑπεσχέθη τό Ἅγιον Πνεῦμα κατά τήν Ἀνάστασιν, ἔδωκε δέ αὐτό κατά τήν Πεντηκοστήν.

 

Εὐαγγελικός: Ναί! ἐδῶ λέγει ρητῶς «Λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον...»

 

Ὀρθόδοξος: Ἀφοῦ Πνεῦμα Ἅγιον δέν κατῆλθε παρά τήν Πεντηκοστήν δυνάμεθα νά εἴπωμεν ὅτι ἔδωσε ὁ Χριστός ἀμέσως εἰς τούς ἀποστόλους τό Πνεῦμα τό Ἅγιον μέ τήν ἐντολήν «λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον» ἀλλά ἔκαμε αὐτούς  δ ε κ τ ι κ ο ύ ς  τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ὅπως δηλ. ὁ γεωργός προκειμένου νά ποτίσῃ τόν κήπον του ἀνοίγῃ τά αὐλάκια καί δι’ αὐτῶν διερχόμενον τό ὕδωρ ποτίζει τά δένδρα, κάτι παρόμοιον θά ἔγινε εἰς τήν ψυχήν τῶν Ἀποστόλων μέ τό «λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον...» κατέστησαν κατάλληλοι δεκτικοί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.  Βεβαίως ὁ  Θωμᾶς δέν ἦτο παρών κατά τήν ἡμέρα τῆς ὑποσχέσεως τῆς χορηγήσεως. Ἦτο ὅμως παρών κατά τήν Πεντηκοστήν, ὅτε ἦλθεν τό Πνεῦμα τό Ἅγιον εἰς τούς Ἀποστόλους, ἄρα ἕλαβεν καί οὗτος τήν ἐξουσίαν νά συγχωρῇ ἁμαρτίας.

 

Εὐαγγελικός: Ἔστω. Ἄς ἔλθω ὄμως εἰς κάτι ἄλλο. Ἔχω τήν γνώμην, ὄτι ἡ ὑπόσχεσις τῆς χορηγήσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος εἰς τούς Ἀποστόλους Του, ἵνα συγχωρῶσι ἁμαρτίας διά τοῦ «λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον» κ.λ.π. ἀφορᾶ ὄχι μυστικήν τινά ἐξομολόγησιν ἀλλά δημοσίαν ὅπου τόν λόγον ἔχει ὄχι εἷς Πνευματικός ἀλλά ἠ ὁλομέλεια τῆς ἐκκλησίας.  Τοῦτο φαίνεται ἐκ τοῦ ἐπεισοδίου τοῦ αἷμομίκτου ἐν Κορίνθῳ. Ἐκεῖ ἀδελφός τις χριστιανός ὑπέπεσεν εἰς ἁμάρτημα τι σαρκικόν, βαρύ. Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος λαμβάνει τόν λόγον καί λέγει: «Συναχθέντων ὑμῶν καί τοῦ ἐμοῦ πνεύματος...» Α΄ Κορινθ. 5, 1-13. Ἐπομένως ὁλόκληρος ἡ ἐκκλησία τῆς Κορίνθου λαμβάνει μέρος εἰς τήν ὑπόθεσιν

ταύτην. Δέν πρόκειται λοιπόν περί ἑνός προσώπου, τοῦ Πνευματικοῦ.

 

Ὀρθόδοξος: Καί ὄμως!  Εἰς τήν ὑπόθεσιν τοῦ αἱμομίκτου ἐκ Κορίνθῳ ὁ κύριος ρυθμιστής τοῦ ζητήματος εἶναι ὄχι ἡ ὁλομέλεια τῆς ἐκκλησίας ἀλλά ὁ ἀρχηγός ταύτης, ὁ Ἀπ. Παῦλος.  Τοῦτο φαίνεται καθαρά διά τῶν φράσεων τοῦ Ἀποστόλου «κέκρικα» «ὑμεῖς πεφυσιωμένοι ἐστέ» «οὐκ οἴδατε ὅτι» «ἐκκαθάρατε την παλαιάν ζύμην»κ.λ.π. 

Ὁ Ἀπόστολος ὄχι μόνον ἀρχίζει ἀλλά καί τελειώνει τό ζήτημα τοῦτο ὡς ἑξῆς: «ἱκανόν τῷ τοιούτῳ ἡ ἐπιτιμία αὕτη ὑπό τῶν πλειόνων», διό παρακαλῶ κυρῶσαι εἰς αὐτόν τήν ἀγάπην». Ἀκόμη περισσότερον ὁ προσωπικός χαρακτήρ τοῦ δεσμεῖν καί λύειν φαίνεται ἐξ ἐκείνου τό ὁποῖον εἶπεν ὁ Κύριος εἰς τόν Ἀπόστ. Πέτρον ἐν Ματθ. 16,19 «δώσω σοι τάς κλεῖδας τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν καί ὅ  ἐάν δύσῃς ἐπί τῆς γῆς ἔσται δεδεμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς καί ὅ ἐάν λύσῃς ἐπί τῆς γῆς ἔσται λελυμένον καί ἐν τοῖς οὐρανοῖς». 

Ὅταν εἰς τήν ἀδελφικήν συνεξήγησιν Ματθ. 18, 15 -18  συνιστᾷ ὁ Κύριος τό «εἰπέ τῇ ἐκκλησίᾳ» καί ὁ Ἀπόστολος Παῦλος συνιστᾷ εἰς τούς Πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας τῆς Ἐφέσου «προσέχετε ἑαυτοῖς καί τῷ Ποιμνίῳ», Πραξ. 20,28 δέν νομίζετε ὅτι δίδει τόν πρωτεύοντα ρόλον εἰς τούς ἀρχηγούς καί ὄχι εἰς τήν ὁλομέλειαν τῆς ἐκκλησίας;

 

Εὐαγγελικός: Ἄς δεχθῶ, ὄτι οἱ Ἀπόστοιλοι ἦσαν οἱ κύριοι ρυθμισταί βάσει τῆς ἐντολῆς τοῦ Κυρίου τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν. Σεῖς ὅμως οἱ ἱερεῖς πόθεν ἐπήρατε, ποῦ στηρίζετε τό δικαίωμα τοῦτο;

 

Ὀρθοδοξος: Ὁ Κύριος εἶπε εἰς τούς Ἀποστόλους Του: «Μεθ’ ὑμῶν εἰμί πάσας τάς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος» Ματθ. 28,20.  Οἱ Ἀπόστολοι ἀπέθανον. Ἔπρεπε νά ὑπάρξωσι οἱ διάδοχοί τῶν αἰώνων.  Τοιοῦτοι διάδοχοι «πάσας τάς ἡμέρας» ἤτοι ἱστορικῶς ἀποδεδειγμένοι εἶναι ἡ Ὀρθόδοξος ἐκκλησία, οἱ Ἐπίσκοποί της.

 

Εὐαγγελικός: Προσεκτική ἔρευνα ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκη δέν μᾶς παρουσιάζει καμμίαν περίπτωσιν, κατά τήν ὁποίαν οἱ Ἀπόστολοι ἐκάλεσαν ἀνθρώπους πλησίον των νά ἐξομολογηθῶσι.

 

Ὀρθόδοξος: Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τρεῖς λόγους: Πρῶτον: Οἱ Ἀπόστολοι εἶχον νά κάμωσι ὡς ἐπί τό πλεῖστον μέ ἀνθρώπους ἀπίστους οἱ ὁποίοι ἐπέστρεφον εἰς τόν χριστιανισμόν.  Αἱ ἁμαρτίαι τούτων, ὡς εἴπομεν, συγχωροῦνται μόνον διά τοῦ βαπτίσματος.  Διά τάς πρό τοῦ βαπτίσματος ἁμαρτίας ταύτας ἡ ἐξομολόγησις δέν ἦτο  ὑποχρεωτική ἀλλά προαιρετική.  Δεύτερον: Ὁ Ζῆλος τῶν πρώτων Χριστιανῶν ἦτο πολύ μεγάλος καί οἱ χριστιανοί δυσκόλως ἔπιπτον εἰς σοβαράς ἁμαρτίας μετά τό βάπτισμα, ὥστε νά ἔχωσι ἀνάγκην ἐξομολογήσεως.   

Τρίτον: Ἐπί πᾶσι τούτοις ἡ Ἁγία Γραφή δέν εἶναι βιβλίον συστηματικόν ὥστε νά περιέχῃ ὅλα ὅσα ἔγιναν.  «Ἔτσι καί ἄλλα πολλά, ἅ ἐποίησε ὁ Ἰησοῦς, ἅτινα ἄν γράφεται καθ’ ἕν οὐδέ αὐτόν τόν κόσμον οἷμαι χωρῆσαι τά γραφόμενα βιβλία» γράφει ὁ Ἰωάννης 21, 25.  Διά τούς λόγους αὐτούς δέν ἔχομεν παράδειγμα Μυστηριακῆς ἐξομλογήσεως. Ἡ ῥητή ὅμως ἐντολή τοῦ Κυρίου Ἰωαν. 20,28 «Λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον, ἄν τινων ἀφῇτε τάς ἁμαρτίας κ.λ.π.» μοῦ εἶναι ἀρκετή.

 

Εὐαγγελικός: Ἔχομεν ὅμως ἕνα παράδειγμα τοῦ Σίμωνος Μάγου, ὄπου ὁ Ἀπόστολος Πέτρος δέν εἶπε εἰς αὐτόν «ἔλα νά σέ ἐξομολογήσω ἀλλά μετανόησον καί δεήθητι τοῦ Κυρίου» Πραξ. 8,22.

 

Ὀρθόδοξος: Εἴπομεν ὄτι ἡ Μυστηριακή Ἐξομολόγησις συνεχώρει τάς μετά τό Βάπτισμα ἁμαρτίας. Ὁ Σίμων δέν εἶχεν ἀκόμη βαπτισθῆ οὐδέ εἶχε εἰλικρινῶς πιστεύσει.  Πῶς θά ἔλεγε λοιπόν εἰς αὐτόν ὁ Ἀπόστολος νά ἐξομολογηθῇ ἀφοῦ δέν εἶχε βαπισθῇ οὐδέ εἰλικρινῶς πιστεύσει; Ἄλλως τε ὁ Σίμων ὁ Μάγος ἀπαντᾷ πρός τόν Ἰωάννην καί Πέτρον : «δεήθητε ὑπέρ ἐμοῦ πρός τόν Κύριον ὅπως μηδέν ἐπέλθῃ ἐπ’ ἐμέ κακόν ὧν εἰρήκατε», Πραξ. 8,24. Δι’αὐτῶν ἀναγνωρίζει εἰς τόν Πέτρον καί Ἰωάννην ἐξουσίαν τινά ὁ Σίμων οὗτος ἀφέσεωως κακῶν καί ἁμαρτιῶν.

 

Εὐαγγελικός: Τέλος διατί ἡ δημοσία παλαιά ἐξομολόγησις γίνεται σήμερον ὑφ’ ὑμῶν μυστική;

 

Ὀρθόδοξος: Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος λέγει: ὑπάρχουσι πολλά ἁμαρτήματα «ἅ αἰσχρόν ἐστί καί λέγειν».  Διά τήν δημοσίαν αἰδημοσύνην καί πρός ἀποφυγήν δημοσίου σκανδάλου γίνεται μυστική ἡ ἐξομολόγησις. Ἄν ὅμως σεῖς θέλετε δημοσίαν ἐξομολόγησιν, δεχόμεθα. Ἔλθετε εἰς τήν Ὀρθοξίαν καί ἐν μέσῳ ἐκκλησίας ὁμολογήσατε τά ἁμαρτήματά σας.

 

ΓΕΝΙΚΟΝ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Ἀπό Ἀγιογραφικῆς ἀπόψεως κύριοιῥυθμισταί τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν ἦσαν οἱ Ἀπόστολοι. Ἡ ὁλομέλεια τῶν πιστῶν ἔπαιζε δευτερεύοντα ῥόλον. Οἱ Ἀπόστολοι ὅταν ἔζων εἶχον την θέσιν τῶν ἐπισκόπων. Ὅταν ἀπέθανον οἱ Ἀπόστολοι ἐφάνησαν οἱ διάδοχοι αὐτῶν οἱ Ἐπίσκοποι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν οἰ κύριοι ρυθμισταί τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν.  Τοῦτο παρατηρεῖται εἰς τούς πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Ἅς ἔλθωμεν καί εἰς αὐτούς.

 

Ἐπειδή εἰς τό μέρος τοῦτο ὁ κατά τῶν εὐαγγελικῶ καταπέλτης τῶν πατέρων τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων εἰς τό περί ἐξομολογήσεως θέμα θά εἶναι βαρύς, ἵνα μή νομισθῇ ὅτι εἰσάγομεν εἰς τό στόμα τῶν Εὐαγγελικῶν σκέψεις καί λόγια, τά ὁποῖα αὐτοί δέν εἶπον οὔτε και ἐσκέφθησαν θά παραλάβωμεν τάς γνώμας τοῦ Εὐαγγελικοῦ ἐξ ἑνός βιβλίου, τό ὁποῖον ἐξέδωκε ὁ κ. Εὐαγγελικός κ. Μεταλληνός καί τόν ὁποῖον ἐπιγράφεται «ἔρευνα περί ἐξομολογήσεως καί ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν».  Εἰς τό βιβλίον τοῦτο καί ἐν σελίδα 3 ὁ Εὑαγγελικός κ. Μεταλληνός γράφει: «Ἡ πίστις τῆς Εὐαγγελικῆς ἐκκλησίας εἰς τό σοβαρώτατον τοῦτο ζήτημα, τό ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ «εἶναι πίστις ὄχι μόνον τῆς διδασκαλίας τῆς Βίβλου ἀλλά καί τῆς ἐκκλησίας τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων».  Εἰς τό μέρος τοῦτο θά ἀποδείξωμεν, ὅτι ὁ  Εὐαγγελικός , Μεταλληνός δέν ἐμελέτησε τάς ἀρχαίας μαρτυρίας τῶν πατέρων καί τῶν πρό τοῦ Δ΄ αἰῶνος ἐκκλησιαστικῶν συγγραφέων⁽¹⁾ (⁽¹⁾ Περιοδικόν «Ἐνορία»Ὀκτώβριος 1950-Μάϊος 1951).  Ἄς ἴδωμεν:

 

 

1^ον. Ἰγνάτιος Ἐπίσκοπος Ἀνιτοχείας (30—107 μ.Χ.)

 

Εὐαγγελικός:  Εἰ τήν σελίδα 18 τοῦ ἔργου του ὁ κ. Μεταλληνός γράφει διά τόν Ἐπίσκοπον Ἀντιοχείας Ἰγνάτιον ὅτι «οὔτε νύξη κάνει πουθενά νά πᾶν νά ἐξομολογηθοῦν εἰς τούς πρεσβυτέρους καί ἐπισκόπους γιά νά συγχωρέσῃ ὁ Θεός τάς ἁμαρτίας των».

Ὀρθόδοξος: Καί ὅμως!  Ὁ ἅγιος οὗτος πατήρ Ἰγνάτιος εἰς ἐπιστολήν του πρός Φιλαδελφεῖς μεταξύ τῶν ἄλλων γράφει καί τά ἑξῆς: «Πᾶσιν οὖν μετανοοῦσιν ἀφίησι ὀ Κύριος ἐάν μεανοήσωσι εἰς ἑνότητα Χριστοῦ Θεοῦ και συνέδριον ἐπισκόπων» ( Πρός Φιλαδελφείας κεφ.8). Δηλαδή πρέπει νά μετανοήσουν οἱ ἁμαρτήσαντες ἐνώπιον τῆς ἐκκλησίας, ἥτις ἀποτελεῖ μίαν ἑνότητα θείαν καί ὑπό τοῦ Θεοῦ ἐμπνεομένην καί συνεσφιγμένην καί ἐνώπιον τοῦ συνεδρίου τῶν κληρικῶν μέ ἐπικεφαλῆς τόν ἐπίσκοπον.

 

2^ον. Ὁ Τερτυλλιανός (145-220 μ.Χ.)

 

Ὁ Εὐαγγελικός: (Μεταλληνός) εἰς τήν σελίδα τοῦ ἔργου του 21 γράφει διά τόν Τερτυλλιανόν ὅτι «καμμίαν ἀνάμειξη ἱερέως ἤ ἐπισκόπου παρεμβάλλει διά τήν συγχώρηση».

Ὀρθόδοξος: Καί ὄμως κ. Μεταλληνέ.  Ὁ Τερτυλλιανός ὑπῆρξε διδάσκαλος τοῦ Κυπριανοῦ, μολονότι ἐξέκλινε κατά τά τελευταῖα ἕτη τῆς ζωῆς του εἰς τόν Μοντανισμόν.  Πάντως Κυπριανός καί Τερτυλλιανός ἀποτελοῦν δύο κρίκους συνεχομένους ἐν τῇ ἁλύσει τῆς ἐκκλησιαστικῆς παραδόσεως καί συνεπῶς τά ὄσα μαρτυρεῖ καί βεβαιοῖ ὁ Κύπριανός δέν εἶναι ξένα ἐν πολλοῖς καί πρός τήν μαρτυρίαν τοῦ Διδασκάλου του.  Διά τό ζήτημά μας μάλιστα ὑπάρχουν ὁλίγαι μέν μαρτυρίαι τοῦ Τερτυλλιανοῦ, ὑπεμφαίνουσαι ὅμως ἀρκετά σαφῶς, ὅτι ἐγνώριζε καί οὗτος ὡς ὑφιστάμενον ἥδη ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τό ὑπό τοῦ μαθητοῦ του λεπτομερῶς διαγραφόμενον καθεστῶς.  Τί λέγει λοιπόν ὁ Τερτυλιανός; «Ἡ ἐξομολόγησις λοιπόν εἶναι παιδεία τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ὀφείλει νά προσπέσῃ καί νά ταπεινωθῇ.  Καί ἐκτός τοῦ σάκκου καί τῆς στάκτης, μεθ’ ὧν πρέπει νά σκληραγωγήσῃ τό σῶμα, καί τοῦ πένθους ὅπερ πρέπει νά αἰσθανθῇ διά τό ἡμαρτημένα, ὀφείλει καί νά προσπίπτῃ πρό τῶν ποδῶν τῶν πρεσβυτέρων (presbyteris advoivi)  (De Poenitentia c, IX Migne 1, 1354):

 

3^ον. Ἱππόλυτος (170-236 μ.Χ.)

 

Ὁ Εὐαγγελικός: κ. Μεταλληνός εἰς τήν σελίδα 21 τοῦ ἔργου του γράφει τό ἑξῆς διά τόν Ἱππόλυτου «οὐδέν ἀναφέρει».

Ὀρθόδοξος: Ὁ Ἱππόλυτος ἀναφέρει ὁλίγα μέν ἀλλ’ ἐξόχως οὐσιώδη καί σπουδαῖα. Πρωτίστως ὁ Ἱππόλυτος ἀπεσχίθη καί ἀπκήρυξε τόν ἐπίσκοπον Ρώμης Κάλλιστον (218-222) διότι μεταξύ ἄλλων «πρῶτος τά πρός τάς ἡδονάς τοῖς ἀνθρώποις συγχωρεῖν ἐπενόησεν  λέγων πᾶσιν ὑπ’ αὐτοῦ ἀφίεσθαι ἁμαρτίας»(Ἱππολύτου Φιλοσοφούμενα 9,12,5). Μαρτυρεῖ δηλαδή μέ τάς ὀλίγας αὐτάς λέξεις ὁ Ἱππόλυτος, ὅτι ὁ ἐπίσκοπος Πάπας Ρώμης Κάλλιστος ἐδέχετο καί συνεχώρει τούς ἁμαρτωλούς, ἡ διαφωνία του δέ πρός τόν Κάλλιστον τοῦτον ὑπῆρξεν, ὅτι ὁ τελευταῖος οὗτος προέβαινε μέχρι τοῦ νά συγχωρηθῇ καί τά βαρέα ἀμαρτήματα τῆς σαρκός. Ὅτι δέ ὄντως δέχεται ὁ Ἱππόλυτος ὡς ἀναπόσπαστον τῆς ἐπισκοπικῆς ἐξουσίας τήν συγχώρησιν καί ἀπόλυσιν τῶν μετανοούντων ἁμαρτωλῶν κατά τό «ὅσα ἄν δήσηστε ἐπί τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα ἐν τοῖς οὐρανοῖς» κ.λ.π. ἐμφαίνεται κατά τρόπον ἀδιαμφισβήτητον καί ἀλλαχόθεν. Ἔχομεν σύγγραμα τι, περισωθέν δυστυχῶς εἰς μετάφρασιν Λατινικήν Αἰθιοπικήν καί Κοπτικῆς, εἰς τήν Ἑλληνικήν ὅμως τό πρῶτον γραφέν, ὅπερ εἶναι γνωστό ὑπό τόν τίτλον «Αἰγυπτιακή Διάταξις».  Τό σύγγραμα τοῦτο ἀνεξαρτήτως ἀπ΄ἀλλήλων ἐξετάσαντες ὀ Ed Schwartz καί ὁ Dom R. Hugh Connoly κατέληξαν, χωρίς ὁ εἷς νά ἔχῃ ὑπ’  ὅψει  τάς ἐρεύνας τοῦ ἄλλου, εἰς τό συμπέρασμα, ὄτι ταυτίζεται πρός ἕν ἐκ τῶν ἔργων τοῦ Ἱππολύτου ἐκ τῶν ἀναφερομένων εἰς τόν κατάλογον τῶν συγγραφῶν του, πού εἶναι χαραγμένος ἐπί τοῦ ἀνακαλυφθέντος ἀδριάντος αὐτοῦ.  Τό ἔργον τοῦτο τοῦ Ἱππολύτου τιτλοφορεῖται «Ἀποστολική Παράδοσις».  Τό πόρισμα αὐτό τῶν δύο τούτων ἐπσιτημόνων ἐγένετο γενικῶς ἀποδεκτόν, οὕτω δέ ἡ «Αἰγυπτική Διάταξις»θερωρεῖται ἤδη ὡς παλαιότατον σύγγραμμα ἀναγόμενον εἰς αὐτό τό πρῶτον τέταρτον τοῦ τρίτου αἰῶνος. Ἐφ’ ὅσον δηλαδή ὁ Ἱππόλυτος ἀπέθανε περί τό 236 ἡ ὑπό τόν τίτλον «Αἱγυπτιακή Διάταξις» συγγραφή ὡς προερχόμενη ἐκ τῆς γραφῖδος του πρέπει νά χρονολογηθῇ πρό τοῦ 236.  Εἰς τήν Διάταξιν λοιπόν αὐτήν ἔχομεν καί εὐχήν ἐπί χειροτονίᾳ ἐπισκόπου.  Ἀναγιγνώσκομεν λοιπόν εἰς τήν εὐχήν ταύτην καί τά ἐξῆς: «Δός καρδιογνῶστα πάντων ἐπί τόν δοῦλον σου τοῦτον, ὅν ἐξελέξω εἰς ἐπισκοπήν ποιμαίνειν τήν ποίμνην σου τήν ἁγίαν καί ἀρχιερατεύειν σοι, ἀμέπτως λειρουγοῦντα νυκτός καί ἡμέρας ἀδιαλείπτως τε ἱλάσκεσθαι τό πρόσωπόν σου καί προσφέρειν σοι τά δῶρα τῆς ἁγίας σου ἐκκλησίας καί τῷ πνεύματι τῷ ἀρχιερατικῷ ἔχειν ἐξουσίαν ἀφιέναι ἁμαρτίας κατά τήν ἐντολήν σου, διδόντι κλήρους κατά τό πρόσταγμά σου, λύειν τε πάντα σύνδεσμον κατά τήν ἐξουσίαν ἥν ἔδωκας τοῖς ἀποστόλοις». (Ἐν Hans Achelis. Die altesten Quellen des oriental kirchen rechtes. Die Canones Hippoloyti σελ. 42)

Μέ ἄλλας λέξεις κατά τήν Ἀποστολικήν παράδοσιν τοῦ Ἱππολύτου ἐν τῇ εὐχῇ τῆς χειροτονίας ἐπισκόπου καί πρεσβυτέρου ἐξεζητεῖτο, ἵνα δοθῇ εἰς τούς χειροτονουμένους ἐπισκόπους καί πρεσβυτέρους ἡ ἐξουσία τοῦ δεσμεῖν και λύειν, διότι αὐτή ἦτο ἡ ἐντολή τοῦ Κυρίου καί «ἡ ἐξουσία ἤν ἔδωκε τοῖς ἀποστόλοις». Ἡ μαρτυρία αὐτή εἶναι ἀνυπολογίστου ἀξίας διά τό ζήτημά μας. Ἀνάγεται πρῶτον εἰς τό ἕτος 230 μ.Χ. περίπου.  Προέρχεται ἀπό γραφίδα λογιωτάτου καί λίαν διακεκριμένου ἐκκλησιαστικοῦ συγγραφέως.

 

4ον.Ὠριγένης (185-254 μ.Χ.)

 

Εὐαγγελικός: Ὁ κ. Μεταλληνός εἰς τήν σελίδα 28 τοῦ ἔργου του γράφει διά τόν Ὠριγένη, ὅτι «δέν ὁμιλεῖ περί μυστηριακῆς ἐξομολγήσεως ἀλλά περί προαιρετικῆς τινος ἐλευθέρας καί σπανίας».

 

Ὀρθόδοξος: Καί ὅμως! Ὁ Ὠριγένης ἐπανειλημμένως ὁμιλεῖ περί τῆς εἰς τούς ἱερεῖς ἱερᾶς ἐξομολογήσεως καί περί τῆς ἱερατικῆς ἐξουσίας τοῦ δεσμεῖν καί λύειν.  Καί ἰδού.

Πρωτίστως μαρτυρεῖ ὁ Ὠριγένης ὅτι ἐπί τῆς ἐποχῆς του οἱ ἐπίσκοποι διεξεδίκουν ὑπέρ ἑαυτῶν ὡς διάδοχον τῶν ἀποστόλων τήν ἐξουσίαν τοῦ δεσμεῖν καί λύειν.  Οὕτως ἑρμηνεύων τό χωρίον τοῦ Ματθαίου «καί δώσω σοι τάς κλεῖς τῆς Βασιλείας τῶν οὐρανῶν» παρατηρεῖ τάς ἑξῆς:

«Ἐπεί δέ οἱ τόν τόπον τῆς Ἐπισκοπῆς ἐκδικοῦντες χρῶνται τῷ ρητῷ ὡς Πέτρος καί τάς κλεῖδας τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας ὑπό τοῦ Σωτήρος εἰληφότες διδάσκουσι τε τά ὑπ’αὐτῶν δεδομένα τοὐτέσι καταδεδικασμένα καί ἐν οὐρανοῖς δεδέοθαι καί τά ὑπ’ αὐτῶν ἄφεσιν εἰληφότα καί ἐν οὐρανοῖς λελύσθαι, λεκτέον ὅτι ὑγιῶς λέγουσιν, εἰ ἔχουσιν ἔργον δι’ ὅ εἴρηται ἐκείνῳ τῷ Πέτρῳ: Σύ εἶ Πέτρος καί εἰ τηλικοῦτοι εἰσίν, ὡς ἐπί αὐτοῖς ὑπό Χριστοῦ οἰκοδομεῖσθαι τήν ἐκκλησίαν καί ἐπ’ αὐτούς εὐλόγως τοῦτο ἀναφέρει τ’ ἄν πύλαι ᾃδου οὐκ ὀφείλουσιν κατισχύειν τοῦ δεσμεῖν καί λύειν»

(Ὠριγένης εἰς τόν Ματθ. βιβλ. ΧΙΙ Migne 13 1013).

Εἰς ἄλλα μέρη τῶν συγγραμμάτων του ὁ Ὠριγένης εἶναι κατηγορηματικώτερος.  Εἰς τήν Ε΄ ὁμιλίαν του εἰς τό Λευϊτικόν ὁ Ὠριγένης παρατηρεῖ τά ἑξῆς: (In Levit Homil v.3 Migne 12, 415). Ἰδού τίς λέγει: «ἕπεται λοιπόν, ἵνα κατά τήν εἰκόνα τούτου, ὄστις τήν ἱερωσύνην τῇ ἐκκλησίᾳ ἔδωκε, καί οἱ λειτρουργοί καί οἰ ἰερεῖς τῆς ἐκκλησίας ἀναδέχωνται τά ἁμαρτήματα τοῦ λαοῦ καί μιμούμενοι καί αὐτοί τοῦ διδασκάλου ἄφεσιν ἁμαρτιῶν τῷ λαῷ ἀπονέμωσι»(λατινιστί).  Εἰς ἄλλο μέρος λέγει: «Ἄκουσον τέλος αὐτοῦ λέγοντος περί τοῦ ἡμαρτηκότος: «παρέδωκα, φησί, τόν τοιοῦτον τῷ Σατανᾷ εἰς ὄλεθρον τῆς σαρκός, ἴνα τό πνεῦμα σωθῇ».  Βλέπεις λοιπόν ὅτι οὐ μόνον διά τῶν ἀποστόλων αὐτοῦ παρέδωκεν ὁ Θεός τούς παραβάτας εἰς χεῖρας ἐχρθῷ, ἀλλά καί δι’ ἐκείνων οἴτινες τῆς ἐκκλησίας προΐστανται καί ἔχουσι ἐξουσίαν οὐ μόνον τοῦ λύειν ἀλλά καί τοῦ δεσμεῖν, παραδίδονται οἱ ἁμαρτωλοί εἰς ὄλεθρον τῆς σρκός, ἀφοῦ διά τά ἁμαρτήματα τῶν ἀπό τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ χωρίζονται»(In libr Judicum cum Homilia III & 5 Migne 12.961).

Καί εἰς ἄλλο μέρος λέγει: «Ἐάν ἁμάρτῃ ὁ Ἰσραηλίτης, τοὐτέστιν ὁ λαϊκός δέν δύναται αὐτός τό ἁμάρτημα του νά ἀφαιρέσῃ, ἀλλά ζητεῖ τόν λευΐτην ἔχων ἀνάγκην τοῦ ἱερέως, πολλῷ μᾶλλον ἀφοῦ ζητεῖ κἄτι ἀνώτερον τούτων ἔργον τοῦ ἀρχιερέως ἐστί» (In homil. x, I, 12, 635).

Ἰδοῦ τι γράφει καί περί τῆς ἐξομολογήσεως εἰς τήν ΙΖ΄ ὀμιλίαν εἰς τόν Λουκᾶν ἀναγινώσκομεν τά ἑξῆς: «τήν ἁμαρτίαν μου ἐγνώρισά (σοι) καί τήν ἀνομίαν μου οὐκ ἐκάλυψα. Εἶπα ἐξαγορεύσω κατ’ ἐμοῦ τήν ἀνομία μου τῷ Κυρίῳ (ψαλ. Λἀ.5). Ἐπειδή ἐάν θά ἐπράττομεν τοῦτο καί ἀπεκαλύπτομεν τά ἁμαρτήματα ἡμῶν οὐ μόνον εἰς τόν Θεόν, ἀλλά καί εἰς τούτους οἵτινες δύνανται νά θεραπεύσωσι τά τραύματα μας καί ἁμαρτήματά μας θά ἐξελειφθῶσι τά ἁμαρτήματά μας ὑπ’ αὐτοῦ, (In Lucam Homilia XVIII leque 13, 1846)

Ἐπίσης «Ὑπάρχει ἀκόμη καί ἑβδόμη ἀλλά σκληρή (dura) καί δυσχερής ἡ διά μετανοίας ἄφεσις ἁμαρτιῶν.  Ὄταν ὁ ἁμαρτωλός πλένη τήν στρωμνήν του μέ τά δάκρυα του καί γίνονται γι’ αὐτόν τά δάρκυα του ἄρτος ἡμέρας καί νυκτός καί ὅταν δέν αἰσχύνεται νά δείξῃ εἰς τόν ἱερέα τήν ἁμαρτία του καί νά ζητήσῃ φάρμακον, κατά τόν εἰπόντα: Εἶπα ἐξαγορεύεσω κατ’ ἐμοῦ τήν ἀνομίαν μου τῷ Κυρίῳ καί  σύ ἀφῆκας τήν ἀσέβειαν τῆς καρδίας μου» (ψαλ. 31,5). Ἐξ’ ὅλων τῶν χωρίων αὐτῶν βεβαιούμεθα ὅτι εἶναι ὑποχρεωτική καί οὐχί προαιρετική κ. Εὐαγγελικέ.

 

 

5ον.Κυπριανός (200-258 μ.Χ.)

 

Εὐαγγελικός: Ὁ κ. Μεταλληνός εἰς τήν σελίδα 27 τοῦ ἔργου του γράφει διά τόν Κυπριανόν «διά τάς μετά τό βάπτισμα ἁμαρτίας συνιστᾷ μόνον τήν προσευχήν».

Ὀρθόδοξος: Ὁ Ἅγιος Κυπριανός ἐπίσκοπος Καρχηδόνος κάμει πολύν λόγον διά τόν θεσμόν τῆς ἐξομολογήσεως καί τήν δι’ ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τῶν πρεσβυτέρων παρεχομένην ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν. Ἰδού τό πρῶτον ἀπόσπασμα τῶν συγγραμμάτων του.

«Παρακαλῶ ὑμᾶς, ἀδελφοί, ἄς ἐξομολογῆται ἕκαστος τά ἁμαρτήματά του, ἐφ’ ὅσον χρόνον δύναται νά γίνῃ δεκτή ἡ ἐξομολόγησις τοῦτου ἐφ’ ὅσον χρόνον εἶναι εὐάρεστος τῷ Κυρίῳ ἡ ἱκανοποίησις  κ α ί   ἡ   δ ι ά   τ ῶ ν   ἱ ε ρ έ ων    ἄ φ ε σ ι ς» (De lapsis κεφ. Migne 4, 503).

Εἰς ἄλλο χωρίον αὐτοῦ ὑποστηρίζει, ὄτι «ἐκεῖνος ἅγει μετάνοιαν, ὅστις μνήμων τοῦ θείου παραγγέλματος, ἥπιος καί ὑπομονητικός «et sacerdotibus Dei obtemperans»= καί τοῖς ἱερεῦσι τοῦ Θεοῦ πειθόμενος διά τῶν ἔργων του τῆς ὑποακοῆς καί δικαιοσύνης καθίσται ἄξιος τοῦ Κυρίου» (΄Epist XIII, 1 Migne 4, 266).

Ἐξανιστάμενος ἀλλαχοῦ διά τήν ἄνευ προηγουμένης ἑτοιμασίας διά μετανοίας προσέλευσιν μερικῶς εἰς τήν θείαν εὐχαριστίαν, παρατηρεῖ: «Καταφρονηθέντων πάντων τούτων, πρίν ἤ ἐξιλεωθῶσι τά ἁμαρτήματα (ante exomologesin facfam ante purgatam conscientiam sacrificio et manu sacerdotis»=) πρό τοῦ νά γίνῃ ἡ ἐξομολόγησις πρό τοῦ νά καθαρισθῇ ἡ συνείδησις διά τῆς θυσίας καί τῆς χειρός τοῦ ἱερέως......βία ἐπιβάλλεται κατά τοῦ σώματος καί τοῦ αἵματος τοῦ Κυρίου»(De Jaspis XVI Migne 4, 403).

Καί ἀλλαχοῦ ἐκ τῆς αὐτῆς ἀφορμῆς γράφει: «Ἐκεῖνοι πρό τοῦ νά γίνῃ μετάνοια, πρό τοῦ νά κάμουν ἐξομολόγησιν τοῦ βαρυτάτου καί ἐσχάτου ἁμαρτήματος (ante manum ab episcopo et clero in pοenitantiam impositam) = πρό τοῦ νά ἐπιτεθῇ ἐπί τῇ μετανοίᾳ ἡ χείρ ὑπό τοῦ ἐπισκόπου καί τοῦ κλήρου....». (Epist X.1. Migne 4, 260).

Καί ἀλλαχοῦ σαφέστερον... «Εἰς μικρότερα ἁμαρτήματα ἄγουσιν οἱ ἁμαρτωλοί μετάνοιαν κατά δίκαιον χρόνον καί κατά τήν τάξιν τῆς παιδαγωγίας (ad exomologesim veniant et per manus impositionem episcopi et cleri jus comunications accipiant=) πρός τήν ἐξομολόγησιν ἔρχονται καί διά τῆς ἐπιθέσεως τῆς χειρός τοῦ ἐπισκόπου καί τοῦ κλήρου τό δικαίωμα τῆς ἐπικοινωνίας λαμβάνουσι....(εἰς τό βαρύτατον δέ αὐτό ἁμάρτημα) πρό τοῦ νά γίνῃ ἡ μετάνοια πρό τοῦ νά κάμουν ἐξομολόγησιν, πρό τοῦ νά γίνῃ εἰς αὐτο΄ςυ ἡ ἐπίθεσις τῆς χειρός ὑπό τοῦ ἐπισκόπου καί τοῦ κλήρου, δίδεται εἰς αὐτούς ἡ εὐχαριστία!» (Epist ix, 2 Migne 4, 257-258).

Ἑπομένως ὀ Κυπριανός ὁμιλεῖ σαφέστατα περί ἐξομολογήσεως ἐνώπιον τοῦ ἱερέως κ. Εὐαγγελικέ.

 

6ον. Γρηγόριος ὁ Θαυματουργός (205-265 μ.Χ.)¹

 

(¹ Δ ι ό ρ θ ω σ ι ς : Εἰς προηγούμενον τυπογραφικόν φύλλον καί ἐν σελίδι 86 ἐκ παραδρομῆς ἐγράφη δίς ἡ φράσις «δέν εἶχεν ἀκόμη βαπιτσθῇ, οὐδέ εἶχεν εἰλικρινῶς πιστεύσει» ἐν ὧ ἔπρεπε νά γραφῇ.  «Εἶχε μέν βαπτισθῆ, δέν εἶχε ὅμως εἰλικρινῶς πιστεύσει»῎

Εὐαγγελικός: κ. Μεταλληνός εἰς τήν σελίδα 28 τοῦ μνημονευθέντος ἔργου του γράφει διά τόν Γρηγόριον τόν Θαυματουργόν «Οὐδέν ἀναφέρει περί ἐξομολογήσεως».

Ὀρθόδοξος: Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θαυματουργός δέν ὁμολογεῖ ἀμέσως περί ἐξομολογήσεως εἰς τούς ἱερεῖς ἐπιβεβαιοῖ ὅμως ἐμμέσως τήν ἱερατικήν ἐξουσίαν, διότι ὁρίζει καί αὐτός ὡς ἐπίσκοπος ἐπιτίμα διά τούς ἁμαρτωλούς.  Οὕτω βλέπομεν εἰς τήν κανονικήν του ἐπιστολήν νά ὁμιλῇ περί παραβατῶν «οὕς δεῖ ἐκκηρύξαι τῶν εὐχῶν» (κανών ΣΤ΄) καί περί ἄλλων τούς ὁποίους «καί τῆς ἀκροάσεως ἀπεῖρξαι δεῖ» (κανών Η΄) καί τέλος περί ἐκείνων, οἵτινες πρέπει «ἐν τῇ τῶν ἐπιστρεφόντων τάξει ὑποπίπτειν» (κανών Θ΄) καί δέον νά συγκαταριθμοῦνται «ἐν τοῖς ὑποκίπτουσι» (κανών 1).  Καθορίζων δέ ἐπί τό σαφέστερον τούς βαθμούς τῶν ἐπιτιμίων, εἰς τά ὁποῖα ἀναλόγως τοῦ βάρους τῆς παρεκτροπῆς ἔπρεπε νά ὑποβάλλωνται οἱ μετανοοῦντες γράφει:  «Ἡ πρόσκλαυσις ἔξω τῆς πύλης τοῦ εὐκτηρίου ἐστίν, ἔνθα ἐστῶτα τόν ἁμαρτάνοντα χρή τῶν εἰσιόντων δεῖσθαι πιστῶν, ὑπέρ αὐτοῦ εὔχεσθαι. Ἡ ἀκρόασις, ἔνδοθεν τῆς πύλης ἐν τῷ νάρθηκι ἔνθα ἐστάναι χρή τόν ἡμαρτηκότα ἕως τῶν κατηχουμένων, καί ἐντεῦθεν ἐξέρχεσθαι. Ἡ δέ ὑπόπτωσις, ἵνα ἕσωθεν τῆς πύλης τοῦ ναοῦ ἰστάμενος μετά τῶν κατηχουμένων ἐξέρχηται. Ἡ σύστασις, ἵνα συνίσταται τοῖς πιστοῖς καί μή ἐξέρχηται μετά τῶν κατηχουμένων».

Ἐνταῦθα ὅπως εἴπομεν καί ἀνωτέρω δέν μαρτυρεῖ μέν ῥητῶς ὁ Γρηγόριος περί ἐξομολογήσεως εἰς τούς ἐπί τῆς μετανοίας ἱερεῖς, θεωρεῖ ὅμως ὡς ἀναγόμενον εἰς τήν ἐξουσίαν αὐτοῦ ὡς ἐπισκόπου νά καθορίσῃ ἐπιτίμια, τήν ἐπιμήκυνσιν τῶν ὁποίων ἤ τήν μετατάξιν ἀπό τοῦ ἑνός εἰς τό ἄλλο ἐξαρτᾷ ἀπό τήν διάκρισιν τῶν ἑκασταχοῦ ἐπισκόπων, ἀφοῦ ὁ πρός ὅν γράφει εἶναι κληρικός, τόν ὁποῖον προσφωνεῖ ἱερώτατον πάπαν.

 

7ον Βασίλειος ὁ Μέγας (229-379 μ.Χ.)

 

Εὐαγγελικός: (κ.Μεταληνός). Ὁ Μέγας Βασίλειος δέν ἔχει ὑπ’ ὅψιν του μυστηριακήν ἐξομολόγησιν ἀλλά ψυχολογικήν «πού γίνεται εἰς οἱονδήποτε πνευματικόν ἀδελφόν ἐφ’ ὅσον τόν θεωρεῖ κατάλληλον διά νά πάρῃ μιά συμβουλή, νά τοῦ ζητήσῃ παρηγορία ἕνα στήριγμα στή πίστη», γράφει ὁ κ. Μεταλληνός.

 

Ὀρθόδοξος: Ὁ Μέγας Βασίλειος μέσα εἰς τόν πλοῦτον τῶν συγγραμμάτων του πολλάκις κάμνει λόγον περί του θέματος πού μᾶς ἀπασχολεῖ.  Οὕτω ὁ μέγας οὗτος πατήρ μεταξύ τῶν ἄλλων ἔχει γράψει καί τρεῖς κανονικάς ἐπιστολάς πρός τόν ἐπίσκοπον Ἰκονίου Ἀμφιλόχιον, περιληφθείσας εἰς τάς κανονικάς διατάξεις τῆς Ὀρθοδόξου ἐκκλησίας καί ἐξ αὐτοῦ ἀπετελέσθησαν οἱ 84 πρῶτοι κανόνες τοῦ Ἁγίου Πατρός.   

Εἰς αὐτούς ἕνα ῥίψωμεν ἕναν ἁπλοῦν βλέμμα θά ἴδωμεν νά καθορίζωνται ἐπιτίμια  διά τούς μετανοοῦντες βαρύτερα ἤ μετριώτερα ἀναλόγως τῆς παρεκτροπῆς αὐτῶν καί ἐπί πλέον ἐν αὐτοῖς ὁ ὅρος ἐξαγόρευσης λαμβάνεται πρός δήλωσιν τῆς μυστηριακῆς ἐξομολογήσεως, δίδονται δέ καί περί χρήσεως τῶν ἐπιτιμίων ὁδηγίαι εἰς τούς ἐντεταλμένους τοῦ δεσμεῖν καί λύειν. 

Οὕτω εἰς τήν 182 ἐπιστολήν πρός τόν Ἀμφιλόχιον καί ἐν κανόνι 7ῳ ἀναγιγνόσκομεν. «......Τούς δέ ἐν

τριάκοντα ἕτεσι μετανοήσαντας ἐπί τῇ ἀκαθαρσίᾳ, ἧν ἐν ἀγνοίᾳ ἔπραξαν, οὐδ’ ἀμφιβάλλειν ἡμᾶς προσῆκον εἰς τό παραδέξασθαι. 

Ἥ τε γάρ ἄγνοια συγγνώμην ἀξίους αὐτούς ποιεῖ καί τό  ἑκουσίον  τῆς ἀξαγορεύσεως καί ἡ παράτασις ἐν τοσούτῳ χρόνῳ γενομένη.  Ὥστε κέλευσον αὐτούς ἤδη ἀνυπερθέτως δεχθῆναι, μάλιστα εἰ καί δάκρυα δυσωποῦντα σου τήν εὐσπλαχνίαν».

Ἔχομεν ἐδῶ μετανοήσαντας ὑπό μακροχρόνιον ἐπιτίμιον διατελοῦντας ἑκουσίως ἐξομολογηθέντας τό ἁμαρτημά των.  Προδήλως δέ ὁ ὅρος ἐξαγρόευσις χρησιμοποιεῖται ἐπί τῆς μυστηριακῆς ἐξομολογησέως.  Καί ἐκ τοῦ ἐπιτιμίου τούτου λύονται οἱ μετανοήσαντες κελεύσει τοῦ ἐπισκόπου ( «κέλευσον» σύ,ὧ ἐπίσκοπε Ἀμφιλόχιε), δυσωπουμένου ὑπό τῶν δακρύων καί κινουμένου εἰς εὐσπλαχνίαν.

Ἀλλά καί εἰς 74^ον κανόνα ἀναγιγνώσκομεν τά ἑξῆς: «Ἐάν μέντοι γε ἕκαστος τῶν ἐν τοῖς προγεγραμμένοις ἁμαρτήμασι γενομένων, σπουδαῖος γένηται ἐξομολογούμενος, ὁ πιστευθείς παρά τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας λύειν καί δεσμεῖν, εἰ φιλανθρωπότερος γένηται, τό ὑπερβάλλον τῆς ἐξομολογήσεως ὁρῶν τοῦ ἡμαρτηκότος εἰς τό ἐλαττῶσαι τόν χρόνον τῶν ἐπιτιμίων, οὐκ ἔστα καταγνώσεως ἄξιος».  Σαφῆ καί καθαρά πράγματα.  Ἐπιτίμια, ἐξομολόγησις, πιστευθεῖς λύειν καί δεσμεῖν, φιλανθρωπότερος οὗτος γενόμενος καί ἐλαττῶν αὐτός τόν χρόνον τῶν ἐπιτιμίων, τί ἄλλο θά ἠθέλαμεν!  Ἰδού ἐξομολόγησις μέ ὄλα τά στοιχεῖα της.

 

8ον Διονύσιος Ἀλεξανδρείας (247 μ.Χ.)

 

Εὐαγγελικός:  Μεταλληνός.  Οὐδέν γνωρίζει ἀπό μαρτυρίας τοῦ Διονυσίου Ἀλεξανδρίας. (Γ΄ αἰών.)

 

Ὀρθόδοξος: Εἰς ἐπιστολήν τοῦ Διονυσίου Ἀλεξανδρείας πρός τόν Φάβιον Ρώμης, διασωθεῖσαν ὑπό τοῦ ἱστορικοῦ Εὐσεβίου ἀναφέρεται ὁ Διονύσιος εἰς περίπτωσιν Σεπαπίωνος τινος καμφθέντος κατά τούς διωγμούς καί ἐν μετανοίᾳ διατελοῦντος καί ἐφ’ ὅρου ζωῆς μή μετέχοντος τῆς θείας εὐχαριστίας.  Οὗτος ὁ Σεραπίων ἔτυχε τῆς θείας κοινωνίας κατά τάς ἐπιθανατίους στιγμάς, «ἐντολῆς ὑπ’ ἐμοῦ δεδομένης» γράφει ὁ Διονύσιος «τούς ἀπαλλαττομένους τοῦ βίου, εἰ δέοιντο, καί μάλιστα εἰ καί πρότερον ἰκετεύσαντες τύχοιεν, ἀφίεσθαι, ἵνα εὐέλπιδες ἀπαλλάτωνται»(Εὐσεβ. ἐκκλησ. ψστ, VII,44.  Ἔχομεν δηλαδή ἐδῶ τό καθεστώς τό ὑπό τῶν Ἀποστόλων Διαταγῶν μαρτυρούμενον. Οἱ ἁμαρτήσαντες ὑπεβάλλοντος εἰς ἐπιτίμιον.  Τό ἐπιτίμιον καθωρίζετο ἐντολῇ τοῦ ἐπισκόπου («ἐντολῆς ὑπ ἐμοῦ δεδομένης») καί ἐλύετο κατ’ ἐντολήν τοῦ ἐπισκόπου. Ἡ ἱερατική δηλαδή ἐξουσία μαρτυρεῖται μέ τό παραπάνο.

 

9ον Ὁ Ἅγιος Ἀμβρόσιος  (333 μ.Χ.)

 

Εὐαγγελικός: (Μεταλληνός) οὐδέν ἀνφέρει.

 

Ὀρθόδοξος: Ὁ Ἅγιος Ἀμβρόσιος ἐπίσκοπος Μεδιολάνων εἶναι γνωστόν, ὅτι χρησιμοποιῶν τήν ἐπισκοπικήν ἐξουσίαν τοῦ δεσμεῖν καί λύειν ἀπέκλεισε τῆς κοινωνίας τῶν ἀχράντων Μυστηρίων τόν Θεοδόσιον αὐτοκράτορα ὡς ἔνοχον τοῦ φόνου χιλιάδων Θεσσαλονικέων. Ὁ ἐπίσκοπος οὗτος γράφει τά ἑξῆς: «τό δικαίωμα τοῦτο (τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν) ὁρθῶς ἡ ἐκκλησία διεκδικεῖ, ἡ ὁποία ἔχει τούς ἀληθεῖς ἱερεῖς.  Δέν δύναται νά τό διεκδικήσῃ ἡ αἵρεσις, ἡ ὁποία δέν ἔχει τούς ἱερεῖς τοῦ Θεοῦ. Ἄς μή ἀποφαίνηται δέ περί ἑαυτῆς αὕτη διά τῆς διεκδικήσεως, διότι ἀφοῦ δέν ἔχει ἱερεῖς, δικαίωμα ἱερατικόν δέν πρέπει ὑπέρ ἑαυτῆς νά διεκδικῇ»(De poeniut 1,2). Ἐν ὁλίγοις ὁ ἱερός Ἀμβρόσιος διακηρύσσει, ὅτι οἱ αἱρετικοί, μή ἔχοντες ἀληθῆ ἱερωσύνη δέν δύνανται νά παράσχουν ἄφεσιν.  Καί βαβαιοῖ οὕτω, ὅτι ἄφεσις τῶν ἁμαρτιῶν καί ἱερατική ἐξουσία εἶναι συνηρτημένα καί ἀναπόσπαστα. Ἑπομένως καί ὁ Ἅγιος Ἀμβρόσιος ὁμιλεῖ σαφῶς περί Μυστηριακῆς ἐξομολογήσεως.

 

10ον Ἰωάννης Χρυσόστομος (344-407 μ.Χ.)

 

Εὐαγγελικός: (Μεταλληνός). Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος θέλει «ἁμάρτυρον» ἄνευ μάρτυρος πνευματικοῦ τινος τήν ἐξομολόγησιν ἤτοι ἀπ’ εὐθείας πρός τόν Θεόν.  Παραθέτω τά ἴδια του λόγια: «Ἁμάρτυρον ἔστω τό δικαστήριον. Ὁ Θεός ὁράτω σέ μόνος ἐξομολογούμενον» καί αὐτός «λύων τά ἁμαρτήματα ἀπό τῆς ἐξομολογήσεως» Migne 50,658. «Ἥμαρτες; εἰπέ  τῷ Θεῷ ὅτι ἡμάρτηκα».  Αὐτόθι 49,285. «Τϊνος, ἕνεκεν αἰσχύνῃ καί ἐρυθριᾷς εἰπέ μοι τά ἁμαρτήματα εἰπεῖν;  Μή γάρ ἀνθρώπῳ λέγεις, ἵνα ὀνειδίσῃ σέ; Μή γάρ τῷ συνδούλῳ ὁμολγεῖς ἵνα ἐκπομπεύσῃ; Τῷ δεσπότῃ τῷ κηδεμόνει τῷ φιλανθρώπῳ τῷ ἰατρῷ τό τραύμα ἐπιδεικνύεις.... Οὐκ ἀναγκάζω φησίν (ὁ Κύριος) εἰς μέσον ἐλθεῖν  σέ θέατρον καί μάρτυρας προξενῆσαι πολλούς. Ἐμοί τό ἁμάρτημα εἰπέ μόνῳ κατ’ ἰδίαν. Αὑτόθι 48,10,12. Ἑπομένως  ὁ Χρυσόστομος θέλει τήν ἐξομολόγησιν κατ’ ἰδίαν μόνῳ τῷ Θεῷ.

 

Ὀρθόδοξος: Θά σοῦ ἀναφέρω καί ἐγώ ἄλλους λόγους τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου, οἱ ὁποῖοι συνιστοῦν τήν ἱεράν ἐξομολόγησιν.  Εἰς τόν Γ΄ λόγον περί ἱερωσύνης ὁ Χρυσόστομος γράφει: «Οἱ τήν γῆν οἰκοῦντες καί ἐν ταύτη ποιούμενοι τήν διατριβήν τά ἐν οὐρανοῖς διοικεῖν ἐπετράπησαν καί ἐξουσίαν ἕλαβον, ἥν οὔτε ἀγγέλοις οὔτε ἀρχαγέλλοις ἔδωκεν ὁ Θεός.  Οὐ  γάρ πρός ἐκείνους εἴρηται ὅσα ἄν δήσητε ἐπί τῆς γῆς ἔσται δεδεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ... 

Οὗτος ὁ δεσμός αὐτῆς ἅπτεται τῆς ψυχῆς καί διαβαίνει τούς οὐρανούς καί ἅπερ ἄν ἐργάσωνται κάτω οἱ ἱερεῖς, ταῦτα ὁ Θεός ἄνω κυροῖ καί τήν  τῶν δούλων γνώμην ὁ δεσπότης βεβαιοῖ». Εἰς τήν 86 ὁμιλίαν του ὁ ἱερός οὗτος Πατήρ λέγει ἀκόμη ἐμφαντικώτερον «Μεγάλη ἡ τῶν ἱερέρων ἀξία, ὧν ἄν ἀφῆτε, φησίν, ἀφέωνται οἱ ἁμαρτίαι.  Καί τί λέγω;

Οὔτε ἄγγελος οὔτε ἀργχάγγελος ἐργάσασθαι τί δύναται. Ἀλλά Πατήρ καί Υἱός καί Ἅγιον Πνεῦμα πάντα οἰκονομεῖ..... Ὁ δέ ἱερεύς τήν ἑαυτοῦ δανείζει γλῶσσαν καί τήν ἑαυτοῦ παρέχει χεῖρα». Ἰδού πῶς σκέπτεται ὁ Ἱερός Πατήρ διά τήν ὑπό τῶν ἱερέων ἐξομολόγησιν.   

Συγχωροῦν οἱ ἱερεῖς ἁμαρτίας, πρᾶγμα τό ὁποῖον δέν δύναται νά κάμωσι ἄγγελοι καί ἀργχάγγελοι. Ἡ δέ Ἁγία Τριάς Πατήρ Υἱός καί Ἅγιον Πνεῦμα λαμβάνουνσι τήν γλῶσσαν καί τήν χεῖρα τοῦ ἱερέως καί σγχωροῦν τάς ἁμαρτίας».   

Πῶς θά συμβιβασθῶσι αὐτά μέ ἐκεῖνα πού εἴπατε κ. Εὐαγγελικέ;

 

Εὐαγγελικός: Σᾶς ἀπαντῶ: Ὁ ἱερός Χρυσόστομος ὑπηρέτησε ὡς ἱεροκήρυξ ἐν Ἀντιοχείᾳ μέχρι τοῦ 398, ὄτε ἔγινε Ἀρχιεπίσκοπος Κων/πόλεως διαδεχθείς τόν Νεκτάριον.  Ἐπί Νεκταρίου ὅμως τό 391 μ.Χ. συνέβη ἐν Κων/πολει τό ἑξῆς σκάνδαλον.  Κάποιος ἱερεύς ἐφανέρωσε τό μυστικόν τῆς ἐξομολογήσεως τινος.

Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Νεκτάριος στενοχωρησθείς καταργεῖ τήν μυστικήν ἐξομολόγησιν καί ἀφίνει τούς πιστούς νά ἐξομολογῶνται ἀπ’ εὐθείας εἰς τόν Θεό. Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος ἔχει δύο γνώμας περί ἐξομολογήσεως.  Τήν μίαν πρό τοῦ 391 ὅτε ἦτο ἐν Ἀντιοχείᾳ ἱεροκῆρυξ καί ἵσχυε ὁ θεσμός τοῦ πρεσβυτέρου ἐπί τῆς μετανοίας, πρίν δηλαδή ἐκραγῆ τό σκάνδαλον τοῦ ἐπί μετανοίᾳ πρεσβυτέρου ἐν Κωνσταντινουπόλει καί τήν ἄλλην μετά τό 391 μ.Χ. μετά τήν ἔκρηξιν τοῦ σκανδάλου, ὅτε ἦτο ἀρχιεπίσκοπος Κων/πόλεως. 

Εἰς τήν πρώτην του γνώμην ὐποστηρίζει τούς ἰερεῖς, ὄτι ἔχουσιν ἐξουσίαν νά συγχωροῦν ἁμαρτίας κατόπιν ἐξομολογήσεως.  Εἰς τήν δευτέραν γνώμην του θέλει τήν ἐξομολόγησιν «ἁμάρτυρον»ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ μόνον.  Τήν δευτέραν γνώμην θεωρῶ ὡς τελευταίαν γνώμην τοῦ Χρυσοστόμου.  Αὐτήν ἀσπάζομαι καί ἐγώ.

 

Ὀρθόδοξος: Ὄχι κ. Εὐαγγελικέ. Ἐν πρώτοις κάμνετε σύγχυσιν τῶν χρονολογιῶν τῶν λόγων τοῦ
Χρυσοστόμου καί ἰδού: ἡ πρώτη περικοπή ἐκ τῆς πζ ὁμιλίας τοῦ ἱεροῦ πατρός εἰς τό κατά Ἰωάννη Εὐαγγέλιον είς τήν ὁποίαν τονίζεται ἡ ἐνώπιον τοῦ ἱερέως ἐξομολόγησις, ἐλέχθη  μέν ἐν Ἀντιοχείᾳ ἀλλά τό 394 ἤ 395 μ.Χ. ἤτοι μετά τό 391 μ.Χ. ὅτε ἐξεράγη τό σκάνδαλον.

Ἑπομένως τό νά ἐπιμένῃ ὁ Χρυσόστομος μετάτήν ἔκρηξιν τοῦ σκανδάλου εἰς τήν γνώμην  του περί τῆς ἀξίας τῶν ἱερέων, σημαίνει ὅτι καί μετά τό 391 μ.Χ. ὁ ἱερός Πατήρ εἶχε τήν αὐτήν γνώμην.  

 Εἱς τήν περικοπήν ταύτην γράφει ὅπως εἴδομεν τά ἑξῆς: «Μεγάλη εἶναι ἡ ἀξία τῶν ἱερέων. Ὅσων συγχωρήσετε λέγει, συγχωροῦνται οἱ ἁμαρτίες.  Καί τί λέγω (ὅτι οἱ ἱερεῖς ἔχουν μεγάλην ἀξίαν;) οὔτε ἄγγελος οὔτε ἀρχάγελλος μπορεῖ νά κάμῃ κἄτι σέ κεῖνα πού εἶναι δοσμένα παρά τοῦ Θεοῦ, ἀλλά ὀ Πατήρ καί ὁ Υἱός καί τό Ἅγιον Πνεῦμα ρυθμίζουν ὅλα ὁ δέ ἱερεύς τήν γλῶσσα του δανείζει καί τό χέρι του προσφέρει».

Εἱς ἄλλην ὁμιλίαν του ὁ ἱερός Πατήρ εἰς τό κατά Ἰωάννη Εὐαγγέλιον τό 394 ἤ 395 μ.Χ. ἐκφωνηθεῖσαν  γράφει τά ἑξῆς: «Τούς ἐγκεχειρισμένους τήν ἐνέργειαν μετά πολλῆς θεραπεύομεν τῆς τιμῆς. 

Μεγάλη γάρ ἡ τῶν ἱερέων ἀξία. Ὥν ἄν ἀφῆτε, φυσίν, ἀφέωνται αἰ ἁμαρτίαι.  Καί γάρ ἄν ὁ βίος αὐτῶν (τῶν ἱερέων) σφόδρα διαβεβλημένος ᾖ σύ δέ, ἄν σαυτῷ προσέχῃς οὐδέν παραβλαβήσῃ εἰς τά ἐγκεχειρισμένα αὐτῷ (τῷ ἱερεῖ) παρά τοῦ Θεοῦ. 

Εἰ καί σφόδρα φαῦλοι εἰσίν οἱ ἱερεῖς, τά αὐτοῦ πάντα ἐργάσεται καί πέμψει τό Πνεῦμα τό Ἅγιον.  Οὐδέ γάρ ὁ καθαρός ἀπό τῆς οἰκείας ἐπισπᾶται αὐτό καθαρότητος, ἀλλά χάρις ἐστίν ἡ τό πᾶν ἐργαζομένη».

Ἀλλά καί εἰς τήν ΙΔ΄ ὀμιλίαν εἰς τήν Β΄ πρός Κορινθίους ἡ ὁποία ἐξεφωνήθη ἐν Κωνσταντινούπολει ὁ ἱερός Πατήρ λέγει: «Οὕτω καί ἐπί τῶν ἁμαρτανόντων ποίησον, δῆσον τόν πλημμελησαντα ἕως ἄν ἐξιλεώσῃ Θεόν. Μή ἀφῆς λελυμένον, ἵνα μή πλέον δεθῇ τῇ τοῦ Θεοῦ ὁργῇ. Ἄν Ἐγώ δήσω ὁ Θεός οὐκέτι (τῇ ὀργῇ) δεσμεῖ. Ἄν δέ ἐγώ μή δήσω, τά ἄρρηκτα αὐτόν μένει δεσμά». 

Ἰδού ἡ ἱερατική ἐξουσία τοῦ δεσμεῖν καί λύειν τοῦ Χρυσοστόμο, ὅτε ἦτο Ἀρχιεπίσκοπος Κων/πλεως.

 

Εὐαγγελικός:  Τά χωρία τοῦ Χρυσοστόμου, τά ὁποῖα ὁμιλοῦσι περί ἐξομολογήσεως ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ πῶς θά οἰκονομηθῶσι;  Θ’ ἀπορριφθῶσι;

 

Ὀρθόδοξος:  Προσεκτική ἐξέτασις τῶν χωρίων αὐτῶν δεικνύει, ὅτι δέν ὁμιλοῦσι ταῦτα ρητῶς περί καταργήσεως τῆς ἐξομολογήσεως ἐνώπιον τοῦ ἱερέως.  Θέλουσι «ἁμάρτυρον τήν ἐξομολόγησιν» ἀπό ἀνθρώπον, ὁ ὁποῖος θά σέ ἐκπομπεύσῃ.   

Θέλουσι ἁμάρτυρον τήν ἐξομολόγησιν ἀπό πολλούς μάρτυρας ἐν θεάτρῳ τινι καί ὅπως ῥητῶς λέγει «οὐκ ἀναγκάζω φησίν ὁ Κύριος εἰς μέσον ἐχθρῶν σέ εἰς θέατρον ὡς μάρτυρας προξενῆσαι πολλούς».  Ταῦτα οὐδόλως θίγουσι τήν μυτικήν ἐνώπιον τοῦ ἱερέρως ἐξομολόγησιν.

 

Εὐαγγελικός: Καί ὅταν λέγῃ : «Ἐμοί τό ἁμάρητμα εἰπέ μόνῳ κατ’ ἰδίαν».  Αὐτό πῶς θά οἰκονομηθῇ;

 

Ὀρθόδοξος: Τό «μόνῳ» δέν ἀντιτίθεται πρός τόν ἱερέα, ὥστε νά ὑποθέσωμεν, ὄτι συνιστᾷ ἐξομολόγησιν μόνον εἰς τόν Θεόν καί ὄχι εἰς τόν ἱερέα.  Τό «μόνῳ»ἀντιτίθεται βάσει τῶν συμφραζομένων πρός τόν σύνδουλον ὁ ὁποῖος ἐκπομπεύει, ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος ὀνεδίζει καί πρός τούς μάρτυρας ἐν θεάτρῳ.  Διαβάσατε καλά τά λόγια τοῦ Πατρός. Ἀφοῦ λοιπόν τό «μόνῳ» δέν ἀντιτίθεται πρός τόν ἱερέα ἀλλά πρός ἄλλους κοινούς ἀνθρώπους, δυνάμεθα νά ἐξομολογούμεθα καί ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ διά τῆς προσευχῆς μας καί ἐνώπιον τοῦ ἱερέως διά τῆς ἐξομολογήσεως.  Ἡ ἐξομολόγησις δέν καταργεῖ τήν προσευχή οὔτε ἡ προσευχή τήν ἐξομολόγησιν.

 

Εὐαγγελικός: Ἡ κατάργησις τοῦ Μυστηρίου τῆς ἐξομολογήσεως διήρκησε ἔπειτα ἀπό τό σκάνδαλον ἐπί Νεκταρίου ἐπί 100 χρόνια.  Αὐτό θά ἀπαλειφθῇ τελείως;

 

Ὀρθόδοξος: Ἀλλά καί ἄν ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ Ἱερός Χρυσόστομος ἠκολούθησεν ἐν Κωσνταντινούπολει τήν γνώμην τοῦ Νεκταρίου τί μέ αὐτό; Πρέπει νά τονισθῇ εἰς τόν κ. Μεταλληνό κἄτι τό ὁποῖον ἴσως ἠξεύρει καί τό παρέτρεξεν ὡς ἀσήμαντον. Ἀπό ὀρθοδόξου ἀπόψεως δέν μᾶς ἐνδιαφέρει τί ὑπεστήριξεν εἷς ἤ περισσότεροι ἐπίσκοποι ἤ καί μία ἐκ μέρους ἐκκλησία.   

Διότι, ἐάν κατηργήθη ὁ θεσμός τοῦ πρεσβυτέρου ἐν τῇ ἐξομολογήσει ὑπό ἑνός ἐπισκόπου καί εἰς μίαν ἐκκλησίαν, ὁ Σωζόμενος (ἱστορικός) μαρτυρεῖ ῥητῶς, ὅτι ὁ ὑπό τοῦ Νεκταρίου καταργηθείς θεσμός «ἐπιμελῶς καί ἐν ταῖς κατά Δύσιν ἐκκλησίας φυλάττεται καί μάλιστα ἐν τῇ τῶν Ρωμαίων». 

Ἀλλά καί ἐν αὐτῇ τῇ Ἀνατολῇ ὑπάρχουν ἀντιδράσεις διά τήν κατάργησιν τοῦ θεσμοῦ τούτου, διότι οἱ ἱστορικοί Σωκράτης καί Σωζόμενος δέν συμφωνοῦν μέ τήν καινοτομίαν ταύτην.  Διά τοῦτο μετά 100 ἕτη ἐπανῆλθεν ὁ θεσμός οὗτος καί ἐν αὐτῇ τῇ  Ἀνατολικῇ ἐκκλησία γενικῶς. 

Πλήν αὐτοῦ θά ἦτο σκόπιμον νά σᾶς ὑπενθυμίσωμεν κ. Μεταλληνέ ὄτι εἰς τόν μονοθελητισμόν παρεσύρθη τόσον ὁ Πατριάρχης Κων/πολεως Σέργιος, ὄσον καί ὁ Πάπας Ρώμης Ὀνώριος.  Δέν παρέμειναν ἀμετάτρεπτοι εἰς τήν ὀρθήν περί δύο θελημάτων ἐν τῷ Χριστῷ διδασκαλίαν, παρά μόνον δύο μοναχοί ὁ Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής ἀποθανών ἐν τῇ ἐξορίᾳ καί ὁ μοναχός Σωφρόνιος, μετέπειτα Πατριάρχης Ἱεροσολύμων.   

Καί ἐφάνη πρός στιγμήν, ὄτι ὁλόκληρος ἡ ἐκκλησία κατεβήθη ὑπό τῆς πλάνης καί ὄμως ἡ δυάς αὕτη τῶν ὀρθοδόξων μοναχῶν κατενίκησεν εἰς τό τέλος τήν πλάνην.  Ποῖος τώρα θά ἠδύνατο νά εἴπῃ, ἀφοῦ ὁ μονοθελητισμός ἐδιδάχθη πρός στιγμήν ὑπό ὅλης σχεδόν τῆς ἐκκλησίας, ἄρα τό περί δύο θελημάτων ἐν Χριστῷ εἶναι πεπλανημένον; 

Ἐπίσης τό 476 μ.Χ. ἡ καθ’ ὑποκίνησιν τοῦ μονοφυσίτου Πατριάρχου Τιμοθέου τοῦ Αἰλούρου δημοσιεθεῖσα ἐγκύκλιος ὑπεγράφη ὑπό 500 ἐπισκόπων. Θά μᾶς ἔλεγες λοιπόν κ. Μεταλληνέ, ὅτι ἡ περί δύο φύσεων ἐν τῷ Χριστῷ διδασκαλία ἀνατραπεῖσα πρός στιγμήν ὑπό ἡμισείας χιλιάδος ἐπισκόπων δέν ἔχει ὀρθῶς;   

Τί σημασίαν λοιπόν ἔχει, ἐάν ὁ Ἐπίσκοπος Νεκτάριος συναρπαγεῖς ἀπό την κατακραυγήν ἐκκραγέντος σκανδάλου στερούμενος ἵσως καί ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ πνευματικῶν ἱερέων, ἀξίων τῆς ἀποστόλης των, ἔφθασε μέχρι τοῦ τολμήματος νά καταργήσῃ τόν θεσμόν τοῦ ἐπί τῆς μετανοίας πρεσβυτέρου; 

Ἀλλά καί ἡ συνείδησις τῶν ἐκκλησιῶν τῆς Ἀνατολῆς ἀφυπνισθεῖσα ἐξηγέρθη κατά τοῦ μέτρου τούτου καί εἰς διάστημα μόλις ὑπερβαῖνον τόν αἰῶνα ἀποκατέστησε τά πράγματα εἰς τήν θέσιν των.  Διατί λοιπόν κ. Μεταλληνέ ὐπερτιμᾷς μίαν λεπτομέρειαν τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ μας βίου μόλις ἐπιφανῆσαν διά νά ταφῇ μετά τινα χρόνον ὁριστικῶς;

Σ υ μ π έ ρ α σ μ α: Ἀπεδείχθη διά τῆς παραδόσεως τῆς ἐκκλησίας, ὄτι ἀπό ἱστορικῆς ἀπόψεως οἱ πατέρες τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων μαρτυροῦσι, ὄτι ρυθμισταί τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν ἦσαν οἱ ἐπίσκοποι κατ’ἐντολήν τῶν ὁποίων ἐνήργουν οἱ ἱερεῖς.

 

Γενική παρατηρήσεις: Εἰς τό περί ἀφέσεως ἁμαρτιῶν θέμα μας εἴδομεν ὅτι κύριοι ῥυθμισταί τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν δέν εἶναι ἡ ὁλομέλεια τῆς ἐκκλησίας ὡς τονίζετε οἱ «Εὐαγγελικοί» ἀλλά οἱ ἀρχηγοί ταύτης οἱ Ἀπόστολοι καί ἔπειτα οἱ ἐπίσκοποι ἀπό ἁγιογραφικῆς καί πατερικῆς -ἱστορικῆς ἀπόψεως.  Τοῦτο ἐξακολουθεῖ νά ὑπάρχῃ καί μέχρι σήμερον.   

Ἑπομένως ἀπό τῆς ἐποχῆς τῶν Ἀποστόλων μέχρι σήμερα ὑπάρχει παρά τοῖς ὀρθοδόξοις ἡ αὐτή γνώμη.  Οἱ «Εὐαγγελικοί»κατά τόν 16^ον αἰῶνα ἀπηρνήθητε τήν γνώμην ταύτην ἠκολουθήσατε ἄλλην.  Ποῖος εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀληθεία; Ἡμεῖς οἱ ὀρθόδξοι διά τόν ἑξῆς λόγον.

Ὁ Κύριος φεύγων τοῦ κόσμου τούτου εἶπε εἰς τούς Ἀποστόλους : «Μεθ’ ὑμῶν εἰμί πάσας τάς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος».  Εἶναι γνωστόν, ὅμως ὄτι οἱ Ἀπόστολοι θά ἀπέθνησκον.  Μετά ποίων θά ἦτο ὁ Κύριος πάσας τάς ἡμέρας, ἀφοῦ οὗτοι θά ἀπέθνησκον; Προφανῶς μετά τῶν διαδόχων τους.  Ποῖοι εἶναι οἱ διάδοχοι τῶν Ἀποστόλων; Αὐτοί οἱ ὁποῖοι ἔχουν διαδοχήν «πάσας τάς ἡμέρας» ἤτοι ἱστορικῶς ἀποδεδειγμένην. 

Εἰς τό περί ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν θέμα παρ’ ἡμῖν τοῖς ὀρθοδόξοις ὑπάρχει ἡ διαδοχή ὡς εἴδομεν «πάσας τάς ἡμέρας» παρά ὑμῖν δέ τοῖς ἐυαγγελικοῖς διακόπτεται ὄχι μίαν ἡμέραν καί δύο ἀλλά 1600 χρόνια. Ἄρα μεθ’ ἡμῶν εἶναι ὁ Κύριος τῶν ὀρθοδόξων, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν διαδοχήν. Ἑπομένως τό δικαίωμα τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν δίδεται διά τῶν ἐπισκόπων εἰς τούς ἱερεῖς.

 

Εὐαγγελικός:  Οὐδέν ἀπάντησε.

 

Θέμα 6^ον: «Περί Χρίσματος»

 

Ὀρθόδοξος: Ἐπιθυμεῖτε κ. Εὐαγγελικέ νά ὁμιλήσωμεν καί διά τό Μυστήριον τοῦ χρίσματος;

 

Εὐαγγελικός: Εὐχαρίστως.  Θά μοῦ εἴπητε ὅμως ποία ἡ οὐσία καί ποῖος ὁ σκοπός τοῦ  Μυστηρίου τούτου κατά τήν Ὀρθόδοξον ἄποψιν;

 

Ὀρθόδοξος: Τό χρῖσμα συνεχίζεται μετά τό βάπτισμα.  Τό χρῖσμα εἶναι ἡ θεοσύστατος τελετή, δι ἧς χριομένων τῶν μελῶν τοῦ βαπτισθέντος ἡ ἀρξάμενη ὑπό τοῦ βαπτίσματος πνευματική ζωή ἐνισχύεται καί τελειοῦται.  Τό βάπτισμα δηλαδή ἀφαιρεῖ τάς ἁμαρτίας, ἔχει ἑπομένως ἀρνητικόν χαρακτῆρα. Τό χρῖσμα πλουτίζει τόν βαπτισθέντα διά τῶν δωρεῶν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἴνα ἀναπτυχθῇ ἡ νέα πνευματική ζωή, καί ἑπομένως ἔχει θετικόν χαρακτῆρα. Καί μέ λίγα λόγια τό βάπτισμα δίδει τήν νέαν ἀναγεγεννημένην  φύσιν εἰς τόν ἄνθρωπον, τό δέ χρῖσμα διαπτύσσει ταύτην.

 

Εὐαγγελικός:  Καί τό Μυστήριον τοῦτο θά πρέπῃ νά ἔχῃ τά δύο στοιχεῖα, ὁρατόν σημεῖον καί ἀόρατον θείαν χάριν μαρτυρούμενα ὑπό τῆς Ἁγίας Γραφῆς καί ὑπό τῶν Πατέρων τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων. 

 

 

Ὀρθόδοξος: Βεβαιότατα.  Καί πρῶτον ἄς ἔλθωμεν εἰς τήν Ἁγίαν Γραφήν. Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος εἰς τήν Β΄ πρός Κορινθίους 1,21-22 γράφει τά ἑξῆς: «ὁ δέ βεβαιῶν ἡμᾶς σύν ὑμῖν εἰς Χριστόν καί χρίσας ἡμᾶς Θεός ὁ καί σφραγισάμενος ἡμᾶς καί δούς τόν ἀρραβῶνα τοῦ Πνεύματος ἐν ταῖς καρδίαι ἡμῶν». Ἐπίσης καί ὁ Ἰωάννης εἰς τήν Α΄ ἐπιστολήν του 2, 27 λέγει: «καί ὑμεῖς τό χρῖσμα, ὅ ἐλάβατε ἀπ’ αὐτοῦ, μένει ἐν ὑμῖν καί οὐ χρείαν ἔχετε, ἴνα τις διδάσκῃ ὑμᾶς ἀλλ’ ὡς τό αὐτοῦ χρῖσμα διδάσκει ὑμᾶς περί πάντων...» Ἐπίσής καί εἰς τόν στίχον 20 λέγει: «καί ὑμεῖς χρῖσμα ἔχετε ἀπό τοῦ Ἁγίου καί οἴδατε πάντα». Ὅπως βλέπετε κ. Εὐαγγελικέ ἐνταῦθα τετράκις γίνεται λόγος περί χρίσματος τό ὁποῖον δίδει τό Ἅγιον Πνεῦμα εἰς τάς καρδίας μας.

 

Εὐαγγελικός: Τό χρῖσμα τοῦτο δέν εἶναι ἐξωτερικόν ἀλλ’ ἐσωτερικόν καί σημαίνει τήν βεβαίωσιν τήν στερέωσιν τῶν καρδιῶν μας διά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος εἰς τόν Χριστόν. Ἐπειδή δηλαδή ἡ χρίσις δι’ ἐλαίου ἐν τῇ Παλαιᾷ Διαθήκῃ ἦτο σύνηθες μέσον ἐπικλήσεως τῶν χαρσμάτων τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἐξ οὗ καί οἱ χριόμενοι ἐκαλοῦντο χριστοί, ἡ ἔκφρασις αὕτη θά ἐμορφώθη ἐκεῖθεν. Ἑπομένως πρόκειται ἐνταῦθα περί ἐσωτερικῆς χρίσεως βεβαιώσεως τῶν καρδιῶν μας ὑπό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

 

Ὀρθόδοξος: Ἀποκλείεται νά ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐκ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἐλήφθη καί ἡ ἐξωτερική χρίσις; Δύνασθε δηλαδή σεῖς νά ἀποδείξητε, ὅτι τά χωρία ταῦτα τῆς Καινῆς Διαθήκης ὁμιλοῦν μόνον περί ἐσωτερικοῦ χρισματος; Ποῦ βασίζεσθε καί ἀποκλείετε τήν ἐξωτερικήν χρίσιν;

 

Εὐαγγελικός: Σεῖς οἱ ὀρθόδοξοι ποῦ στηρίζεσθε παραδεχόμενοι πλήν τῆς ἐσωτερικῆς χρίσεως τῆς βεβαιώσεως τῶν καρδιῶν μας καί ἐξωτερικήν χρίσιν διά τοῦ ἐλαίου;

 

Ὀρθόδοξος: Εἶναι βέβαιον, ὄτι τά χωρία ταῦτα εἶναι ἀσαφῆ.  Οὔτε σεῖς οἱ εὐαγγελικοί δύνασθε βάσει τῶν χωρίων αὐτῶν νά ἀποδείξητε, ὅτι τό χρῖσμα εἶναι μόνον ἐσωτερικόν οὔτε ἡμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι δυνάμεθα νά ἀποδείξωμεν βάσει τῶν χωρίων αὐτῶν, ὅτι τό χρῖσμα εἶναι ἐσωτερικόν καί ἐξωτερικόν.  Πιθανότηα ἔχομεν καί διά τά δύο.  Ἑπομένως πρέπει νά καταφύγωμεν εἰς ἄλλα χωρία σαφέστερα διά τό μυστήριον τοῦ χρίσματος.  Συμφωνεῖτε κ. Εὑαγγελικέ;

 

Εὐαγγελικός: Βεβαιότατα.

 

Ὀρθόδοξος: Ἅς ἔλθωμεν λοιπόν εἰς τάς πράξεις τῶν Ἀποστόλων 8,14-17. «Ἀκούσαντες δέ οἱ ἐν Ἱεροσολύμοις ἀπόστολοι, ὅτι δέδεκται ἡ Σαμάρεια τόν λόγον τοῦ Θεοῦ, ἀπέστειλαν πρός αὐτούς Πέτρον καί Ἰωάννην, οἵτινες καταβάντες προσηύξαντο περί αὐτῶν, ὄπως λάβωσι τό Πνεῦμα Ἅγιον.  Οὐδέπω γαρ ἧν ἐπ’οὐδενί αὐτῶν πεπτωκός, μόνο δε βεβαπτισμένοι ὑπῆρχον εἰς τό ὄνομα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ.  Τότε ἐπετίθεσαν τάς χεῖρας ἐπ’ αὐτούς καί ἐλάμβανον Πνεῦμα Ἅγιον».  Ἐκ τῶν χωρίων τούτων φαίνεται καθαρά, ὅτι ἄλλο πρᾶγμα ἦτο τό βάπτισμα καί ἄλλο ἠ χορήγησις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος διά τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τῶν Ἀποστόλων. Ἐπίσης εἰς τά Πράξεςι 16,2-6 ἀναφέρεται τό ἑξῆς: «ἀκούσαντες δέ ἐβαπτίσθησαν εἰς τό ὄνομα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ καί ἐπιθέντος τοῦ Παύλου τάς χεῖρας ἦλθεν τό Πνεῦμα τό Ἅγιον ἐπ’ αὐτούς».  Καί ἐξ αὐτοῦ φαίνεται, ὅτι ἄλλο Μυστήριον ἦτο τό βάπτισμα καί ἄλλο πρᾶγμα ἡ μετάδοσις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος διά τῆς ἐπιθέσεως τῶν Ἀποστολικῶν χειρῶν. Ἐπίσης καί εἰς τήν πρός Ἑβραίους ἐπιστολήν 6,1-4 γίνεται λόγος περί «βαπτισμῶν διδαχῆς καί ἐπιθέσεως χειρῶν» ὡς προκαταρτικῶν καί θεμελιωδῶν στοιχείων τῆς χριστιανικῆς διδασκαλίας. Εἶναι λοιπόν ἀναντίρρητον, ὄτι ἄλλο ἦτο τό βάπτισμα καί ἄλλο ἦτο ἡ χορήγησις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος διά τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τό καθ’ ἡμᾶς χρῖσμα.

 

Εὐαγγελικός: Θέλετε δηλαδή νά εἴπητε, ὅτι, ἐκεῖνο τό ὁποῖον ἔκαμναν οἱ ἀπόστολοι διά τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν, τό κάμνετε σεῖς διά τοῦ χρίσματος;

 

Ὀρθόδξοξος: Βεβαίως.

 

Εὐαγγελικός: Μέ ποιό δικαίωμα ὅμως μεταβάλλετε τόν τρόπον τοῦ Μυστηρίου τούτου ἀντικαταστάντες τήν ἐπίθεσιν τῶν χειρῶν διά τοῦ χρίσματος;

 

Ὀρθόδξοξος: κ. Εὐαγγελικέ λέγοντες τοῦτο δέχεσθε, ὅτι ὑπῆρχεν ἐκτός τοῦ βαπτίσματος και ἰδιαιτέρως τρόπος χορηγήσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος διά τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν καί μᾶς κατηγορεῖτε διατί ἀλλάξαμεν τήν μορφήν τοῦ Μυστηρίου τούτου; Καί ἡμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι κατηγοροῦμεν ὑμᾶς κατά μείζονα λόγον διατί κατηγορήσατε τό Μυστήριον τοῦτο; Ἡμεῖς οἱ Ὀρθόξοξοι ἀλλάξαμεν τήν μορφήν, σεῖς ὅμως οἰ Εὐαγγελικοί κατηργήσατε τελείως τό Μυστήριον τοῦτο.  Ποῖος εἶναι περισσότερον ἐν ἀνταξίᾳ; Δέν εἶσθε σεῖς οἱ Εὐαγγελικοί, οἱ ὁποῖοι κατηγορήσατε τελείως τό Μυστήριον;

 

Εὐαγγελικός: Ὀφείλω νά ὁμολογήσω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἀπό Ἁγιογραφικῆς ἀπόψεως εὐσταθεῖ τό Μυστήριον τοῦτο, καθ’ ὅ διά ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τῶν Ἀποστόλων  ἐγίνετο ἡ μετάδοσις  τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, εἶναι μεγαλυτέρα ἡ πράξις τῆς καταργήσεως, τήν ὁποίαν κάμνομεν ἡμεῖς, ἀπό τήν πράξιν τῆς τροποποιήσεως, τήν ὀποίαν κάμνετε σεῖς.

 

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως καί οἱ δύο εἴμεθα ἐν ἀταξίᾳ.  Περισσότερον ὄμως σεῖς οἱ Εὐαγγελικοί καί ὁλογώτερον ἡμεῖς οἱ Ὀρθόδξοξοι.  Ταῦτα λέγομεν ἔχοντες ὡς βάσιν μόνον τήν Ἁγίαν Γραφήν.

 

Εὐαγγελικός: Βεβαιότατα. Ἔτσι πρέπει νά εἶναι.  Θά ἤθελον ὄμως νά ἐμάνθανον πῶς σεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι προέβητε εἰς τήν τροποποίησιν ταύτην ἀντικατστήσαντες τήν χειροθεσίαν διά τοῦ χρίσματος.

 

Ὀρθόδοξος: Δύο εἶναι οἱ λόγοι κ. Εὐαγγελικέ.  Πρῶτον ἡ ἀσάφεια τῶν χωρίων περί χρίσματος, τά ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον ἀνωτέρω. Β΄ Κορινθ.1,21-22,  Α΄ Ἰωάν. 2,27-20. Καί δεύτερον ἡ Ἱερά Παράδοσις τῆς ἐκκλησίας μας. Εἴπομεν δηλαδή, ὅτι τά χωρία τά ὁμιλοῦντα περί χρίσματος Β΄ Κορινθ. 1,21-22, Α΄Ἰωάν. 20,27 εἶναι ἀσαφῆ καί ἑπομένως δύνανται ὡς ἀσαφῆ νά ἔχωσι τήν ἕννοιαν ἐσωτερικῆς μόνον χρίσεως ἤ ἐσωτερικῆς καί ἐξωτερικῆς. Εἴπομεν ἐπίσης ἐν τῷ πρώτῳ θέματι εἰς τήν ἀρχήν τῆς συζητήσεως μας διά τήν ἀξίαν τῆς Ἱερᾶς Παραδόσεως, ὅτι ἡ Ἱερά Παράδοσις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐχώρισε τά γνήσια ἀπό τά νόθα συγγράμματα τῶν Ἀποστόλων.  Ἡ Παράδοσις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐχώρισε τά ἱστορικῶς ἀξιόπιστα συγράμματα τῶν ἀποστολικῶν Πατέρων (Ἕν ἐξ αὐτῶν εἶναι ἡ ἐπιστολή τοῦ Πολυκάρπου Σμύρνης) ἀπό τά θεόπνευστα καί ἱστορικῶς γνήσια συγγράμματα, ὄπως εἶναι τά εὐαγγέλια τοῦ Μάρκου καί τοῦ Λουκᾶ. Αὐτή λοιπόν ἡ Παράδοσις ἡ ἐκκλησία ἡ ὁποία ἐχώρισε τά ἱστορικῶς ἀξιόπιστα ἀπό τά θεόπνευστα ἔχει τήν δύναμιν νά καθορίσῃ τήν ἔννοιαν τῶν ἀσαφῶν ἐκείνων χωρίων, περί χρίσματος καί νά εἴπῃ, ὅτι ἐκτός τῆς δι’ ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν χορηγήσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ὑπῆρχεν καί ἄλλος τρόπος ἐπί τῆς ἀποστολικῆς ἐποχῆς, ὁ διά χρίσματος.  Αὐτό ἔγινε. Ἡ Ἱερά Παράδοσις τήν ὁποίαν θά σᾶς ἀναφέρω ἔδωσε εἰς τά Γραφικῶς ἀσαφῆ χωρία περί χρίσματος τήν ἔννοιαν ταύτην τοῦ Μυστηρίου. Ἑπομένως κατά τήν Παράδοσιν ὑπῆρχον ἐπί τῆς Ἀποστολικῆς ἐποχῆς δύο τρόποι τοῦ Μυστηρίου τούτου, ὁ τοῦ χρίσματος καί δι’ ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν.

 

Εὐαγγελικός: Διά τινα λόγον ὑπῆρχεν δύο τρόποι: ἐπίθεσις τῶν χειρῶν καί χρῖσμα ἐπί τῆς Ἀποστολικῆς ἐποχῆς;

 

Ὀρθόδοξος: Αὐτή ἡ ἐκκλησία ἡ Παράδοσις ἐρμηνεύει κατά τινα τρόπον ἐγιναν καί οἱ δύο τρόποι.  Κατ’ ἀρχάς δηλαδή οἰ ἀπόστολοι ἐφ’ ὅσον ἦσαν ὀλίγοι οἱ χριστιανοί καί ἡ χορήγησις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος διά τῶν χειρῶν των ἦτο εὔκολος νά γίνῃ, ἐγίνετο αὕτη οὔτως. 

Ὅταν ὄμως ηὐξήθησαν οἱ χριστιανοί, ἡ χορήγησις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἐδίδετο  διά τοῦ χρίσματος, τό ὁποῖον ἴσως ηὐλόγουν οἱ Ἀπόστολοι. Αὐτό φαίνεται ἀπό τούς Πατέρες τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν καί περί τῶν δύο τρόπων τῆς χορηγήσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος γενομένου τοῦ πρώτου δι’ ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν ὑπό τῶν ἐπισκόπων καί τοῦ δευτέρου, τοῦ χρίσματος ὑπό τῶν ἱερέων. 

Ἑπομένως κ. Εὐαγγελικέ ἡμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι διά τήν ὁλιγωτέραν παράβασιν, τήν τροποποίησιν τοῦ Μυστηρίου τούτου τοῦ χρίσματος, ἔχομεν τήν Ἱεράν Παράδοσιν, τήν δευτέραν πηγήν τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ δίδουσαν τήν ἔννοιαν τοῦ χρίσματος εἰς τό ἀσαφῆ ἐκεῖνα χωρία τῆς Ἁγίας Γραφῆς περί χρίσματος.   

Σεῖς ὅμως οἱ Εὐαγγελικοί, οἱ ὁποῖοι ἔχετε σχεδόν μόνον τήν Ἁγίαν Γραφήν ὡς πηγήν τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ, πῶς θά δικαιολγήσετε τήν μεγαλυτέραν παράβασιν, τήν κατάργησιν τοῦ Μυστηρίου τούτου, ἀφοῦ ῥητῶς ὁμιλοῦσι τά χωρία, τά ὁποῖα σᾶς ἀνέφερα Παρξ. 8,14-17.19, 2-6 Ἑβρ. 1-4 περί τοῦ Μυστηρίου τούτου;

Εὐαγγελικός:  Θά ἤθελον νά ἤκουον καί τήν γνώμην τῶν πατέρων τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων.

 

 

Ὀρθόδοξος: Μάλιστα!  Ἀναρίθμητοι εἶναι αἱ σχετικαί μαρτυρίαι ἀπό Θεοφίλων Ἀντιοχείας μέχρι τοῦ Χρυσοστόμου.  Τινές ἐξ αὐτῶν:

1) Θεόφιλος ἐπίσκοπος Ἀντιοχείας 169-180 γράφει: «Τοιγαροῦν ἡμεῖς τούτου ἕνεκεν καλούμεθα χριστινοί, ὅτι χριόμεθα ἐλαίῳ εἰς Ἀντιοχ. 1,12.

 

2) Τερτυλλιανός: γεννηθεῖς 155 καί ἀποθανῶν 240 γράφει: «Ἐξελθόντες ἐκ τοῦ λουτροῦ τοῦ βαπτίσματος ἐχρίσθημεν ἁγίῳ ἐλαίῳ ἑπόμενοι τῇ ἀρχαίᾳ τελεσιουργίᾳ.  Σωματικῶς τελεῖται ἐφ’   ἡμᾶς τό χρῖσμα...ἔπειτα ἐπιτίθεται ἡ χεῖρ, ἥτις διά τῆς εὐλογίας ἐπικαλεῖται καί καταβιβάζει τό Ἅγιον Πνεῦμα» Baptism, cap VII.

 

3) Ἡ ἐν Καρχηδόνι Σύνοδος τό 258 ἐπί Κυπριανοῦ καί 84 ἄλλων ἐπισκόπων ἀπεφάνθη, «Ἀνάγκη χρίεσθαι τόν βεβαπτισμένον, ἵνα λαβῶν χρῖσμα μέτοχος γένηται Χριστοῦ, Ἁγιάσαι ἔλαιον οὐ δύναται αἱρετικοί».

 

4) Ὁ Κυπριανός: 200-258.  Ἐν ἐπιστ. 73,4 γράφει: quod nunc quoque apud nos geritur ut qui in Ecclesla baptizantur praepositlis Ecclesiae offerantur et per nostram orationem ac manus impositionem Spiritum sanctum cohsequantur et signaculo dominico consummentur.  

Ἐξηγῶ: «Τοῦτ’ αὐτό καί ὑφ’ ἡμῶν τώρα γίνεται (ἡ ὑπό τοῦ Πέτρου καί τοῦ Ἰωάννου ἐν Σαμαρείᾳ γενομένη ἐπίθεσις τῶν χειρῶν) ἵνα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι βαπτίζονται ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τοῖς κορυφαίοις ἐπισκόπους προσφέρωνται καί διά τῆς ἡμετέρας προσευχῆς καί ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τό Πνεῦμα τό Ἅγιον δεχθῶσι καί διά τῆς Κυριακῆς σφραγῖδος (χρίσματος) τελειωθῶσι».

 

5) Κύριλλος Ἱεροσολυμων 312-386 γράφει: «Καί ὑμῖν ὁμοίως ἀνεβεβηκόσι ἐκ τῆς κολυβήθρας τῶν ἱερῶν ναμάτων ἐδόθη χρῖσμα... τῷ μέν φαινομένῳ μύρῳ τό σῶμα χρίεται, τῷ δέ ἁγίῳ καί ζωοποιῷ πνεύματι ἡ ψυχή ἁγιάζεται»Μυσταγ. γξ΄ 1 κ΄3.

 

6) Γρηγόριος ὁ Θεολόγος 329-390.  Λόγος εἰς τό Ἅγιον Βάπτισμα΄ Baptismus quia peccatum in aqua sepelitur, unctio quia sacer et regius...illuminatio quia spiendor et claritas. Migen 35,111. Ἤτοι «τό Βάπτισμα (ὀνομάχεται οὕτω) διότι ἡ ἁμαρτία ἐν τῷ ὕδατι θάπτεται τό χρῖσμα (ὀνομάζεται οὕτω) διότι εἶναι ἱερόν καί βασιλικόν (δι’ αὐτοῦ ἐχρίοντο ἱερεῖς καί βασιλεῖς) φῶς, διότι εἶναι στιλπνότης καί λαμπρότης (ψυχῆς).

 

7) Ἡ ἐν Λαοδικείᾳ Σύνοδος 364 κανών 7^ος «περί τοῦ τούς ἐκ τῶν αἱρέσεων ἐπιστρεφομένους..... χρισθέντας τῷ ἁγίῳ  χρίσματι οὔτω κοινωνεῖν τῶν ἁγίων Μυστηρίων», τους πιστούς «χρίεσθαι χρίσματι ἐπουρανίῳ» κανών 48^ος

 

8) Ἱερός Χρυσόστομος 345-407. Γράφει: Καί ἰδού. Εἶναι γνωστόν ἐκ τῆς ἐκκλησιατστικῆς ἱεραρχίας Β΄ παρ. Migne 3, 396 τοῦ ψευδοδιονυσίου τοῦ Ἀεροπαγίτου συγγράματος τοῦ Ε΄αἰῶνος, ὄτι κατά τήν ἀρχαιότητα ἡ Ἁγία Μετάδοσις ἐδίδετο κατά πρώτην φοράν εἰς τόν νεοφώτιστον, ὅτε «ὁ ἱεράρχης τῷ θεουργικῷ μύρῳ τόν βαπτισθέντα σφραγισάμενος μέτοχον ἀπέφηνε τῆς ἱεροτελεστικωτάτης θυσίας».

Τοῦτο ἔχων ὑπ’ ὅψιν του ὁ ἱερός Χρυσόστομος λέγει εἰς τήν ΙΓ΄ ὁμιλίαν του πρός Ἑβρ.παρ. δ΄ «Ὅσοι τοίνυν κατηξιώθημεν τῆς σφραγίδος, ὅσοι τῆς θυσίας ἀπηλαύσαμεν, ὄσοι τῆς ἀθανάτου τραπέζης μετέσχομεν, μένωμεν, φιλάττωμεν τήν εὐγένειαν καί τήν τιμήν».

 

Εὐαγγελικός: Παρετήρησα ὅτι ὁ Τετρυλλιανός, ὁ Κυπριανός μετά τοῦ χρίσματος μνημονεύουσι καί τήν ἐπίθεσιν τῶν χειρῶν.  Διατί ἐφαρμόζουσι οὗτοι ἀμφότερα τά στοιχεῖα χρῖσμα καί ἐπίθεσιν χειρῶν».

 

 Ὀρθόδοξος: Τοῦτο συνέχη διότι ἐτελεῖτο ὑπό Ἐπισκόπων ὡς μαρτυρεῖ ὁ Κυπριανός καί τό ἀναφερθέν χωρίον: quod nunc quoque apud nos gerifur  (ἡ ὑπό τοῦ Πέτρου καί τοῦ Ἰωάννου γενομένη ἐπιθέσις τῶν χειρῶν)..... proepositis=  τοῖς κορυφαίοις τοῖς Ἐπισκόποις ἐγίνετο.

 

Εὐαγγελικός: Γίνεται τοῦτο καί σήμερον;

 

Ὀρθόδοξος: Ναί! Εὐλογεῖται τό μῦρον τοῦ χρίσματος ὑπό τῶν ἐπισκόπων. Ἡ ὑπό τῶν σημερινῶν ἐπισκόπων εὐλογία τοῦ μύρου ἔχει τήν θέσιν τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τῶν Ἀποστόλων.

 

Συμπέρασμα: Κύριε Εὐαγγελικέ. Ἰδού πῶς ἔχει τό Μυστήριον τοῦ χρίσματος ἀπό Ἁγιογραφικῆς καί Πατερικῆς ἀπόψεως. Ἁγιογραφικῶς σαφής, ἀναντίρρητος εἶναι ἡ ἐπίθεσις τῶν χειρῶν ἀσφής δέ ἡ χρίσις. Ἀπό Πατερικῆς ἀπόψεως ἔγινε ἐπί τῆς Ἀποστολικῆς ἐποχῆς ἡ τροποποίησις διά τῆς ἀντικαταστάσεως τῆς χειροθεσίας ὑπό τοῦ μύρου. 

Ἐξηκολούθησε αὕτη καί βραδύτερον, ὤστε ὁσάκις ἐγίνετο ὑπό τῶν ἱερέων διά μύρου, διά χειροθεσίας καί μύρου ὁσάκις ἐγίνετο ὑπό ἀρχιερέων.  Καί ἡμεῖς σήμερον αὐτό κάμνομεν.  Χρίομεν διά μύρου, εὐλογουμένου ὑπό Ἀρχιερέων.  Ἰδού πῶς ἡμεῖς διακαιολογοῦμεν τήν τροποποίσιν τῆς μορφῆς τοῦ Μυστηρίου τοῦ μύρου ἀπό Πατερικῆς ἀπόψεως. Σεῖς πῶς θά δικαιολογήσητε τήν κατάργησιν τούτου Γραφικῶς καί Πατερικῶς;

 

Εὐαγγελικός: Οὐδέν ἀπάντησε.

 

Θέμα 7^ον: «τό Μυστήριον τοῦ Γάμου»

 

Ὀρθόδοξος: Ἄς ἐξετάσουμε κ. Εὑαγγελικέ καί τό μυστήριον τοῦ γάμου.

 

Εὐαγγελικός: Οὐδεμία ἀντίρρησιν ἔχω.

 

Ὀρθόδοξος: Μυστήριον ὀνομάζομεν οἱ Ὀρθόδοξοι, ὡς εἴπομεν καί προηγουμένως ἐν εἰδικῇ ἐννοίᾳ τήν δι’ ὁρατῶν σημείων μετάδοσιν τῆς ἀοράτου θείας χάριτος. Ἑπομένως καί εἰς τόν γάμον θά ἴδωμεν την ἀόρατον χάριν καί τό ὁρατόν σημεῖον.  Καί τήν μέν ἀόρατον χάριν ά εὕρωμεν ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ, τό δέ ὁρατόν σημεῖον ἐν τῇ παράδοσει –ἔστω- τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων, τήν ὁποίαν καί σεῖς δέχεσθε.  Δέν εἶναι ἔτσι κ. Εὐαγγελικέ;

 

Εὐαγγελικός: Σύμφωνῶ καί ἀκούω πρῶτον τήν ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ ὑπάρχουσαν εἰδική θειάν χάριν διά τό μυστήριον τοῦ γάμου.

 

Ὀρθόδοξος: Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ἐν τῇ πρός Ἐφεσίους ἐπιστολῇ του 5.31-33 γράφει τό ἐξῆς: «Καταλήψει ἄνθρωπος τόν πατέρα αὐτοῦ καί τήν μητέρα καί προσκολληθήσεται πρός τήν γυναῖκα αὐτοῦ καί ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν.  Τό μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστί. Ἑγώ δέ λέγω εἰς Χριστόν καί εἰς ἐκκλησίαν». Ὅταν ὁ Ἀπόστολος λέγει μυστήριον ἐνταῦθα τί ἐννοεῖ κ. Εὑαγγελικέ;

 

Εὐγγελικός: Μυστήριον σημαίνει κἄτι τό μυστηριῶδες τό ἀκατάληπτον. Ὁ γάμος εἶναι αὐτός καθ’ ἑαυτόν μυστηριώδης, ἀκατάληπτος, διότι ὁ υἱός ἤ ἡ κόρη ἐρχόμενοι εἰς γάμου κοινωνίαν ἀφήνουν πατέρα καί μητέρα, τά προσφιλέστατά των πρόσωπα καί συνδέονται μέ πρόσωπον, τό ὁποῖον εἶναι ξένον καί δυνατόν νά εἶναι εἰς αὐτούς τελείως ἄγνωστον. 

Ἡ σύνδεσις δέ αὕτη τοῦ γάμου δέν εἶναι στανική, ἀναγκαστική, ἀλλά γίνεται μετά μεγάλης χαρᾶς ὄχι μόνον ὑπό τῶν μελλονύφων ἀλλά καί ὑπ’ αὐτῶν τῶν γονέων των.  Ὁ γάμος εἶναι ἡ μεγαλυτέρα ἑορτή υἱῶν καί γονέων.   

Ὁ ἄρρηκτος σύνδεσμος υἱῶν καί γονέων μόνον διά τοῦ γάμου εὐχαρίστως κόπτεται.  Πῶς γίνεται τοῦτο; Μυστήριον! Ἑπομένως μυστήριον δέν εἶναι μόνον ὁ χριστιανικός γάμος ἀλλά καί πᾶς γάμος εἴτε πρό Χριστοῦ εἴτε μετά Χριστόν καί ἄνευ Χριστοῦ, διότι ἔχει τά μυστηριώδη αὐτά χαρακτηριστικά.

 

Ὀρθόδοξος: Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος προθέτει ὅμως τό ἑξῆς: «Τό Μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστί δέ λέγω εἰς Χριστόν καί εἰς ἐκκλησίαν». Τί ἐννοεῖ ὁ Ἀπόστολος μέ τό «εἰς Χριστόν καί εἰς ἐκκλησίαν;».

 

Εὐαγγελικός: Σᾶς ἀπαντῶ: Ἐάν ἀκατάληπτον πρᾶγμα εἶναι ὁ γαμικός σύνδεσμος ἀνδρός καί γυναικός, δι’ οὕς λόγους ἀνέφερον ἀνωτέρω, περισσότερον ἀκατάληπτον εἶναι «Μυστήριον μέγα ἐστί» ὅπως λέγει ῥητῶς ὁ Ἀπόστολος, ὁ γάμος τοῦ Νυμφίου Χριστοῦ καί τῆς Νύφης ἐκκλησίας.  

 Εἶναι ἀκατανόητον δηλαδή πῶς ὁ Χριστός ἀφῆκε τόν Πατέρα Του, τόν Οὐρανόν, ἦλθεν εἰς τήν γῆν καί ἐνυμφεύθη τήν ἐκκλησίαν τῆς ὁποίας τά μέλη οἱ ἄνθρωποι ἦσαν ὄχι μόνον ξένοι τοῦ Θεοῦ ἀλλά καί ἐχθροί αὐτοῦ. 

Ἑπομένως ὁ γάμος τῶν ἀνθρώπων εἶναι μυστήριον, ὁ δέ γάμος τοῦ Χριστοῦ καί τῆς ἐκκλησίας Μέγα Μυστήριον. Ἄρα ὁ γάμος τῶν ἀνθρώπων εἶναι πτωχή πενιχρά εἰκών τοῦ γάμου τοῦ Χριστοῦ ὡς Νυμφίου καί τῆς ἐκκλησίας ὡς Νύμφης. 

Οὐδεμίαν λοιπόν εἰδικήν ἀόρατον θείαν χάριν εὑρίσκω εἰς τήν λέξιν «μυστήριον» τοῦ χωρίου τούτου του Ἀπ. Παύλου.

 

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως ἔχετε τήν γνώμην α) ὅτι «μυστήριον» εἶναι πᾶς γάμος καί αὐτός ὁ μή χριστιανός, ὁ προχριστιανικός διά τήν μυστηριώδη μεγάλην ἀμοιβαίαν ἔλξιν δύο ἀγνώστων μεταξύ τῶν ἐτεροφύλων καί β) ὅτι ὁ γάμος αὐτός εἶναι εἰκών μόνον τοῦ οὐρανίου γάμου Χριστοῦ καί ἐκκλησίας καί οὐδέν πλέον.

 

Εὐαγγελικός: Βεβαίως. Ὁμιλοῦντες περί γάμου ὁμιλοῦμεν ἁπλῶς περί φυσικοῦ τινός δεσμοῦ ὡς εἰκόνος ὑπερφυσικοῦ δεσμοῦ Χριστοῦ ὡς νυμφίου καί ἐκκλησίας ὡς νύφης.

 

Ὀρθόδοξος: Ἐάν προσέξωμεν τό κείμενον τοῦ Ἀποστόλου κ. Εὐαγγελικέ, θά ἴδωμεν, ὄτι ὁ Ἀπόστολος ὁρίζει τόν φυσικόν τοῦτον δεσμόν τοῦ γάμου λέγων: «ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν». Ἑπομένως ὁ Ἀπόστολος ἔχει ὑπ’ ὅψει του γάμον, ὅπου εἶναι εἷς ἀνήρ ἔχει μία γυνή, δύο, ἤτοι μονογαμίαν καί οὐχι πολυγαμίαν.   

Πρό Χριστοῦ ὄμως δέν ὑπῆρχε μονογαμία ἀλλά πολυγαμία, διότι ὁ ἀνήρ ἐλάμβανε πολλάς γυναῖκας.  Καί αὐτοί οἱ Πατριάρχαι Ἀβραάμ καί Ἰακώβ εἶχον ἕκαστος δύο συζύγους. Ἐπί τῆς ἐποχῆς δέ τοῦ Κυρίου οἱ Ἰσραηλῖται κατέλυον τόν θεσμόν τοῦτον τῆς μονογαμίας διά τοῦ διαζυγίου, τό ὁποῖον διά τήν σκληροκαρδίαν ὄπως λέγει ὁ Κύριος τῶν Ἰουδαίων, ἐπέτρεψε ὁ Μωϋσής.  

 «Ἀπ’ ἀρχῆς δέ οὐκ ἐγένετο οὕτως» τονίζει ὁ Κύριος Ματθ. 19,8.  Τό ἀπ’ ἀρχῆς τοῦτο ἐννοεῖ τόν θεσμόν, τόν ὁποῖον ὥρισεν ὁ Θεός κατά τήν δημιουργίαν «ἕσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν». Ἑπομένως τό χωρίων αὐτό τοῦ Ἀποστόλου «τό Μυστήριον τοῦτο»ἔχει ὑπ’ ὄψει του τόν χριστιανικόν γάμον καί ὄχι πάντα γάμον, διότι ἐν τῷ χριστιανικῷ γάμῳ ἐφηρμόσθη πλήρως ἡ μονογαμία ἡ ἀναφερομένη εἰς τό χωρίον τοῦτο τῆς Γενέσεως 2,24, καί ἐπαναλαμβανόμενον ἐνταῦθα ὑπό τοῦ Ἀποστόλου. 

Ἐκτός αὐτοῦ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος γράφει πρός χριστινούς τῆς Ἐφέσου καί οὐχί πρός Ἐθνικούς. Ἄρα πρόκειται περί χριστιανικοῦ γάμου καί οὐχι περί παντός γάμου.

 

 

Εὐγγελικός: Δέχομαι, ὅτι τό μυστήριον, τό ὁποῖον ἀναφέρει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος τοῦ γάμου, ἀφορᾷ τόν χριστινικόν γάμον καί οὐχί πάντα γάμον.  Ποῦ ὄμως φαίνεται εἰς τόν χριστιανικόν αὐτόν γάμον ἰδιαιτέρα θεία χάρις, τήν ὁποίαν πρέπει νά ἔχῃ ὁ χριστιανικός γάμος, ἵνα οὕτω ἔχῃ οὗτος τό ἕν ἐκ τῶν δύο στοιχείων τοῦ Μυστηρίου κατά τήν ὀρθόδοξον ἀντίληψιν;

 

Ὀρθόδοξος: Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος θέτει ὡς πρότυπον τοῦ χριστιανικοῦ γάμου τόν γάμον τοῦ Χριστοῦ καί τῆς ἐκκλησίας καί λέγει διά τάς γυναῖκας. Ἐφεσ. 5,24, «ὥσπερ ἡ ἐκκλησία ὑποτάσσεται τῷ Χριστῷ, οὕτως καί αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσι ἐν παντί».   

Διά δέ τούς χριστιανούς ἄνδρας λέγει τό ἑξῆς: «οἱ ἄνδρες ἀγαπᾶτε τάς γυναῖκας ἑαυτῶν καθώς καί ὁ Χριστός ἠγάπησε τήν ἐκκλησίαν καί ἑαυτόν παρέδωκε ὑπέρ αὐτῆς». 

Ὁ Ἀπόστολος λοιπόν θέλει τοιαύτην ὑπακοή τῶν συζύγων χριστιανῶν γυναικῶν πρός τούς ἄνδρας των, ὄπως ὑποτάσσεται ἡ ἐκκλησία εἰς τόν Χριστόν. 

Καί ἀφοῦ ἡ ὑπακοή τῆς ἐκκλησίας εἰς τόν Χριστόν δέν εἶναι φυσική τις ὑπακοή ἀλλά ὑπερφυσική, κατά παρόμοιον τρόπον ἡ χριστιανική γυνή πρέπει νά ἔχῃ τοιαύτην ὑπακοήν εἰς τόν ἄνδρα.  Τό ἴδιο λέγει καί διά τούς χριστιανούς ἄνδρας.

Πρέπει νά ἀγαποῦν τάς γυναῖκας των μέρχρι θανάτου, ὅπως ἡγάπησε καί ὁ Χριστός τήν ἐκκλησίαν. Ἀλλά ὄπως ὑπερφυσική ἦτο ἡ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ πρός τήν ἐκκλησίαν, κατά παρόμοιον τρόπον ὑπερφυσικήν χάριν πρέπει νά ἔχῃ  καί ἡ ἀγάπη τοῦ ἀνδρός πρός τήν γυναῖκα. 

Ὁ Ἀπόστολος δηλ. ζητεῖ πλήρη ὑπακοήν τῆς γυναικός πρός τόν ἄνδρα της καί ἀγάπην μέχρι θανάτου τοῦ ἀνδρός πρός τήν γυναῖκα του. Διά νά ἐπιτευχθοῦν τά ὑπερφυσικά ταῦτα πρότυπα τῶν συζύγων, δέν θά πρέπῃ κ. Εὐαγγελικέ νά ὑπάρχῃ ἰδιαιτέρα θεία χάρις, ἵνα ὁ φυσικός δεσμός τοῦ γάμου ἀποκτήσῃ τοιοῦτον ὑπερφυσικόν χαρακτῆρα;

 

Εὐαγγελικός: Ἐάν ἀόρατον θείαν χάριν εἰς τό Μυστήριον τοῦ γάμου ἐννοεῖτε τό εἶδος αὐτό τῆς χάριτος, ἵνα ὁ φυσικός δεσμός τοῦ χριστιανικοῦ γάμου ἐξυψωθῆ εἰς τήν ὑπερφυσικήν σφαῖραν τήν ὁποίαν θέλει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος διά τῶν προαναφερθέντων χωρίων του 5,24-25, δέν δύναμαι νά ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν.  Θά ἤθελεον ὅμως νά μοῦ διασαφίσητε περισσότερον τά πράγματα.

 

Ὀρθόδοξος:  Ποῖα;

 

Εὐαγγελικός: Πρῶτον: Τήν ἐντολήν τοῦ γάμου εἰς τό χωρίον τῆς Γενέσεως 2,24: τό «καταλείψει ἄνθρωπος τόν πατέρα καί τήν μητέρα καί προσκολληθήσεται τῇ ἰδίᾳ γυναικί κλπ. Δευτέρον: Τόν γάμον Χριστοῦ καί ἐκκλησίας «τό Μέγα τοῦτο Μυστήριον» τοῦ  Ἀποστόλου Ἐφεσ. 5,32 καί τρίτον τον χριστιανικόν γάμον. Θέλω δηλ. νά μάθω ποιά σχέσις ὑπάρχει μεταξύ τῶν τριῶν αὐτῶν κατά τήν ἀντίληψίν σας.

 

Ὀρθόδοξος: Εὐχαρίστως. Ἡ ἐντολή τοῦ γάμου Γεν. 2, 24 «καταλείψει ἄνθρωπος τόν πατέρα....κ.λπ.» εἶναι  τ ύ π ο ς ,  εἰκών τοῦ γάμου τοῦ Χριστοῦ καί τῆς ἐκκλησίας.  Ὁ χριστιανικός γάμος ἔχει ὡς  π ρ ό τ υ π ο ν  τόν γάμον Χριστοῦ καί ἐκκλησίας. 

Ἑπομένως μεταξύ τοῦ  τ ύ π ο υ «καταλείψει ἄνρθωπος...» Γεν. 2,24 καί τοῦ χριστιανικοῦ γάμου κεῖται ὡς κέντρον ὁ γάμος Χριστοῦ καί ἐκκλησίας, ὁ ὁποῖος εἶναι  π ρ ό τ υ π ο ν  τοῦ χριστιανικοῦ γάμου.

 

Εὐαγγελικός: Ποία ἡ διαφοράν  τ ύ π ο υ  πού ἀποδίδετε εἰς τήν ἐντολήν τοῦ γάμου Γεν. 2,24 καί  π ρ ό τ υ π ο υ  τό ὁποῖον ἀποδίδετε εἰς τό Μέγα Μυστήριον γάμου Χριστοῦ καί ἐκκλησίας;(Ἐφεσ. 5, 32);

 

Ὀρθόδοξος:  Ὁ  τ ύ π ο ς  ἀφορᾶ τό μέλλον, ἔχει προφητικόν χαρακτῆρα, εἶναι σκιά εἶναι κενός περιεχομένου καί ἀναμένει τό σῶμα τήν ἐκκλησίαν του.  Τοιοῦτον ἦτο τό Γεν. 2,24 ἡ ἐντολή δηλαδή τοῦ γάμου ἔναντι τοῦ Ἐφεσ. 5,32 «τοῦ Μεγάλου Μυστηρίου» ἑνώσεως Χριστοῦ καί ἐκκλησίας.  

 Π ρ ό τ υ π ο ν  τοῦ χριστιανικοῦ γάμου, ὀνομάζεται ὁ γάμος Χριστοῦ καί ἐκκλησίας, διότι ὁ χριστιανικός γάμος ἀφορά τό παρελθόν τόν γάμον Χριστοῦ καί ἐκκλησίας. 

Ὁ χριστιανικός γάμος οὔτω δέν ἔχει στατικόν χαρακτῆρα ὡς ἔχει ὁ τύπος ἡ ἐντολή Γεν. 2, 24 ἀλλά δυναμικόν, ἐνεργητικόν, διότι ἔχει ἐνωπιόν του πρότυπον πλῆρες, ζωντανόν, ὁλοκληρωμένον» (Ἐφεσ. 5,32) «τό Μέγα Μυστήριον» πρός ὅ τείνει.   

Δέν θά πρέπῃ λοιπόν κ. Εὐαγγελικέ νά δοθῇ εἰδική θεία χάρις εἰς τόν χριστιανικόν γάμον, ἵνα φθάσῃ οὗτος τό πρότυπον αὐτοῦ τόν γάμον Χριστοῦ καί ἐκκλησίας κατά τό Ἐφεσ. 5,22-25; «Οἱ ἄνδρες ἀγαπᾶτε τάς ἑαυτῶν γυναῖκας ὡς ὁ Χριστός τήν ἐκκλησίαν καί αἱ γυναῖκες ὑποτάσσησθε τοῖς ἰδίοις ἀνδράσι ὡς ἡ ἐκκλησία τῷ Χριστῷ;»

 

Εὐαγγελικός: Σᾶς εἶπον καί πάλιν ἐπαναλαμβάνω. Ἄν εἰδικήν χάριν τοῦ γάμου ἐννοεῖτε τήν ἐναρμόνισιν τῶν 5,22-25 τῆς πρός Ἐφεσίους ἐπιστολῆς, ὅπου ἐκτίθενται αἱ ἀμοιβαῖαι ὑποχρεώσεις τῶν χριστιανικῶν συζύγων πρός πρότυπον αὐτῶν Ἑφσ. 5,32 τοῦ γάμου Χριστοῦ καί ἐκκλησίας, οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχω.

 

Ὀρθόδοξος: Βεβαίως. Ἀλλά καί ἐάν τά ἀναφερθέντα χωρία τοῦ Ἀποστόλου δέν σέ πείθουν πλήρως, ὄτι ὁ γάμος εἶναι Μυστήριον ὡς δραστικόν ὄργανον τῆς θείας χάριτος κατά τήν Ὀρθόδοξον ἄποψιν περί Μυστηρίου, τό ἐλλεῖπον ἀναπληροῖ ἡ Παράδοσις, τό ὕψιστον τοῦτο καταφύγιον καί κριτήριον τῶν δογματικῶν ἀληθειῶν τῶν τῇ Γραφῇ ἀορίστως ἤ ἀσαφῶς ἐκφερομένων. 

Ποίαν ἀξίαν ἔχει ἡ παράδοσις εἴπομεν ἐν ἀρχῇ. Ἀναγνώσατε τούς ἐκεί πέντε λόγους τοῦ ὑψίστου κύρους τῆς Ἱερᾶς Παραδόσεως βάσει τῆς Ἁγ. Γραφῆς.

 

Εὐαγγελικός: Δέχομαι τό ἕν στοιχεῖον τοῦ Μυστηρίου τοῦ γάμου, τήν ἀόρατον θείαν χάριν.  Τό ὁρατόν ὄμως σημεῖον ποῖον εἶναι καί πού θά εὐρεθῇ;

 

Ὀρθόδοξος: Ὁρατόν σημεῖον εἶναι ἡ συγκατάθεσις τῶν μελλονύμφων καί ἡ εὐλογία τῆς ἐκκλησίας.  Καί ἡ μέν συγκατάθεσις εὕρηται εἰς τήν ἐλευθερίαν τήν ὁποίαν διδάσκει ὁ Κύριος ἡ δέ εὐλογία τῶν μελλονύμφων εἰς τήν Παράδοσιν τῆς ἐκκλησίας καί αὐτῶν τῶν 4 πρώτων αἰώνων, τήν ὁποία καί σεῖς δέχεσθε.

 

Εὐαγγελικός: Θά ἤθελον νά ἤκουον τήν ἰερά ταύτην Παράδοσιν.

 

Ὀρθόδοξος: Μάλιστα!  Ἀκούσατε. Πρῶτος αἰών. Ὁ ἅγιος Ἰγνάτιος μαρτυρήσας 107 μ.Χ. γράφων πρός Πολύκαρπον λέγει: «Πρέπει δέ τοῖς γαμοῦσι καί ταῖς γαμουμέναις μετά γνώμης τοῦ ἐπισκόπου ποιεῖσθαι, ἵνα ὁγάμος ᾖ κατά Θεόν καί μή κατ’ ἐπιθυμίαν». 

 

Δεύτερος αἰών:   Ὁ Τερτυλλιανός 135-240 μ.Χ. γράφει: ad uxor 11,9 “ Matrimonium Ecclesia consiliat et confirmat oblatio et obsignat benedictio, Angeli renuciant;  Pater rato habet» ἤτοι «τόν γάμον ἡ ἐκκλησία συνάπτει, ἡ προσφορά βεβαιοῖ, ἡ εὐλογία σφραγίζει, ἄγγελοι, ἀναγγέλουσι, ὁ Πατήρ κυροῖ». 

 

Τρίτος αἰών:Ὁ Ἅγιος Ἀμβρόσιος (335-397) ἐν  Epist. 19,6 « Cum ipsum conjugium sacerdotati et benedictione sanctifacari oporteat...» Ἐπειδή αὐτός ὀ γάμος πρέπει νά ἁγιάζηται διά τῆς ἱερατικῆς εὐλογίας....».

Ὁ Μέγας Βασίλειος 330-379 εἰς τήν ἐξαήμερον  VII, 5 γράφει «ὁ τῆς φύσεως δεσμός ὁ διά τῆς εὐλογίας ζυγός».

Ὁ Χρυσόστομος (345-407) γράφει: «Δέον..., τούς ἱερέας καλεῖν καί δι’ εὐχῶν καί εὐλογιῶν τήν ὁμόνοιαν τοῦ συνοικεσίου συσφίγγειν, ἵνα ὁ πόθος τοῦ νυμφίου αὕξητα: καί ἡ σωφροσύνη τῆς κόρης ἐπιτείνηται»  Bareille τομ. 8,99.

Συμπέρασμα.  Ὁ γάμος εἶναι Μυστήριον, διότι περιέχει τήν ἀόρατον θείαν χάριν περί τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος εἰς τήν πρός Ἐφεσίους ἐπιστολήν καί τό ὁρατόν σημεῖον τῆν εὐλογίαν τῆς ἐκκλησίας περί ἦς ὁμιλεῖ ἡ Παράδοσις μέχρι σήμερον καί αὐτή ἡ τῶν 4 πρώτων αἰώνων.

 

Εὐαγγελικός:  Οὐδέν ἀπάντησε.

 

Θέμα 8ον «τό Μυστήριον τοῦ Εὐχελαίου»

 

Ὀρθόδοξος: Ἐπιθυμεῖτε κ. Εὐαγγελικέ νά ὁμιλήσωμεν καί περί τοῦ μυστηρίου τοῦ εὐχελαίου;

 

Εὐαγγελικός: Εὐχαρίστως. Ὁρίσατέ μου ὅμως, σᾶς παρακαλῶ, προηγουμένως πῶς ἐννοεῖτε καί τό μυστήριον τοῦτο.

 

Ὀρθόδοξος: Τό εὐχέλαιον εἶναι μυστήριον θείας ἀρχῆς, ἐν ᾧ χριομένου τοῦ ἀσθενοῦς ἐλαίῳ ἐπέρχεται ἡ θεία χάρις θεραπεύονται τάς σωματικάς καί ψυχικάς αὐτοῦ νόσους.

 

Εὐαγγελικός: Ἑπομένως, ὄπως καί διά τά ἄλλα μυστήρια, ἔτσι καί διά τοῦτο θά πρέπῃ νά ἔχετε δύο πηγάς: Ἁγίαν Γραφήν καί Πατέρας τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων καί δύο συστατικά, ὁρατόν σημεῖον καί ἀόρατον θείαν χάριν.

 

Ὀρθόδοξος: Βεβαιότατα. Ἄς λάβωμεν πρῶτον τήν πρώτην πηγήν, τήν Ἁγίαν Γραφήν. Ὁ Ἰάκωβος εἰς τήν ἐπιστολήν του 5, 14-15 γράφει τά ἑξῆς: «ἀσθενεῖαις ἐν ὑμῖν; προσκαλεσάσθω τούς πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας καί προσευξάσθωσαν ἐπ’ αὐτόν ἀλείψαντες αὐτόν ἐλαίῳ ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου΄ καί ἡ εὐχή τῆς πίστεως σώσει τόν κάμνοντα καί ἐγερεῖ αὐτόν ὁ Κύριος΄ κἄν ἁμαρτίας ᾖ πεποιηκώς ἀφεθήσεται αὐτῷ». 

Ὁ Ἀπόστολος δηλ. Ἰάκωβος μᾶς προτρέπει, ὄταν εἶναι τίς ἀσθενής νά προσκαλέσῃ τούς πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας νά προσευχηθῶσιν οὗτοι διά τόν ἀσθενοῦντα καί νά ἀλείψωσι αὐτόν μέ ἔλαιον ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου.   

 

Ἡ μετά πίστεως αὔτη προσευχή γενομένῃ θά θεραπεύσῃ τόν ἀσθενῆ ἐκ τοῦ κινδύνου καί θά ἐγείρῃ αὐτόν ὁ Κύριος ἐκ τῆς κλίνης του. Ἐάν δέ ἔχῃ διαπράξει ἁμαρτίας, θά τοῦ συγχωρηθῶσι.

 

Εὐαγγελικός: Ποῦ εὑρίσκετε ὁρατόν σημεῖον καί ποίαν θεωρεῖτε ὡς ἀόρατον θεῖαν χάριν εἰς τά λόγια αὐτά τοῦ ἀποστόλου;

 

Ὀρθόδοξος: Διπλοῦν εἶναι τό ὁρατόν σημεῖον, διπλοῦν τό ἀποτέλεσμα τῆς θείας χάριτος.  Ὁρατόν σημεῖον εἶναι τό ἄλειμμα τοῦ ἀσθενοῦς δι’ ἐλαίου καί ἡ εὐχή τῆς πίστεως, ἡ προσευχή δηλ. ἡ γενομένη ὑπέρ τοῦ ἀσθενοῦς. Ὀνομάζω δέ αὐτά ὁρατά σημεῖα διότι ὑποπίπτουσι ὑπό τήν αἴσθησιν μου.  Καί τό μέν ἄλειμμα δι’  ἐλαίου ὑποπίπτει ὑπό τήν ὅρασιν μου, ἡ δέ ὑπέρ αὐτοῦ προσευχή εἰς τήν ἀκοή μου.

 

Εὐαγγελικός: Ἄς λάβωμεν πρῶτον τό ὁρατόν σημεῖον, τό δι’ ἐλαίου ἄλειμμα τοῦ ἀσθενοῦς.  Αὐτό δι’ ὑμᾶς τούς Εὐαγγελικούς δέν εἶναι ὁρατόν σημεῖον ἀόρατου  χάριτος, ἀλλά μέσον φυσιολογικόν θεραπείας.  Καί ἐξηγοῦμαι.  

 Εἶναι γνωστόν, ὅτι μέ τό ἔλαιον κατά τήν ἀρχαιοτάτην ἐποχήν ἤλειφον καί σήμερον ἐν Ἑλλάδι ἀλείφουσι τό σῶμα τοῦ ἀσθενοῦς, διότι εἶναι ἀντιφλογιστικόν, ἀνακουφιστικόν καί μαλακτικόν μέσον, πλειστάκις δέ συνοδεύεται ὑπό θαυμασίων ἀποτελεσμάτων.

Ἐάν καί σήμερον τό ἔλαιον κατέχῃ ἐν τῇ θεραπευτικῇ σπουδαιοτάτην θέσιν, πόσῳ μᾶλλον εἰς τήν ἀρχαίαν ἐποχήν, ὅτε ἡ ἰατρική εὑρίσκετο εἰς τά σπάργανά της.

 

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως κ. Εὐαγγελικέ πιστεύετε, ὄτι τό ἔλαιον, τό ὁποῖον συνιστᾷ  ὁ Ἰάκωβος, εἶναι φυσιολογικόν μέσον θεραπείας καί ὡς τοῦτον λαμβάνεται ὑπό τοῦ Ἰακώβου;

 

Εὐαγγελικός: Βεβαίως.

 

Ὀρθόδοξος: Πέντε λόγους ἔχω νά ἀπορίψω τήν γνώμην  σας ταύτην.  Καί πρῶτον: ἀφοῦ ἔχει φυσιολογικόν χαρακτῆρα ὡς ἀντιφλογιστικόν καί μαλακτικόν τό ἔλαιον, ὄπως λέγεις, διατί νά ὁρίζεται ὑπό τοῦ Ἰακώβου, ὄπως γίνεται τό ἄλειμμα τοῦτο ὑπό ὡρισμένων ἀνθρώπων τῶν πρεσβυτέρων τῆς ἐκκλησίας καί οὐχί ὑπό τῶν συγγενῶν τοῦ ἀσθενοῦς ὑπό παντός ἀνθρώπου; 

 

Δεύτερον: τό ἔλαιον ἐνταῦθα τοῦ Ἰακώβου παρουσιάζεται ὡς μέσον θεραπείας πάσης νόσου. Ποῖος ποτέ ἐσκέφθη ἐν τῇ ἀρχαιότητι καί περισσότερον σήμερον, ὄτι τό ἔλαιον ἀπό φυσιολογικῆς ἀπόψεως εἶναι πανάκεια, θεραπεύει δηλαδή ὅλας τάς νόσους; 

 

Τρίτον: Ἠγνόει ἡ ἀρχαιότης ὅτι τό ἔλαιον δέν θεραπεύει ὅλας τάς νόσους καί ἐχρησιμοποίει τοῦτο ὡς πανάκειαν, ὡς λέγεται. Ἠγνόει ὅμως τοῦτο καί τό Ἅγιον Πνεῦμα, τό ὁποῖον ὁμιλεῖ διά τοῦ Ἰακώβου θέτον τό ἔλαιον ὡς μέσον θεραπευτικόν πάσης νόσου; 

 

Τέταρτον: Τό κείμενον δέν λέγει, ὅτι ἡ θεραπεία θά γίνῃ φυσιολογικῶς μέ τό ἔλαιον ἀλλά μέ τήν εὐχήν τῆς πίστεως, «ἡ εὐχή τῆς πίστεως σώσει τόν κάμνοντα» λέγει ῥητῶς ὁ Ἰάκωβος.   

 

Καί πέμπτον: ὁ Ἰάκωβος ὁμιλεῖ καί περί συγχωρήσεως ἁμαρτιῶν τοῦ ἀσθενοῦς «κἄν ἁμαρτίας ᾖ πεποιηκώς ἀφεθήσεται αὐτῷ».  Εἶναι ποτέ δυνατόν τό ἔλαιον ὡς φυσιολογικόν μέσον θεραπείας νά ἔχῃ σχέσιν τινά μέ τήν συγχώρησιν τῶν ἁμαρτιῶν μας; Ἑπομένως διά τούς πέντε αὐτούς λόγους θά πρέπει νά λάβωμεν τό ἔλαιον τοῦ Ἰακώβου ὄχι ὠς φυσιολογικόν μέσον θεραπείας ἀλλά κατ’ ἄλλον τινά τρόπον.

 

Εὐαγγελικός: Βεβαίως.  Δέχομαι ὅτι τό ἔλαιον τοῦ Ἰακώβου δέν εἶναι μέσον θεραπευτικόν ἀλλά συμβολίζει, ἀντιπροσωπεύει τήν ἀνθρωπίνη ἰατρικήν.  Εἶναι σύμβολον θεραπείας καί ὄχι φυσιολογικόν μέσο ταύτης.

 

Ὀρθόδοξος: Σεῖς κ. Εὐαγγελικέ ὀνομάζετε τό ἔλαιον τοῦ Ἰακώβου σύμβολον θεραπείας. Ἡμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι ὀνομάζομεν αὐτό αἰσθητόν σημεῖον. Δύνασθε νά μοῦ εἴπητε τήν διαφορᾶν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξύ τοῦ συμβόλου, ὄπως τό χαρακτηρίζετε σεῖς τό ἔλαιον καί τοῦ αἰσθητοῦ σημείου, ὅπως τό χαρακτηρίζομεν ἡμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι;

 

Εὐαγγελικός: Δέν δύναμαι προχείρως νά σᾶς ἀπαντήσω Δύναμαι ὄμως νά κρίνω τήν εἰδικήν σας γνώμην, ἐάν μοῦ τήν εἴπητε.

 

Ὀρθόδοξος: Μάλιστα. Ἀκουσατέ την. Ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ τό σύμβολον, ὁ τύπος χωρίζονται τοῦ συμβολιζομένου, τῆς οὐσίας χρονικῶς ἤ ἄλλως πως. Ἐνῷ τό αἰσθητόν σημεῖον τῶν Μυστηρίων καθ’ ἡμᾶς εἶναι ἀναπόσπαστον τῆς θείας χάριτος στοιχεῖον.   

Καί ἐξηγοῦμαι.  Σύμβολα, τύποι, σκιαί ἐν τῇ Παλαιᾷ Διαθήκη ὑπάρχουν πολλαί: αἰ θυσίαι, ἠ περιτομή, ὁ χαλκοῦς ὄφις ἐν τῇ ἐρήμῳ κ.λ.π. τό ὁποῖον εἶχον ὡς συμβολιζόμενον, ὡς οὐσίαν τόν Χριστόν, τό βάπτισμα κ.λ.π. 

Τά σύμβολα ταῦτα χωρίζονται χρονικῶς ἀπό τά συμβολιζόμενα, διότι ταῦτα ἦσαν πρό Χριστοῦ, ἐνῷ τά συμβολιζόμενα, ἡ οὐσία, εἶναι ἐπί τῆς ἐποχῆς τοῦ Χριστοῦ καί μετά Χριστόν.  Πλήν αὐτοῦ ὅταν ἦλθεν ὁ Χριστός ἡ οὐσία, ἔπαυσαν τά πρό Χριστοῦ σύμβολα, οἱ τύποι καί αἱ σκιαί. 

Ἐνῷ εἰς τό ἔλαιον τοῦ εὐχελαίου οὐδέποτε πρέπει νά χωρίζηται τό ἄλειμμα δι’ ἐλαίου ἀπό τῆς εὐχῆς τῆς πίστεως καί ἀπό τῶν ἀποτελεσμάτων τούτου, ἤτοι τῆς θεραπείας σώματος καί ψυχῆς.  Πάντα ταῦτα εἶναι εἰς τό εὐχέλαιον ἀναπόσπαστα καί ταυτόχρονα.

 

Εὐαγγελικός: Ἡμεῖς ὅμως ὀνομάζομεν τό ἔλαιον σύμβολον.

 

Ὀρθόδοξος: Δέν μέ ἐνδιαφέρει ἡ ὀνομασία, ἀλλά ἡ οὐσία. Θεωρεῖτε ἀναπόσπαστον τό σύμβολον -ἔστω-αὐτό τοῦ ἐλαίου ἀπό τῆς εὐχῆς τῆς πίστεως καί τῆς σωματικῆς καί ψυχικῆς θεραπείας καί ταυτόχρονα ὅλα αὐτά;

 

Εὐαγγελικός: Ἐφ’ ὅσον ὁ Ἰάκωβος ὁρίζει ταῦτα ἀναπόσπαστα καί ταυτόχρονα, πῶς ἐγώ θά τό χωρίσω;

 

Ὀρθόδοξος: Ἀφοῦ λοιπόν κ. Εὐαγγελικέ τό ἔλαιον τοῦ εὐχελαίου εἶναι ἀναπόσπαστον τῆς εὐχῆς τῆς πίστεως καί τῶν ἀποτελεσμάτων, τῆς ψυχικῆς καί σωματικῆς θεραπείας, ἐνῷ τά σύμβολα χωρίζονται χρονικῶς καί οὐσιαστικῶς τῶν συμβολίζομένων, δέν νομίζετε, ὄτι εἶναι δύο διάφορα πράγματα;

 

Εὐαγγελικός: Βεβαίως. Ἅλλα εἶναι τά σύμβολα τῆς Π. Διαθήκης καί ἄλλο εἶναι τό ἔλαιον τοῦ εὐχελαίου ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ.  Τά σύμβολα χωρίζονται χρονικῶς καί οὐσιαστικῶς ἀπό τά συμβολιζόμενα, ἐνῷ τό ἔλαιον τοῦ εὐχελαίου εἶναι ἀναπόσπαστον ταυτόχρονον τῆς οὐσίας, ἤτοι τῆς θεραπείας σώματος καί ψυχῆς.

 

Ὀρθόδοξος: Ἡ στοιχειώδῃς λογική ὅμως κ. Εὐαγγελικέ λέγει, ὅτι δύο διάφορα πράγματα πρέπει νά ἔχουν καί διάφορους ὀνομασίας, ἵνα διακρίνωμεν αὐτά.  Καί ἀφοῦ τά χωριζόμενα σύμβολα τοπικῶς καί οὐσιαστικῶς ὠνομάσαμεν τύπους, σύμβολα, δέν θά πρέπῃ  καί διά τό ἔλαιον τοῦ εὐχελαίου, τό ὁποῖον εἶναι ἀναπόσπαστον καί ταυτόχρονον τῆς σωματικῆς καί ψυχικῆς θεραπείας, νά ὀνομάσωμεν δι’ ἄλλης λέξεως; Ἡ λέξις αὕτη δι’ ἡμᾶς εἶναι αἰσθητόν σημεῖον καί οὐχί σύμβολον.

 

Εὐαγγελικός: Ἡ διάκρισις σας εἶναι ὀρθή καί λογική.  Δυσκολεύομαι ὅμως νά ἀφήσω τήν λέξιν «σύμβολον» καί νά λάβω τήν ἰδικήν σας λέξιν «αἰσθητόν σημεῖον».

 

Ὀρθόδοξος: Σοῦ κάνω τήν χάριν αὐτήν.  Κράτησε τήν λέξιν σύμβολον.  Ἀρκεῖ νά θέσῃς εἰς τήν λέξιν ταύτην τό νόημα τῆς ἰδικῆς μου λέξεως, ἡ ὁποία εἶναι «αἰσθητόν σημεῖον».  Λέγε δηλαδή τήν λέξιν  σύμβολον καί ἐννόει ἀναπόσπαστον καί ταυτόχρονον σύνδεσμον ὁρατοῦ τινός πράγματος, μετ’ ἀοράτου τινός χάριτος, τό ὁποῖον ἡμεῖς ὀνομάζομεν αἰσθητόν σημεῖον.   

Ἡ διαφορά μας θά εἶναι πλέον λεκτική καί οὐχί οὐσιαστική.  Καί τότε θά λέγωμεν ἡμεῖς μέν αἰσθητόν σημεῖον, σεῖς δέ αἰσθητόν σύμβολον, θά ἐννοοῦμεν ὅμως καί οἱ δυό μας ἀναπόσπαστον καί ταυτόχρονον σύνδεσιν τοῦ ὑλικοῦ στοιχείου ἐν τῷ εὐχελαίῳ τοῦ ἐλαίου μετά τῆς εὐχῆς τῆς πίστεως καί τῶν ἀποτελεσμάτων τούτων, ἤτοι τῆς σωματικῆς καί ψυχικῆς θεραπείας.

 

Εὐαγγελικός: Σᾶς εἶπα δέν δύναμαι νά ἀρνηθῶ τό ἀναπόσπαστο καί ταυτόχρονον τοῦ ἐλαίου ἐν τῷ εὐχελαίῳ μετά τῆς εὐχῆς τῆς πίστεως καί τῆς σωματικῆς καί ψυχικῆς θεραπείας, ἀφοῦ τό Πνεῦμα τό Ἅγιον διά τοῦ Ἰακώβου ἐνώνει ταῦτα. Ἄς ἔλθωμεν ὅμως καί εἰς τήν μεταδιδομένην χάριν. Καί σᾶς  ἐρωτῶ: ποία εἶναι αὕτη;

 

Ὀρθόδοξος: Σᾶς εἶπον προηγουμένως, ὅτι ἡ μεταδιδόμενη  χάρις συνίσταται εἰς τήν διπλῆν θεραπείαν σώματος καί ψυχῆς.  Μᾶς τό λέγει ῥητῶς ὁ Ἰάκωβος.  Καί ἰδοῦ 1) ἡ «εὐχή τῆς πίστεως σώσει τόν κάμνοντα» ἤτοι ἡ μετά πίστεως γενομένη προσευχή θά θεραπεύσῃ τόν ἀσθενῇ. 2) «κἄν ἁμαρτίας ᾖ πεποικώς ἀφεθήσεται αὐτῶν , καί ἄν δήλαδή ἔχῃ κάνει ἁμαρτίας οὗτος, θά σγχωρηθῶσι.

 

Εὐαγγελικός: Ἄς ἴδωμεν ἑκάστην ἐνέργειαν τῆς θείας χάριτος χωριστά.  Καί πρῶτον ὡς πρός τήν σωματικήν θεραπείαν. Οὔτε ἐγώ προσωπικῶς εἶδον, οὔτε ἐκ τῆς ἱστορίας ἐμελέτησα, ὅτι διά τοῦ εὐχελαίου ἐπῆλθε θαυματουργική θεραπεία ἀσθενοῦς τινός.

 

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως ψεύδεται ὁ Ἰάκωβος καί τό δι’ αὐτοῦ ὁμιλοῦν Πνεῦμα Ἅγιον, τό ὁποῖον δηλοῖ ῥητῶς περί σωματικῆς θεραπείας διά τοῦ εὐχελαίου;

 

Εὐαγγελικός: Ταῦτα λέγων δέν ἐκφράζω ἀντίρρησιν, ἀλλά ἀπορίαν διατυπώνω.  Θά ἤθελον μίαν ἐξήγησιν τῆς ἀπορίας μου ταύτης.

 

Ὀρθόδοξος:  Μάλιστα!  Ἀκούσατε! Ἐν πρώτοις πρέπει νά ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι τό μυστήριον τοῦ εὐχελαίου δέν ἐδόθη μέ σκοπόν νά θεραπεύσῃ πάσας τάς νόσους καταργῶν τόν θάνατον καί κάμνον ἡμᾶς ἀθανάτους.   

Τοῦτο θά ἦτο ἀντίθετον τῆς θείας οἰκονομίας κατά τήν ὁποίαν ὡς ῥητῶς λέγει ὁ Παῦλος «ἔσχατος ἐχθρός καταργεῖται ὁ θάνατος» Α΄ Κορινθ. 15-26.  Ὁ θάνατος δηλαδή θά καταργηθῇ τελευταῖος, κατά τό τέλος τοῦ κόσμου, κατά τήν ἀνάστασιν τῶν νεκρῶν.   

Ἑπομένως τό εὐχέλαιον εὑρίσκεται ἐν συναρτήσει μέτα τῆς θνητότητος τοῦ ἀνθρώπου καί δέν εἶναι ἀνεξάρτητον ταύτης.  Πλήν αὐτοῦ ἡ ἐπίδρασις τοῦ εὐχελαίου εἰς τήν σωματικήν νόσον δέν εἶναι ἄμεσος, θαῦμα, ἔκτυπόν τι καί ἀνάγλυφον γεγονός, ἀλλά ἔμμεσος βελτίωσις τῆς καταστάσεως τοῦ ἀσθενοῦς, ὤστε τελικῶς νά θεραπευθῇ οὗτος, ἐάν ὁ Θεός θελήσῃ.   

Τοιαῦται θεραπεῖα δέν δύνανται βεβαίως νά ἀποδειχθῶσι, δέν δυνάμεθα ὅμως νά ἀρνηθῶμεν αὐτάς, ἀφοῦ ῥητῶς ὁμιλεῖ τό Πνεῦμα τό Ἅγιον λέγων: «σώσει τόν κάμνοντα καί ἐνεργεῖ αὐτόν ὁ Κύριος». Ἐάν μάλιστα προσέξωμεν, θά ἴδωμεν εἰς τήν φράσιν ταύτην «σώσει τόν κάμνοντα καί ἐγερεῖ αὐτόν ὁ Κύριος», τήν βαθμιαίαν βελτίωσιν τῆς σωματικῆς ὑγείας.

 

Εὐαγγελικός: Ἔχω μίαν ἀπορίαν.  Μήπως ὁ Ἰάκωβος ἐννοεῖ ἐνταῦθα θαυματουργικήν θεραπείαν, χάρισμα ὑπάρχον ἐπί τῆς ἀποστολικῆς ἐποχῆς μόνον καί τήν ὁποίαν θεραπείαν ἕκαμνον οἱ Ἀπόστολοι οἱ ὁποίοι «ἤλειφον ἐλαίῳ πολλούς ἀρρώστους καί ἐθεράπευον;» κατά τό Μαρκ. 6,3 ἤ «περί θαυματουργικῶν χαρισμάτων θεραπείας νόσων» κατά τήν Ἀποστολικήν ἐποχην ὡς ἀναφέρει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος;» Ἄλλῳ δέ χαρίσματα ἰαμάτων» Α΄ Κορινθ. 12, 9. «Μή πάντες χαρίσματα ἔχουσιν ἰαμάτων;» 12,30.

 

Ὀρθόδοξος: Δέν πρόκειτα περί αὐτῶν, διότι τά θαυματουργικά χαρίσματα τῶν ἰαμάτων εἶχον δοθῆ εἰς ἄτομα «ἅλλῳ χαρίσματα ἰαμάτων» λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, καί ἐκτάκτως. 

Ἐνῷ ἡ σύστασις τοῦ Ἰακώβου νά καταφεύγωμεν ἐν καιρῷ νόσου εἰς τούς πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας δεικνύει, ὄτι πρόκειται περί τακτικοῦ πράγματος καί οὐχί ἐκτάκτου γεγονότος, περί ὡρισμένης τάξεως τῶν πρεσβυτέρων τῆς ἐκκλησίας καί οὐχί περί ἀτόμων χαρισματούχων ἐκλεγομένων ὑπό τοῦ Θεοῦ εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις.

 

Εὐαγγελικός: Ἔστω. Ἄς δεχθῶ, ὄτι πρόκειται περί βαθμιαίας βελτιώσεως τῆς σωματικῆς ὑγείας διά τοῦ εὐχελαίου.  Σᾶς ἐρωτῶ: γίνεται αὕτη πάντοτε;

 

Ὀρθόδοξος: Δέν πρέπει νά γίνεται πάντοτε, διότι διά τοῦ εὐχελαίου θά καταργεῖτο ὁ θάνατος. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν ὁ θάνατος εἶναι ὁ ἔσχατος ἐχθρός, διότι θά καταργηθῇ κατά τήν ἀνάστασιν τῶν νεκρῶν, πῶς θέλετε τό εὐχέλαιον νά ἐνεργῇ πάντοτε την ἴασιν; 

Δέν νομίζετε ὅτι, ἐάν τοῦτο συνέβαινε, ὅλοι οἱ ἀσθενεῖς θά ἔκαμνον εὐχέλαιον καί δέν θά ἀπέθνησκον; Θά κατήργει τότε τό εὐχέλαιον ὄχι μόνον τόν θάνατον, ἀλλά καί τήν ἰατρικήν ἐπιστήμην, ἡ ὁποία εἶναι τοῦ Θεοῦ.

 

Εὐαγγελικος: Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τό μυστήριον τοῦ εὐχελαίου δέν δρᾷ πάντοτε, ὑπάρχουν καί περιπτώσεις, καθ’ἄς γίνεται ἄνευ ἀποτελέσματος.

 

Ὀρθόδοξος: Ὄχι, διότι δεύτερος σκοπός αὐτοῦ εἶναι ἡ ψυχική θεραπεία.  Τό λέγει ῥητῶς: «κἄν ἁμαρτίας ᾖ πεποιηκώς ἀφεθήσετε αὐτῷ».

 

Εὐαγγελικός: Ἡμεῖς ὅμως γνωρίζομεν, ὅτι αἰ ἁμαρτίαι συγχωροῦνται διά τῆς μετανοίας καί τοῦ αἵματος τοῦ Κυρίου.  Πῶς λέγετε σεῖς, ὅτι τό εὐχέλαιον συγχωρεῖ ἁμαρτίας; Καταργεῖ τό μυστήριον τοῦ εὐχελαίου τήν μετάνοιαν καί τό αἷμα τῆς σταυρικῆς θυσίας τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ;

 

Ὀρθόδοξος: Μέ ἐρωτήσατερ ἄν καταργῇ τό εὐχέλαιον διά τῆς συγχωρήσεως τῶν ἁμαρτιῶν τήν σταυρικήν θυσίαν τοῦ Χριστοῦ.  Σᾶς ἐρωτῶ καί ἐγώ: Ἡ σταυρική θυσία δύναται νά καταργήσῃ τό εὐχέλαιον ἀφοῦ ῥητῶς ἀνφέρεται ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ;

 

Εὐαγγελικός: Ἡ Ἁγία Γραφή δέν δύναται νά ἀντιφάσκῃ.  Πρέπει νά εὑρεθῇ ἕνας τρόπος συμβιβασμού τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν διά τοῦ εὐχελαίου καί διά τῆς θυσίας τοῦ Γολγοθᾶ μέσῳ τῆς μετανοίας.

 

Ὀρθόδοξος: Προσέξαατε κύριε Εὐαγγελικέ δύο πράγματα: Πρῶτον: εἶναι ῥητή ἡ δήλωσις τοῦ Ἰακώβου ὅτι ὁ ἀσθενής «κἄν ἁμαρτίας ᾖ πεποιηκῶς ἀφεθήσατε αὐτῷ».  Συνδέει δηλ. τήν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν μέ τό μυστήριον τοῦ εὐχελαίου.  Αὐτό δέν δυνάμεθα νά τό ἀρνηθῶμεν.  Δεύτερον- τό καί σπουδαιότερον-ἐπροσέξατε τήν πρώτην λέξιν τοῦ στίχου αὐτοῦ, ἐκεῖνο τό «κἄν ἁμαρτίας», ἐκεῖνο τό «κἄν» τό ὁποῖο σήμαίνει «καί ἐάν», δέν σοῦ κάνει ἐντύπωσιν;

 

Εὐαγγελικός: Ἔστω. Δέν καταργεῖται οὕτο τό καθ’ ὑμᾶς μυστήριον τῆς ἐξομολογήσεως;

 

Ὀρθόδοξος: Ὄχι. Διότι ὁ Χριστιανός ἐξομολογεῖται τάς ἁμαρτίας, τάς ὁποίας διέπραξεν γνωρίζων, ὅτι εἶναι ἁμαρτίαι καί ἐνθυμεῖται αὐτάς.  Πόσας ὄμως ἁμαρτίας ὁ ἄνθρωπος διαπράττει ἐκ συναρπαγῆς, ἐξ ἀγνοίας καί ἑπομένως δέν ἔχει συνείδησιν αὐτῶν ἤ δέν ἐνθυμεῖται αὐτάς; 

Πόσαι ἁμαρτίαι εὐκόλως διαφεύγουσι τήν προσοχή μας; ἀποκλείεται λοιπόν αὕται συγχωροῦνται διά τοῦ μυστηρίου τοῦ εὐχελαίου, ἀφοῦ πρῶτον ἀσφαλῶς ἐξομολογηθῆ τάς ἐν συνειδήσι του ἁμαρτίας.  Κατά συνέπειαν τό μυστήριον τοῦ εὐχελαίου δέν καταργεῖ, ἀλλά συμπληροῖ τό μυστήριον τῆς μετανοίας.   

Διά τοῦτο εἰς τήν ἀρχαιότητα πολύ ὀρθῶς ἐγίνετο τό μυστήριον τοῦ εὐχελαίου μετά τό μυστήριον τῆς ἐξομολογήσεως καί πρό τοῦ μυστηρίου τῆς θείας εὐχαριστίας.

 

Εὐαγγελικός: Θά ἤθελον νά ἤκουον καί τήν γνώμην τῶν Πατέρων τῆς ἐκκλησίας τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων περί τοῦ μυστηρίου τοῦ εὐχελαίου.

 

Ὀρθόδοξος: Ἄν καί εἶναι περιττόν νά καταφύγωμεν εἰς τούς πατέρας, ἐφ’ ὅσον ἡ Αγία Γραφή διά τοῦ Ἰακώβου ὁμιλεῖ τόσον σαφῶς καί ρητῶς περί τοῦ μυστηρίου τούτου, ἐν τούτοις ἄς ἔλθωμεν καί εἰς πέντε μόνον μαρτυρίας τῶν πατέρων τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων.

 

Καί πρῶτον΄ ὁ Ἰππόλυτος γεννηθείς τό 150 μ.Χ. ἐν τῷ ἔργῳ αὐτοῦ Ἁποστολική διάταξις ἐν τῇ Αἱγυπτιακή διάταξει γράφει ἐν τινι εὐχῇ «ut oleum hoc sanctificans das Deus , Sanitatem utentibus et percipientibus, unde uncxisti reges, sacerdotas, profetas, sic et omnibus gustantibus et sanitatem utentibus illud praebeat»  (εἰς τά ἀποσπάσματα τῆς Βερόης τά ὑπό τοῦ Heiler ἐκδοθέντα).   

Ἐξηγῶ. «Ἴνα τό ἔλαιον τοῦτο τό ἁγιάζων δώσῃς, ᾦ Θεέ, ὑγείαν εἰς τοῦς ἔχοντας ἀνάγκην καί λαμβάνοντας τοῦτο. Ὡς ἔχρισας βασιλεῖς, ἱερεῖς, προφήτας, οὕτω καί είς πάντας τούς γευομένους αὐτοῦ καί ἔχοντας ἀνάγκην τούτου παράσχῃς ὑγείαν».

 

Δεύτερον: Ὠριγένης γεννηθείς τό 185 μ.Χ. γράφει:  in Lev  ὁμιλ. II 4. « Audi nunc quantae sint remisssiones peccatorum in Evangeliis.  Est ista prima, qua baptizamur in remissionem peccatorum...  Καί ἐν συνεχείᾳ  in quo impletur et illud, quod juacobus apostolus dicit. « Si quis autem infirmatur vocet presbyteros ecclesiae et imponant ei manus, ungentes oleo in nomine Domini, et oratio fidei salvabit infirmum, et si in peccatis fuerit remittentur ei».   

Ἐξηγῶ: «Ἄκουσον νῦν πόσαι εἰσί ἀφέσεις ἁμαρτιῶν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις.  Πρώτη εἶναι ἐκείνη κατά τήν ὁποίαν βαπτιζόμεθα εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν.... Εἰς τοῦτο πληροῦται καί ἐκεῖνο τό ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀπόστολος Ἰάκωβος. «Ἀσθενεί τις ἐν ὑμῖν προσκαλεσάσθω τούς πρεσβυτέρους τῆς Ἐκκλησίας....κλπ.» 

Ἑπομέωνς ῥητῶς ὁμιλεῖ ὀ Ὠριγένης περί ἀφέσεως ἁμαρτιῶν διά τοῦ εὐχελαίου.

 

Τρίτον: Σεραπίων Θμουέως 300 μ.Χ. Τό εὐχολόγιον τούτου, τό ὁποῖον εἶναι συλλογή τριάκοντα εὐχῶν ἀναφερομένων εἰς τήν λειτουργίαν, τό μυστήριον καί τάς τελετάς τῆς ἐκκλησίας, εἶναι ἰδιαζούσης σημασίας διά τήν ἰστορίαν τῆς λατρείας τῆς ἐκκλησίας. 

Εἰς τό εὐχολόγιον τοῦτο ὑπάρχουσι μεταξύ τῶν ἄλλων καί δύο εὐχαί «εὐχή είς ἔλαιον νοσούντων ἤ εἰς ἄρτον ἤ εἰς ὕδωρ».

 

Τέταρτον: Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος.  Εἱς τόν περί ἱερωσύνης λόγον του III 6 γράφει: καί μέν γάρ (κατά σάρκα γονεῖς) εἰς ταύτην οἱ δέ (κατά πνεῦμα γονεῖς)  εἰς ἐκείνην γεννῶσιν.  Κἀκεῖνοι μέν οὐδέ τόν σωματικόν δύναντ’ ἄν ἀμῦναι θάνατον οὐ νόσον ἐπενεχθεῖσαν ἀποκρούσασθαι. 

Οὗτοι δέ καί κάμνουσαν καί ἀπόλλύσασθαι μέλλουσαν αὐτήν πολλάκις ἔσωσαν.  Τοῖς μέν πραοτέρον τήν κόλασιν ἐργασαμένοι τούς δέ οὐδέ παρά τήν ἀρχήν ἀφέντες ἔμπεσεῖν οὐ τῷ διδάσκειν μόνον καί νουθετεῖν, ἀλλά καί δι’ εὐχῶν βοηθεῖν.  

 Οὐ γάρ ὅταν ἡμᾶς ἀναγεννῶσι διά τοῦ βαπτίσματος μόνον, ἀλλά καί τό μετά ταῦτα συγχωρεῖν ἔχουσιν ἐξουσίαν ἁμαρτήματα. Ἀσθενεῖ τις, φησιν ἐν ὐμῖν; προσκαλεσθάσθω τούς πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας κ.λπ.». Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος ὁμιλεῖ περί τοῦ εὐχελαίου ὡς μέσον ἀφέσως ἁμαρτιῶν.

 

Πέμπτον: Αἰ Ἀποστολικαί Διαταγαί.  Εἰς τό βιβλίον σας κ. Εὐαγγελικέ «Πλανῶν ἔλεγχος» καί ἐν σελίδι 117 γράφει διά τάς Ἀποστολικάς Διαταγάς, ὄτι αὗται ἐκφράζουσι τόν ἐπίσημον κανονισμόν τῆς ἐκκλησίας κατά τόν τέταρτον αἰῶνα. Αἰ Ἀποστολικαί αὕται λοιπόν Διαταγαί γράφουσι ἐν VII 29 «εὐλογεῖτω ὁ Ἐπίσκοπος τό ὕδωρ ἤ τό ἔλαιον. 

Ἐάν μή παρῇ εὐλογείτῳ ὁ πρεσβύτερος παρεστῶτος τοῦ διακόνουν». Εὐχή: «Κύριε Σαβαώθ Θεέ τῶν δυνάμεων οἰκτίρμων καί φιλάνθρωπε κτίστα τῶν ὑδάτων χορηγέ τοῦ ἐλαίου» ἵνα ἁγιασθῇ «τό ὕδωρ τοῦτο καί τό ἔλαιον ἐπ’ ὀνόματι τοῦ προσκομίσαντος» καί δώσῃ εἰς αὐτόν ὁ Κύριος «διά τοῦ Χριστοῦ δύναμιν ὑγείας ἐμποιητικήν νόσων ἀπελαστικήν, Δαιμόνων φυγαδευτικήν, πάσης ἐπιβουλῆς διωκτικήν».

 

Συμπέρασμα: Κύριε Εὐαγγελικέ εἴδατε , ὅτι τό μυστήριον τοῦ εὐχελαίου εὐσταθεῖ Γραφικῶς καί Πατερικῶς φέρων τά δύο ἀπαραίτητα συστατικά στοιχεῖα του: ὁρατόν σημεῖον καί ἀόρατον χάριν.  Θά ἀρνηθῶμεν τώρα τό μυστήριον αὐτό, ἀφοῦ ὁ Ἰάκωβος τόσον σαφῶς καί ῥητῶς ὁμιλεῖ καί πέντε μεγάλοι σταθμοί πατερικοί τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων ῥητῶς ὁμιλοῦσι περί αὐτοῦ;

 

Εὐαγγελικός : Οὐδέν ἀπάντησε.

 

Θέμα 9ον «τό Άειπάρθενον»

 

Ὀρθόδοξος: Ἄς ὁμιλήσωμεν καί διά τό πρόσωπον τῆς Θεοτόκου.

 

Εὐαγγελικός: Εὐχαρίστως. Ἔχομεν πολλά νά εἴπωμεν περί αὐτῆς: Διά τό «ἀειπάρθενον» τήν ὀνομασίαν της «Παναγίαν» καί «Θεοτόκος» τήν προσκύνησιν, τήν πρεσβείαν της, τά ὁποῖα ἡμεῖς οἱ Εὐαγγελικοί δέν δεχόμεθα.

 

Ὀρθόδοξος:  Ἐπειδή ἡ προσκύνησις καί ἡ πρεσβεία εἶναι γενικόν θέμα ἀφορῶν ὅλους τούς ἀγίους, τό ὁποῖον θά ἐξετάσωμεν ἐν ἰδιαιτέρῳ τόπῳ καλόν θά εἶναι νά ἐξετάσωμεν ἐδῶ εἰδικῶς τήν Μητέρα τοῦ Κυρίου ὡς ἀειπάρθενον καί κατόπιν ἄν πρέπῃ νά ὀνομάζωμεν αὐτήν «Παναγίαν», «Θεοτόκον».

Εὐαγγελικός: Εὐχαρίστως.

 

ΤΟ ΑΕΙΠΑΡΘΕΝΟΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ⁽¹⁾

(¹ Βοηθήματα:Μ, Σιώτου, τό πρόβλημα τῶν ἀδελφῶν τοῦ Ἰησοῦ 2) Catholic Commentary σελ. 844. 3) Lagrange, Evangile selon saint Marc.)

 

Ὀρθόδοξος: Τό θέμα τοῦτο θά ἐξετασθῇ Γραφικῶς καί βάσει τῶν πατέρων τῶν πρώτων αἰώνων τῆς ἱερᾶς Παραδόσεως, διότι Ἁγία Γραφή καί ἱερά Παράδοσις ἀποτελοῦν πηγάς τοῦ λόγου τοῦ Κυρίου ὡς ἀποδείξαμεν.

 

Α΄  Η ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ

 

Εὐαγγελικός: Ἄς ἀρχίσωμεν ἀπό τήν Ἁγίαν Γραφήν. Ἐν τῇ Γραφῇ ὁ Κύριος φέρεται ἔχων ἀδελφούς. Ματθ. 12,46.  Μαρκ. 6,3-7,3. Πραξ. 1,14. Πῶς σεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι λέγετε τήν Μαρίαν ἀειπάρθενον;

 

Ὀρθόδοξος: Ἡ λέξις ἀδελφός ἔχει εὐρεῖαν ἔννοιαν ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ.  Δέν σημαίνει μόνον τόν ἀδελφόν, ἀλλά καί τόν ἀνεψιόν, τόν ἐξάδελφον.  Ὁ Λώτ λ.χ. ὀνομάζεται ἀδελφός τοῦ Ἀβραάμ, ἐνῷ εἶναι ἀνεψιός του.  Γενέσ. 14,14.   

Ὁ Ἰακώβ ὀνομάζεται ἀδελφός ἐνῷ εἶναι ἀνεψιός τοῦ θείου του Λάβαν Γενεσ. 27,43,29,15.  Οἱ υἱοί τοῦ Κίς ὀνομάζονται ἀδελφοί, ἐνῷ εἶναι ἐξάδελφοι τῶν θυγατέρων τοῦ Ἐλεάζαρ Α!  Παραλ. 23,21-22.  Τό IV Βασιλ. 10, 13-14 ὁμιλεῖ περί 42 ἀδελφῶν τοῦ Ὀχοζίου. 

Ἀσφαλῶς πρόκειται καί ἐνταῦθα περί συγγενείας εὑρυτέρας ἐννοίας.  Τοῦτο συμβαίνει, διότι οὔτε ἡ Ἑβραϊκή οὔτε ἡ ἈραμαΪκή γλῶσσα ἔχουσιν εἰδικήν λέξιν, ἵνα δηλώσωσι τόν ἐξάδελφον. 

Ὁ ἐξάδελφος δηλοῦται περιφραστικῶς «υἱός τοῦ (πατρικοῦ) θείου» ἤ «υἱός τοῦ ἀδελφοῦ τῆς μητρός».  Διά τοῦτο ὁ ἐξάδελφος μονολεκτικῶς ἐκφράζεται διά τῆς λέξεως ἀδελφός. Ἐκ τῶν συμφραζομένων μόνον θά ἐννοήσωμεν, ἐάν πρόκηται περί ἀδελφοῦ ἤ ἄλλης τινός συγγενείας.

 

Εὐαγγελικός: Πείθομαι, ὅτι ἡ λέξις ἀδελφός ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ δέν ἔχει μόνον τήν ἔννοιαν ἀδελφός, ἀλλά καί ἄλλας ἐννοίας.  Πρέπει ὄμως νά ἔχῃ καί τήν κυριολεκτική ἔννοιαν ἀδελφός.  Πῶς ὅμως θά μέ πείσετε, ὄτι ἐπί τῶν ἀδελφῶν τοῦ Κυρίου δέν ἔχει τήν κυριολεξίαν της ἀλλά τήν εὑρεῖαν ἔννοιαν;

 

Ὀρθόδοξος: Ἔχω πέντε ἕξ λόγους πού μέ ἀναγκάζουν νά δώσω εὑρεῖαν ἔννοιαν καί οὐχί στενήν εἰς τούς ἀδελφούς τοῦ Κυρίου.  Πρῶτον΄ ὁ ἄγγελος ὅταν εὐηγγελίσθη τήν Θεοτόκον λέγει: Ἰδού «συλλήψει ἐν γαστρί καί τέξῃ ...»θά συλλάβῃς ἐν τῇ κοιλίᾳ σου καί θά γεννήσῃς. 

Ὁμιλεῖ εἰς αὐτήν περί συλλήψεως καί τοκετοῦ, ἀμφοτέρων ἐν τῷ μέλλοντι.  Εἰς τό μέλλον ἀνῆκεν ὁ γάμος της μετά τοῦ Ἰωσήφ. Ἐκείνη  ἀπήντησε : «πῶς ἔσται τοῦτο, ἐπῖ ἄνδρα  οὐ γιγνώσκω;» (Λουκ. 1, 34). 

Ἐάν ἡ Θεοτόκος εἶχε ὑπ’ὅψιν της νά ἔλθῃ εἰς συζυγικάς σχέσεις μετά τοῦ Ἰωσήφ, νά ἀποκτήσῃ παιδιά, πῶς προβάλλει τήν ἐρώτησιν ταύτην, ἄνδρα οὐ γινώσκω; Πιθανότερον δέν εἶναι νά δεχθῶμεν, ὅτι θά εἶχεν αὕτη ἀπόφασιν νά μείνῃ παρθένος καί μετά τόν γάμον ἤ διά βίου μνηστευμένη ὅπως ἔμεινε; Τῆς γνώμης ταύτης εἶναι ὅλοι σχεδόν οἱ πατέρες τῆς ἐκκλησίας, ὡς θά ἴδωμεν ἐν  τῷ περί ἱερᾶς Παρδόσεως τμήματι.

 

Εὐαγγελικός:  Τό «Ἰδού»ἐνταῦθα εἰς τό «ἰδού συλλήψῃ κ.λ.π.» ἔχει ἔννοιαν ἀμέσου καί οὐχί ἀπωτέρου γεγονότος.  Λέγει κάτι τό ὁποῖον θά γίνῃ μετ’ ὁλίγον.  Αὐτήν τήν ἔννοιαν ἔχουσι τό «ἰδού» ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ. «Ἰδού ἄγγελος Κυρίου ἐφάνη...» Μαθτ. 2,13 «Ἰδού μάγοι ἀπό Ἀνατολῶν παραγίνονται» 2,1 κ.λπ./

 

Ὀρθόδοξος: Τό «ἰδού» ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ δέν ἔχει ἔννοιαν ἀμέσουν ἀκολουθίας γεγονότος τινός, ἀλλά σημαίνει τό ἀπροσδόκητον τοῦ γεγονότος.   Μερικά παραδείγματα: «Ἰδού ἡ Παρθένος ἕξει ἐν γαστρί» τοῦ Ἠσαΐου 7,14. «Ἰδού οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καί ἀνάστασιν» Λουκ. 2,34. «Ἰδού ἔρχομαι ὡς κλέπτης» Ἀποκαλ. 16, 14. Ὅλα αὐτά ἀφοροῦν γεγονότα ἀπωτέρου μέλλοντος ἀπορδόκητα.

 

Εὐαγγελικός:  Πιθανότητας μόνον δίδουν αἱ σκέψεις σας καί τά χωρία ταῦτα ἐπί τοῦ προκειμένου ζητήματος, ὅτι ἡ Μαριάμ εἶχε ἀπόφασιν νά μείνῃ ἀνέπαφος, καί οὐχί βεβαιότητα.

 

Ὀρθόδοξος: Ἄς δεχθῶ, ὅτι δέν εἶναι λίαν ἐμφανής ἡ πρόθεσις τῆς Θεοτόκου νά μείνῃ παρθένος καί μετά τόν γάμον ἤ νά μείνῃ διά βίου μνηστευμένη, ὅπως φαίνεται, ὅτι ἔμεινε διότι ὁλίγας ἡμέρας πρίν γεννήση τόν Χριστόν εἶναι ἀκόμη μνηστή.  Λουκ. 2,5.  

 Μετά ταῦτα δέν ἀναφέρεται ὁ γάμος της μετά τοῦ Ἰωσήφ. Ἄς ἔλθω εἰς ἄλλους λόγους, πιθανωτέρους.  

 Δεύτερον: Ὅταν ὁ Ἰησοῦς ἦτο δώδεκα ἐτῶν, φαίνεται, ὅτι ἡ ἁγία οἰκογένεια ἀπετελεῖτο ἐκ τριῶν μόνον προσώπων: τῆς μητρός του, τοῦ Ἰωσήφ καί τοῦ ἰδίου τοῦ Ἰησοῦ.   

Οὐδαμοῦ ἀναφαίνονται ἄλλοι ἀδελφοί του (Λουκ. 2,41) μέχρι τῆς ἠλικίας ἐκείνης καί τῆς δημοσίας ἐμφανίσεως τοῦ Κυρίου. 

Ἑπομένως ἄν θά γεννήθησαν ἄλλοι ἀδελφοί τοῦ Ἰησοῦ ἐκ τοῦ Ἰωσήφ καί τῆς Θεοτόκου, θά ἦσαν μετά τό 12^ον ἔτος. Ἀλλά μετά τόν 12^ον ἔτος οὐδαμοῦ ἀναφαίρεται ὁ Ἰωσήφ. Φαίνεται μόνον ἡ Θεοτόκος. Ἄρα ὁ Ἰωσήφ θά εἶχεν ἀποθάνει. Ἀλλά καί ἐάν ὑποθέσωμεν, ὅτι εἶχον γεννηθῆ μετά τό 12^ον ἔτος θά ἔχωμεν τάς ἑξῆς δυσκολίες.   

Οἱ ἀδελφοί οὗτοι τοῦ Ἰησοῦ ἦσαν τέσσαρες.  (Ματθ. 12,46.  Μαρκ.6,3). Ὁ μεγαλύτερος ἐξ αὐτῶν θά ἦτο μικρότερος τοῦ Ἰησοῦ τοὐλάχιστον κατά δώδεκα ἕτη, ἀφοῦ θά ἐγεννήθη μετά τό δωδέκατο ἔτος τοῦ Ἰησοῦ, ὁ δέ μικρότερος αὐτῶν θά ἦτο μικρότερος τοῦ Ἰησοῦ κατά εἴκοσι περίπου ἔτη διά τόν ἑξῆς λόγον:

Ἐάν ὑποθέσωμεν ὅτι ἀνά δύο ἕτη θά ἐγεννᾶτο ἔκαστος ἐξ αὐτῶν, ἀφοῦ ἔχομεν 4 ἀδελφούς, θά ἐγεννήθησαν οὗτοι ἐντός 8 ἐτών. Ἄρα ἔχομεν 12 + 8=20. 

Ἑπομένως ὅταν ὁ Ἰησούς ἦτο τριάκοντα ἐτῶν αὐτοί θά ἦσαν ἡλικίας ὁ μικρότερος δέκα ἐτῶν καί ὁ μεγαλύτερος δέκα ὀκτώ ἐτών. 

Ἡ συμπεριφορά ὅμως πρός τόν Ἰησοῦν τῶν ἀνδελφών τούτων, οἱ ὁποῖοι φέρονται παντοῦ ὡς κηδεμόνες τοῦ Ἰησοῦ (Ἰδέ Ἰωάν. 7,3 καί Μαρκ. 3,21) ἀντίκειται πρός τήν ἡλικίαν αὐτῶν ὡς μικροτέρων καί τοῦ Ἰησοῦ ὡς μεγαλυτέρου πρωτοτόκου.  

 Διότι ἡ Ἁγία Γραφή λέγει ὅτι οἱ μεγαλύτεροι ἀδελφοί, ἰδίως οἱ πρωτότοκοι προΐσταντο τῶν μικροτέρων.  Κατά τό Γενέσ. Δηλ. 27,29-40 «γίνου κύριος τοῦ ἀδελφοῦ σου» καί «τῷ ἀδελφῷ σου δουλεύσεις» τά ὁποῖα εἶπεν Ἰσαάκ εἰς τόν Ἰακώβ λαμβάνοντα τά πρωτοτόκια τοῦ Ἠσαῦ, ἔπρεπεν ὁ Ἰησοῦς ὡς πρωτότοκος νά διατάσσῃ καί ὄχι νά διατάσσηται.   

Ἐάν πάλιν ὑποθέσωμεν, ὅτι οἱ ἀδελφοί οὗτοι ἦσαν μεγαλύτεροι τοῦ Ἰησοῦ, τοῦτο ἀντίκειται πρός τήν ρητήν βεβαίωσιν, ὅτι ὁ Κύριος ἦτο πρωτότοκος Υἱός τῆς Παρθένου. (Ματθ. 1,25 Λουκ.2,7). Ἑπομένως οὔτε μικρότεροι οὔτε μεγαλύτεροι τοῦ Ἰησοῦ ὡς πραγματικοί ἀδελφοί εἶναι.  Θά ἦσαν μεγαλύτερος εἰς τήν ἠλικίαν ἀλλά συγγενεῖς του.

 

Τρίτον: Εἰς τά εὐαγγέλια ἀναφέρονται οὗτοι ὡς ἀδελφοί του Ἰησοῦ οὐχί ὅμως καί υἱοί τῆς Θεοτόκου, ὄπως ρητῶς λέγεται περί τοῦ Ἰησοῦ (Μαρκ. 6,3).  Εἶναι καί αὐτό νομίζω κάτι τό ἀξιοπρόσεκτον.  Πλήν αὐτοῦ, τά Εὐαγγέλια, ὡς ὀρθῶς παρατηρεῖ ὁ ἱερός Χρυσόστομος, ὀνομάζουσι τή Θεοτόκον γυναῖκα τοῦ Ἰωσήφ πρίν γεννηθῆ ὁ Χριστός «μή φοβηθῇς παραλαβεῖν Μαριάμ τήν γυναῖκα σου» (Ματθ. 1,20) οὐχί ὅμως καί μετά τήν γέννησιν τοῦ Ἰησοῦ. 

Ὁ ἄγγελος δηλαδή λέγει πρός τόν Ἰωσήφ: «ἐγερθεῖς παράλαβε τό παιδίον καί τήν μητέρα αὐτοῦ» Ματθ. 2,13-21.  Δέν λέγει παράλαβε τό παιδίον καί τήν γυναῖκα σου. Ἐάν δηλαδή μετά τήν γέννησιν τοῦ Ἰησοῦ ἡ Θεοτόκος εἶχε σύζυγον τόν Ἰωσήφ, θά ἔλεγε ὁ ἄγγελος πρός αὐτόν «παράλαβε τό παιδίον καί τήν γυναῖκα σου».

 

Τέταρτον: Διατί νά ἀναθέσῃ ὁ Κύριος κατά τήν σταύρωσιν τήν μητέρα Του εἰς τόν Ἰωάννην, ἐάν ἡ Θεοτόκος εἶχε καί ἄλλα παιδιά; 

 

Πέμπτον: Ἡ Ἁγία Γραφή δέν ὁμιλεῖ μόνον δι’ ἀδελφούς τοῦ Ἰησοῦ, ἀλλά καί δι’ ἀδελφάς αὐτοῦ, τοὐλάχιστον δύο διότι λέγει: «πᾶσαι αἱ ἀδελφοί αὐτοῦ». (Ματθ. 12, 46.  Μαρκ.6,3). Ἐπομένως ἔχομεν οἰκογένειαν ἑννεαμελῆ: ἕξ οἱ ἀδελφοί καί αἱ ἀδελφαί τοῦ Ἰησοῦ, ἕβδομος ὁ Ἰησοῦς, καί οἱ δύο γονεῖς του.   

Πῶς λοιπόν ἐξ ἑννεαμελοῦς οἰκογενείας ἐξῆλθεν τό ἀειπάρθενον τῆς Θεοτόκου ἀπό τῆς ἐποχῆς τῶν ἀποστολικῶν πατέρων ἄνευ ἀντιρρήσεων –πλήν δύο, διά τάς ὁποίας θά εἴπωμεν κατωτέρω, κατά τόν 4^ον αἰῶνα-μέχρις τοῦ 1600 μ.Χ. ὅτε ἀνεφάνητε σεῖς οἱ διαμαρτυρόμενοι;

 

Τέλος, ἕκτον: ἡ Ἁγ. Γραφή θεωρεῖ ἀνωτέραν τήν παρθενικήν ζωήν ἀπό τόν γάμον, διότι «ἡ ἄγαμος μεριμνᾷ τά τοῦ Κυρίου, ἵνα ᾖ ἁγία καί σώματι καί πνεύματι». Α! Κορινθ. 7,34 «ὁ μή ἐγκαμίζων κρεῖσσον ποιεῖ» στιχ. 38 καί ὁ Ἀποστ. Παῦλος συνιστᾷ τήν παρθενικήν ζωήν  «καλόν ἐστιν ἐάν μείνωσι ὡς καγώ»7,8.   

Ἡ Θεοτόκος λοιπόν ἡ «εὐλογημένη ἐν γυναιξί» ἡ «κεχαριτωμένη» ἡ ἀποκτήσατα τόν καλλίτερον υἱόν, τόν Χριστόν, θά ᾐσθάνετο τήν ἀνάγκην ἀποκτήσεως καί ἄλλων τέκνων;

Καί αὐτός ὁ Ἰωσήφ, ἀνήρ εὐλαβής, «δίκαιος», πῶς θά ἐτόλμα νά πλησιάσῃ αὐτήν; 

Δίκαιον εἶχε ὁ Δαμασκηνός νά γράψῃ «Πῶς γάρ ἄν Θεόν γεννήσασα καί ἐκ τῆς πείρας τό θαῦμα γνωρίσασα, ἀνδρός συνάφειαν κατεδέξατο; Ἄπαγε.  Οὐ σωφρονοῦντος λογισμοῦ τά τοιαῦτα νοεῖν μή ὅτι καί πράττειν».  Ἐκδ. ὀρθ. Πίστεως βιβλ. 14, κεφ. 14. 

Ἑπομένως ἀδελφοί δέν εἶναι ἀπαραίτητον νά εἶναι οἱ πραγματικοί ἀδελφοί, ἀλλά ἄλλοι τινες περί τῶν ὁποίων θά ὁμιλήσωμεν βραδύτερον.

 

Εὐαγγελικός: Αἱ πέντε ἐξ ἐνδείξεις καί οὐχί ἀποδείξεις πού μοῦ ἐφέρατε δέν παρουσιάζουν χωρία Γραφῆς μαρτυροῦντα ῥητῶς τό ἀειπάρθενον τῆς Μητρός τοῦ Κυρίου.  Μόνον πιθανότητα μικρᾶς ἤ μεγάλας δίδουν περί τοῦ ὅτι ὁ Ἰησοῦς δέν εἶναι δυνατόν νά ἔχῃ καί ἄλλους ἀδελφούς ἐκ τῆς Μαρίας.

 

Ὀρθόδοξος: Καί ἐγώ ὁμολογῶ, ὄτι ἡ Γραφή πιθανότητας καί οὐχί βεβαιότητα παρέχει εἰς ἡμᾶς διά τό προκείμενον ζήτημα. Αἱ πιθανότητες ὅμως αὗται εἶναι ὑπέρ ἡμῶν τῶν ὀρθοδόξων. Ἑπομένως τό ζήτημα τοῦτο μένει Γραφικῶς καί ἀπό Ὀρθοδόξου ἀπόψεως ἀνοικτόν μέ πιθανότητας ὑπέρ ἡμῶν. (Ἰδέ Συμβολ. Ἀνδρούτσου σελ. 202). Ἡ Ἱερά Παράδοσις ἡ δευτέρα αὕτη πηγή τοῦ λόγου τοῦ Θεοῦ τό «μεθ’ ὑμῶν εἰμί πάσας τάς ἡμέρας....»Ματθ. 28, 20 θά κλείσῃ τοῦτο πανηγυρικῶς, ὡς θά ἴδωμεν.

 

Εὐαγγελικός: Ἅς ἔλθωμεν καί εἰς κάτι ἄλλο.  Ἡ Γραφή ὀνομάζει τόν Χριστόν πρωτόκον Ματθ. 1,25.  Λουκ.2,7. Ἄρα ὁ Κύριος θά εἶχε καί ἄλλους ἀδελφούς.

 

Ὀρθόξοξος: Ἐν πρώτοις τό Ματθ. 1,25 ὀνομάζει τόν Χριστόν «πρωτότοκον αὐτῆς» τῆς Θεοτόκου καί ὄχι «πρωτότοκων αὐτῶν» Ἰωσήφ καί Θεοτόκου. 

Ἄν λοιπόν θελήσωμεν νά ἀκριβολογήσωμεν Γραφικῶς, παραδεχόμενοι βάσει τοῦ χωρίου αὐτοῦ, ὅτι ἀπέκτησε καί ἄλλους ὑστεροτόκους υἱούς, θά πρέπῃ καί οἱ ἄλλοι νά εἶναι «αὐτῆς» μόνον τῆς Θεοτόκου τέκνα καί ὄχι τοῦ Ἰωσήφ καί αὐτῆς. Ὅπερ ἄτοπον!   

Ἔπειτα, βάσει τῆς Ἁγίας Γραφῆς πρωτότοκος δέν εἶναι ὁ πρῶτος τεχθείς ἐν ἀντιθέσει πρός ἄλλους γεννθέντας ἔπειτα ἀπ’  αὐτόν, ἀλλά ὁ πρῶτος τεχθεῖς, ὡς πρῶτος διανοίγων μήτραν». 

Τοῦτο φαίνεται ἐκ τῆς Ἁγίας Γραφῆς ἰδέ Ἐξοδ. 13,2 «Ἁγίασόν μοι πᾶν πρωτογενές διανοῖγον μήτραν» καί Ἀριθμ. 3,12 «ἀντί παντός πρωτοτόκου διανοίγοντος μήτραν» ὅπου ῥητῶς ὁρίζεται ὅτι πρωτότοκος εἶναι ὁ πρῶτος τεχθεῖς ὁ τήν μήτραν πρῶτος διανοίξας, ἀδιαφόρως ἐάν μετά ταῦτα γεννηθῶσιν ἄλλοι υἱοί.  Σημαίνει καί τήν πρῶτον τέξασαν. 

Καί ἕν παράδειγμα: Κατά τό Α΄ Βασιλ. 6,10-14 γίνεται λόγος περί πρωτοτοκουσῶν ἀγελάδων, αἱ ὁποῖαι ὀνομάζονται οὕτω, ἄν καί δέν ἀπέκτησαν ἐκτός τῶν πρωτοτόκων βοῶν ἄλλας, διότι ἐθυσιάσθησαν κατά τόν στίχον 14.

Εὐαγγελικός: Καί αὐτό πιθανότητα δημιουργεῖ, ὄχι βεβαιότητα.

 

Ὀρθόδοξος: Τήν βεβαιότητα θά εὕρωμεν εἰς τήν ἱεράν Παράδοσιν τό «μεθ’ ὑμῶν πάσας τάς ἡμέρας» τοῦ Κυρίου Ματθ. 28,20.

 

Εὐαγγελικός: Ὁ Ματθαῖος 1, 25 γράφει διά τόν Ἰωσήφ: «Οὐκ ἐγίγνωσκε αὐτήν ἕως οὗ ἔτεκεν τόν υἱόν αὐτῆς τόν πρωτότοκον». Ἄρα μετά τήν γέννησιν τοῦ Ἰησοῦ ἐγνώρισεν ὁ Ἰωσήφ τήν Μαρίαν συζυγικῶς.

 

Ὀρθόδοξος: Τό «ἔως οὗ» τοῦ Ματθαίου δέν ἀντιτίθεται πρός τό μέλλον, ὥστε νά ὑποθέσωμεν, ὄτι τό μέλλον εἶναι διαφορετικόν τοῦ παρελθόντος καί νά εἴπωμεν, ὅτι μετά τήν γέννησιν τοῦ Ἰησοῦ ἐγνώρισε τήν Θεοτόκον, ἀλλά ὁρίζει μόνον τό παρελθόν.   

Τούτου ἔχομεν ἀποδείξεις ἐκ τῆς Ἁγίας Γραφῆς.  Εἰς τό Β! Βασιλ. 6, 23 ἀναφέρεται, ὅτι ἡ Μελχόλ δέν ἀπέκτησεν υἱόν, μέχρις ὅτου ἀπέθανε.  Θά ὑποθέσωμεν ὅτι μετά τόν θάνατον ἀπέκτησεν;  Ὄχι.  Ὁ Κόραξ, μᾶς λέγει ἡ Γραφή, ἐξελθών τῆς Κιβωτοῦ «οὐκ ἀνέστρεψε ἕως οὗ ἐξηράνθη τό ὕδωρ ἀπό τῆς γῆς» Γεν. 8,7. 

Ὁ κόρακας ὅμως ποτέ δέν ἐπέστρεψε εἰς τήν Κιβωτόν. «Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου κάθου ἐκ δεξιῶν μου ἕως ἄν θῶ τούς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου» Μάρκ. 12, 36. Ὅταν ὁ Πατήρ θέση τούς ἐχθρούς ὑποπόδιον τῶν ποδῶν τοῦ Υἱοῦ, δέν θά κάθηται ὁ Υἱός ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός; Κάθε ἄλλο! Ἀλλά καί σήμερον διδασκάλισσα τις ἀπομακρυνόμενη τῆς τάξεώς της λέγει πρός τά παιδιά της.  

 «Προσέξατε νά εἶσθε ἥσυχα μέχρις ὅτου ἔλθω». Αὐτό θέλει νά εἴπῃ ὅτι ὅταν ἐλθῃ πρέπει νά εἶναι τά παιδιά ἀνήσυχα; Ὄχι βέβαια!  Ὁρίζει μόνον τί πρέπει νά γίνῃ, μέχρις ὅτου ἐπιστρέψῃ.

Συμπέρασμα:   Ἡ Ἁγία Γραφή δέν εἶναι βεβαίως ῥητῶς  ὑπέρ τῆς ἀειπαρθενίας τῆς Θεοτόκου (ἰδέ Συμβολικήν Ἁνδρούτσου σελ. 202) πάντως ἀφήνει τό θέμα ἀνοικτόν μέ πιθανότητας ὑπέρ ἡμῶν. Συνεπῶς ἔχομεν ἀνάγκην δευτέρας πηγῆς καί αὕτη, ὡς εἴπομεν καί ἄλλοτε, εἶναι ἡ Ἱερά Παράδοσις ἀπό τῆς ἐποχῆς τῶν Ἀποστολικῶν Πατέρων, τό μεθ’ ὑμῶν εἰμί πάσας τάς ἡμέρας» τοῦ Κυρίου Μαθτ. 28, 20.

 

Β΄ ΙΕΡΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΣ ΔΙΑ ΤΟ ΑΕΙΠΑΡΘΕΝΟΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

 

Τί μᾶς λέγει αὕτη; Ὅλοι οἱ Πατέρες ἀποστολικοί καί μετά ταῦτα τονίζουν  ἐμμέσως ἤ ἀμέσως τό ἀειπάρθενον τῆς Θεοτόκου, ὡς ἑξῆς:

Ἄς ἀρχίσωμεν ἀπό τήν ἀρχαιοτάτην ἐποχήν ἀποστολικῶν πατέρων.

 

Πρῶτον: Ἀποστολικοί Πατέρες. Διά τήν ἐποχήν ταύτην γνωρίζομεν τοῦτο: Ἐπί τοῦ Ἰερωνύμου τό 380 μ.Χ. Ἐλβίδιός τις ὀνόματι, ἠμφεσβήτησε τό ἀειπάρθενον τῆς Θεοτόκου ἑρμηνεύσας τούς ἀδελφούς τοῦ Ἰησοῦ ὡς τέκνα τῆς Θεοτόκου. 

Ὅταν ἐγνώσθη εἰς τόν Ἱερώνυμον τοῦτο, δέν ἠθέλησεν οὗτος νά ἀπαντήσῃ, διότι ἐνόμιζε τήν πλάνην τοῦ Ἐλβιδίου ἐξόφθαλμον «ὡς νεοφανῆ, κακοήθη, παράτολμον καί ὑβριστικήν πρός τήν κοινήν πίστιν ὅλου τοῦ χριστιανικοῦ τότε κόσμου» ὡς ὁ ἴδιος ὁ Ἱερώνυμος τήν ἐχαρακτήρισεν.   

Ἐπειδή ὅμως οἱ φίλοι του ἐπέμενον, ἵνα ἀπαντήσῃ, συνέγραψε τό περί τῆς ἀειπαρθενίας τῆς Θεοτόκου σύγγραμά του. «De perpetua virginitate Mariae» Migni 23, 183 -206, ὅπου διά βεβαιώσεων ἀπό τούς ἀποστολικούς πατέρας «Ἰγναντίου, Πολυκάρπου, Εἰρηναίου, Ἰουστίνου, καί ὅλων τῶν διδασκάλων τῆς ἀποστολικῆς ἐποχῆς» οἱ ὁποῖοι ἠσχολήθησαν μέ τό θέμα αὐτό μέχρι τῆς ἐποχῆς τοῦ 380 μ.Χ., ἐκθέτει τήν ὁμόφωνον γνώμην τῶν πατέρων περί ἀειπαρθενίας τῆς Θεοτόκου. 

 

Ὁ Ἐλβίδιος δέν ἀπήντησεν.  Λείψανον τῆς παλαιᾶς Ἀποστολικῆς ἐποχῆς ἐκείνης διεσώθη ἕν τοῦ Ἰουστίνου 100 -165 μ.Χ. ἐν Συριακῆ μεταφράσει ἔχον ὡς ἑξῆς: «Εἷς τῶν συγγραφέων τῶν χρόνων τοῦ Αὐγούστου καί τοῦ Τιβερίου ἔγραψεν, ὅτι ἡ Μαρία ἡ Γαλιλαία ἡ γεννήσασα τόν Μεσσίαν τόν σταυρωθέντα ἐν Ἱερουσαλήμ οὐδένα ἄνδρα ἐγνώρισε καί ὅτι ὁ Ἰωσήφ δέν ἐγκατέλειψεν μέν αὐτήν, ἀλλ’ ἔμεινε ἐν καθαρότητι χωρίς γυναικός καί ἡ Μαρία ἔμεινεν ἄνευ ἀνδρός».   

«Zahn,  Geschichte des neutestamentl dichen Kanons» τόμ. II,  σελ. 177.  

 

 Ἡ σιωπή τοῦ Ἐλβιδίου, ἡ ῥητή  μαρτυρία τοῦ Ἱερωνύμου, ὅτι οἱ ἀποστολικοί πατέρες γραπτῶς ἤ προφορικῶς ἐδίδαξαν τό ἀειπάρθενον τῆς Θεοτόκου καί τό περίσωθέν τοῦτο τμῆμα τοῦ ἱεροῦ πατρός Ἰουστίνου, ζήσαντος 100 -165 μ.Χ. δέν μαρτυροῦν τήν ἀποστολικήν διαδοχήν τῆς πίστεως ταύτης, ἔστω καί ἄν δέν ἔχωμεν σήμερον περί αὐτοῦ ὅλας τά γραπτάς ταύτας μαρτυρίας, πού ἀναφέρει ὁ Ἱερώνυμος; Εἶχεν αὐτάς ὁ Ἱερώνυμος;Αὐτό εἶναι ἀρκετόν.

 

Δεύτερον: Ὁ Ἠγήσιππος 110 – 180 μ.Χ.  Οὗτος κατά τόν Εὐσέβιον Ε.Ι. 2, 23 καί 4, 8 , 22 ζήσας «ἐπί τῆς πρώτης τῶν Ἀποστόλων διαδοχῆς» ἔγραψε κατά τό 180 μ.Χ. τά βιβλία του εἰς τά ὁποία κάμνει λόγον περί τῶν ἀδελφῶν τοῦ Κυρίου.  Καί ἰδοῦ: Γνωρίζομεν κατά τόν Μαρκον 6, 3 ὅτι οἱ ἀδελφοί οὗτοι τοῦ Ἰησοῦ ὀνομάζονται Ἰάκωβος, Ἰούδας, Σίμων καί Ἰωσῆς.   

Διά τούς τρεῖς πρώτους ὁ Ἠγήσιππος βεβαιοῖ, ὅτι ὀνομάζονται μέν ἀδελφοί τοῦ Ἰησοῦ, δέν ἦσαν ὅμως ἀδελφοί του, ἀλλά ἐξάδελφοί του.  Καί ἰδοῦ: «Μετά τό μαρτυρῆσαι Ἰάκωβον τόν δίκαιον ὡς καί ὁ Κύριος ἐπί τῷ αὐτῷ λόγῳ πάλιν ὁ ἐκ θείου αὐτοῦ Συμεών ὁ τοῦ Κλωπᾶ καθίσταται ἐπίσκοπος, ὅν προέθεντο πάντες ὄντα ἀνεψιόν τοῦ Κυρίου δεύτερον» (Ι E, IV, XXII, 4) . 

Ἐνταῦθα ὁ Ἠγήσιππος θεωρεῖ τόν Ἰάκωβον τόν Σίμωνα τούς λεγομένους ἀδελφούς τοῦ Κυρίου υἱούς τοῦ Κλωπᾶ, τόν δέ Κλωπᾶ «ἀδελφόν τοῦ Ἰωσήφ Ἠγήσιππος ἱστορεῖ» (I. E. III, 11, 1). Ἑπομένως οἱ δύο οὗτοι ἀδελφοί Σίμων καί Ἰάκωβος ἦσαν ἐξάδελφοι τοῦ Κυρίου ἐκ πατρός.   

Ὅτι ἡ λέξις ἀνεψιός ἐν τῷ χωρίῳ τούτῳ τοῦ Ἠγησίππου σημαίνει ἐξάδελφος βεβαιοῦται διά τοῦ χαρακτηρισμοῦ τοῦ Κλωπᾶ ὡς θείου του Ἰησοῦ ἤ ὡς ἀδελφοῦ τοῦ Ἰωσήφ.   

Τό ἴδιον λέγει ὀ Ἠγήσιππος καί διά τόν Ἰούδαν. (I. E. XXX. 11, 5). Ἰδοῦ μαρτυρίαι ἀρχαιοτάτη, 180 μ.Χ. καθ’ ἥν οἱ ἀδελφοί τοῦ Κυρίου ἦσαν ἐξάδελφοι του, ἄρα οἱ φερόμενοι ἐν τοῖς εὐαγγελίοις ἀδελφοί τοῦ Χριστοῦ, δέν ἦσαν ἐκ τῆς Θεοτόκου.

 

Τρίτον: Κλήμης ὁ Ἀλεξανδρείας 130 -211 μ.Χ.  Εἰς τάς «ὑποτυπώσεις του» αἵτινες διεσώθησαν λατινιστί σχολιάζων ὁ πατήρ οὗτος τόν πρῶτον στῖχον τῆς ἐπιστολῆς τοῦ Ἰούσα, ὅπου ἀναφέρεται «Ἰούδας Ἰησοῦ Χριστοῦ δοῦλος ἀδελφός δέ Ἰακώβου....» λέγει: «Judas..... frater filiorum jojeph exstans.... cum sciret propinquitatem domini non tamen dicit se lpsum fratrem domini esse sed quid dixit2. Judas servus jesu Christi utpote domini frater autem jacobi, hoc enim verum est frater erat ex joseph»

 «Ὁ Ἰούδας....ἀδελφός τῶν υἱῶν τοῦ Ἰωσήρ ὑπάρχων, ἄν καί ἐγνώρισε τήν συγεγένειάν του πρός τόν Κύριον, δέν ὁνομάζει ἑαυτόν, ὄτι εἶναι ἀδελφός τοῦ Κυρίου, ἀλλά τί εἶπε; Ἱούδας δοῦλος Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἅτε Κυρίου ἀδελφός δε Ἰακώβου.   

Διότι τοῦτο εἶναι ἀληθές ὅτι ἦτο ἀδελφός (τοῦ Ἰησοῦ) ἐκ τοῦ Ἰωσήφ (μόνον)». Ἰδοῦ καί ἄλλη μαρυτρία ἀρχαιοτάτη ὅτι ὁ Ἰούδας καί ὁ Ἰάκωβος οἱ φερόμενοι ἀδελφοί τοῦ Ἰησοῦ ἦσαν ἀδελφοί αὐτοῦ ἐκ πατρός καί οὐχί ἐκ μητρός. Ἄρα ἡ Θεοτόκος δέν ἦτο μήτηρ αὐτῶν.

 

Τέταρτον: Ὠριγένης 183 -230 μ.Χ. Οὗτος ἐπί τῆς ἐρμηνείας Ἰωάννου 2,11 λέγει: «Ζητεῖται πάρα πολλοῖς περί τῶν ἀδελφῶν Ἰησοῦ πῶς εἶχεν τούτους, τῆς Μαρίας μέχρι τελευτῆς παρθένου διαμεινάσης.  Ἀδελφούς μέν οὐκ εἶχε φύσει οὔτε τῆς Παρθένου τεκούσης ἕτερον, οὐδ’ αὐτός ἐκ τοῦ Ἰωσήφ΄ τυγχάνων.  Νόμῳ τοιγαροῦν ἐχρημάτισαν αὐτοῦ ἀδελφοί υἱοί τοῦ Ἰωσήφ ὄντες πρό τεθνηκυίας γυναικός». 
Εἰς δέ τήν ἑρμηνείαν Ματθ. 12, 55 ὁ ἴδιος γράφει: «Τούς δέ ἀδελφούς τοῦ Ἰησοῦ φασί... εἶναι υἱούς Ἰωσήφ ἐκ προτέρας γυναικός συνῳκηκυίας πρό τῆς Μαρίας». Ἰδού καί ἄλλη ἀρχαιοτάτη μαρτυρία περί τῆς ἀειπαρθενίας τῆς Θεοτόκου καί ὅτι οἱ ἀδελφοί αὐτοῦ δέν ἦσαν ἐκ τῆς Θεοτόκου, ἀλλά ἐκ τοῦ Ἰωσήφ δι’ ἄλλης γυναικός.

Πέμπτον: Ὁ Μέγας Ἀθανάσιος 298 – 366 μ.Χ. Ὁ πατήρ οὗτος εἰς τήν σάρκωσιν Migne Ε.Π. 25 109 καί ἐρμηνείαν εἰς τό σύμβολον Migne 26, 1232 γράφει: «ἐκ Μαρίας τῆς ἀειπαρθένου» εἰς δέ τήν ἑρμηνείαν Λουκ. 11, 27 «....καί αὕτη ἡ κυριότοκος Μαρία καί ἀειάρθενος....» Migne Ε.Π. 27, 1393.

Ἕκτον: Ἅγιος Ἐπιφάνειος 313 – 402 μ.Χ.  Οὗτος εἰς τό ἔργον αὐτοῦ πρός αἱρετικούς (Adv Haer 78,6 p 642, 705) γράφει: «Οὐ συνήφθη σαρκί μετά τήν κύησιν οὐδέ πρό τῆς κυήσεως», ἀλλά παρέμεινεν «ἁγία καί ἄμωμος» Αἱρ. 78, 14, 24, 15, 16. Ἐπίσης ἔγραφε ὅτι «ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος προέφερε τό ὄνομα τῆς Ἁγίας Μαρίας προσέθετε πάντοτε τήν λέξιν «παρθένος».  Τό ὄνομα Παρθένος ἐδίδετο εἰς αὐτήν διότι πάντοτε «ἔμεινεν ἀμόλυντος».

Ἕβδομον: Γρηγόριος ὁ Νύσσης 338 – 394 μ.Χ. «Τόμον καινόν νοοῦμεν τήν Παρθένον. Ὥσπερ γάρ ὁ χάρτης καινός ἐστί καθαρός ἄγραφος ὤν οὕτως καί ἡ Παρθένος ἁγία, ἀμύητος ἀνδρός».

Ὄγδοον: Ἱερώνυμος 345 – 420 μ.Χ.  Εἴπομεν ἀνωτέρω ὅτι συνέγραψεν ὁλόκληρον ἔργον καί ἀπέδειξεν διά μαρτυριῶν πατερικῶν τό ἀειπάρθενον τῆς Θεοτόκου.  Χαρακτηρίζει δέ τήν ἀντίθετον γνώμην τοῦ Ἐλβιδίου «πρωτάκουστον, αὐθάδη, ὑβριστικήν τῆς κοινῆς τῶν χριστιανῶν πίστεως».  Εἰς τήν ἑρμηνείαν τοῦ Ἰεζεκιήλ γράφει ῥητῶς διά τήν Θεοτόκον. «Quae et ante partum et post partum virgo permansit». «Αὕτη καί πρό τῆς γεννήσεως καί μετά τήν γέννησιν ἔμεινε παρθένος» in Ezech XLIV προβλ.καί  in Cal IV, 4.

Ἕννατον: Ὁ Ἅγιος Αὐγουστῖνος 354 -430 μ.Χ.  Λέγει ῥητῶς : «virgo concepit, virgo peperit et post partum virgo permansit» (De symbol  3,5). «Παρθένος συνέλαβε, παρθένος ἐγέννησε, καί παρθένος μετά ταῦτα ἔμεινε». Migne 40. 181- 196.

Δέκατον: Ὁ Μέγας Βασίλειος 330 -379 μ.Χ. Εἰς τήν ὁμιλια εἰς τήν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ Γέννησιν  Migne 31, 146, 8 λέγει: «Τό μή καταδέχεσθαι τῶν φιλοχρίστων τήν ἀκοήν, ὅτι ποτε ἐπαύσατο εἶναι Παρθένος ἡ Θεοτόκος».  Οἱ χριστιανοί οὔτε νά ἀκούσουν θέλουν ὅτι ἡ Θεοτόκος ἔπαυσε ποτε νά εἶναι Παρθένος!

Ἑνδέκατον: Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος 345 – 404 μ.Χ. Ὡς εἴπομεν καί ἀνωτέρω, λέγει ὅτι ἡ Γραφή ὀνομάζει τήν Μαρία γυναῖκα τοῦ Ἰωσήφ πρίν γεννήση τόν Χριστόν οὐχί ὅμως καί κατόπιν. «Παράλαβε τό παιδίον καί τήν μητέρα αὐτοῦ» λέγει ὁ ἄγγελος πρός τόν Ἰωσήφ.
Ἑρμηνεύων ὁ ἱερός οὗτος πατήρ τό «ἕως» τοῦ οὐκ ἔγνω αὐτήν ἕως οὗ ἔτεκεν Ματθ. 4, 25 λέγει τά ἑξῆς: «Τοῦτο εἴρηκε, οὐχ ἵνα ὑπωπτεύσῃς ὅτι μετά ταῦτα ἔγνω αὐτήν.... Τό ἕως πολλάκις καί ἐπί τοῦ διηνεκῶς ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ εὑρίσκομεν κείμενον Migne Ε.Π. 78, 102.

Δωδέκατον: Ὁ Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός 648 – 750: (Migne  94, 1161) λέγει: «Μένει τοίνυν καί μετά τόκον παρθένος ἡ ἀειπάρθενος, οὐδαμῶς ἀνδρί μέχρι θανάτου προσομιλήσασα». Ἑπομένως ἡ διαδοχή, τό «μεθ’ ὑμῶν εἰμί πάσας τάς ἡμέρας» τοῦ Κυρίου Ματθ. 28, 20 εἶναι ὑπέρ τῆς ἀειπαρθενίας τῆς Θεοτόκου.
Καί γενικῶς δυνάμεθα νά εἴπωμεν τό ἑξῆς: Ὅταν ὁ ἄγγελος εἶπε κατά τόν Εὐαγγελιασμόν εἰς τήν Θεοτόκον, ὄτι θά γεννήσῃ υἱόν, ἐκείνη ἀπήντησε: πῶς ἔσται τοῦτο ἐπεί ἄνδρα οὐ γιγνώσκω. Εἴπομεν προηγουμένως, ὄτι τοῦτο ὑποδηλοῖ ὅτι ἡ Θεοτόκος εἶχεν ἀπόφασιν νά μείνῃ πάντοτε παρθένος.  Καί πράγματι.
Ὅλοι οἱ πατέρες τῆς Ἐκκλησίας πιστεύουσι ὅτι τήν Παρθένον ὁ Ἰωσήφ ὡς ῥητῶς βεβαιοῖ ὁ Ἅγιος Ἐπιφάνιος «Κατά αἱρέσεων 78,7 (Migne E.Π. 42, 721, Α) «οὐκ ἔλαβε εἰς χρῆσιν, ἀλλά μᾶλλον ᾠκονομήθη αὐτῷ εἰς τό φυλάττειν».  Παραπομπός καί χωρία τῶν πατέρων περί τούτου ἀπό τοῦ Ἰγναντίου μέχρι τοῦ Δαμασκηνοῦ ἰδέ Μαρκ. Σιώτη «τό πρόβλημα τῶν ἀδελφῶν τοῦ Κυρίου» σελίδα 57, ἐν 6ῃ ὑποσημειώσει.

Συμπερασμα: Τό ἀνοικτόν ζήτημα τῆς ἀειπαρθενίας τῆς Θεοτόκου ἐν τῇ Γραφῇ κλείεται πανηγυρικῶς ἐκ τῆς ἱερᾶς Παραδόσεως τῆς δευτέρας ταύτης πηγῆς τοῦ θείου λόγου, ὡς εἴπομεν.

Εὐαγγελικός: Ποιοῖ ὄμως εἶναι οὗτοι οἱ ἀδελφοί τοῦ Ἰησοῦ.  Ποίαν δηλαδή συγγένειαν ἔχουν πρός τόν Ἰησοῦν;

Ὀρθόδοξος: Ὑπάρχουν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ δύο κυρίως γνῶμαι: α) Εἶναι τέκνα τοῦ Ἰωσήφ ἐξ ἄλλης γυναικός, ὡς εἴδομεν, ὄτι ἀναφέρει ὁ Ἐπιφάνιος, Ὡριγένης, Κλήμης κ.τ.λ. β) Εἶναι ἐξάδελφοι τοῦ Ἰησοῦ, ὡς εἴδομεν, ὄτι ἀναφέρει ὁ Ἠγήσιππος.

Συμπέρασμα: Ἡ Παράδοσις ἐνῷ κλείει πανηγυρικῶς τό τῆς ἀειπαρθενίας, ἀφήνει ἀνοικτόν τήν ὠρισμένην συγγένειαν τῶν ἀδελφῶν τοῦ Ἰησοῦ.  
Εἴμεθα λοιπόν ὑποχρεωμένοι νά παραδεχθῶμεν τήν ἀειπαρθένειαν τῆς Θεοτόκου.  
Προαιρετικόν μένει τό εἶδος τῆς συγγένειας τῶν ἀδελφῶν τοῦ Ἰησοῦ.  Προτιμοτέρα εἶναι ἡ πρώτη γνώμη, ὅτι ἦσαν ἀδελφοί τοῦ Ἰησοῦ ἐξ ἄλλης γυναικός τοῦ Ἰωσήφ

 

ΘΕΜΑ 10ον «Παναγία-Θεοτόκος»

 

ΠΑΝΑΓΙΑ -  ΘΕΟΤΟΚΟΣ

 

Ὀρθόδοξος: Ἄς ὁμιλήσωμεν καί διά τό πρόσωπον τῆς μητρός τοῦ Κυρίου ὡς Παναγίας καί Θεοτόκου.

Εὐαγγελικός: Εὐχαρίστως.  Διότι ἡμεῖς οὔτε τήν ὀνομασίαν Παναγίαν δεχόμεθα οὔτε Θεοτόκον ὀνομάζομεν ἀλλά μόνον μητέρα τοῦ Κυρίου Χριστοῦ, Χριστοτόκον.

Ὀρθόδοξος: Ἄς ἴδωμεν πρῶτον τήν τιμήν τήν ὀνομασίαν της «Παναγία».

ΠΡΩΤΟΝ: Η ΤΙΜΗ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

Εὐαγγελικός: Σεῖς οἱ ὀθρόδοξοι ἀποδίδετε μεγάλην τιμήν εἰς τήν Μαρίαν τήν γεννήσασαν τόν Κύριον.  Φθάνετετ μέχρι Παναγιολατρείας .  Εἰς τά εὐαγγέλια ὅμως εὑρίσκομεν περιπτώσεις ὅπου ἡ Μήτηρ τοῦ Κυρίου ἐπιτιμᾶται καί ὑποτιμᾶται ὑπό τοῦ Κυρίου.

Ὀρθόδοξος: Εἴπατέ μου μερικάς ἀπό τάς περιπτώσεις, καθ’ ἄς ἡ Θεοτόκος ὑποτιμᾶται ὑπό τῆς Ἁγίας Γραφῆς.

Εὐαγγελικός: Ὅταν ὁ Κύριος δωδεκαετής ἐδίδασκε εἰς τόν ναόν, οἱ γονεῖς του καί ἰδίως ἡ Μήτηρ του ἐπιτιμήσαντες αὐτόν ἔλαβον τήν ἀπάντησιν: «Οὐκ οἴδατε ὅτι ἐν τοῖς τοῦ Πατρός μου δεῖ εἶναι μέ;». Ἡ Μήτηρ τοῦ Κυρίου ἐνταῦθα ἐπιτιμᾶται ὑπό τοῦ Ἰησοῦ.  Ἡ ἐπιτήμησις αὕτη δέν εἶναι κάποια μικρά ἤ μεγάλη ὑποτίμησις;

Ὀρθόδοξος: Ὄχι! Καί ἰδοῦ διατί.  Ἡ Θεοτόκος ἐγνώριζε βεβαίως κἄτι τό μεγαλειώδες διά τόν Υἱόν της, δέν ἔμαθε ὅμως εὐθύς ἀμέσως ὅλον τό μεγαλεῖον τοῦτο τοῦ Υἱοῦ της. Ἐλάμβανε γνῶσιν τούτου βαθμηδόν καί κατ’ ὀλίγον διά τῶν διαφόρων περιστάσεων, ὄπως εἶναι τά λόγια τῶν ποιμένων πού εἶπον πρός αὐτῆν, ἡ προσκύνησις τῶν μάγων, πού εἶδε τά λόγια τοῦ Συμεών τά ὁποῖα ἤκουσε καί ἐδῶ ἡ ἐπιτίμησις τοῦ Κυρίου.
Τά λόγια ταῦτα ἡ Θεοτόκος «συνετήρει συμβάλλουσα ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς», Λουκ., 1,10, ἐνεθυμεῖτο καί ἔθετε μέσα εἰς τήν καρδίαν της τόν ἕν πλησίον τοῦ ἄλλου. Ἐκ τῶν λόγων αὐτῶν ἐσχημάτιζε τήν εἰκόνα τοῦ μεγαλείου τοῦ Υἱοῦ της.
Οὕτω ἡ Θεοτόκος προώδευε εἰς τήν γνώσιν τοῦ Υἱοῦ της. Καί ὅπως ὁ Κύριος «προέκοπτε σοφίᾳ καί ἡλικίᾳ»καί οὐδέν ἐπίμεπτον εἶχε ἡ πρόοδός του αὕτη, κατά παρόμοιον τρόπον καί ἡ Θεοτόκος ἐπιτιμωμένη καί προοδεύουσα ἐν τῇ γνώσει τοῦ Υἱοῦ της οὐδεμίαν ὑποτίμησιν ἐλάμβανε ἐκ τῆς ἐπιτιμήσεως αὐτῆς.
«Προέκοπτε» καί αὕτη «σοφίᾳ» ἐν τῇ γνῶσει τοῦ Υἱοῦ της ὡς καί ὁ Υἱός της.

Εὐαγγελικός: Καλά, ἔστω ἡ ἐπιτίμησις ἐδῶ τοῦ Κυρίου πρός αὐτήν δέν εἶναι ὑποτίμησις αὐτῆς ἀλλά πρόοδος ἐν τῇ γνώσει τοῦ Υἱοῦ της.
Ὅταν ὅμως κἄποια γυναῖκα ἐκ τοῦ ὄχλου ἀκούσασα τά ὡραῖα τοῦ Κυρίου λόγια εἶπε: «Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασέ σε..» ἐννοοῦσα τήν Μητέρα τοῦ Κυρίου, ὁ Κύριος ἀπαντᾷ: «μενοῦνγε, μακάριοι οἱ ἀκούοντες τόν λόγον τοῦ Θεοῦ» Λουκ. 11, 27 δέν νομίζετε, ὅτι μέ τό «μενοῦνγε» τό ὁποῖον σημαίνει «περισσότερον» θεωρεῖ ὁ Κύριος περισσότερον μακάριον ἀνώτερον τῆς μητρός του πάντα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἀκούει τόν λόγον του Θεοῦ;

Ὀρθόδοξος: Ἐδῶ ὁ Κύριος ἀπευθύνεται κυρίως εἰς τήν νοοτροπίαν τῆς γυναικός τοῦ ὄχλου καί ὄχι εἰς τήν ἀξίαν τῆς Θεοτόκου. Ἀπευθύνεται εἰς τήν γυναῖκα τοῦ ὄχλου, ἡ ὁποῖα κοσμικῶς κρίνουσα τά πράγματα μακαρίζειν τήν Θεοτόκον ὡς ἔχουσαν αἵματος συγγένειαν μέ τόν Ἰησοῦν, ὡς μάνα του μόνον.
Λέγει δηλαδή ἡ γυνή ἐκείνη, ὅ,τι θά ἔλεγε καί σήμερον μιά γυναῖκα τοῦ κόσμου: «Εὐτυχισμένη εἶναι ἡ μάννα πού σέ ἐγέννησε καί ἀνέθρεψε»ἀδιαφόρως ἐάν ἡ Μάννα αὕτη ἔχει ἀξίαν αὐτή καθ’ ἑαυτήν ἤ ὄχι».

Εὐαγγελικός: Πῶς θά μοῦ τό ἀποδείξητε αὐτό;

Ὀρθόδοξος: Ἁπλούστατα! Ὁ ἄγγελος ὀνομάζει τήν Θεότόκον «κεχαριτωμένην» ἡ Ἐλισάβετ «πληθεῖσα Πνεύματος Ἁγίου» ὀνομάζει αὐτήν «εὐλογημένην ἐν γυναιξί» ἡ ἴδια ἡ Θεοτόκος προφητεύει διά τόν ἑαυτό της: «ἀπό τοῦ νῦν μακαριοῦσι με πᾶσαι αἱ γεννεαί».
Διά ποῖον ἤ διά ποίαν ἄλλη ἐλέχθησαν τόσοι ἔπαινοι; Δι’ οὐδένα. Ἄρα εἶναι ποτέ δυνατόν νά εὑρεθῇ ἄλλος ἀνώτερος μακαριώτερος ταύτης;
Ἀσφαλῶς ὄχι!  Ἑπομένως ἐκεῖνο τό «μενοῦνγε» = περισσότερον τοῦ Κυρίου πρός τήν γυναῖκα τοῦ ὄχλου ἀπευθύνεται εἰς τήν κοσμικήν νοοτροπίαν τῆς γυναικός ταύτης τοῦς ὄχλου καί ὄχι εἰς τήν πραγματικήν ἀξίαν τῆς Θεοτόκου, διότι δέν εἶναι δυνατόν, ὡς εἴπομεν, νά εὑρεθῇ τις ἴσος ἄρα οὐδέ ἀνώτερος μακαριότερος τῆς Θεοτόκου.

Εὐαγγελικός: Καλά αὐτά: Εἰς τόν γάμον ἐν Κανᾶ διατί ὁ Κύριος ἐπετίμησε τήν μητέρα του; Ὅταν δηλ. αὕτη εἶπε πρός Αὐτόν «οἶνον οὐκ ἔχουσι» ὁ Κύριος ἀπαντᾷ: «Τί ἐμοί καί σύ γύναι; Οὕτω ἤκει ἡ ὥρα μου» Ἰωαν. 2,4. Μικρά ἐπιτίμησις καί ὑποτίμησις εἶναι αὐτή;

Ὀρθόδοξος: Ἐάν ἡ ἐπιτίμησις αὔτη τοῦ Κυρίου εἶχε ὑποτίμησιν, πῶς τολμᾷ ἡ Θεοτόκος νά εἴπῃ εὐθύς ἀμέσως εἰς τούς ἐκεῖ ἀνθρώπους: «Ὅ,τι ἄν λέγῃ ὑμῖν ποιήσατε», ὅ,τι σᾶς εἴπη ὁ Υἱός μο κάμετέ το; Ἡ Θεοτόκος θά ἔπρεπε νά σουφρώσῃ καί νά μή τολμήσῃ νά ἀνοίξῃ τό στόμα της, ἄν ἐπετιμᾶτο ἀποπεμπομένη.
Καί τό σπουδαιότερον δεύτερον εἶναι, ὄτι ὁ Κύριος ἐκπληροῖ τήν αἴτησίν της, διότι μεταβάλλει τό ὕδωρ εἰς οἶνον. Ἔπειτα τρίτον δέν σοῦ κάμνει ἐντύπωσιν ἡ πρότασις τῆς Θεοτόκου περί θαυματουργικῆς ἐμφανίσεως οἴνου, τήν ὁποίαν κάμνει πρός τόν Υἱόν της καί τήν ἀποδοχήν τοῦ αἰτήματός της ἀργά ἤ σύντομα ὑπό τοῦ Υἱοῦ της;
Δέν περιποιεῖ τιμήν διά τήν Θεοτόκον ἡ πρός τόν Υἱόν της πρότασις περί θαυματουργίας καί ἡ ὑπό τοῦ Υἱοῦ της ἐκπλήρωσις τῆς αἰτήσεώς της; Δέν ἐγνώριζε ἡ Θεοτόκος τήν ὥραν τῆς μεταβολῆς τοῦ ὕδατος εἰς οἶνον, ἐγνώριζε ὅμως τό γεγονός.
Διά τό πρῶτον ἐπετιμήθη, διά τό δεύτερον ἡμείφθη, εἰσηκούσθη.  Διατί τονίζετε μόνον τό πρῶτον ὄχι ὅμως καί τό δεύτερον;

Εὐαγγελικός: Καλά ὅλα αὐτά. Ὅταν ὅμως ἡ Μήτηρ τοῦ Κυρίου μέ τούς ἀδελφούς τοῦ Κυρίου ἐζήτησαν νά ἴδουν τόν Ἰησοῦν κηρύττοντα ἐντός οἴκου καί εἶπον πρός τόν Ἰησοῦν: «Ἡ μήτηρ σου καί οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ἐστήκασι ζητοῦντες σοι λαλῆσαι»
Καί ὁ Κύριος ἀπήντησε: «Ὅστις ἄν ποιήσῃ τό θέλημα τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς αὐτός μου ἀδελφός καί ἀδελφή καί μήτηρ ἐσίτν» Ματθ. 12,50.  Δέν εἶναι ἐδῶ μία περφρόνησις τοῦ Κυρίου πρός τήν Μητέρα του; Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος ἀποδίδει εἰς ἐγωϊστικόν ἐλατήριον τήν ἐνέργειαν ταύτης τῆς Θεοτόκου.

Ὀρθόδοξος: Δέν θέλω να εἴπω, ὄτι ἡ Θεοτόκος ἦτο ἀναμάρτητος, ἴση μέ τήν Θεόν.  Κάθε ἄλλο! Πρίν ἔλθῃ τό Πνεῦμα τό Ἅγιον εἶχε τάς ἐλλέψεις της ὡς ἄνθρωπος.  Πάντως ὅμως εἶναι ἀνωτέρα ὄχι τοῦ Θεοῦ ἀλλά ὄλων τῶν ἁγίων καί διά τοῦτο ὀνομάζεται Παναγία.

Εὐαγγελικός: Πῶς θά μοῦ ἀποδείξητε ὅτι ἡ Παρθένος Μαρία ἦτο ἀνωτέρα ὄλων τῶν ἁγίων;

 

Ὀρθόδοξος: Διά τήν Θεοτόκον ἔχομεν ῥητήν τήν βεβαίωσιν τῆς Γραφῆς (Λουκ. 1,19) ὅτι ἦτο τόσον προσεκτική εἰς τά λόγια τά ἀφορῶντα τόν Υἱόν της, ὥστε «συνετήρει πάντα τά ρήματα ταῦτα συμβάλλουσα ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς».  
Διά ποῖον ἄλλον ἅγιον ἔχομεν τήν πληροφορίαν ταύτην καί μάλιστα ὑπό τῆς Ἁγίας Γραφῆς βεβαιωμένην; Δεύτερον: Γνωρίζομεν ὅτι ἠ σταυρική θυσία τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐλυτρώσατο ἡμᾶς καί ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος συμπάσχει μετά τοῦ Ἰησου θά συνδοξασθῇ «εἴπερ συμπάσχομεν και συνδοξασθῶμεν». Ρωμ. 8,17.  
Διά τήν Θεοτόκον ἡ Γραφή μᾶς λέγει ὅτι αὕτη μετ’ ἄλλων γυναικῶν «εἰστήκεσεν παρά τῷ σταυρῷ»Ἱωάν. 19,25.  Διύναται τις νά φαντασθῇ ποῖον πόνον θά ᾐσθάναετο αὕτη ὡς μήτηρ βλέπουσα τόν Υἱόν της κρεμάμενον εἰς τάς πληγάς Του!  Ἡ ἴδια ἡ Γραφή παρομοιάζει τόν πόνο της μέ ῥομφαία διερχομένην τήν καρδίαν της ὅπως λέγει πρός αὐτήν ὁ Συμεών Λουκ. Β, 35. 
Ἀφοῦ λοιπόν αὕτη ἐδοκίμασε τόν μεγαλύτερον πόνον διά τόν σταυρόν τοῦ Χριστοῦ διατί νά μή ἔχῃ καί τήν μεγαλυτέραν δόξαν κατά τό «εἴπερ συμπάσχομεν καί συνδοξασθῶμεν» τοῦ Ἀποστ. Παύλου; Ἀνήκει λοιπόν εἰς αὐτήν ἡ τιμή Παναγία ὡς ἀνωτέρα τῶν ἁγίων! 

 

Εὐαγγελικός: Καί ὅμως ἀποδίδετε εἰς τήν Μητέρα τοῦ Κυρίου τοιάτας πολλάκις τιμάς, οἵας πρέπει νά ἀποδίδετε μόνον εἰς τόν χριστόν «Τιμιωτέραν τῶν Χερουβείμ ἐνδοξοτέραν ἀσυγκρίτως τῶν Σεραφείμ» ὀνομάζετε αὐτήν.  Ἰδίως δέ ὅταν ψάλλετε τόν παρακλητικόν της κανόνα λέγετε: «Πού λοιπόν ἄλλην εὑρήσω ἀντίληψιν;  ποῦ δέ καί σωθήσομαι; Πρός τίνα καταφύγω ἄλλον; Εἰς σέ μόνην ἐλπίζω. Εἰς σέ μόνην καυχῶμαι.....». 

Ὁ Χριστός φαίνεται περιττός διά τόν ἄνθρωπον, ἐάν τοιαύτην εἶναι ἡ θέσις καί ἡ δύναμις τῆς Μητρός Αὐτοῦ.  Ταῦτα λέγοντες εἶναι φανερόν, ὄτι ἀποδίδετε λατρείαν εἰς τήν Θεοτόκον.

 

Ὀρθόδοξος: Θά μοῦ ἐπιτρέψεις κ. Εὐαγγελικέ νά σοῦ ἀναφέρω μίαν εὐχήν τῆς προσκομιδῆς ἐν τῇ ἐκκησίᾳ μας: Ἡ εὐχή αὕτη εἶναι ἡ ἑξῆς: «Σταυρωθέντος Σου Χριστέ ἀνῃρέθη ἡ τυρρανίς .  Οὔτε ἄγγελος, οὔτε ἄνθρωπος ἔσωσεων ἡμᾶς ἀλλά Αὐτός ὁ Κύριος». 

Ἐδῶ βλέπετε, ὅτι λέγωμεν οὔτε ἄγγελος οὔτε ἄνθρωπος ἔσωσεν ἡμᾶς ἀλλά ὁ Χριστός.  Ἑπομένως καί ἡ Θεοτόκος ὡς ἄνθρωπος δέν εἶναι ἡ πηγή τῆς σωτηρίας ἀλλά ὁ Χριστός.

 

Εὐαγγελικός: Ἅλλα λοιπόν λέγετε εἰς τήν προσκομιδήν καί ἄλλα εἰς τόν παρακλητικόν κανόνα τῆς Θεοτόκου; Φάσκετε καί ἀντιφάσκετε σεῖς οἱ ὀρθόδοξοι;

 

 

Ὀρθόδοξος: Ὄχι κ. Εὐαγγελικέ. Λέγοντας τά τῆς προσκομιδῆς καί ἀποκλείοντες πάντα ἄγγελον καί ἄνθρωπον ἑπομένως καί τήν Θεοτόκον ὡς πηγήν σωτηρίας λαμβάνομεν τήν Θεοτόκον ὡς ἄνθρωπον φέρουσαν τό ὄνομα Μαρία.  

 Λέγοντες τόν Παρακλητικόν της κανόνα καί θεωροῦντες αὐτήν ὡς τήν μόνην πηγήν σωτηρίας βλέπομεν αὐτήν ὡς Μητέρα τοῦ Χριστοῦ, ὡς φορέα τῆς σαρκώσεως, τῆς ἀπολυτρώσεως, ὡς πηγήν τρόπον τινά τῆς σωτηρίας μας, διότι δι’ αὐτῆς ἐγεννήθη ὁ Σωτήρ.   

Τό βλέμμα μας ἰδίως δέ τοῦ ποιητοῦ τοῦ Παρακλητικοῦ κανόνος εὔκολα γλυστρᾷ ἀπό τό πρόσωπον τῆς Θεοτόκου ὡς ἀνθρώπου καί μεταβαίνει εἰς τήν θέσιν τῆς ὡς μητρός ὡς πηγῆς τοῦ Λυτρωτοῦ μας καί ἐκφραζόμεθα οὔτω. 

 

Εὐαγγελικός: Αὐτό εἶναι σοφιστεία ἰδικός σου τρόπος τοῦ σκέπτεσθαι ὄχι ὅμως καί Γραφικός Βιβλικός.  Εἰς τήν Ἁγίαν δηλ. Γραφήν, ὅπου τό ναί εἶναι ναί καί τό ὄχι εἶναι ὄχι, δέν ἔχομεν παράδειγμα ὅπου ἐπαμφοτερίζει τό βλέμμα θεοπνεύστου τινός ἀνδρός, ὥστε νά γλυστρᾷ ἀπό τό ἕνα πρᾶγμα καί νά πηγαίνῃ πρός τό ἄλλο.  Ἡ Ἁγία Γραφή ἔχει τό ναί ναί καί τό ὄχι ὄχι.

 

Ὀρθόδοξος: Καί ὅμως κ. Εὐαγγελικέ.  Ὁ ἴδιος ὁ Κύριος περιγράφων τήν καταστροφήν τῆς Ἱερουσαλήμ Ματθ., 24,1 -51  Μαρκ.κεφ 13ον καί  Λουκ.. 21,5-36 συνδέει τήν καταστροφήν ταύτην  μέ τήν καταστροφήν τοῦ κόσμου στενῶς, ὥστε δέν μᾶς εἶναι εὔκολον εἰς τινα σημεῖα νά εἴπωμεν ἄν ταῦτα ἀναφέρονται εἰς τήν καταστροφήν τῆς Ἱερουσαλήμ ἤ τήν καταστροφήν τοῦ κόσμου, διότι εὐκόλως γλυστρᾷ  τό βλέμμα τοῦ Κυρίου καί ἡμῶν ἀπό τῆς εἰκόνος, ἤτοι τῆς καταστροφῆς τῆς Ἱερουσαλήμ εἰς τό εἰκονιζόμενον, ἤτοι τήν καταστροφήν τοῦ κόσμου. 

  Διατί λοιπόν νά ἀρνηθῶμεν τό δικαίωμα τοῦ ποιητοῦ τοῦ παρακλητικοῦ κανόνος καί ἠμῶν νά γλυστρήσῃ τό βλέμμα μας καί νά ἴδῃ τήν Θεοτόκον ἐν μέν τῇ προσκομιδῇ διά τῆς ἐν λόγῳ εὐχῆς ὡς ἁπλοῦν ἄνθρωπον, διά δέ τοῦ Παρακλητικοῦ κανόνος ὡς φορέα καί πηγήν τῆς Ἀπολυτρώσεως;

 

Εὐαγγελικός: Μά εἶναι δυνατόν ἕνα πρόσωπον νά ἔχῃ δύο τιμάς μίαν ὡς ἄτομον καί ἄλλην ἐκτός αὐτοῦ κειμένην;

 

Ὀρθόδοξος: Βεβαιότατα.  Ὁ Νομάρχης, ὁ Δήμαρχος, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δέν τιμῶνται μόνον ὡς ἄνθρωποι ἀλλά καί λόγῳ τῆς θέσεώς του.  Τό ἴδιον συμβαίνει καί εἰς ὡρισμένας γυναῖκας.  Ἠ Βασίλισσα λ.χ. ἡ σύζυγος τοῦ βασιλέως, ἡ δασκάλα ἤτοι ἡ σύζυγος διδασκάλου, ἡ γιατρίνα ἤτοι ἡ σύζυγος τοῦ ἰατροῦ κ.λ.π. τιμῶνται ὄχι μόνον ὡς ἄτομα ἀλλά καί λόγῳ τῆς θέσεώς των. 

Ἡ σύζυγος τοῦ διδασκάλου ὀνομάζεται κκυρά-δασκάλα ἔστω καί ἄν εἶναι ἀγράμματη. Ἐάν λοιπόν κ. Εὐαγγελικέ, ἄνδρες λ.χ. Νομάρχης, Δήμαρχος, Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκπρόσωποι τοῦ λαοῦ τιμῶνται λόγῳ τῆς θέσεως των διατί ἡ Θεοτόκος νά μή τιμᾶται λόγῳ τῆς θέσεώς της ὡς Μητέρα τοῦ Κυρίου ὡς πηγή τῆς ἀπολυτρώσεως καί τῆς σωτηρίας μας; 

Ἐάν γυναῖκες λ.χ. μία σύζυγος δασκάλου ἀγράμματη δασκάλα ὀνομάζεται κυρά-δασκάλα, ἐάν σύζυγος ἰατροῦ ὀνομάζεται κυρά-γιατρίνα διατί ἡ Θεοτόκος σᾶς σκανδαλίζει ἐαν τιμηθῇ λόγῳ τῆς θέσεώς της ὡς Μητέρα τοῦ Κυρίου;

 

Εὐαγγελικός: Δέχομαι ὅτι εἶναι λογικόν νά τιμᾶται τις ὡς ἄτομον καί ὡς ἐκπρόσωπος, ὡς φορεύς μιᾶς ἄλλης ἀξίας.  Εἶναι ὅμως καί Γραφικόν;  Ὑπάρχει δηλαδή τοιαύτην ἐν τῇ Γραφῇ ἐξίσωσις, Μητρός τοῦ Κυρίου καί Χριστοῦ λόγῳ τῆς θέσεως τῆς Μητρός τοῦ Κυρίου ὡς φορέως τῆς ἀπολυτρώσεως;

 

Ὀρθόδοξος: Μάλιστα.  Ἀκούατε!  «Εὐλογημένη σύ ἐν γυναιξί καί εὐλογημένος ὁ καρπός τῆς κοιλίας σου» Λουκ. 1,4 λέγει ἡ Ἐλισσάβετ πρός τήν Θεοτόκον. «Εὑλογημένη» λέγει τήν Θεοτόκον, «Εὐλογημένον» ὀνομάζει τόν καρπόν τοῖς κοιλίας της, τόν Χριστόν. 

Ἰδού ἡ αὐτή λέξις διά τῆς Θεοτόκον καί τόν Ἰησοῦν λεγομένη ὑπό τῆς Ἐλισσάβετ πλησθείσης ὑπό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἰδού ἡ ἐν ὕμνοις ἐξίσωσις Θεοτόκου καί Χριστοῦ Γραφικῶς.

 

Εὐαγγελικός: Ναί! εἶναι εὐλογημένη ἐν γυναιξί, ὄχι ὅμως κάι Παναγία, Ἅγιος ὁ Θεός Παναγία ἡ (Θεοτόκος ἔστω ἀλλά) γυνή.  Παναγιώτατος ὁ Πατριάρχης!  Ἐδῶ ἔχομεν ὄχι ἐξισώσεις ἀλλά ἀνυψώσεις ἀφορήτους τῆς Θεοτόκου.

 

Ὀρθόδοξος: Ὀνομάζομεν τήν Θεοτόκον Παναγίαν καί τόν Πατριάρχην Παναγιώτατον ἐν ᾧ τόν Θεόν λέγομεν Ἅγιον ὄχι διότι συγκρίνομεν ἀνθρώπους καί Θεόν καί θεωροῦμεν ἁγιωτέρους τούς ἀνθρώπους ἀπό τόν Θεόν.  Κάθε ἄλλο!   

Τοῦτο δύναται νά σοῦ το βεβαιώσῃ ἡ ὀνομασία τῆς Θεοτόκου ὡς Παναγίας καί τοῦ Πατριάρχου ὡς Παναγιωτάτου.  Οὐδέποτε ἐσκέφθημεν, ὄτι ὁ Πατριάρχης καί ὁ ἁγιώτερος ἀκόμη εἶναι ἀνώτερος ὡς Παναγιώτατος τῆς Θεοτόκου τήν ὁποίαν ὀνομάζομεν Παναγίαν. 

Ὁνομάζομεν λοιπόν τήν Θεοτόκον Παναγίαν ὡς ἀνώτεραν ὅλων τῶν ἁγίων τούς δέ Πατριάρχας Παναγιωτάτους πρός διάκρισιν ἀπό τούς ἄλλους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἅγιοι οἱ μέν, ἁγιώτεροι οἱ δέ , Παναγιώτατος ὁ Πατριάρχης. Ἔτσι ὑποτίθεται ὅτι εἶναι.

 

Εὐαγγελικός:  Παρ’ ὅλον τοῦτο δέν μπορῶ νά χωνεύσω πῶς ὁ μέν Θεός εἶναι ἅγιος, ὅσιος, οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἁγιώτατοι, ὁσιώτατοι!!!

 

Ὀρθόδοξος: Ἐπειδή ἐκ τῶν ἀνθρώπων ὁ ἕνας καλλίτερος ἀπό τόν ἄλλον ἔχουν μεταξύ των συγκριτικά ἁγιώτερους, ἁγιώτατος, ὁσιώτερος, ὁσιώτατος.  Ὁ Θεός ὅμως ὡς ἀπόλυτον ὄν καί μή ἔχων ἅλλους Θεούς νά συγκριθῇ ὀνομάζεται ἁπλῶς ἅγιος, ὅσιος.

 

Εὐαγγελικός: Λογικόν εἶναι αὐτό, ἀλλά δέν ἀντέχω νά βάλω θετικόν βαθμόν «ἅγιος» καί «ὅσιος» διά τόν Θεόν ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπόλυτος καί συγκριτικόν «ἁγιώτερος» «ὁσιώτερος» διά τούς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι εἶναι σχετικοί.  Ποῖος κανών λέγει αὐτό;

 

Ὀρθόδοξος: Ὑπάρχει κάποιος κανών τῆς γραμματικῆς πού τό λέγει.  Θά μοῦ ἐπιτρέψῃς νά σοῦ φέρω μερικά παραδείγματα: Ἔχομεν μερικά ἐπίθετα: λίθινος, ξύλινος, ὑάλινος, χρυσοῦς, ἀργυροῦς κλπ.  Δυνάμεθα νά εἴπωμεν ὅτι ὁ λίθος οὗτος εἶναι λιθινώτερος ἀπό τόν ἄλλον ἤ τό ξύλον τοῦτο εἶναι ξυλινότερον ἀπό τό ἄλλο κ.λ.π.; 

Ὄχι, διότι ὁ λίθος, τό ξύλον, ὕαλος, ἄργυρος δέν δέχονται σύγκρισιν ἔχουν τό «ἀπόλυτον» ἐν ἑαυτοῖς. Οὕτω καί ἐπί τοῦ Θεοῦ. Ἐπειδή εἶναι ἀπόλυτον ὄν δέν δύναται νά συγκριθῇ μέ ἄλλους θεούς ἤ ἀνθρώπους, δέν ἔχει συγκριτικούς βαθμούς ἀλλά μόνον τόν θετικόν: Ἅγιος, ὅσιος! 

 

Εὐαγγελικός: Λογικόν εἶναί αὐτό. Εἶναι ὅμως Γραφικόν: Δύνασθε νά ἀποδείξητε αὐτό καί διά τῆς Ἁγίας Γραφῆς; Δύνασθε δηλ. νά φέρετε χωρίον τι Γραφικόν τό ὁποῖον ἐν ᾧ διά τόν Θεόν χρησιμοποιεῖ τόν θετικόν βαθμόν διά τούς ἀνθρώπους χρησιμοποιεῖ ὑπερθετικον βαθμόν;

 

Ὀρθόδοξος: Βεβαιότατα. Ἀκούσατε «Κραταιάν» ὀνομάζει «τήν χεῖρα τοῦ Θεοῦ» ὁ Ἀπόστολος Πέτρος Α, 5-6 «Κραταιόν» ἁπλῶς ὀνομάζει τόν Θεόν ἡ Βίλος Δευτερ. 7, 21. Ψαλμ. 23,8, Νεεμ. 2,32 «Κράτιστον» ὀνομάζει ὁ Λουκᾶς τόν Θεόφιλον Λουκ. 1,3 καί ὁ Παῦλος «Κράτιστε Φῆλιξ» ὀνομάζει τόν Φήλικον Πραξ. 24,3 «Κράτιστε Φῆστερ» Πραξ. 26, 25 ὀνομάζει τόν Φῆστον.  

Βλέπετε; Τόν Θεόν ὀνομάζει Κραταιόν, τούς ἀνθρώπους καί ἀσεβεῖς ἀκόμη ὀνομάζει Κρατίστους.  Θετικόν βαθμόν θέτει διά ἀνθρώπους. 

Ἀσεβεῖ ἡ Ἁγία Γραφή; Ὄχι ἀσφαλῶς.

 

Εὐαγγελικός: Οὐδέν ἀπήντησε.

 

ΔΕΥΤΕΡΟΝ: Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ

 

Ὀρθόδοξος:  Διά τήν ὀνομασίαν τῆς παρθένου ὡς Θεοτόκου τί γνώμην ἔχετε κ. Εὐαγγελικέ;

 

Εὐαγγελικός:  Ἡμεῖς δέν ὀνομάζομεν τήν Παρθένον Μαρίαν Θεοτόκον διότι ἡ Ἁγία Γραφή οὐδαμοῦ ὀνομάζει ταύτην Θεοτόκον ἀλλά μόνον Παρθένον, μητέρα τοῦ Κυρίου, Μαρία.

 

Ὀρθόδοξος: Κύριε Εὐαγγελικέ σᾶς ἐρωτῶ κἄτι: Ὁ Χριστός ἦτο ἄνθρωπος μόνο ἤ ἄνθρωπος καί Θεός;

 

Εὐαγγελικός: Πιστεύομεν ὅτι ὁ Χριστός ἦτο Θεάνθρωπος.

 

Ὀρθόδοξος: Διατί λοιπόν ἀρνεῖσθε νά ὀνομάσητε τήν μητέρα του Θεοτόκον, ἀφοῦ πιστεύετε ὅτι ἐγέννησεν τόν Χριστόν ὁ ὁποῖος ἦτο ὄχι μόνον ἄνθρωπος ἀλλά καί Θεός;

 

Εὐαγγελικός: Ἰδού ΄ γνωρίζομεν, ὅτι ὁ Θεός εἶναι ὁ μέν Πατήρ ἀγέννητος, ὁ δέ Υἱός γεννητός μέν ἐκ τοῦ Πατρός ἀλλά ἄναρχος.  Πῶς λοιπόν θά δεχθῶ, ὅτι ὁ ἀγέννητος Πατήρ καί ὁ ἄναρχος Υἱός ἕλαβον ἀρχήν καί γέννησιν ἀπό μίαν γυναῖκα, τήν Μαριάμ;

 

 

Ὀρθόδοξος: Καί ἡμεῖς, κύριε Εὐαγγελικέ, οἱ Ὀρθόδοξοι, ὄταν λέγωμεν, ὅτι ἡ Μαρία εἶναι Θεοτόκος, δέν ἐννοοῦμεν, ὅτι αὕτη ἔδωκεν ἀρχήν εἰς τόν ἐκ φύσεως ἄναρχον Υἱόν.  Τοῦτο θά ἦτο μεγάλη βλασφημία.  Λέγοντες ὅτι ἡ Μαρία εἶναι Θεοτόκος, ἐννοοῦμεν, ὅτι ὁ Χριστός δέν εἶναι μόνον ἄνθρωπος ἀλλά καί Θεός, διότι ῥητῶς ὁμιλεῖ περί τούτου ἡ Γραφή.   

Ὁ Κύριος δηλ. ὁ ἴδιος βεβαιοῖ διά τόν ἑαυτόν Του πρός τούς Ἰουδαίους «πρίν Ἀβραάμ γένεσθαι ἐγώ ἦν» Ἰωαν. 8, 58.   

Ὅπως βλέπεις ὁ Κύριος βεβαιοῖ μέ τήν λέξιν «ἐγώ ἦν» ἤτοι ἐγών ἤμην προτοῦ νά ὑπάρξῃ ὁ Ἀβραάμ. Ὁ Κύριος ἦτο μόλις τριάκοντα ἐτῶν ὡς ἄνθρωπος, ὁ Ἀβραάμ ἔζησε πρό δύο χιλάδων ἐτῶν. Ἄρα ἐκεῖνο τό «ἐγώ ἦν» ἀναφέρεται στήν Θεότητά Του.

 

Εὐαγγελικός: Συμφωνῶ ὅτι ὁ Χριστός εἶναι καί Θεός.  Διατί ὅμως εἰς οὐδένα ἐκ τῶν μεγάλων Πατέρων τῶν τεσσάρων πρώτων αἰώνων δέν ἀπαντᾶται ἡ ὀνομασία τῆς Παρθένου ὡς Θεοτόκου, παρά μόνον κατά τόν πέμπτον αἰῶνα, ὄτι ἐγένετο ἡ τρίτη οἰκουμενική σύνοδος (431 μ.Χ.).

 

Ὀρθόδοξος: Καί ὅμως κ. Εὐαγγελικέ θά σᾶς ἀναφέρω Πατέρας πρός τῆς τρίτης οἰκουμενικῆς συνόδου (431 μ.Χ.) οἱ ὀποῖοι  ὀνομάζουν τήν Μαρίαν Θεοτόκον.

 

Καί πρώτον΄ ὁ Ὠριγένης 230 μ.Χ. ἀκμάσας δύο αἰῶνας πρό τῆς τρίτης οἰκουμενικῆς συνόδου λέγει: «Τήν ἤδη μεμνηστευμένην, γυναῖκα καλεῖ.  Οὕτω καί ἐπί Ἰωσήφ καί τῆς Θεοτόκου ἐλέχθη» (ἑρμ. Δευτερ. Τόμος Β΄ σελ. 331) 

Ἐκ τοῦ ρηθέντος χωρίου σαφέστατα ἀποδεικνύεται ἡ ἀρχαιότης τῆς ὀνομασίας τῆς Θεοτόκου, διότι οὐχί ὡς πρωτοφανές ἀναφέρει τό ὄνομα αὐτό΄ ὁ Ὠριγένης, ἀλλά ὁμιλεῖ ὡς περί συνήθους γνωστοῦ ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ὀνόματος.

 

Δεύτερον΄ Διονύσιος ὁ Ἀλεξανδρείας 230 μ.Χ. Οὗτος γράφων πρός Παῦλον τόν Σαμοσατέα λέγει: «τόν σαρκωθέντα ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καί Θεοτόκου Μαρίας»

 

Τρίτον΄ Γρηγόριος Νεοκαισαρείας ὁ θαυματουργός 273 μ.Χ. γράφει: «Ταύτης τῆς προφητείας τήν ᾠδήν ἡ ἁγία Θεοτόκος ἀνέπεμπεν» (λόγος εἰς τόν Εὐαγγελισμόν). 

 

Τέταρτον΄ Ἐπίσκοπος Πατάρων Μεθόδιος 300-311 γράφει «Λαμβανομένη ἡ Θεοτόκος τῶν ἐκ τοῦ ἀχράντου καί παναμώμου αὐτῆς θυσιαστηρίου σαρκωθέντα ζωοποιόν καί ἀνέκφραστον ἄνθρακα ὡς λαβίδι.... ἐπί τούτοις παρουσιασσαμένης ὁ δίκαιος καί τῇ προτροπῇ εἴξας τῆς διακονησσαμένης Θεῷ πρός ἀνθρώπους Θεομήτρος.....περιφανῶς ἰερά θεομήτρωρ ἐξετέλει».  (Λόγος εἰς τόν Συμεών καί τήν ἁγίαν Θεοτόκ. Σελ. 406-411-417-421)

 

Πέμπτον΄: Ὁ Μέγας Ἀθανάσιος λέγει: «καί αὐτός ὁ ἄγγελος ὁρώμενος ὁμολογεῖ ἀπεστάλθαι παρά τοῦ Δεσπότου ὡς ἐπί Ζαχαρίαν ὁ Γαβριήλ καί ἐπί τῆς Θεοτόκου Μαρίας»

 

Ἕκτον΄ Ὁ Μέγας Βασίλειος λέγει: «διά τό μή καταδέχεσθαι τῶν φιλοχρίστων τήν ἀκοήν ὅτι ποτέ ἐπαύσατο παρθένος εἶναι ἡ Θεοτόκος ἐκείνας ἡγοῦμαι τάς μαρτυρίας αὐτάρκεις». Εἰς τήν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ γέννησιν Migne 31- 146-8.

 

Ἕβδομον΄ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος λέγει: «εἴ τίς οὐ Θεοτόκον Μαρίαν ὑπολαμβάνει χωρίς ἔστι τῆς Θεότητος» ( Λόγος εἰς τήν Γέννησιν τοῦ Χριστοῦ).

 

Ὄγδοον΄ Ἀμφιλόχειος ὁ Ἰκονίου ἐπίσκοπος 370 μ.Χ. λέγει: «δι’ ἀκοῆς συνέλαβεν ἡ Μαρία ἡ προφῆτις Θεόν ζῶντα. Εἴ δέ τίς χριστιανός χρηματίζειν δοκεῖ καί πρός τήν Θεοτόκον τῆς ἐνθένου ἀσχάλλει καί προσιλλιγγιᾷ...»

 

Ἔνατον΄ Ἐπιφάνειος: «μετασχών τῆς σαρκός χωρίς σπέρματος ἀνδρός ἀπό τῆς Θεοτόκου Μαρίας ἀναπλάσσει τήν αὐτοῦ ἁγίαν σάρκα (ἀγκυρωτός σελ. 35).

 

Δέκατον΄ Αὐγουστῖνος: «πλήν μόνης τῆς Θεοτόκου πάντες οἱ λοιποί ἥμαρτον΄ μόνη γάρ ἡ Θεότόκος πλείονα χάριν ἕλαβεν (ἐγκώμιον εἰς τήν Θεοτόκον σελ. 60).

 

Ἐνδέκατον΄ Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος: «Οὐδέν τοίνυν ἐν βίῳ οἷον ἡ Θεοτόκος Μαρία.  Περίελθε ὦ ἄνθρωπε πᾶσαν τήν κτίσιν τῷ λογισμῷ εἰ ἐστίν ἶσον ἤ μεῖζον τῆς ἁγίας Θεοτόκου Παρθένου» (Λόγος εἰς τήν Ἁγίαν Παρθένον σελίς 871).

 

Δωδέκατον΄ Ὁ Θεοδώρητος γράφει: «τῶν πάλαι καί προπαλαι τῆς Ὀρθοδόξου πίστεως κηρύκων κατά τήν ἀποστολικήν παράδοσιν Θεοτόκον διδαξάντων ὀνομάζειν καί πιστεύειν τήν τοῦ Κυρίου μητέρα (διάλογος Β΄ κατά Πελαγίου).

 

Δέκατον τρίτον:  3^η Οἰκουμενική σύνοδος 431 μ.Χ. : Ἔχουσα ὑπ’ ὅψιν τῆς τάς ἀρχαίας ταύτας μαρτυρίας ἀνεθεμάτισε τόν Νεστόριον καί τούς ὀπαδούς του, οἱ ὁποῖοι δέν ἤθελον νά ὀνομάσωσι τήν ἀειπάρθενον Μαρία Θεοτόκον.  Βλέπετε κ. Εὐαγγελικέ ὅτι ἡ τρίτη Οἰκουμενική σύνοδος καί οἱ πρό αὐτῆς μεγάλοι Πατέρες ὀνομάζουσι τήν Μαρίαν Θεοτόκον καί μέχρις σήμερον ἐξακολουθεῖ ἡ ὀνομασία αὕτη. Ἄρα τό «μεθ’ ὑμῶν εἰμί πάσας τάς ἡμέρας» τοῦ Κυρίου Ματθ. 28, 20 ἐπί τοῦ προκειμένου θέματος εἶναι μεθ’ ἡμῶν τῶν Ὀρθοδόξων;

Συμπέρασμα: Ἰδού κ. Εὐαγγελικέ πῶς εὐσταθοῦν Γραφικῶς καί Πατερικῶς τό ἀειπάρθενον τῆς Θεοτόκου καί οἱ ὀνομασίαι αὐτῆς ὡς Παναγίας καί Θεοτόκου.

 

Εὐαγγελικός: Οὐδέν ἀπήντησεν.

 

 

ΘΕΜΑ 11ον «Ὴ πρεσβεία τῶν Ὰγίων»

 

Η ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ

 

Ὀρθόδοξος: Ἐπιθυμεῖτε, κ. Εὐαγγελικέ, νά ὁμιλήσωμεν καί περί πρεσβείας τῶν ἁγίων;

Εὐαγγελικός: Αὑτό μέ ἐνδιαφέρει περισσότερο παντός ἄλλου, διότι ἡμεῖς οἱ Εὐαγγελικοί εἰς οὐδεμιαν πρεσβείαν ἤ μεσιτείαν ἁγίων ἀνθρώπων πιστεύομεν, διότι ῥητῶς ὁ Ἀπόστ. Παῦλος λέγει (Α! Τιμοθ. 2,5) «εἶς μεσίτης μεταξύ Θεοῦ καί ἀνθρώπων, Ἄνθρωπος Χριστός Ἰησοῦς».   

Σεῖς ὅμως λέγεται πάντοτε: «Ἅγιε τοῦ Θεοῦ πρέσβευε ὑπέρ ἡμῶν».  Διά δέ τήν Θεοτόκον λέγετε ἰδιαιτέρως: «Καί σέ μεσίτριαν ἔχω πρός τόν Θεόν».  Ποῖον νά πιστεύω, σᾶς ἤ τήν Ἁγίαν Γραφήν;

 

Ὀρθόδοξος: Ἄς ἔλθωμεν πρῶτον εἰς τήν πρεσβείαν τῶν Ἁγίων καί ἔπειτα εἰς τήν μεσιτείαν τῆς Θεοτόκου.

 

Εὐαγγελικός: Βεβαίως διότι καί τά δύο εἶναι ἀντιφατικά.

 

Καί ΠΡΩΤΟΝ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΩΣ

 

Ὀρθόδοξος: Καί πρῶτον ἄς ἔλθωμεν εἰς τήν πρεσβείαν.  Σᾶς ἐρωτῶ κ. Εὐαγγελικέ. Ἡ Ἁγία Γραφή ἀπαγορεύει τήν πρεσβείαν τῶν ἁγίων; Ἡ Ἁγία Γραφη δέν ὁμιλεῖ περί προσευχῆς, τήν ὁποίαν πρέπει νά κάμνωσιν οἱ χριστιανοί ὁ ἕνας ὑπέρ τοῦ ἄλλου «προσεύχεσθε ὑπέρ ἀλλήλων» δέν λέγει ὁ Ἰάκωβος; 5,16. 

Ὁ δέ Ἀπόστολος Παῦλος συνιστᾷ νά προσεύχωνται οἱ χριστιανοί καί δι’ αὐτόν τόν ἴδιον. Ῥωμ. 1.9.15-30-31

 

Εὐαγγελικός: Ἔχω τήν γνώμην ὅτι ἄλλο προσευχή καί ἄλλο πρεσβεία. Ἡ προσευχή δύναται νά γίνῃ ἀπό ὄλους τούς χριστιανούς καί ἀπό ἀνθρώπους πρό Χριστοῦ ἴσως καί ἄνευ Χριστοῦ. Ἐνῷ ἡ πρεσβεία γίνεται ἀπό ὡρισμένους χριστιανούς ἁγίους, ὄπως ἐννοεῖτε σεῖς. Ἐγγίζει πολύ κατά τήν γνώμην μου συνταυτίζεται μέ τήν μεσιτείαν.

 

Ὀρθόδοξος: Συμφωνῶ, ὄτι ἡ πρεσβεία διαφέρει τῆς προσευχῆς, διότι ἀποδίδεται εἰς ὡρισμένους ἁγίους καί ὄχι εἰς πάντας τούς χριστιανούς. Ἐγγίζει δέ ἡ πρεσβεία πρός τήν μεσιτείαν, δέν συνταυτίζεται ὅμως μετ’ αὐτῆς.

 

Εὐαγγελικός: Δι’ ἐμέ, ὄπως ἐννοεῖτε σεῖς αὐτήν, συνταυτίζεται μέ τήν μεσιτείαν.  Σᾶς εἶπα δέ ὅτι «εἶς μεσίτης μεταξύ Θεοῦ καί ἀνθρώπων».

 

Ὀρθόδοξος: Ναί, ἀλλά ἐκεῖ ὁμιλεῖ ὁ Ἀπόστολος περί μεσιτείας καί ὄχι περί πρεσβείας.

 

Εὐαγγελικός: Τό ἴδιον πρᾶγμα, ἐπαναλαμβάνω εἶναι.  Πρεσβεύω σημαίνει καί μεσιτεύω.

 

Ὀρθόδοξος: Ἐάν πρεσβεύω εἶναι το ἴδιον μέ τό μεσιτεύω ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ, πῶς ὁ Ἀπόστ. Παῦλος, ὁ ὁποῖος λέγει διά τόν Χριστόν : «εἶς μεσίτης μεταξύ Θεοῦ καί ἀνθρώπων» λέγει καί διά τόν ἑαυτόν του «πρεσβεύω ἐν ἁλύσει»;Ἐφες. 6,20.

 

Εὐαγγελικός: Ἁπλούστατα: Ἐνταῦθα τό «πρεσβεύεω ἐν ἁλύσει» σημαίνει τήν ἀποστολήν, τήν ὁποίαν ἔλαβε ὁ Ἀπόστ. Παῦλος ὡς κήρυξ τοῦ Εὐαγγελίου ἀπό τόν Κύριον. Ὁ Κύριος εἶπε ῥητῶς δι’ αὐτόν: «Οὗτος σκεῦος ἐκλογῆς ἐστι τοῦ βαστάσαι τό ὄνομά μου ἐνώπιον ἐθνῶν καί βασιλέων. Ἐγώ γάρ ὑποδείξω αὐτῷ ὅσα δεῖ αὐτόν ὑπέρ τοῦ ὀνόματός μου παθεῖν»( Πραξ. 9, 15-16).

 

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως, κ. Εὐαγγελικέ, νομίζετε, ὄτι ἐνταῦθα τονίζει ὁ Ἀπόστ. Παῦλος διά τοῦ «πρεσβεύω»τό κηρυτικόν του μόνον ἔργον καί διά τοῦ «ἐν ἁλύσει» τά βάσανά του, τά ὁποῖα ὑπέφερε δι’ αὐτό; 

 

Εὐαγγελικός: Βεβαίως.  Αὐτό ἐθεώρει ὁ Ἀπόστολος μεγάλην του τιμή.

 

Ὀρθόδοξος: Καί ὄμως κ. Εὐαγγελικέ, τό «πρεσβεύω» τοῦ Ἀποστ. Παύλου καί τό «ἐν ἁλυσει» εἶναι δύο διάφοροι κόσμοι, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἔχουσι μεγάλην σχέσιν μεταξύ των.

 

Εὐαγγελικός: Θά ἤθελον νά ἤκουον τούς δύο κόσμους καί τήν σύνδεσιν πού ὑπάρχει μεταξύ των κατά τήν γνώμην σας.

 

Ὀρθόδοξος: Μάλιστα. «Πρεσβεύω», κ. Εὐαγγελικέ, σημαίνει εἶμαι πρεσβευτής.  Τό δέ «ἐν ἁλύσει» τό ὁποῖον σημαίνει ἁλυσσοδεμένος εἶναι τό πάθος τοῦ Ἀποστ. Παῦλου, διά τοῦ ὁποίου ἐγίνετο ὅμοιος μέ τόν Χριστόν. 

Ἑπομένως «πρεσβεύω ἐν ἁλύσει» σημαίνει εἶμαι πρεσβευτής, ἀντιπρόσωπος τοῦ Χριστοῦ, διότι πάσχω κι ἐγώ, ὄπως ὑπέφερε καί Ἐκεῖνος. Ἰδοῦ λοιπόν οἱ δύο κόσμοι τοῦ «πρεσβεύω ἐν ἁλύσει». Ὁ πρῶτος εἶναι πρεσβεία, ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ Χριστοῦ ὑπό τοῦ Ἀποστόλου. Ὁ δεύτερος εἶναι τό ἀλυσσόδεμα, οἱ θλιψεις τοῦ Ἀποστόλου Παῦλου.   

 Μεταξύ δέ αὐτῶν τῶν δύο κόσμων ὑπάρχει μεγάλη σχέσις, διότι, ἐπειδή ὁ Παῦλος πάσχει τά παθήματα τοῦ Χριστοῦ, ἔχει τό δικαίωμα νά εἶναι πρευσβευτής, ἀντιπορόσωπος Αὐτοῦ.

 

Εὐαγγελικός: Ἐγώ βλέπω τήν ἑρμηνείαν ταύτην πολύ τραβηγμένην.  Νόμίζω, ὄτι οὔτε ἀντιπρόσωπος τοῦ Χριστοῦ θέλει νά δηλώσῃ, ὅτι εἶναι ὁ Ἀποστ. Παῦλος, ὥστε νά πρεσβεύῃ ἀντί τοῦ Χριστοῦ, οὔτε αἱ θλίψεις τοῦ Ἀποστ. Παύλου ἔδιδον εἰς αὐτόν τοιαύτην ἐξουσίαν ἀντιπροσωπείας. 

Ἄλλωστε ὁ Ἀποστ. Παῦλος λέγων  «πρεσβεύω» ἔχει ὑπ’ ὄψει του τήν εἰδικήν ἀποστολήν τοῦ κηρύγματος.  Δέν ὁμιλεῖ, ὄτι εἶχον καί ἄλλοι, ὅπως σεῖς νομίζετε, διά τήν πρεσβείαν τῶν ἁγίων, τό δικαίωμα τοῦτο.

 

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως, κ. Εὐαγγελικέ, ἔχετε τήν γνώμην, ὄτι ὁ Ἀπόστ. Παῦλος διά τοῦ πρεσβεύω δέν θεωρεῖ τόν ἑαυτόν του ἀντιπρόσωπο τοῦ Χριστοῦ, ἀλλά σημειώνει ἁπλως τήν εἰδική ἀποστολήν τοῦ κηρύγματος του;

 

Εὐαγγελικός: Βεβαίως.

 

Ὀρθόδοξος: Πῶς ὅμως ὁ Ἀποστ. Παῦλος εἰς τήν Β! Κορινιθ. 5,20 λέγει: «Ὑπέρ Χριστοῦ πρεσβεύομεν....»; Τό «ὑπέρ Χριστοῦ» τί σημαίνει, κ. Εὐαγγελικέ; Ἡ πρόθεσις «ὑπέρ» ποίαν ἔννοιαν ἔχει;

 

Εὐαγγελικός: Σεῖς ποίαν ἔννοιαν δίδετε;

 

Ὀρθόδοξος: Τό «ὑπέρ» θά σημαίνῃ «διά» ἤ «ἀντί».  Εἰς τήν πρώτην περίπτωσιν θά ἔχωμεν: Πρεσβεύομεν διά τόν Χριστόν. Αὐτό ὅμως εἶνα τελείως ἀσεβές, ἀκατανόητον, ὥστε ἡμεῖς νά τολμήσωμεν νά εἴπωμεν, ὅτι πρεσβεύομεν εἰς τόν Θεόν διά τόν Χριστόν, διότι ὁ Χριστός πρεσβεύει ὑπέρ ἡμῶν καί ὄχι ἡμεῖς ὑπέρ Αὐτοῦ. 

Ἑπομένως πρέπει νά λάβωμεν τήν δευτέραν ἔννοιαν, ἡ ὁποία σημαίνει ἀντί τοῦ Χριστοῦ. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νά δεχθῶμεν τήν δευτέραν ταύτην ἔννοιαν καί ἐκ τοῦ ῥήματος «πρεσβεύομεν».  Τό πρεσβεύω, ὄπως εἴπομεν καί πάλιν, σημαίνει εἶμαι πρεσβευτής, εἶμαι ἀντιπρόσωπος. Ἑπομένως «πρεσβεύομεν ὑπέρ Χριστοῦ» σημαίνει εἴμεθα πρεσβευταί, ἀντιπρόσωποι τοῦ Χριστοῦ. 

Ὁ Χριστός, ὡς γνωστόν εἶχε τριπλοῦν ἔργον: ἐκήρυττε, διηύθυνε τούς Ἀποστόλους Του καί ἐθυσιάσθη εἰς τόν σταυρόν.

Ἐπειδή δέ ὁ Χριστός ἔχει δικαίωμα, μετά τήν θυσίαν τοῦ Γολγοθᾶ, νά πρεσβεύῃ, νά μεσιτεύῃ εἰς τόν Πατέρα Του ὑπέρ ἡμῶν, κατά παρόμοιον τρόπον καί οἱ Ἀπόστολοι, ἐκτός τοῦ διοικητικοῦ καί διδακτικοῦ ἔργου, ἔχουν δικαίωμα νά πρεσβεύωσιν ὡς ἀντιπρόσωποι ἀντί τοῦ Χριστοῦ «ὑπέρ Χριστοῦ», ὅπως λέγει τό κείμενον ῥητῶς. 

Ἔτσι ἡ ἀντιπροσωπεία τοῦ Χριστοῦ ὑπ’ αὐτῶν θά εἶναι πλήρης.  Σημείωσατε δέ, ὅτι ἐνταῦθα ὁ Ἀπόστολος λέγει οὐχι «πρεσβεύω» εἰς τόν ἑνικόν ἀριθμόν. Ἄρα ἡ πρεσβεία δέν ἦτο εἰδικόν ἔργον μόνον τοῦ Ἀποστ. Παύλου, ἀλλά καί τῶν ἄλλων Ἀποστόλων καί τῶν διαδόχων αὐτῶν.

 

Εὐαγγελικός: Τότε λοιπόν ἐξαφανίζεται τό ἀπολυτρωτικόν ἔργον τοῦ Κ.Η.Ι.Χ. καί τό « εἶς μεσίτης μεταξύ Θεοῦ καί ἀνθρώπων».

 

Ὀρθόδοξος: Ὄχι, κ. Εὐαγγελικέ. Ἄλλη εἶναι ἡ μεσιτεία τοῦ Χριστοῦ διά τῆς θυσίας τοῦ Γολγοθᾶ καί ἄλλη εἶναι ἡ πρεσβεία τῶν ἁγίων δυνάμει τῶν παθημάτων αὐτῶν.

 

Εὐαγγελικός: Ἐγώ δέν βλέπω καμμίαν διαφοράν.  Βλέπω μόνον καταστροφήν τοῦ ἔργου τῆς ἀπολυτρώσεως μέ τά πρεσβείας τῶν ἁγίων.   

Ἡ θυσία τοῦ Γολγοθᾶ εἶναι τόσον πλήρης καί ἡ μεσιτείαν τοῦ Χριστοῦ τόσον μοναδική, ὥστε πᾶσα ἄλλη θυσία καί πᾶσα ἄλλη μεσιτεία εἶναι ἀναίρεσις τῆς θυσίας τοῦ Γολγοθᾶ καί τῆς μεσιτείας τοῦ Χριστοῦ. 

 

Ὀρθόδοξος: Καί ἡ πρεσβεία, διά τήν ὁποίαν ὁμιλεῖ ὁ Ἀποστ. Παῦλος, κ. Εὐαγγελικέ, πῶς θά οἰκονομηθῇ; Ποία εἶναι ἡ διαφορά πρεσβείας, τήν ὁποίαν εἶχον οἱ Ἀπόστολοι (Ἐφεσ. 6,20 Β! Κορινθ. 5,20) καί τῆς μεσιτείας κατά Α! Τιμοθ. 2,5 τήν ὁποίαν εἶχε μόνον ὁ Κύριος;

 

Εὐαγγελικός: Θά ἤθελα τήν γνώμη σας ἐπί τοῦ λεπτοῦ αὐτοῦ σημείου.

 

Ὀρθόδοξος: Ἀκούσατε: Μεσιτεία τοῦ Χριστοῦ διά τῆς θυσίας τοῦ Γολγοθᾶ εἶναι ἡ ἐξ ἀντικειμένου γενομένη ἀπολύτρωσις τοῦ ἀνθρωπίνου γένους.  Ἡ δέ πρεσβεία τῶν ἁγίων διά τῶν διαφόρων παθημάτων αὐτῶν, ἑπομένως καί διά τοῦ «ἐν ἁλύσει» Ἐφεσ. 6,20 τοῦ Ἀποστ. Παύλου, εἶναι ἡ ἐξ ὑποκειμένου οἰκείωσις τῆς ἐξ ἀντικειμένου θυσίας τοῦ Γολγοθᾶ, τῆς μεσιτείας τοῦ Χριστοῦ.

 

 

Εὐαγγελικός: Δέν τόν ἐννοῶ καλά, τί θέλετε νά εἴπητε «ὑποκειμενική οἰκείωσης τῆς ἐξ ἀντικειμένου ἀπολυτρώσεως».

 

Ὀρθόδοξος: Σᾶς ἐξηγοῦμαι: Ὑποκειμενική οἰκείωσης τῆς ἐξ ἀντικειμένου  ἀπολυτρώσεως σημαίνει τοῦτο: Ὁ Χριστός σταυρωθεῖς, ἀναστάς καί ἀναληφθεῖς προσέφερε διά μέν τῆς σταυρώσεως τήν θύσιαν ὑπέρ τοῦ κόσμου, διά δέ τῆς ἀναστάσεως καί ἀναλήψεως ἀπεδείχθη, ὅτι ἐγίνετο δεκτή ἡ θυσία αὕτη ἐνώπιοιν τοῦ Πατρός Του.   

Παρ’ ὅλον ὄμως τοῦτο ὁ ἄνθρωπος δέν σώζεται, ἐάν δέν οἰκειωθῇ κάμῃ δηλαδή κτῆμά του τήν θυσίαν ταύτην διά τῆς πίστεως καί ὄλων τῶν ἄλλων, τά ὁποῖα ἐξαρτῶνται ἐξ αὐτῆς. 

Ἕνα δέ ἐξ αὐτῶν εἶναι ἡ πρεσβεία τῶν ἁγίων, περί τῆς ὁποίας ῥητῶς ὁ Ἀποστ. Παῦλος ὁμιλεῖ εἰς τήν Β΄ Κορινθ. 2,20 καί Ἐφεσ. 6,20 ὅπως εἴδομεν.

 

Εὐαγγελικός:  Εἴπατε, ὄτι δικαίωμα εἰς τήν πρεσβείαν τῶν ἁγίων δίδουσι τά παθήματα καί αἱ θλίψεις αὐτῶν.  Δέν νομίζετε ὅμως, ὅτι ἔτσι μειώνεται τό πάθος τῆς θυσίας τοῦ Γολγοθᾶ;

 

Ὀρθόδοξος: Κε Εὐαγγελικέ, ὁ Ἀποστ. Παῦλος ὁμιλεῖ συχνά περί παθημάτων Χριστοῦ, τά ὁποῖα ὑποφέρει αὐτός ὁ ἴδιος.  Καί συγκεκριμένως: Β! Κορινθ. 1,5 «Καθώς περισσεύει τά παθήματα τοῦ Χριστοῦ εἰς ἡμᾶς οὕτω..» Β! Κορινθ. 4,10 «Πάντοτε τήν νέκρωσι τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες....» Φιλιπ. 3,10. «Τήν κοινωνίαν τῶν παθημάτων Αὐτοῦ συμμορφούμενοι τῷ θανάτῳ Αὐτοῦ». 

Βλέπεις ἐνταῦθα, ὅτι ὁ Ἀπόστολος τάς θλίψεις του ὀνομάζει «παθήματα τοῦ Χριστοῦ», «νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ», «κοινωνίαν τῶν παθημάτων Αὐτοῦ».  Δέν σοῦ κάνει κάνει ἐντύπωσιν, πῶς ὁ Παῦλος τάς θλίψεις του θεωρεῖ θλίψεις Χριστοῦ;

 

Εὐαγγελικός: Ἔχω τήν γνώμην, ὄτι ὁ Ἀπόστολος ὀνομάζει τά παθήματά τοῦ Χριστοῦ, ἵνα δηλώσῃ ὅτι, ὄπως ἔπαθεν ὁ Χριστός, πάσχει καί ὁ Ἀποστ. Παῦλος.  Εἶναι δηλαδή τόση ἡ ἀγάπη τοῦ Παύλου εἰς τόν Χριστόν, ὥστε εὐχαρίστως πάσχει ὑπέρ Αὐτοῦ.

 

Ὀρθόδοξος:  Δέν ἐπρόσεξες ὅμως μίαν λεπτήν παρατήρησιν κ. Εὐαγγελικέ. Ὁ Ἀπόστ. Παῦλος ὀνομάζει τάς ἰδικάς του θλίψεις ὡς παθήματα τοῦ Χριστοῦ καί ὄχι τά παθήματα τοῦ Χριστοῦ ἰδικάς του θλίψεις. Ἐπομένως θέλει νά μᾶς εἴπῃ ὅτι τά παθήματά του εἶναι συνέχεια τῶν παθημάτων τοῦ Χριστοῦ κατά συνέπειαν καί τῆς θυσίας τοῦ Γολγοθᾶ.

 

Εὐαγγελικός: Μέ αὐτό τί θέλετε νά εἴπητε; Μήπως θέλετε νά εἴπητε, ὅτι τό πάθος τῆς θυσίας του Γολγοθᾶ δέν ἦτο πλῆρες καί εἶχεν  ἀνάγκην συμπληρώσεως διά τῶν παθημάτων τοῦ Ἀποστόλου Παύλου καί τῶν ἄλλων ἁγίων;

 

Ὀρθόδοξος: Κάθε ἄλλο.  Τό ἔργο τοῦ Χριστοῦ ἐπί τοῦ Γολγοθᾶ εἶναι πλῆρες.   Παρ’ ὅλο ὄμως τοῦτο τά παθήματα τοῦ Ἀποστ. Παύλου, ἀφοῦ εἶναι παθήματα Χριστοῦ, συνεχίζουν τό πάθος  τοῦ Γολγοθᾶ καί ἀπό τινος ἀπόψεως συμπληρώνουν αὐτά.

 

Εὐαγγελικός: Αὐτό εἶναι βλασφημία, ὅτι αἱ θλίψεις τῶν Ἀποστόλων σμπληρώνουν τό πάθος, τάς θλίψεις τοῦ Χριστοῦ.  Πῶς εἶναι δυνατόν νά συμπληρώνουν αἱ θλίψεις τοῦ Ἀποστόλου, ἀφοῦ τό ἔργον τοῦ Κυρίου εἶναι τέλειον;

 

Ὀρθόδοξος: Σᾶς σκανδαλίζει κ. Εὐαγγελικέ, ὄτι τό ἔργον τοῦ Χριστοῦ, τό πάθος τοῦ Σταυροῦ, συμπληροῦται ὑπό τῶν παθημάτων τοῦ Ἀποστ. Παῦλου;

 

Εὐαγγελικός:  Βεβαιότατα.  Τό πάθος τοῦ Χριστοῦ ἐπί τοῦ Σταυροῦ εἶναι  τέλειον, δέν ἔχει ἀνάγκην συμπληρώσεως.

 

Ὀρθόδοξος: Πῶς ὅμως ὁ Ἀπόστ. Παῦλος λέγει ῥητῶς, ὅτι «ἀνταναπληρῶ τά ὑστερήματα τῶν θλίψεων τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ σαρκί μου ὑπέρ τοῦ σώματος αὐτοῦ, ὅ ἐστιν ἡ ἐκκλησία» (Κολ. 1-24). Βλέπεις, κ. Εὐαγγελικέ, ὄτι ὁ Ἀπόστ. Παῦλος ἐνταῦθα ὁμιλεῖ ῥητῶς περί συμπληρώσεως τῶν παθημάτων τοῦ Χριστοῦ;

 

Εὐαγγελικός: Ἑπομένως τό ἔργον τῆς ἀπολυτρώσεως διά τῆς θυσίας τοῦ Γολγοθᾶ δέν εἶναι πλῆρες;

 

Ὀρθόδοξος: Κάθε ἄλλο.  Εἶναι τέλειον καί πλῆρες.

 

Εὐαγγελικός: Ποίαν ἑρμηνείαν λοιπόν δίδετε σεῖς οἱ ὀρθόδοξοι εἰς την ἀναπλήρωσιν, τήν συμπλήρωσιν τῶν παθημάτων τοῦ  Χριστοῦ  ὑπό τῶν παθημάτων τοῦ Ἀποστ. Παύλου, ὤστε οὔτε ἡ τελειότης τοῦ ἔργου τοῦ Χριστοῦ νά μειωθῇ, ἀλλά καί ἡ συμπλήρωσις, ἡ ἀνταναπλήρωσις τῶν παθημάτων τοῦ Χριστοῦ ὑπό τῶν παθημάτων τοῦ Ἀποστ. Παύλου δεόντως νά ἑρμηνευθῇ;

 

Ὀρθόδοξος: Παρατήρησες, κ. Εὐαγγελικέ, ὅτι ὁ Ἀποστ. Παῦλος ὁρίζει τά παθήματά του ὡς συμπλήρωσιν τῶν παθημάτων τοῦ Χριστοῦ καί καθορίζει αὐτά ὑπέρ τοῦ σώματος τῆς ἐκκλησίας καί οὐχί ὑπέρ τῆς κεφαλῆς, τοῦ Χριστοῦ;

 

Εὐαγγελικός: Καί τί συμπεραίνετε μέ τήν διάκρισιν αὐτήν; 

 

Ὀρθόδοξος:  Ἁπλούστατα: Ἡ ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ παρομοιάζεται ὑπό τοῦ Ἀποστόλου Παύλου πρός ἕν ἀνθρώπινο σῶμα.  Κεφαλή τοῦ σώματος τοῦτο, τῆς ἐκκλησίας, εἶναι ὁ Χριστός.  Οἱ δέ πιστοί χριστιανοί παρομοιάζονται πρός τό ἄλλος μέρος τοῦ σώματος.   

Ἡ κεφαλη, ὁ Χριστός ὑπέστη τόν σταυρικόν θάνατον καί τό πάθος τοῦ σταυροῦ ἦτο πλῆρες διά τήν κεφαλήν, τόν Χριστόν.   

Ὅπως ὅμως, ὅταν ὑποφέρῃ τό ὑπόλοιπον ἀνθρώπινον σῶμα, ὑποφέρει καί ἡ κεφαλή, κατά παρόμοιον τρόπον καί αἱ θλίψεις, τά παθήματα τῆς ἐκκλησίας, τῶν Ἀποστόλων, εἶναι καί παθήματα τῆς κεφαλῆς, τοῦ Χριστοῦ.   

Ὁ Χριστός ἐκ μέρους Του ὑπέφερε πλήρως καί τελείως τήν θυσίαν τοῦ Γολγοθᾶ. Οὕτω προσεφέρθη ἡ ἐξ ἀντικειμένουν ἀπολύτρωσις.  Διά νά γίνῃ ὅμως καί ἡ ἐξ ὑποκειμένου οἰκείωσις τῆς ἐξ ἀντικειμένου προσφερθείσης ταύτης ἀπολυτρώσεως, ἔπρεπε νά πάθωσι καί τά μέλη τῆς ἐκκλησίας, τό σῶμα τῆς ἐκκλησίας. 

Καί ἐν ὁλίγοις:  Τό πάθος του Χριστοῦ, ἡ σταυρική θυσία τῆς κεφαλῆς τῆς ἐκκλησίας, τοῦ Χριστοῦ ἐγένετο πλήρως ἐν τῷ Γολγοθᾶ διά τήν ἐξ ἀντικειμένου ἀπολυτρώσιν.   

Ἡ , δέ συμπλήρωσις τῶν παθημάτων τοῦ Χριστοῦ διά τῶν παθημάτων τοῦ Ἀποστ. Παύλου καί τῶν λοιπῶν μαρτυρησάντων μελῶν τῆς ἐκκλησίας Του ἀφοροῦν τό σῶμα, τά μέλη τοῦ Χριστοῦ διά τήν ὑποκειμενικήν ἑνός ἑκάστου οἰκείωσιν τῆς ἐξ ἀντικειμένου ἀπολυτρώσεως. 

Ὅπως δηλαδή τό ἀνθρώπινο σῶμα, διά νά συνδεθῇ μέ τήν κεφαλήν, ἔχει ἀνάγκην ἐνός λαιμοῦ, ὁ ὁποῖος ὁμοιάζει κατ’ οὐσίαν πρός τά τῆς κεφαλῆς μέρη καί τοῦ κορμοῦ, κατά παρόμοιον τρόπον προκειμένου νά συνδεθῶσι τά μέλη τῆς ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ μέ τήν κεφαλήν, τόν Χριστόν, ἔχουσιν ἀνάγκην εἰδικοῦ μέσου.   

Τό μέσον δέ τοῦτο εἶναι ὄχι ἡ ἁπλή θεωρητική πίστις, ἀλλά ἡ πίστις ἐκείνη ἡ ὁποία φθάνει εἰς τό ὕψος καί τό βάθος τῶν παθημάτων. Ὅπως ἔπαθεν ὁ Κύριος, ἔτσι πρέπει νά πάθωμεν καί ἡμεῖς. Ἰδού ποία εἶναι ἡ διαφορά τῶν παθημάτων τοῦ Ἀποστ. Παύλου. Ἰδού καί ἡ σχέσις μεταξύ τῶν παθημάτων τούτων.

 

Εὐαγγελλικός: Δέν ἔχω ἀντίρρησιν εἰς αὐτά, ἀφοῦ στηρίζονται ἐπί τῆς Ἁγίας Γραφῆς.  Δέν νομίζετε ὅμως ὅτι ἔχομεν φύγει ἀπό τό θέμα μας; 

Τό θέμα μας εἶναι περί πρεσβειῶν τῶν ἁγίων.  Καί ἡμεῖς τώρα ὁμιλοῦμεν περί διαφορᾶς παθημάτων τοῦ Χριστοῦ τῆς κεφαλῆς, καί τῶν χριστιανῶν, τοῦ σώματος τῆς ἐκκλησίας.

 

Ὀρθόδοξος: Ὄχι, κ. Εὑαγγελικέ, εἴμεθα ἐντός τοῦ θέματος.  Καί ἰδού πῶς: Εἰς την ἀρχήν τῆς ὁμιλίας μας ἀναφέρομεν τό ῥητόν τοῦ Παύλου «πρεσβεύω ἐν ἁλύσει».   

Ἀφοῦ ἀνελύσαμεν τήν πρώτην λέξιν «πρεσβεύω» κατόπιν ἤλθομεν εἰς τό «ἐν ἁλύσει» καί ἀνελύσαμεν τήν σχέσιν τῶν παθημάτων τοῦ Ἀποστ. Παύλου καί τῶν λοιπῶν Ἀποστόλων πρός τό πάθος τοῦ Χριστοῦ.

 

Εὐαγγελικός: Συμφωνῶ, ὄτι βάσει τῆς Ἁγίας Γραφῆς πρέπει νά ὑπάρχωσι πρεσβευταί, ἀφοῦ ῥητῶς ὁμιλεῖ ὁ Παῦλος περί αὐτοῦ.  Ποίαν ὅμως σχέσιν ἔχει ἡ ἀνάλυσις τῶν παθημάτων τοῦ Παύλου ἔναντι τῶν παθημάτων τοῦ Χριστοῦ΄ σχετικῶς μέ τό προκείμενον θέμα τῆς πρεσβείας τῶν ἁγίων;

 

 

Ὀρθόδοξος: Ἔχει μεγάλην σχέσιν.  Καί ἰδοῦ: Ὅπως ὁ σταυρικός θάνατος, τό πάθος τοῦ Χριστοῦ, ἔδωσαν τό δικαίωμα εἰς τόν Χριστόν νά εἶναι μεσίτης μεταξύ Θεοῦ καί ἀνθρώπων, κατά παρόμοιον τρόπον πρέπει καί τά παθήματα τῶν Ἀποστόλων, τῆς ἐκκλησίας Του τά ὁποῖα εἶναι παθήματα τοῦ Χριστοῦ, συμπληρώσεις, ὅπως εἴδομεν, κατά εἰδικόν τρόπον τῶν τελείων παθημάτων τοῦ Χριστοῦ, νά δίδουν τό δικαίωμα ὄχι τῆς μεσιτείας, ἀλλά τῆς πρεσβείας τῶν ἁγίων. 

Ἑπομένως μεσιτεία εἶναι ἡ ἐξ ἀντικειμένου γενομένη ἀπολύτρωσις διά τῆς θυσίας τοῦ Γολγοθᾶ. Ἡ θυσία αὔτη εἶναι πλήρης.  Πρεσβεία δέν εἶναι ἡ διά τῶν παθημάτων τῆς ἐκκλησίας ὑποκειμενική οἰκείωσις τῆς ἀντικειμενικῆς θυσίας τοῦ Γολγοθᾶ. 

Ἰδοῦ ἡ πρεσβεία τῶν ἁγίων κατά λέξιν καί κατ’ ἔννοιαν ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ.  Κατά λέξιν μέν ἀναφέρεται, ὅπως εἴδομεν, εἰς τά δύο χωρία τοῦ Ἀποστ. Παύλου «πρεσβεύω ἐν ἁλύσει» Ἐφεσ. 6,20 «πρεσβεύομεν ὑπέρ Χριστοῦ» Β! Κορινθ. 5,20.  Κατ’ ἔννοιαν δέ ἐφάνη ἐκ τῆς ἀναλύσεως τῶν παθημάτων τοῦ Ἀποστ. Παύλου, τά ὁποῖα ὀνομάζονται ῥητῶς παθήματα τοῦ Χριστοῦ, καί ἐννοοῦνται ὡς συμπληρώσεις τῶν παθημάτων τοῦ Χριστοῦ. 

Ἐπαναλαμβάνομεν δέ καί πάλιν, ὅτι, ὅπως τό πάθος τοῦ Χριστοῦ ἔδωσε τό δικαίωμα τῆς μεσιτείας, κατά παρόμοιον τρόπον καί τά παθήματα τοῦ σώματος, τῆς ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ, δίδουσι τό δικαίωμα τῆς πρεσβείας ἤτοι τῆς ἐξ ὑποκειμένου οἰκειώσεως τῆς ἀντικειμενικῆς θυσίας τοῦ Γολγοθᾶ.   

Ἄρα ἡ μεσιτεία εἶναι πρώτη, ἡ πρεσβεία δευτέρα.  Ἡ πρεσβεία ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς μεσιτείας. Ἄνευ τῆς μεσιτείας εἶναι ἀδύνατος ἡ πρεσβεία. Ἱδοῦ ἡ διαφορά τῆς μεσιτείας Χριστοῦ καί πρεσβείας τῶν ἁγίων.

 

Εὐαγγελικός: Αὐτά εἶναι σοφιστεῖαι.  Ἀλλά ἔστω ἄς παραδεχθῶ τήν πρεσβεία τῶν ἁγίων, ὅπως τήν ἀνελύσατε.  Πῶς ὅμως νά δεχθῶ τήν μεσιτείαν τῆς Θεοτόκου, τήν ὁποίαν τόσον πολύ τονίζετε σεῖς οἱ ὀρθόξοδξοι;

 

Ὀρθόδοξος: Ἐάν ἀνοίξωμεν τά βιβλια τῆς ἐκκλησίας μας, κ. Εὐαγγελικέ, θά ἴδωμεν ὅτι 99 φοράς λέγομεν τό «ἅγιε τοῦ Θεοῦ πρέσβευε ὑπέρ ἡμῶν» καί μίαν μόνον φοράν λέγομεν τήν λέξιν μεσιτείαν κυρίως πρός τήν Θεοτόκον.   

Δέν σᾶς κάνει ἐντύπωσιν τό πλῆθος τοῦ «πρέσβευε ὑπέρ ἡμῶν» εἰς τούς ἄλλους ἁγίους καί τάς ἐλαχίστας φοράς τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς λέξεως μεσιτείαν;

 

Εὐαγγελικός: Ἐγώ δέν θά ἤθελον νά ὑπῆρχε ἡ λέξις μεσιτεία δι’ οὐδένα ἅγιον, ἀφοῦ «εἶς μεσίτης Θεοῦ καί ἀνθρώπων Χριστός Ἰησοῦς» Α! Τιμοθ. 2,5.

 

Ὀρθόδοξος: Καί ὅμως ἔχει καί τοῦτο κάποιαν ἔννοιαν.  Καί ἐν πρώτοις΄ οἱ 99 φοραί τοῦ «ἅγιε τοῦ Θεοῦ πρέσβευε ὑπέρ ἡμῶν» καί ἡ μία φορά τοῦ «Καί σέ μεσίτριαν ἔχω» δηλώνουσιν, ὄτι ἡ μεσιτεία αὕτη τῆς Θεοτόκου ὡς ἁγίας ἔχει τήν ἔννοιαν τῆς πρεσβείας.

 

Εὐαγγελικός: Ἄς εἴπω, ὄτι εἶμαι σύμφωνος εἰς αὐτό, ὅτι δηλαδή ἡ μεσιτεία ἔχει τήν ἔννοιαν τῆς πρεσβείας.  Διατί ὅμως καί διά τήν Θεοτόκον νά μή ὑπῆρχε μόνον ἡ λέξις πρεσβεία καί καθόλου ἡ λέξις μεσιτεία;

 

Ὀρθόδοξος:  Εἴπομεν εἰς προηγούμενον θέμα μας, ὅτι ἡ Θεοτόκος λαμβάνεται ὄχι μόνον ὡς πρόσωπον, ἀλλά καί ὡς φορεύς τῆς ἀπολυτρώσεως.  Δέν ὀνομάζεται δηλαδή μόνον Μαρία, ἀλλά καί μήτηρ τοῦ Κυρίου. 

Ὡς Μαρί, ὡς ἁγία, πονέσασα καί αὐτή διά τόν σταυρικόν θάνατον τοῦ υἱοῦ της περισσότερον παντός ἄλλου ἔχει τό δικαίωμα νά πρεσβεύῃ. Ἐπειδή ὄμως εἶναι μήτηρ τοῦ Κυρίου, τοῦ Λυτρωτοῦ ἡμῶν, εἶναι φοεύς τῆς ἀπολυτρώσεως.  Διά τοῦτο χρησιμοποιοῦμεν δι’ αὐτήν τήν λέξιν μεσιτείαν.  Βλέποντες δηλαδή αὐτή δέν τήν βλέπομεν μόνον ὡς ἄτομον, ἀλλά βλέπομεν τό ἔργο της, τόν υἱό της τήν ἀπολύτρωσίν του.   

Οὕτω εὐκόλως, ὅπως εἴπομεν καί εἰς τό προηγούμενον ἄρθρον, μεταπηδᾷ τό βλέμμα καί τό πνεῦμα τοῦ ὑμνῳδοῦ τῆς ἐκκλησίας μας ἀπό τοῦ προσώπου τῆς «Μαρία» εἰς τό ἔργον της, τήν διά τοῦ υἱοῦ της ἀπολύτρωσίν μας, καί θεωροῦμεν ταύτην ὡς μητέρα τοῦ Κυρίου.  Φυσικόν λοιπόν εἶναι νά μεταφέρεται ὁ ὑμνῳδός ἀπό τοῦ «Ὑπεραγία Θεοτόκε πρέσβευε ὑπέρ ὑμῶν» εἰς τό καί «Σέ μεσίτριαν ἔχω».  

 Εἴπομεν δηλαδή προηγουμένως, διεκρίναμεν καί δικαιολογήσαμεν διά κοινωνικῶν παραδειγμάτων τήν τιμή ἑνός προσώπου ὡς ἀτόμου ἀπό τήν τιμή τῆς θέσεως, τήν ὁποίαν κατέχει.   Ὀνομάζομεν δηλαδή-εἴπομεν- τήν σύζυγον τοῦ διδασκάλου καί τοῦ ἰατροῦ «κυρά δασκάλα», «κυρά γιατρίνα», ἄν καί ἡ κυρά-δασκάλα εἶναι ἀγράμματη, ἡ δέ κυρά –γιατρίνα δέν ἔχει ἰδέαν ἰατρικῆς.   

Οὕτω καί ἐνταῦθα ἡ Θεοτόκος λαμβάνει τήν τιμήν τοῦ υἱοῦ της, τῆς μεσιτείας, ἐπειδή ἐν αὐτῇ βλέπομεν τόν Κύριον, ὁ ὁποῖος εἶναι «εἶς μεσίτης μεταξύ Θεοῦ καί ἀνθρώπων», ὡς ὀρθῶς παρατηρεῖ κ’ ὁ ἱερός Δαμασκηνός «ἡ γάρ εἰς αὐτήν τιμήν εἰς τόν ἐξ αὐτῆς σαρκωθέντα ἀνάγετο».  Ἐκδοσις Ὀρθ. Πιστ. σελ 158.

 

Εὐαγγελικός:  Αὐτά εἶναι σοφιστεῖαι. Ἀλλ’ ἄς παραδεχθῶ τήν ἔννοιαν τῆς πρεσβείας τῶν ἁγίων καί τῆς μεσιτείας τῆς Θεοτόκου, ὅπως τήν ἀνελύσατε. Ἔχω ὄμως ἄλλην ἀπορίαν: Λέγοντες σεῖς «Ἅγιε τοῦ Θεοῦ πρέσβευε ὑπέρ ἡμῶν» ἐννοεῖτε, ὅτι οἱ ἅγιοι εἶναι πανταχοῦ παρόντες καί καρδιογνῶσται καί ἀκούουσι τάς προσευχάς μας. 

Πῶς λοιπόν οἱ ἄγιοι λαμβάνουσι γνῶσιν ὅλων τῶν προσευχῶν τῶν ὀρθοδόξων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς διάφορα μέρη τοῦ κόσμου, ἀφοῦ δέν εἶναι πανταχοῦ παρόντες οὔτε καρδιογνῶσται;

 

Ὀρθόδοξος: Βέβαιον εἶναι ἐκ τῆς Ἁγία Γραφῆς, ὅτι οἰ ἅγιοι ἐν οὐρανῷ λαμβάνουσι γνῶσιν τῶν ἐν τῇ γῇ εὐχαρίστων ἤ δυσαρέστων γεγονότων. 

Ἐάν ὅμως ἡμεῖς δέν γνωρίζωμεν, πῶς γίνεται τοῦτο, δι’ ἀγγέλων, οἱ ὁποῖοι ἀναφέρουσι κατά τήν ἀποκάλυψιν 8,4 «ἀνέβη ὁ καπνός τῶν θυμιαμάτων ταῖς προσευχαῖς τῶν ἁγίων ἐκ χειρός ἀγγέλου ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ» ἤ δι’ ἄλλου τινός τρόπου, τόν ὁποῖον ὁ Κύριος γνωρίζει, δέν εἶναι λόγος να ἀρνηθῶμεν τό γεγονός.

 

Εὐαγγελικός: Πού ἀναφέρει ἡ Ἁγία Γραφή, ὄτι ἡ ἐν τῷ οὐρανῷ ἅγιοι λαμβάνουσι γνῶσιν ἐν τῇ γῇ;

 

Ὀρθόδοξος:  Ρητῶς ὁμολογεῖ ὁ Κύριος ἐν Λουκ. 15,10 «χαρά γίνεται ἐν οὐρανῷ ἐπί ἑνί ἁμαρτωλῶ μετανοοῦντι». 

Ἐπίσης καί ἐν τῇ Ἀποκάλυψει 6,10 ἀναφέρεται, ὄτι αἱ ψυχαί οἱ ὁποῖαι εἶχον θυσιασθῆ διά τόν λόγον τοῦ Θεοῦ καί εὑρίσκοντο ἐν τῷ οὐρανῷ «ἔκραζον φωνῇ μεγάλῃ λέγοντες: ἕως πότε ὁ Δεσπότης ὁ Ἅγιος καί Ἀληθινός οὐ κρίνεις καί ἐκδικεῖς τό αἷμα ἡμῶν΄ ἐκ τῶν κατοικούντων ἐπί τῆς γῆς;» 

Εἰς τήν παραβολήν τοῦ πλουσίου καί τοῦ Λαζάρου ὁ Ἀβραάμ εἶπεν εἰς τόν πλούσιον «τέκνον, μνήσθητι ὅτι ἀπέλαβες τά ἀγαθά σου ἐν τῇ ζωῇ σου καί ὁ Λάζαρος τά κακά».  

 Ἐξ αὐτοῦ φαίνεται, ὅτι ὁ Ἀβραάμ χωρίς νά εἶναι πανταχοῦ παρῶν ἐγνώριζε τήν ζωήν ἐν τῷ κόσμῳ τοῦ πλουσίου καί τοῦ Λαζάρου. Ἐπίσης ὁ Ἀβραάμ λέγει εἰς τόν πλούσιον διά τούς πέντε ἐν τῷ κόσμῳ  ἀδελφούς τοῦ «ἔχουσι Μωυσέα καί προφήτας ἀκουσάτωσαν αὐτῶν». 

Ὁ Ἀβραάμ ἀπέθανε 2000 χρόνια π.Χ. ὁ Μωυσῆς μέ τόν νόμον του ἦλθε τό 1500 π.Χ., οἱ δέ προφῆται ἀπό τοῦ 800 καί ἔπειτα. Ἰδού λοιπόν πῶς οἱ ἐν τῷ οὐρανῷ χωρίς νά εἶναι πανταχοῦ παρόντες, λαμβάνουσι γνῶσιν τῶν ἐν τῇ γῇ. 

 

Ἔπειτα εἰς τό Ε΄ κεφ. τῶν Πράξεων τῶν Ἀποστόλων ἀναφέρεται, ὅτι ὁ Ἀνανίας καί ἡ Σάπφειρα ἀπεφάσισαν νά εἴπωσιν, ὄτι ἐπώλησαν τό κτῆμα των ὀλιγώτερον τοῦ κανονικοῦ ἐν κρυπτῷ ὅταν δέ ἀνέφερον εἰς τόν Ἀπόστ. Πέτρον τό ψεῦδος τοῦτο ὁ Ἀπόστολος ἐπετίμησεν αὐτούς καί ἀπέθανον.

Ὁ Ἀποστ. Πέτρος εὑρισκετο πανταχοῦ παρών, ὥστε νά μάθῃ τήν ἀπάτη ταύτην τοῦ ζεύγους ἐκείνου, τήν ὁποίαν ἐσκέφθησαν ἀνήρ καί γυνή μακράν τοῦ Ἀποστόλου;

 

Εὐαγγελικός: Πῶς ὅμως θά ἀποδείξετε, ὄτι οἱ ἔν οὐρανῷ πρεσβεύουσιν ὑπέρ ἡμῶν;

Ὀρθόδοξος: Σᾶς ἀναφέρω καί πάλιν τό τῆς Ἀποκαλύψεως 6,10, ὅπου αἱ ψυχαί πρεσβεύουσι, παρακαλοῦσι τόν Θεον ὑπέρ τῶν ἀδικουμένων ἐπί τῆς γῆς.  Εὐρυτέραν ὅμως ἀνάπτυξιν τούτου θά ἴδωμεν εἰς τήν παράδοσιν τῆς ἐκκλησίας τῶν 4 πρῶτων αἰώνων, τήν ὁποίαν καί σεῖς δέχεσθε. Ἄς ἔλθωμεν καί εἰς αὐτήν.

 

ΔΕΥΤΕΡΟΝ

Ἡ πρεσβεία τῶν ἁγίων καί ἡ παναρχαία παράδοσις τῆς ἐκκλησίας.

 

Πρῶτον ὁ Ὠριγένης (185-250 μ.Χ.) Οὗτος πρός τόν πολέμιον αὐτοῦ Κέλσον γράφει περί τῶν ἐν οὐρανοῖς ζώντων τά ἑξῆς: 

«Οὐ μόνον αὐτοί εὐμενεῖς τοῖς ἀξίοις γίνονται, ἀλλά καί συμπράττουσι τοῖς βουλουμένοις τόν ἐπί πᾶσι Θεόν θεραπεύειν καί ἐξευμενίζονται καί συνεύχονται καί συναξιοῦσι.  Ὥστε τολμᾶν ἡμᾶς λέγειν ὅτι ἀνθρωπος μετά προαιρέσεως προτιθεμένοις τά κρείττονα εὐχομένοις τῷ Θεῷ μυρίαι ὅσαι ἄκλητοι συνεύχονται δυνάμεις ἱεραί, συμπαροῦσαι τῷ ἐπικήρῳ ἡμῶν γένει καί ἴν’ οὕτως εἴπω συναγωνιῶσαι». 

Τόν δέ φίλον αὐτοῦ Ἀμβρόσιον παρορμᾷ εἰς μαρτύριον ὑπενθυμίζων αὐτῷ, ὄτι οὕτω θά καταστῇ εὐεργετικώτερος πρός τούς ἐπί γῆς «παρρησίαν ἀναλαμβάνων πρός τό εὐεργετεῖν αὐτούς φίλος γενόμενος Θεῷ.  Τότε γάρ... συνετώτερον περί αὐτῶν εὔξῃ».

 

Δεύτερον ὁ Κυπριανός (200-258 μ.Χ.).  Γράφων οὗτος πρός τόν πιστόν φίλον του Κορνήλιον περί τοῦ διά τοῦ θανάτου σωματικοῦ χωρισμοῦ εὑρίσκει ἀρκοῦσαν παρηγορίαν ἐν τῷ ὅτι ὁ μεταστάς θά δέηται ἐν οὐρανοῖς ὑπέρ τῶν ἀπολειφθέντων.  «Ἀναμιμνησκώμεθα ἀλλήλων. 

Πορσευχώμεθα ὁ εἶς ὑπέρ τοῦ ἄλλου ἑκατέρωθεν (ὁ ἐν οὐρανοῖς ὑπέρ τοῦ ἐπί γῆς, ὁ ἐπί γῆς ὁ ὑπέρ τοῦ ἐν οὐρανοῖς). 

Εἴτε δέ ὁ εἶς εἴτε ὀ ἄλλος προπορευθῇ τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ ἄς ἐξακολουθῶμεν ἀγαπώμεν ἑνώπιον τοῦ Κυρίου καί προσευχόμενοι ὑπέρ τῶν ἀδελφῶν πρό τοῦ ἰλαστηρίου τοῦ κοινοῦ Πατρός.

 

Τρίτον ὁ Μέγας Βασίλειος (330-378 μ.Χ.). 

Οὗτος χαιρετίζει τούς ἁγίους τεσσαράκοντα μάρτυρας ὡς ἑξῆς: «Ὦ χορός ἅγιος, ὦ σύνταγμα ἱερόν, ὦ συνασπισμός ἀρραγής, ὦ κοινοί φύλακες τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων, ἀγαθοί κοινωνικοί φροντίδων, δεήσεως συνεργοί, π ρ ε σ β ε υ τ α ί  δυνατώτεροι».

 

Τέταρτον Γρηγόριος ὁ Ναζανζηνός (329-390 μ.Χ.). Οὗτος εἰς μέν τήν Θέκλαν ἐπιστέλλει παραμυθούμενος «πείθομαι τάς  τῶν ἁγίων ψυχάς τῶν ἡμετέρων αἰσθάνεσθαι» τόν δέ πατέρα αὐτοῦ ἐνταφιάζων λέγει: «πείθομαι, ὅτι καί τῇ πρεσβεία νῦν μᾶλλον ἤ πρότερον διδασκαλία (παραμυθήσεται ἡμᾶς ὁ μεταστάς) ὅσῳ καί μᾶλλον ἐγγίζει Θεῷ τάς σωματικάς πέδας ἀποσεισάμενος καί τῆς ἐπιθολούσης τό νοῦν ἰλύος ἀπηλλαγμένος καί γυμνός γυμνῷ ἐντυγχάνων τῷ καθαρωτάτῳ νοΐ».   

Περί δέ τοῦ «κοιμηθέντος φίλου αὐτοῦ Βασιλείου ἀποφαίνεται «Καί νῦν ὁ μέν ἐστιν ἐν οὐρανοῖς κἀκεῖ τάς ὑπέρ ἡμῶν, ὡς οἶμαι, προσφέρων θυσίας καί τοῦ λαοῦ προσευχόμενος. Οὐδέ γαράπολιπών ἡμᾶς παντάπασιν ἀπολέλοιπεν».

 

Πέμπτον Γρηγόριος ὁ Νύσης (335-394 μ.Χ.). Ἰδοῦ τίνας λόγους οὗτος ἀποτείνει πρός τινα μάρτυρα: «Πρέσβευσον, ὑπέρ τῆς πατρίδος πρός τόν κοινόν βασιλέα. Ὑφορώμεθα θλίψεις, προσδοκῶμεν κινδύνους, οὐ μακράν οἱ ἀλιτήριοι Σκύθαι τόν καθ’ ἡμᾶς ὠδίνοντες πόλεμον. 

Ὡς στρατιώτης ὑπερμάχησον, ὡς μάρτυς χρῆσαι τῇ παρρησίᾳ..., ἵνα μή ὀργιάσῃ κατά νεῶν καί θυσιαστηρίων ἄθεσμος βάρβαρος.   

Ἡμεῖς γάρ ὑπέρ ὧν ἀπαθεῖς ἐφυλάχθημεν συλογιζόμεθα τήν εὐεργεσία. Αἰτοῦμεν καί τοῦ μέλλοντος τήν ἀσφάλειαν.  Ἄν χρεία γένηται πλείονος δυσωπίας ἄθροισον τόν χορόν τῶν σῶν ἀδελφῶν, τῶν μαρτύρων, καί μετά τούτων δεήθητι.

 

Ἕκτον ὁ Ἱερός Χρυσόστομος ἀποθανών τό 404 μ.Χ. γράφει εἰς τόν λόγον τοῦ «Περί τοῦ χρησίμως τάς προφητείας ἀσαφεῖς εἶναι». Ἐν τῷ λογῳ τούτῳ λέγει: «Ἔχομεν καί ἡμεῖς τήν ἁγίαν καί Θεοτόκον Παρθένον Μαρίαν πρεσβεύουσαν ὑπέρ ἡμῶν».

 

Σ υ μ π έ ρ α σ μ α: 

 

Ἰδού, κ. Εὐαγγελικέ, ἡ πρεσβεία τῶν ἁγίων Γραφικῶς καί Πατερικῶς. Ἡ πρεσβεία εὑρίσκεται μεταξύ μεσιτείας καί προσευχῆς.  

 Δέν εἶναι οὔτε μόνον προσευχή οὔτε αὐτή αὕτη μεσιτεία. Ἡ πρεσβεία δέν εἶναι μειστεία, διότι εἶναι ἐξάρτησις ἡ πρεσβεία τῆς μεσιτείας.  Προηγήθη ἡ μεσιτεία και ἡκολούθησεν ἡ πρεσβεία. 

Ἡ μεσιτεία λοιπόν τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἀνεξάρτητος τῆς πρεσβείας τῶν ἁγίων καί προτέρα ταύτης. 

Ἠ πρεσβεία τῶν ἁγίων ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς μεσιτείας καί εἶναι μεταγενεστέρα ταύτης. 

Ἄνευ τῆς μεσιτείας τοῦ Χριστοῦ οὐδεμία πρεσβεία τῶν ἁγίων. 

Ἡ πρεσβεία τῶν ἁγίων εἶναι ἰσχυροτέρα τῆς προσευχῆς, διότι αὕτη γίνεται ὑπό ἁγίων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι παρρησίαν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ λόγῳ τῶν ἰδιαιτέρων θλίψεών των ἐν τῇ γῇ καί τῆς πλήρους ἀοκαταστάσεως ἐν τοῖς οὐρανοῖς.   

Ἡ προσευχή ὅμως εἶναι εὑρυτέρα, γενικωτέρα. Ἤδη ἄς παραστήσωμεν καί διά σχήματος τήν διαφοράν μεσιτείας, πρεσβείας καί προσευχῆς διά τριῶν ὁμοκέντρων τετραγώνων.  

Τό κέντρον αὐτῶν κατέχει ὁ Χριστός μέ τήν μεσιτείαν Του, εἶναι εἶς καί μοναδικός «εἶς μεσίτης μεταξύ Θεοῦ καί ἀνθρώπων» Α΄Τιμοθ. 2,5.  Τό ἐγγύτερον πρός τό κέντρον τετράγωνο εἶναι ἡ πρεσβεία. 

Ταύτην ἔχουσιν ὁλίγοι κατά τό «ὑπέρ Χριστοῦ πρεσβεύομεν» καί «πρεσβεύω ἐν ἁλύσει» τοῦ Ἀποστόλου. Οὗτοι εἶναι οἱ ἐκλεκτοί ἐν γῇ καί ἐν οὐρανῷ ἀποκατασταθέντες, ὡς ὁμιλεῖ ἡ ἱερά παράδοσις, τήν ὁποίαν ἐξεθέσαμεν. 

 

 Προσευχή δέ εἶναι τό εὐρύτερον τεράγωνον, πάντες οἱ προσευχόμενοι. Ἰδού τό σχῆμα:

 

 

Π ρ ο σ ε υ χ ή Πρεσβεία Ἁγίων Μεσιτεία Χριστοῦ

 

 

 

ΘΕΜΑ 12ον «Ἠ προσκύνησις τῶν Ἀγίων»

 

Ὀρθόδοξος: Ἐπιθυμεῖτε κ. Εὐαγγελικέ νά συνομιλήσωμεν περί προσκυνήσεως τῶν ἱερῶν εἰκόνων, ἱερῶν λειψάνων, Σταυροῦ κλπ.;

 

Εὐαγγελικός: Βεβαιότατα.  Ἡμεῖς οἱ Εὐαγγελικοί οὐδεμίαν προσκύνησιν προσφέρομεν εἰς οὐδέναν ἄλλον πλήν τοῦ Θεοῦ.   

Τοῦτο πράττομεν βασιζόμενοι εἰς τήν ῥητήν ἀπαγόρευσιν τοῦ Θεοῦ ἐν Ἐξοδ. 20,45, ὅπου λέγει: «οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον, οὐδέ παντός ὁμοίωμα....οὐ προσκυνήσεις αὐτοῖς οὐδ’ οὐ μή λατρεύσεις αὐτοῖς».

 

Ὀρθόδοξος: Ἡ ἐντολη αὕτη κ. Εὐαγγελικέ ἔχει τεσσάρας κυρίας λέξεις: α) «οὐ ποιήσεις» β) «εἴδωλον» γ) «προσκυνήσεις» δ) «οὐδ’ οὐ μή λατρεύσης». Ἄς ἔξετάσωμεν λοιπόν μίαν ἑκάστη λέξιν χωριστά.  Καί πρῶτον ἄς ἔλθωμεν εἰς τό «οὐ ποιήσεις».   

Σᾶς ἐρωτῶ δίδων ὁ Κύριος τήν ἐντολήν ταύτην ἀπαγορεύει την κατασκευή εἰκόνων ἀπολύτως ἤ ὁμιλεῖ περί εἰδώλων καί ἀγαλμάτων διότι λέγει «σεαυτῷ εἴδωλον» τά ὁποῖα εἶχον οἱ πρό Χριστοῦ εἰωλολάτραι;

 

Εὐαγγελικός: Ἡ ἐντολή ἐνταῦθα εἶναι ρητή καί κατηγορηματική  λέγει «οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον, οὐδέ παντός ὁμοίωμα» ἄρα ἀπαγορεύει τήν κατασκευήν παντός εἰδώλου καί πάσης εἰκόνος.

 

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως κ. Εὐαγγελικέ ὁ Θεός ἀπαγορεύει πᾶσαν κατασκευήν εἰκόνων, ἄρα καταδικάζει πᾶσαν τέχνην γλυπτικήν καί ζωγραφικήν.  Πῶς ὅμως ἐν τῇ Παλαιᾷ Διαθήκῃ ὁ Θεός διατάσσει τόν Μωϋσῆ νά κατασκευάσῃ τά Χερουβείμ καί τόν χαλκοῦν ὄφιν ἐν Ἐξοδ. 25,22 καί Ἀριθ. 21,4;  Καί αὐτά δέν ἦσαν εἰκόνες, ὁμοιώματα;  

 

Εὐαγγελικός: Ὄχι δέν πρόκειται περί ἀπαγορεύσεως πάσης τέχνης γλυπτικῆς καί ζωγραφικῆς.  Καί ἡμεῖς οἱ Εὐαγγελικοί ἔχομεν εἰς τάς οἰκίας μας, εἰς τά Σχολεῖα μας εἰκόνας τοῦ Χριστοῦ καί συγκινούμεθα βλεποντας τήν ἀπεικόνισιν τῶν παθῶν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν. Ἀποκλείομεν ὅμως αὐτάς αὐστηρῶς ἀπό τάς Ἐκκλησίας μας καί ἀπό τήν λατρείαν.

 

Ὀρθόδοξος: Σᾶς ἐρωτω.  Πρῶτον: τά Χερουβίμ τά ὁποῖα κατασκεύασεν ὁ Μωϋσῆς εἰς τήν κιβωτόν εὑρίσκοντο ἐν τῇ οἰκίᾳ  ἤ ἐν τῇ Ἐκκλησία; Δεύτερον.  Μεταξύ τῶν Χερουβίμ τῆς Π. Διαθήκης καί τῶν εἰκόνων σας κ. Εὐαγγελικέ ὑπάρχει μεγάλη διαφροά.   

Τάς εἰκόνας σας ἔχετε πρός οἰκιακήν διδακτικήν χρῆσιν, πρός κοσμικήν χρῆσιν.  Τάς βλέπετε καθημερινῶς, τά ἀναρτᾶτε καί τάς μεταθέτετε.  Νομίζετε ὅτι ὑπῆρχε τοιαύτη δυνατότης εἰς τούς Ἑβραίους διά τά Χερουβίμ; ἠδύναντο δηλ. οὗτοι νά ἀναρτῶσι καί μεταθέτωσι κατά βούλησιν τά Χερουβίμ; Κάθε ἄλλο!   

Τά Χερουβίμ εὑρίσκοντο εἰς «τά ἅγια τῶν ἁγίων» ὅπου εἰσήρχετο μόνον ὁ ἀρχιερεύς ἅπαξ τοῦ ἕτους.  Ταῦτα δέν ἤγγιζεν οὐδέ ὁ ἀρχιερεύς, ἀλλά μόνον ἐρράντιζε δι’αἵματος.  Ὑπάρχει λοιπόν μεγάλη διαφορά μεταξύ τῶν εἰκόνων σας καί τῶν Χερουβίμ.

 

Εὐαγγελικός: Ἀσφαλῶς ὑπάρχει μεγάλη διαφορά.

 

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως δέν δύνασθαι νά ὁμιλῆτε ὅτι ἐφαρμόζετε τήν ἐντολήν μέ τό νά ἔχητε εἰκόνας, ὄπως ἔδωσε ὁ Θεός εἰς τόν Μωϋση τά Χερουβίμ.

 

Εὐαγγελικός: Τοιαύτας εἰκόνας δέν ἔχομεν.

 

Ὀρθόδοξος: Ἄς ἔλθωμεν κ. Εὐαγγελικέ εἰς τήν δευτέραν λέξιν «εἴδωλον». Ὁ Θεός διατάσσει «οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον». Ἑπομένως δέν ὁμιλεῖ περί εἰκόνων, ἀλλά περί εἰδώλων.

Εὐαγγελικός: Ἔχω τήν γνῶμην, ὄτι εἴδωλον καί εἰκών σημαίνουσι τό ἴδιον πρᾶγμα.

 

Ὀρθόδοξος: Ὄχι κ. Εὐαγγελικέ.  Τό εἴδωλον ὅπως ὀρθῶς παρατηρεῖ ὁ Ὡριγένης (ἰδέ Πηδάλιον σελ. 306) εἶναι ὁμοιώμα ἀνυπάρκτου ὄντος, ἐνῶ ἡ εἰκών εἶναι ὁμοίωμα ὑπαρκτοῦ ὄντος.   

Τό εἴδωλον λ.χ. τοῦ Βοός τῶν Αὐγυπτίων τόν ὁποῖον ἐθεώρησαν ὡς Θεόν ἦτο ὁμοίωμα ἀνυπάρκτου Θεοῦ, ἐνῶ ἡ εἰκών τοῦ Χριστοῦ, τῆς Θεοτόκου, τῶν Ἁγίων εἶναι ὁμοιώματα προσώπων ὑπαρκτῶν.  Τά εἴδωλα λοιπόν καί ὄχι τάς εἰκόνας ἀπαγορεύει ὁ Νόμος τοῦ Θεοῦ νά κατασκευάζουμε.

 

Εὐαγγελικός: Ἡ διάκρισίς σας εἰδώλου καί εἰκόνος εἶναι ὄντως λεπτή, ἀξιοπρόσεκτος.  Μή λησμονῆτε ὅμως, ὄτι ἡ ἐντολή προσθέτει «οὐδέ παντός ὁμοίωμα». Ἄρα ὁμιλεῖ περί πᾶσης εἰκόνας.

 

Ὁρθόδοξος: Ἐνταῦθα ἡ λέξις «ὁμοίωμα» καί πάλιν ἔχειν τήν ἔννοιαν τοῦ εἰδώλου, δηλ. ὁμοιώματος ἀνυπάρκτου ὄντος, διότι ὁ Μωϋσῆς κατασκεύασε εἰκόνας Χερουβίμ καί χαλκοῦ ὄφεως. Ἄλλωστε ἡ λέξις «ὁμοίωμα» εὑρίσκεται μετά τήν λέξιν εἴδωλον «οὐ ποιήσεις σεαυτῷ εἴδωλον, οὐδέ παντός ὁμοίωμα» λέγει ἡ ἐντολή... 

Λαμβάνει ἑπομένως τήν ἔννοιαν τοῦ εἰδωλολατρικοῦ εἰδώλου, τοῦ ὁμοίωματος ἀνυπάρκτου ὄντος.

 

Εὐαγγελικός: Ἔστω ἄς δεχθῶ ὅλα αὐτά.  Προσθέτει ὅμως κατωτέρω ὁ Κύριος «οὐ προσκυνήσεις οὐδ’ οὐ μή λατρεύσης».

 

Ὀρθόδοξος: Ἄς ἐξετάσωμεν τώρα κ. Εὐαγγελικέ, καί τάς δύο ἄλλας λέξεις «προσκυνῶ» καί «λατρεύω». Αἱ λέξεις αὗται διαφέρουσι ἤ εἶναι τό ἴδιον πρᾶγμα;

 

Εὐαγγελικός: Δι’ ἐμέ εἶναι τό ἴδιον πρᾶγμα, προσκυνῶ σημαίνει λατρεύω. 

 

Ὀρθόδοξος: Ὅταν λέγετε προσκυνῶ κ.Εὐαγγελικέ, τό ὁποῖον σημαίνει λατρεύω, τί ἐννοεῖτε;

 

Εὐαγγελικός: Δύο πράγματα.  Πρῶτον: ἀποδίδομεν εἰς ὑλικά ἀντικείμενα ἰδιότητας ἁγιότητος καί θαυματουργικῆς δυνάμεως.  Καί Δεύτερον λατρεύομεν αὐτό ὅταν δι’ ἀσπασμῶν καί διά σωματικῶν ὑποκλίσεων προσκυνοῦμεν αὐτά.

 

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως κ. Εὐαγγελικέ πρῶτον οὐδεμίαν ἰδιότητα ἁγιότητος καί θαυματουργίας θέλετε νά ἀποδίδωμεν εἰς τάς εἰκόνας.

 

Εὐαγγελικός: Ὄχι.

 

Ὀρθόδοξος: Ἐν τῇ Παλαιᾷ Διαθήκῃ τά Χερουβίμ εὑρίσκοντο εἰς «ἅγια τῶν ἁγίων» ἄρα ἦσαν εἰκόνες ἁγιώταται.  Διά δέ τόν χαλκοῦν ὄφιν ἐν τῇ ἐρήμῳ ἡ Γραφή λέγει: «καί ἐποίησε Μωϋσῆς ὄφιν χαλκοῦν καί ἔστησεν αὐτόν ἐπί σημείου καί ἐγένετο ὅταν ἔδοκεν ὁ ὄφις ἄνθρωπον καί ἐπέβλεψε ἐπί τόν ὄφιν τόν χαλκοῦν και ἔζη».  Ἑπομένως ἡ εἰκών τοῦ ὄφεως ἐθεράπευεν, εἶχεν θαυματουργικήν δύναμιν.  Κατά συνέπειαν αἱ ἰδικαί σας εἰκόνες οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι πρός τάς εἰκόνας τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης τά ἁγιώτατα Χαρουβίμ καί τόν θαυματουργόν χαλκοῦν ὄφιν.

 

Εὐαγγελικος: Σωστά αὐτό.  Δέν πρέπει  ὅμως νά προσκυνῶμεν καί νά λατρεύωμεν τάς εἰκόνας, διότι τά ἐν τῇ παλαιᾷ Διαθήκη ἁγιώτατα Χερουβίμ καί ὁ θαυματουργός χαλκοῦς ὄφις δέν προσεκυνοῦντο ὑπό τῶν Ἰσραηλιτῶν.

 

Ὀρθόδοξος: Πῶς ἐννοεῖτε τήν προσκύνησιν καί τήν λατρείαν;

 

Εὐαγγελικός: Σᾶς εἶπον καί πάλιν ὄτι ἡ λατρεία εἶναι ἡ αὐτή μέ τήν πρσκύνησιν, διότι προσφέρεται δι’ ἀσπασμῶν καί σωματικῆς ἀποκλίσεως καί γίνεται εἰς ἔνδειξιν σεβασμοῦ καί τιμῆς.

 

Ὀρθόδοξος: Ἄς ἔλθωμεν πρῶτον εἰς τούς ἀσπασμούς ὡς μέσον λατρείας. Ὅταν ὁ Ἀπόστολος συνιστᾷ «ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ» συνιστᾷ λατρείαν;

 

Εὐαγγελικός: Ὄχι βεβαίως. Ὁ ἀπόστολος συνιστᾶ ἀγάπην διά τῶν ἀσπασμῶν.

 

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως ὁ ἀσπασμος δέν εἶναι γνώρισμα ἐξωτερικόν ἐσωτερικῆς λατρείας διότι καί σεῖς ὄταν ἀσπάζεσθε μεταξύ σας καί ἰδίως αἱ γυναῖκες σας δέν νομίζω ὅτι ἐκφράζετε λατρείαν.  Ὁ ἀσπασμός λοιπόν δέν εἶναι χαρακτηριστικόν γνώρισμα μόνον τῆς λατρείας, ἀλλά καί ἄλλου πράγματος, τῆς ἀγάπης.

 

 

Εὐαγγελικός: Βεβαίως.

 

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένος κριτήριον τῆς λατρείας κατά τόν ἀσπασμόν δέν εἶναι αὐτός οὗτος ὁ ἀσπασμός, ἀλλά τό πρόσωπον εἰς τό ὁποῖον προσφέρω τόν ἀσπασμόν μου.  Ἄν εἶναι δηλ. ἄνθρωπος ἤ ἀντικείμενον πολύτιμον ἤ ἀντικείμενον ἱερόν τό ὁποῖον ἀσπάζομαι, ὁ ἀσπασμός εἶναι ἀγάπης ἀσπασμός.  Ἐάν εἶναι ὁ Χριστός εἶναι λατρεία.   

Δέν θά διακρίνωμεν δηλ. ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀσπασμοῦ τό ἐσωτερικον ἡμῶν τήν λατρείαν ἤ τήν ἀγάπην, ἀλλά ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ, ἐκ τοῦ πρός ὅν ἀπευθύνομεν τόν ἀσπασμόν θά ὁρισθῇ ὁ ἀσπασμός ὡς λατρεία ἤ ὠς ἀγάπη.

 

Εὐαγγελικός: Βεβαίως.

 

Ὀρθόδοξος: Εἴπατε κ. Εὐαγγελικέ, ὅτι ἡ λατρεία ἐκφράζεται πλήν τῶν ἀσπασμῶν καί διά σωματικῆς ὑποκλίσεως εἰς ἔνδειξιν καί πάλιν σεβασμοῦ.

 

Εὐαγγελικός: Βεβαίως.  Καί αὐτά πιστεύω.

 

Ὀρθόδοξος: Ἄς ἐξετάσωμεν τήν λέξιν προσκυνῶ καί ὑπό τήν ἔννοιαν τῆς σωματικῆς ὑποκλίσεως, ἄν αὕτη εἶναι λατρεία ἤ ὄχι.  Αἱ ὑποκλίσεις κ. Εὐαγγελικέ ἀποτελοῦν τό ἐξωτερικόν, τό ὑλικόν μέρος τῆς λέξεως προσκυνῶ.   

Ὁ ἄνθρωπος ὄμως δέν συνίσταται μόνον ἀπό σῶμα, ἀλλά καί ἀπό ψυχήν.  Αἱ ὑποκλίσεις δέν μᾶς λέγουσι τό ἐσωτερικόν στοιχεῖον, τί αἰσθάνεται ὁ ἄνθρωπος προσκυνῶν, μᾶς λέγουσι αἱ ὑποκλίσεις  π ῶ ς  ἐκφράζεται ἡ προσκύνησις, ὄχι ὄμως καί  π ό θ ε ν  προέρχεται αὕτη.

 

Εὐαγγελικός: Σᾶς εἶπον ὄτι ἡ προσκύνησις προέρχεται ἐκ σεβασμοῦ καί τιμῆς καί πλέον οὔ.

 

Ὀρθόδοξος:  Σᾶς ἐρωτῶ καί πάλιν΄ ὁ δέ σεβασμός πόθεν προέρχεται;

 

Εὐαγγελικός: Ὁ σεβασμός προέρχεται ἐκ τῆς συναισθήσεως τῆς κατωτερότητος ὄντος τινός εὑρισκομένουν ἐνώπιον ἄλλου ἀνωτέρου ὄντος.

 

Ὀρθόδοξος: Συμφωνῶ΄ κατώτερα ὄντα εἶναι τά προσκυνοῦντα ἤτοι ἡμεῖς οἱ ἄνθρωποι.  Σᾶς ἐρωτῶ: ἀνώτερον ὅμως Ὄν ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἐκφράζομεν διά τῆς προσκυνήσεως τήν κατωτερότητα μας εἶναι μόνον ὁ Θεός ἤ εἶναι καί ἄλλα πράγματα ἤ πρόσωπα;

 

Εὐαγγελικός: Ἀνώτερα βεβαίως ὄντα του ἀνθρώπου εἶναι ἄλλοι ἄνθρωποι ἀνώτεροι αὐτοῦ οἱ ἄγγελοι τά χερουβίμ κ.λ.π.

 

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως κ. Εὐαγγελικέ, ἀφοῦ ἡ προσκύνησις προέρχεται ἐκ σεβασμοῦ πρός ἀνώτερον ὄν διατί νά μή ἔχωμεν τήν προσκύνησιν πλήν τοῦ Θεοῦ καί δι’ ἄλλα ἀνώτερα ὄντα;

 

Εὐαγγελικός: Μᾶς δεσμεύει Ἡ Γραφή λέγει: «οὐ προσκυνήσεις».

 

Ὀρθόδοξος: Ἐάν ἡ Γραφή προσφέρει παραδείγματα προσκυνήσεως ἀνθρώπων ὑπό ἄλλων ἀνθρώπων ἤ καί πραγμάτων καί ἱερῶν ἀντικειμένων, τότε δέν θά εἴμεθα ἐλεύθεροι ἐκ τῆς Γραφῆς νά προσκυνῶμεν κι’ ἄλλα ὄντα ἀνώτερα πλήν τοῦ Θεού;

 

Εὐαγγελικός: Θά ἤθελον νά ἤκουον τά παραδείγματα τῆς προσκυνήσεως ταύτης.

 

Ὀρθόδοξος: Μάλιστα, εὐχαρίστως, ἀκούσατε: Ἐν Γεν. 23,7 ἀναφέρεται τό ἑξῆς: «ἀνστάς σέ Ἀβραάμ προσεκύνησε τῷ λαῷ τῆς γῆς τοῖς υἱοῖς τοῦ Χέτ». Ἐπίσης ἐν Γεν. 33,3 ἀναφέρεται τό ἑξῆς: «αὐτός δέ (ὁ Ἰακώβ) προσῆλθεν ἔμπροσθεν αὐτῶν καί προσεκύνησεν ἐπί τήν γῆν ἐπτάκις ἕως τοῦ ἐγγίσαι τόν ἀδελφόν αὐτοῦ».   

Σᾶς, ἐρωτῶ  κ. Εὐαγγελικέ οἱ μεγάλοι Πατριάχαι Ἀβραάμ καί Ἰακώβ διατί προσεκύνησαν ὁ ἕνας τόν λαόν καί ὁ Ἰακώβ τόν ἀδελφόν του Ἠσαῦ καί μάλιστα ἑπτάκις;

 

Εὐαγγελικός: Οἱ Πατριάρχαι ὑπῆρχον πρό τοῦ Νόμου Ἔξοδ. 20, 4. 5. Ὁ Μωϋσῆς ὑπῆρξε μετά τούς Πατριάρχας. Ἑπομένως δέν ἦσαν ὑποχρεωμένοι οὗτοι ἐκ τοῦ Νόμου. Ἐξοδ. 20, 4.5 εἰς τήν μή προσκύνησιν.

 

Ὀρθόδοξος: Ἠγνόουν ὅμως οἱ Πατριάρχαι τό στοιχειῶδες αὐτό καθῆκον καί προσεκύνουν ἤτοι ἐλάτρευον ἀνθρώπους ἀντί τοῦ Θεοῦ; 

Ἀλλά ἔστω ἄς παραδεχθῶ τήν γνώμην σου. Εἰς τό Ἐξοδ. 33,10 ἀναφέρεται τό ἑξῆς: «ἑώρα πᾶς ὁ λαός τόν στῦλον τῆς νεφέλης ἐστῶτα ἐπί τήν θύραν τῆς σκηνῆς. Στάντες πᾶς ὁ λαός προσεκύνησαν ἕκαστος ἐπί τῆς θύρας τῆς σκηνῆς». 

Ἐδῶ οἱ Ἐβραῖοι προσκυνοῦν τήν νεφέλην μετά τήν ἔκδοσιν τῆς ἐντολῆς «οὐ προσκυνήσεις»!  Πῶς συμβαίνει αὐτό; ἄς ἔλθωμεν καί εἰς ἄλλα παραδείγματα προσκυνήσεων μετά τόν Νόμον. 

Ἐν Ρουθ 2,10 γράφεται διά τήν εὐσεβῆ Ρούθ: «καί ἔπεσεν ἐπί πρόσωπον αὐτῆς καί προσεκύνησεν ἐπί τήν γῆν» καί εἶπε πρός αὐτόν (τόν Βοόζ) τί ὅτι εὕρηκα χάριν  κ.λπ.». 

Ἐπίσης Α΄ Βασιλ. 24,9 «καί ἔκυψε Δαυΐδ ἐπί πρόσωπον αὐτοῦ ἐπί τήν γῆν και προσεκύνησε αὐτῷ (τῷ Σαούλ). Ἐπίσης Γ΄ Βασιλ. 1,23 «καί εἰσῆλθε (Νάθαν) κατά πρόσωπον τοῦ Βασιλέως καί προσεκύνησε τῷ Βασιλεῖ κατά πρόσωπον αὐτοῦ ἐπί τήν γῆν» Α΄Παραλειπ.  29,20 «εὐλόγησε  πᾶσα ἡ Ἐκκλησία Κύριον τόν Θεόν τῶν Πατέρων  αὐτῶν καί κάμψαντες τά γόνατα προσεκύνησαν τῷ Κυρίῳ καί τῷ βασιλεῖ».   

Βλέπετε κ. Εὐαγγελικέ ἡ γονυκλυσία προσφέρεται ταυτοχρόνως εἰς τόν Θεόν καί εἰς τόν βασιλέα;

 

Εὐαγγελικός: Ἄς ἔλθωμεν εἰς τήν Νέαν Οἰκονομίαν εἰς τήν Καινήν Διαθήκην νά ἐξετάσωμεν τό πρᾶγμα καλλίτερον.   

Εἰς τάς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων 10,25 ἀναφέρεται τό ἑξῆς: «Ὡς δέ ἐγένετο εἰσελθεῖν τόν Πέτρον συναντήσας αὐτῷ ὁ Κορνήλιος πεσῶν  ἐπί τούς πόδας προσεκύνησεν.  

 Ὁ δέ Πέτρος ἥγειρεν αὐτόν λέγων΄ ἀνάστηθι κἀγώ αὐτός ἄθρωπος εἰμί».  Δέν νομίζετε ὅτι ἡ Καινή Διαθήκη ἀπαγορεύει τήν προσκύνησιν δι’ ὑποκλίσεως τήν ὁποίαν θεωρεῖ λατρείαν καί ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τόν Θεόν;

 

Ὀρθόδοξος: Εἰς τήν Παλαιάν Διαθήκην εἴδομεν, ὄτι ἡ προσκύνησις, ἡ κάψις τῶν γονάτων, δύναται νά γίνῃ ἐνώπιον βασιλέως καί Θεοῦ Α΄ Παραλ. 29,20.  Κατά τήν ἀνάλυσιν τῆς προσκυνήσεως διά ὑποκλίσεων εἴδομεν ὅτι τό ἐσωτερικόν ἐλατήριον καί ἡ πρός ὅν ἀπευθύνεται ἡ προσκύνησις καθορίζουσι τήν προσκύνησιν ὡς ἁπλήν προσκύνησιν ἤ ὡς λατρείαν.  Ἑπομένως λέγων ὁ Ἀπόστολος Πέτρος εἰς τόν Κορνήλιον «τῷ Θεῷ προσκύνησον» διέγνωσε ὅτι εἰς τήν ψυχήν τοῦ Κορνηλίου ὑπῆρχε λατρευτική προσκύνησις καί διά τοῦτο ἀπαγορεύει εἰς αὐτόν τήν προσκύνησιν ταύτην.

 

 

Εὐαγγελικός: Αὐτή εἶναι σοφιστεῖα.

 

Ὀρθόδοξος:  Ὄχι κ. Εὐαγγελικέ, εἶναι σοφία τοῦ Θεοῦ.

 

Εὐαγγελικός: Ἐν πάσῃ περιπτῶσει, ἄς ἔλθωμεν εἰς δεύτερον παράδειγμα ὅπου ἀπαγορεύεται ἡ προσκύνησις ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκῃ . Ἑν Ἀποκ. 19,10 ἀναφέρεται: «καί ἔπεσον» λέγει ὁ Ἰωάννης «ἔμπροσθεν τῶν ποδῶν αὐτοῦ (τοῦ ἀγγέλου) προσκυνῆσαι αὐτῷ καί λέγοι μοι΄ὅρα μή  σύνδουλός σου εἰμί καί τῶν ἀδελφῶν σου τῶν ἐχόντων τήν μαρτυρία τοῦ Ἰησοῦ, τῷ Θεῷ προσκύνησον». Ἰδού οὐδέ εἰς ἄγγελον ἐπιτρέπεται προσκύνησις.

 

Ὀρθόδοξος: Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Θεολόγος, κ. Εὐαγγελικέ, ὁ Εὐαγγελιστής ὁ Θεόπνευστος συγραφεύς τῆς ἀποκαλύψεως δέν ἐγνώριζεν ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ προσκύνησις εἰς ἄλλον ἐκτός τοῦ Θεοῦ; Πῶς προσκυνεῖ;

 

Εὐαγγελικός: Αὐτό τό ἐγνώριζε ὁ ἅγιος Ἰωάννης.  Δέν ἐγνώριζε ὅμως ὅτι ὁ ἄγγελος ἦτο ἄγγελος ἀλλά ὁ Κύριος.

 

Ὀρθόδοξος: Τό «κείμενον ὅμως τῆς ἀποκαλύψεως λέγει: «ἔπεσον ἔμπροσθεν τῶν ποδῶν αὐτοῦ». Ὅτι πρόκειται περί ποδῶν ἀγγέλου καί οὐχί τοῦ Κυρίου τοῦ Χριστοῦ ἐξάγεται ἐκ τῶν προηγουμένων καί ἰδίως ἐκ τοῦ στιχ. 18,21 ὄπου ἀναφέρεται «εἷς ἄγγελος ἰσχυρός κ.λ.π.» τοῦ ὁποίου συνέχεια ἀποτελεῖ τό 19,9-10. 

Ἀλλά ἄς ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ ἅγιος Ἰωάννης δέν ἐγνώριζε αὐτόν ὡς ἄγγελον, ἀλλά ἐνόμισε αὐτόν ὡς τόν Χριστόν. Ἐπαναλαμβάνεται ὅμως τό ἴδιον φαινόμενον καί κατωτέρω 22,8-10 ὅπου ἀναφέρεται: «ἔπεσον προσκυνῆσαι ἔμπροσθεν τῶν ποδῶν τοῦ ἀγγέλου τοῦ δεικνύοντός μοι ταῦτα καί λέγει μοι΄ ὅρα μή σύνδουλός σου εἰμι...τῷ Θεῷ προσκύνησον».

Ἐνταῦθα εἶναι σαφής ἡ δήλωσις ὅτι πρόκειται περί ἀγγέλου καί ἡ προσκύνησις καί ἡ ἀπαγόρευσις γίνονται διά δευτέραν φοράν.  Σᾶς ἐρωτῶ΄ ἄς ὑποθέσωμεν ὅτι δέν ἐγνώριζε ὁ Ἅγιος Ἰωάννης τήν πρώτην φοράν (ἐν Ἀποκαλ. 19,10) ὄτι εἶναι ἄγγελος ἐκεῖνον τόν ὀποῖον προσεκύνει.  Πῶς καί διά δευτέραν φοράν πίπτει καί εἰς τό ἴδιον σφᾶλμα;

 

Εὐαγγελικός: Αὐτό κάμνει καί εἰς ἐμέ ἐντύπωσιν! ἀναγκάζομαι νά εἴπω ὅτι καί διά δευτέραν φοράν ὁ ἄγιος Ἰωάννης παρεπλανήθη διότι δέν δύναμαι νά ἐξηγήσω ἐκεῖνο τό καί διά δευτέραν φοράν «τῷ Θεῷ προσκύνησον».

 

Ὀρθόδοξος: Θά σᾶς τό ἐξηγήσω ἐγώ.  Προηγουμένως ἐδώσαμεν τήν ἐξήγησιν τοῦ Προσκυνῶ. Εἴπομεν δηλ. ὅτι προσκύνησις εἶναι ἡ δι’  ἐξωτερικῶν ὑποκλίσεων ἔκφρασις τῆς κατωτερότητος ἡμῶν ἐνώπιον ἄλλου ἀνωτέρου ὄντος ἀνθρώπου ἤ  Θεοῦ.   

Μεταξύ ὅμως ἀνθρώπου καί Θεοῦ εἶναι καί οἱ ἄγγελοι. Ὁ ἄγιος Ἰωάννης ἐγνώριζε ὄτι οἰ ἄγγελοι ἦσαν ἀνώτεροι τῶν ἀνθρώπων καί διά τοῦτο προσκυνεῖ τόν ἄγγελον.  Κατά συνέπειαν τό νόημα τῆς προσκυνήσεως τοῦ Ἰωάννου εἶναι ἔνδειξις ὄτι ἡ ἀνθρωπίνη φύσις εἶναι κατωτέρα τῆς ἀγγελικῆς.  Ἔρχεται ὅμως τώρα ἡ σύστασις τοῦ ἀγγέλου «συνδούλός σου γάρ εἰμί».   

Διά τοῦτο δηλοῦται ἡ ἰσότης ἀγγέλων καί ἀνθρώπων.  Διά τήν ἀνύψωσιν ταύτην τῶν ἀνθρώπων εἰς τήν θέσιν τῶν ἀγγέλων συνιστᾷ ὁ ἄγγελος εἰς τόν Ἰωάννην νά εὐχαριστήσῃ προσκυνῶν τόν Θεόν.

 

Εὑαγγελικός: Ἑπομένως σεῖς χωρίζετε τό προσκυνῶ ἀπό τό λατρεύω καί τό μέν προσκυνῶ ἀποδίδετε εἰς πάντα ἀνώτερον ἡμῶν ἄνθρωπον, ἄγγελον καί Θεόν, τό δέ λατρεύω ἀποδίδετε μόνον εἰς τόν Θεόν.

 

Ὀρθόδοξος: Αὐτό κάμνομεν ὄχι ἡμεῖς, ἀλλά ἡ Γραφή.  Αὕτη διά τῶν χωρίων τά ὁποῖα εἴδομεν προηγουμένως Ρούθ 2,10 Α΄ Βασιλ. 24, 9,  Γ΄ Βασιλ. 1,23, Α΄ Παραλ. 29,20 ἀποδίδει τήν προσκύνησιν εἰς πάντα ἀνώτερον ἡμῶν ἀπό ἀνθρώπου μέχρι Θεοῦ, εἰς δέ τόν Θεόν ἀποδίδει τήν λατρείαν διά τοῦ «αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις» Δευτερ. 6,13 καί Ματθ. 4,10.

 

Εὑαγγελικός: Ἄς λάβω τήν διάκρισιν ταύτην μεταξύ προσκυνήσεως καί λατρείας.  Σᾶς ἐρωτῶ: Εἰς μίαν εἰκόνα τί προσκυνεῖτε τήν εἰκόνα ἤ τό εἰκονιζόμενον;

 

Ὀρθόδοξος; Τό εἰκονιζόμενον.

 

Εὐαγγελικός: Καί ὅμως προσκυνεῖτε τήν εἰκόνα, διότι τήν εἰκόνα ἀσπάζεσθε καί εἰς αὐτήν ὑποκλίνεσθε. 

 

Ὀρθόδοξος: Δέν προσφέρομεν εἰς τήν εἰκόνα τήν προσκύνησιν ἀλλά εἰς τό εἰκονιζόμενον, διότι, ὅταν ἡ εἰκών λόγῳ τῆς πολλῆς χρήσεως ἀποχρωματισθῆ, ξεθωριάση, δύναται κατά τό Πηδάλιον τῆς ἐκκλησίας μας (ἰδέ σελίδα 206) νά καῇ ὡς κοινόν ξύλον.   

Ὁ Σταύρος ἐπίσης ὅταν διαλυθῇ δύναται νά καῇ και τοῦτο ὡς κοινόν ξύλον. Τοῦτο σημαίνει ὅτι προσκυνοῦμεν τό εἰκονιζόμενον καί ὄχι τό εἰκονίζον, τό ξύλον τῆς εἰκόνος ἤ τοῦ σταυροῦ.

 

Εὐαγγελικός:  Ἔστω.  Σεῖς ὄμως οἱ ὀρθόδοξοι δίδετε μεγάλην σημασίαν πλήν τῶν εἰκόνων καί εἰς τόν Σταυρόν, τά λείψανα τῶν Ἁγίων ὡς ἔχοντα θαυματουργικήν δύναμιν. Ἡμεῖς ὄμως οἱ εὐαγγελικοί δέν δεχόμεθα αὐτά.

 

 

Ὀρθόδοξος: Ἄς ἔλθωμεν πρῶτον εἰς τόν Σταυρόν.  Πού  στηρίζεσθε Γραφικῶς καί λογικῶς ὥστε νά ἀπορρίπτητε τήν τιμήν πρός τόν Σταυρόν τοῦ Κυρίου, ἀφοῦ ὁ Ἀπ. Παῦλος καυχᾶται εἰς τόν Σταυρόν τοῦ Κυρίου λέγων ῥητῶς «ἐμοί μή γένοιτο καυχᾶσθαι εἰ μή ἐν τῷ Σταυρῷ τοῦ Κυρίου»; 

Εἰς δέ τήν πρός Φιλιππισίους ἐπιστολήν του λέγει: «κλαίων λέγω τούς ἐχθρούς τοῦ Σταυροῦ, ὦν τό τέλος ἡ ἀπώλεια» Φιλιπ.3,18.  Ἐν δέ Α΄ Κορινθίους 18 λέγει: «ὁ Σταυρος τοῖς μέν ἀπολλυμένοις μωρία ἐστί, τοῖς δέ σωζομένοις δύναμις Θεοῦ ἐστί».

 

Εὐαγγελικος: Ἄλλο εἶναι ὁ Σταυρός καί ἄλλο ἡ Σταύρωσις τοῦ Χριστοῦ. Ὁ Ἀπόστολος καυχᾶται εἰς τήν Σταύρωσιν, ὄχι ὅμως καί εἰς τόν Σταυρόν, τό μέσον τῆς Σταυρώσεως: Ὁ Σταυρός ἦτο κατηραμένος ὡς κακοῦργον μέσον ἐκτελέσεως τῶν κακουργοτέρων ἀνθρώπων.   

Πῶς λοιπόν θά ὑμνήσῳ τό κακοῦργον καί κατηραμένον τοῦτο μέσον, τό σταυρόν;

 

Ὀρθόδοξος: Ἡ Γραφή κ. Εὑαγγελικέ, λέγει καί τόν Χριστόν κατηραμένον διότι ἐκρεμάσθη ἐπί τοῦ Σταυροῦ «ἐπικατάρατος πᾶς ὁ κραμάμενος ἐπί ξύλου» Δευτερ. 21,23. Ἀλλά καί ἐν Γαλατ. 3, 13 λέγεται ὅτι ὁ Χριστός «ἐγένετο ὑπέρ ἡμῶν κατάρα».  Εἶναι λοιπόν κατηραμένος εἶναι ὁ Χριστός; 

 

Εὐαγγελικός: Ὄχι, ἀλλά ὁ Χριστός ἐθεωρήθη κατηραμένος ὡς κρεμασθεῖς ἐπί κατηραμένου μέσου, τοῦ Σταυροῦ. «Ἐγένετο δέ ὑπέρ ἡμῶν κατάρα» σημαίνει ὅτι ἀνέλαβε τήν κατάραν ἡμῶν και μετέβαλε ταύτην εἰς εὐλογίαν. 

 

Ὀρθόδοξος: Σωστό. Ἀφοῦ λοιπόν ὁ Χριστός Σταυρωθεῖς ἐγένετο κατηραμένος καί ἀφοῦ μετέβαλεν τήν κατάραν ἡμῶν εἰς εὐλογίαν, διατί νά μή μεταβληθῇ καί ὁ Σταυρός Του ἐπί τοῦ ὁποίου ἐξηπλώθη τό πανάχραντον Σῶμα Του καί ἔρρευσε τό πανάγιον αἷμα Του ὡς εὐλογημένον μέσον τοῦ θριάμβου Του καί τῆς Σωτηρίας ἡμῶν; 

Σιμικίνθια καί σουδάρια ὅπως θά ἴδωμεν τοῦ Ἀποστ. Παύλου ἐθαυματούργουν.  Διατί νά στερηθῇ τῆς χάριτος ὁ Σταυρός τοῦ Κυρίου ὁ ὁποῖος ἐποτίσθη μέ τό αἷμα Του;

 

Εὐαγγελικός: Καλά ὅλα αὐτά, ἀλλά ἔχω μίαν μεγάλην ἀπορίαν.  Ὁ Σταυρός διατί προσκυνεῖται, ἐφ’ ὅσον ὑπῆρξε μέσον ἀπωλείας, σταυρώσεως τοῦ Χριστοῦ; Ἐάν δηλ. ἀπηγχόνιζον ἕναν συγγενῆ σας, ἦτο ποτέ δυνατόν νά περιφέρετε τήν ἀγχόνην ἀνά τάς ὁδούς καί νά ἐκδηλώνεται εἰς αὐτήν ὄχι προσκύνησιν, ἀλλά καί ἁπλοῦν σεβασμόν; 

 

Ὀρθόδοξος:  Νομίζετε κ. Εὐαγγελικέ, ὄτι ὑπάρχει ἡ αὐτή σχέσις μεταξύ Σταυροῦ καί ἀγχόνης;

 

Εὐαγγελικός: Ἐγώ δέν βλέπω οὐδεμίαν διαφοράν.

 

Ὀρθόδοξος: Καί ὅμως ὑπάρχει μεγάλη διαφορά.  Καί ἰδού. Ἄς ὑποθέσωμεν, ὄτι ἕνας στρατιώτης ἔλαβε μέρος εἴς τινα μάχην καί ἐπληγώθη.  Λόγῳ δέ τῆς ἀνδρείας του καί τῆς πληγῆς του προήχθη εἰς ἀξιωματικόν.  Ἡ σφαῖρα ὅμως ἔμεινε μέσα του καί ἐξῆλθεν κατά τήν ἐγχείρησιν.   

Σᾶς ἐρωτῶ κ. Εὐαγγελικέ ἡ σφαῖρα ἡ ὁποία ἐπλήγωσε, ἀλλά προήγαγε τόν στρατιώτην εἰς ἀξιωματικόν,  θά πεταχθῇ ἤ θά θεωρηθῇ κειμήλιον ὑπό τοῦ πληγωμένου ἀνθρώπου καί τῶν συγγενῶν του;

 

Εὐαγγελικός:  Ἀσφαλῶς θά θεωρηθῇ ὡς κειμήλιον ἡ σφαίρα αὐτή διότι χάριν ταύτης ἐτιμήθη.

 

Ὀρθόδοξος: Ἐάν ἕνας ἁπλοῦς ἄνθρωπος τιμᾷ τήν σφαίραν τοῦ ἐχθροῦ, ἡ ὁποία τόν ἔκαμε ἁπλοῦν ἀξιωματικόν, πῶς δέν θά τιμήσωμεν ἡμεῖς οἱ χριστιανοί τήν σφαῖραν, τόν Σταυρόν, ἡ ὁποία ἐπλήγωσε τόν Χριστόν καί ἐξ αἰτίας τῆς πληγῆς ταύτης ἔγινεν ὄχι μόνον ἀξιωματικός ὁ Κύριος, ἀλλά ἐδόθη ἐξουσία αὐτῷ ἐν οὐρανῷ κ’ ἐπί γῆς καί ἡμεῖς ἐλυτρώθημεν; ὁ Ὁ Σταυρός δέν εἶναι λοιπόν μέσον ἀπωλείας, ὅπως εἶναι ἡ ἀγχόνη, ἀλλά μέσον δόξης καί θριάμβου τοῦ Χριστοῦ, ἡμῶν δέ ἅγιον μέσον ἀπολυτρώσεως.

 

Εὐαγγελικός: Σεῖς οἱ ὀρθόδοξοι ἀποδίδετε ἁγιαστικήν χάριν εἰς τάς εἰκόνας καί μάλιστα εἰς τά λείψανα τῶν ἁγίων ὡς ἔχοντα θαυματουργικήν δύναμιν.

 

Ὀρθόδοξος: Ἑπομένως δέν πιστεύετε εἰς τά λείψαν τῶν ἁγίων ὡς ἔχοντα θαυματουργικήν δύναμιν.

 

Εὐαγγελικός: Ὄχι.

 

Ὀρθόδοξος: Ἄς ἔλθωμεν καί περί τῶν λειψάνων εἰς τήν Παλαιάν καί Καινήν Διαθήκην. Ἐν τῇ Δ΄ Βασιλ. 13,20 ἀναφέρεται τό ἑξῆς: «ἀπέθανε Ἐλισαιέ καί ἔθαψαν αὐτόν καί μονόζωνοι Μωάβ ἦλθον ἐν τῇ γῇ ἐλθόντος τοῦ ἐνιαυτοῦ. 

Καί ἐγένετο αὐτῶν θαπτόντων τόν ἄνδρα καί ἰδοῦ εἶδον τόν μονόζωνον κ’ ἔρριψαν τόν ἄνδρα ἐν τῷ τάφῳ Ἐλισσιέ.  Καί ἐπορεύθη καί ἥψατο τῶν ὀστέων Ἐλισαιέ καί ἔζησε καί ἀνέστῃ ἐπί τούς πόδας αὐτοῦ». Βλέπεις ὅτι ἐρρίφθης κάποιος νεκρός Μωαβίτης εἰς τόν τάφον τοῦ Ἐλισαιέ ἤγγισεν τά ὁστά του καί ἀνεστήθη. Ἰδού τά ἅγια λείψανα πῶς ἐνεργοῦσι θαύματα. Ἀλλά καί ἐν τῇ Κ. Διαθήκῃ βλέπομεν τό ἐξῆς: «παρεκάλουν αὐτόν (τόν Ἰησοῦν δηλ.) ἴνα μόνον ἅψωνται τοῦ ἱματίου τοῦ κρασπέδου αὐτοῦ καί ὅσοι ἥψαντο διεσώθησαν» Ματθ. 14,36. 

Ὄχι μόνον τό κράσπεδον του ἱματίου τοῦ Κυρίου εἶχε ἁγιαστικήν δύναμιν, ἀλλά καί τά σουδάρια (ὕφασμα δι’ οὗ περιτύλισσον τήν κεφαλήν) ἤ σιμικίνθια (μανδήλια) τά ὁποῖα εἶχον ἐγγίσει τό σῶμα τοῦ Ἀπ. Παύλου.  

 Καί ἰδού «δυνάμεις τε οὔ τάς τυχούσας ἐποίει ὁ Θεός διά τῶν χειρῶν τοῦ Παύλου ὥστε καί ἐπί τούς ἀσθενοῦντας ἐπιφέρεσθαι ἀπό τοῦ χρωτός αὐτοῦ σουδάρια ἤ σιμίκινθια καί ἀπαλάσσεσθαι ἀπ’ αὐτῶν τάς νόσους, τά τε πνεύματα τά πονηρά ἐξέρχεσθαι ἀπ’ αὐτῶν» Πραξ.19,11-13. 

Ὄχι μόνον ὁ χαλκοῦς ὄφις καί τά λείψανα τοῦ Ἐλισαιέ ἐν τῇ Π. Διαθήκη, ὄχι μόνον τά κράσπεδα τοῦ Σωτῆρος καί τά σουδάρια καί σιμικίνθια τοῦ Ἀπ. Παύλου ἐν τῇ Κ. Διαθήκη ἐνήργουν θαύματα, ἀλλά καί αὐτή ἡ σκιά τοῦ Ἀπ. Πέτρου.   

Αἱ Παρξ. 5,12.  15-16 λέγουσι ρητῶς: «διά δέ τῶν χειρῶν τῶν Ἀποστόλων ἐγίνετο σημεῖα καί τέρατα ἐν τῷ λαῷ πολλά.... ὥστε κατά τάς πλατείας ἐκφέρειν τούς ἀσθενεῖς καί τιθέναι ἐπί κλινῶν καί κραββάτων, ἵνα ἐρχομένου τοῦ Πέτρου, κἄν ἡ σκιά ἐπισκιάσῃ τινί αὐτῶν συνήρχετο δέ καί τό πλῆθος τῶν πέριξ πόλεων εἰς Ἱερουσαλήμ, φέροντες ἀσθενεῖς καί ὀχλουμένους ὑπό πνευμάτων ἀκαθάρτων, οἵτινες ἐθεραπεύοντο ἅπαντες».

 

 

Β΄ «Ἠ Ἱερά παράδοσις» περί εἰκόνων, Σταυροῦ καί λειψάνων.

 

Εὐαγγελικός: Ἄς ἔλθωμεν ὅμως καί εἰς τήν Ἱεράν παράδοσιν τῶν 3-4 πρώτων αἰώνων τοῦ Χριστιανισμοῦ ἵνα ἴδωμεν τί λέγωσι περί εἰκόνων, Σταυροῦ καί λειψάνων.

 

Ὀρθόδοξος: Εὐχαρίστως.  Καί πρῶτον ἄς ἴδωμεν τί λέγουσι περί τοῦ Σταυροῦ.  Πρός ἀποφυγήν μακρηγορίας θά σᾶς ἀναφέρω τρεῖς μόνον μεγάλους Πατέρας, τόν Ἱερόν Αὐγουστῖνο, τόν Μέγα Ἀθανάσιον καί τόν Μέγαν Ἀντώνιον. 

Καί πρῶτον ὁ Ἱερός Αὐγουστῖνος. Quid est, quod omnes noverunt, signum Christi nisi crux Christi? Quod signum nisi adhibeatur sive frontibus credentium, sive ipsi aquae ex qua regenerantur, sive oleo quo chrismate unguntur, sive sacrificio quo aluntur, nihil eorum rite perficitur. (Migne P.L. 35, 1950)

 

Ἐξηγῶ: «Τί εἶναι: ἐκεῖνο τό ὁποῖον πάντες ἐγνώρισαν ὡς σημεῖον τοῦ Χριστοῦ, παρά ὁ Σταυρός τοῦ Χριστοῦ;   Τό σημεῖον τοῦτο ἐάν δέν προσαχθῆ ἤ εἰς τό μέτωπον τῶν πιστῶν ἤ εἰς τό ὕδωρ (τοῦ βαπτίσματος) δι’ οὗ ἀναγενῶνται (οἱ πιστοί) ἤ εἰς τό ἔλαιον διά τοῦ ὁποίου χρίονται (οἱ πιστοί) ἤ ἐν τῇ θυσίᾳ δι’ ἦς τρέφονται, οὐδέν ἐξ αὐτῶν νομίμως εὖ καί καλῶς τελειοῦται». 

 

 

Ὁ Μέγας ἈΘανάσιος γράφει ἐν τῷ βίῳ τοῦ Ἁγ. Ἀντωνίου, ὅτι ὁ Ἅγιος Ἀντώνιος ἐθεράπευε διά τοῦ Σταυροῦ δαιμονιζομένους, ἔλεγε δέ πρός τούς θαυμάζοντας «τί θαυμάζητε ἐπί τούτῳ οὐκ ἐσμέν ἡμεῖς οἱ ποιοῦντες ἀλλ’ ὁ Χριστός».  Τούτου τό σύμβολον, ὁ Σταυρός, προετίθετο ἐνώπιον τῶν δαιμονιζομένων. Ἰδέ βίον Ἁντωνίου τόμ. Β΄ σελ. 956. Ἰδού τί λέγουσι οἱ Πατέρες διά τόν Σταυρόν. 

 

Ἔχετε σεῖς κ. Εὐαγγελικέ νά ἀναφέρητε πατέρα τινα τῆς Ἐκκλησίας, ὁ ὁποῖος περιφρονεῖ τόν Σταυρόν  ὡς κατηραμένον ξύλον ὅπως κάμνετε ἐσεῖς; 

 

Εὐαγγελικός: Ὄχι, δέν ἔχωμεν. 

 

Ὀρθόδοξος: Ἄς ἔλθωμεν καί εἰς τά ἱερά λείψανα, ἵνα ἴδωμεν τί λέγουσι περί αὐτῶν οἱ Πατέρες.

Αον. Ὁ Ἁγ. Γρηγόριος ὁ Θεολόγος γράφων κατά Ἰουλιανοῦ λέγει «οὐκ ᾐδέσθης τά ὑπέρ Χριστοῦ σφάγια Ἱωάννην, Πέτρον, Παῦλον, Ἰάκωβον.... ὦν τά σώματα μόνον ἴσα δύνανται ταῖς ἁγίαις ψυχαῖς ἤ ἐπαφόμενα ἤ τιμώμενα, ὦν ρανίδες αἵματος μόνον καί μικρά σύμβολα πάθους ἴσα δρῶσι τοῖς σώμασι». Ὄχι μόνον τά νεκρά σώματα τῶν Ἀποστόλων ἐγγιζόμενα θεραπεύουσι, ἀλλά καί λείψανα τῶν σωμάτων αὐτῶν ἤτοι ρανίδες αἵματος ἤ καί ἄλλα «σύμβολα» δείγματα δηλαδή τοῦ μαρτυρίου των.

 

Βον. Ὁ Ἅγ. Βασίλειος, λέγει: «ὁ ἀψάμενος ὀστέου μάρτυρος λαμβάνει τινά μετουσίαν ἁγιασμοῦ ἐκ τῆς τοῦ σώματος παρεδρευούσης χάριτος».  Λόγος περί θανάτου.  Πατρολ. Migne τόμ.:32.

 

Γον. Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος λέγει εἰς λόγον του πρός μάρτυρα Βαβύλαν «νεκροῖς σώμασι καί διαλυθεῖσιν εἰς κόνιν μείζονα τῶν ζώντων ἁπάντων δύναμιν ὁ Θεός ἐχαρίσατο».   Τά λείψανα δηλαδή τῶν μαρτύρων ἔχουν μεγαλυτέραν δύναμιν ἀπό ἐκείνην τήν ὁποίαν ἔχουσι οἱ ζῶντες ἅγιοι.

 

Δον. Ἱσίδωρος ὁ Πηλουσιώτης γράφει: «εἰ σκανδαλίζει σέ ἐπί τῇ  κόνει τῶν μαρτυρικῶν σωμάτων παρ’ ἡμῶν τιμωμένη, ἐρώτησον τούς ἐξ αὐτῶν τάς ἰάσεις λαμβάνοντας».  Βιβλίον Α΄ ἐπιστολή 55. Ἔχετε κ. Εὐαγγελικέ μαρτυρίας Πατέρων οἱ ὁποῖοι νά μή σέβωνται τά λείψανα τῶν Ἁγίων, συμφώνως πρός τάς ἀρχάς σας καί ἀντιθέτως πρός τάς βεβαιώσεις τῶν ἀνωτέρω ἀναφερθέντων Πατέρων;

 

Εὐαγγελικός: Ἔχω πολλά παραδείγματα θεοποιήσεως λειψάνων ἐναντίον τῶν ὁποίων καταφέρονται οἱ Πατέρες.

 

Ὀρθόδοξος: Δέν πρόκειται περί καταχρήσεων καί χρηματεμπορίας μερικῶν καλογήρων.  Αὐτά καταδικάζομεν καί ἡμεῖς.   Σᾶς ἐρωτῶ ἐάν ἔχετε γνώμας Πατέρων νά ἀντιτίθενται πρός τάς γνώμας περί ἱερῶν λειψάνων τῶν ἀναφερθέντων Πατέρων.

 

Εὐαγγελικός: Ὄχι. Ἄς ἐλθωμεν ὅμως εἰς τάς εἰκόνας καί τήν προσκύνησιν αὐτῶν. Ἔχω τήν γνώμην ὅτι οἱ Πατέρες τῶν 3-4 πρώτων αἰώνων ἀπεστρέφοντο τάς εἰκόνας.

 

Ὀρθόδοξος: Θά ἤθελον νά ἤκουον μερικάς γνώμας αὐτῶν. 

 

Εὐαγγελικός: Εὐχαρίστως. Ὁ Ἅγ. Ἐπιφάνειος λέγει εἰς ἐπιστολήν του πρός τόν αὐτοκράτορα Θεοδόσιον «πολλάκις λαλήσας τοῖς συλλειτουργοῖς μου περιαιρεθῆναι τάς εἰκόνας οὐκ ἐνδέχθην παρ’ αὐτῶν, οὐδέ πρός βραχύ ἀκοῦσαι τῆς ἐμῆς φωνῆς ἠνέσχοντο».  Βλέπετε ὅτι ὁ Ἅγιος Ἐπιφάνειος εἶχε τήν γνώμην νά μή ὑπάρχουν εἰκόνες;

 

Ὀρθόδοξος: Ἐκ τοῦ τεμαχίου τό ὁποῖον ἀναφέρετε φαίνεται καθαρά ὅτι μόνον ὁ Ἅγιος Ἐπιφάνειος εἶχε τήν γνώμην αὐτήν.  Οἱ συλλειτουργοί του ὅμως ὄχι μόνον δέν ἐδέχθησαν τοῦτο, ἀλλά «οὐδέ πρός βραχύ» ὅπως λέγει ῥητῶς τό κείμενον «ἠνέσχοντο  τῆς φωνῆς αὐτοῦ». Ἡ ἔντονος αὕτη ἀντίστασις τῶν σειλλειτουργῶν τοῦ Ἐπιφανείου, δεικνύει ὅτι ὑπῆρχον αἱ εἰκόνες. Ὁ Ἐπιφάνειος ἦτο ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος εἶχε τήν γνώμην αὐτήν.

 

Εὐαγγελικός: Ἄς ἔλθωμεν καί εἰς ἄλλον ἱστορικόν τῆς ἀρχαιότητος, τόν Εὐσέβιον. Οὗτος ἐν τῇ ἱστορίᾳ του ἐξ ἀφορμῆς ἀρχαίας παραδόσεως καθ’ ἥν ἡ θεραπευθεῖσα ὑπό τοῦ Ἰησοῦ αἱμοροῦσα γυνή κατασκεύασε εἰς ἔνδειξιν εὐγνωμοσύνης πρός τόν Κύριον ἄγαλμα παρίστανον ἄνδρα ἐκτείνοντα τήν χεῖρα ὑπέρ τήν  κεφαλήν γυναικός γονυπετούσης πρός αὐτοῦ λέγει τά ἑξῆς: «Θαυμαστόν οὐδέν τούς πάλαι ἐξ ἐθνῶν εὐεργετηθέντος πρός τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν τοιαῦτα πεποιηκέναι΄ ὅτε καί τῶν ἀποστόλων αὐτοῦ Παύλου καί Πέτρου καί αὐτοῦ δή τοῦ Χριστοῦ διά χρωμάτων ἐν γραφαῖς σωζόμενος ἱστορήσαμεν, ὡς εἰκός τῶν παλαιῶν ἀπαράλλακτως οἷα Σωτῆρος ἐνθνικῇ συνηθείᾳ τοῦτον τιμᾶν εἰωθότων τόν τρόπον».  

 Βλέπετε ὅτι καί ὁ ἱστορικός Εὐσέβιος ἀποδίδει εἰς ἐθνικήν συνήθειαν καί θεωρεῖ εἰδωλολατρίαν τήν κατασκευήν τῶν εἰκόνων;

 

Ὀρθόδοξος: Ἐκεῖνο τό ὁποῖον εἶπον διά τόν Ἐπιφάνειον τό λέγω καί διά τόν ἱστορικόν Εὐσέβιον.  Ὁ ἱστορικός οὗτος μαρτυρεῖ ὅτι ὑπῆρχον εἰκόνες τῶν Ἀποστόλων Παύλου καί Πέτρου καί τοῦ Χριστοῦ μεταξύ τῶν Χριστιανῶν. Ἡ προσωπική ὅμως γνώμη τοῦ ἰδίου πιθανώτατα ὡς ἀρειανίζοντος ἤ ἔστω καί ὡς ἁπλοῦ προσώπου ἦτο ἐναντίον τῶν εἰκόνων. Ἑπομένως δέν εἶναι σύμπασα ἡ ἐκκλησία ἐναντίον τῶν εἰκόνων.

 

Εὐαγγελικός: Ἐν τῇ Δύσει ὁ Ἱερός Αὐτουστῖνος ἐκφράζεται κατά τῶν ἐν ἐκκλησίαις παριστωμένων εἰκονων «Tale enim Simulacrum Deo nefas est christiano in templo collacare» «διότι τοιοῦτον ὁμοίωμα τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀπρεπές εἰς τόν Χριστιανόν νά ἐγκαθίσταται ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ».

 

Ὀρθόδοξος: Παρετήρησες κάτι κ. Εὐαγγελικέ. Ὁ Ἱερός Αὐγουστῖνος ὁμιλεῖ περί «simulacrum Deo» ἤτοι περί εἰκόνος τοῦ Θεοῦ ἤ ἔστω καί τοῦ Χριστοῦ ἀλλά ὡς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ οὐχί ὅμως καί εἰκόνος περιγραπτῶν προσώπων Χριστοῦ ὡς ἄνθρώπου, τῆς Θεοτόκου τῶν ἁγίων.

Ἐπειδή δηλ. ὁ Θεός εἶναι ἀπερίγραπτος ὁ Πατήρ οὗτος δέν θέλει εἰκόνα τούτου. Ἀλλαχοῦ δέ ὁ ἴδιος Πατήρ ἀναφέρει χωρίς νά κατακρίνῃ ζωγραφικά ἔργα, ὅπως εἶναι ἡ σκηνή τῆς θυσίας τοῦ Ἰσαάκ καί ἄ.  Contra Faustum Manichaeum XXII,73.   

Θά μοῦ ἐπιτρέψῃς ὅμως νά σοῦ ἀναφέρω κι’ ἐγώ ἄλλους πατέρας οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν ρητῶς περί εἰκόνων. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Νύσσης γράφει, ὅπως γράφετε καί σεῖς «εἶδον πολλάκις ἐπί γραφῆς εἰκόνα τοῦ πάθους (δηλ. τῆς θυσίας τοῦ Ἰσαάκ) καί οὐκ ἀδακρυτί τήν θέαν παρῆλθον» Πατρολ. Migne τόμος 46, 572. 

 

Οὗτος περιγράφων τό ἐγκώμιον εἰς μάρτυρα τινά λέγει: «ἐπέχρωσε δέ καί ζωγράφος ἐν εἰκονι διαγραψάμενος τάς ἀριστείας τοῦ μάρτυρος». Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος εἰς τόν ἀποθανόντα Μελέτιον ἐπίσκοπον γράφει: «Τήν εἰκόνα τήν ἁγιαν ἐκείνην (τοῦ Μελετίου δηλαδή) διεχάραξαν πολλοί, ὥστε μή μόνον ἀκούει τῆς ἁγίας προσηγορίας ἐκείνου ἀλλά καί ὁρᾶν πανταχοῦ τοῦ σώματος τόν τύπον». 

Βλέπετε καί ὁ ἱερός Χρυσόστομος δέν θεωρεῖ εἰδωλολατρίαν τήν κατασκευήν εἰκόνων; Ὁμοίως ἐκφράζεται καί ὁ Μ. Βασίλειος εἰς λόγον του πρός τόν μάρτυρα Βαρλαάμ «ἀνάστητε ὧ λαμπροί τῶν ἀθλητικῶν κατορθωμάτων ζωγράφοι καί τήν τοῦ στρατιώτου κολωβοθεῖσαν εἰκόνα ταῖς ὑμετέραις μεγαλύνατε τέχναις».

 

Εὐαγγελικός: Δέχομαι ὅτι ἡ κατασκευή εἰκόνων ὑπῆρχε ἀπό παλαιοτέρων χρόνων παρά τάς ἀντιδράσεις τῶν ἀνωτέρω ἀνφερθέντων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ προσκύνησις ὅμως τῶν εἰκόνων ἤρχισεν ἀπό τόν Τέταρτον αἰῶνα καί ἐγενικεύθη κατά τόν ἕβδομον αἰῶνα (Πλανῶν ἔλεγχος σελ. 155).

 

Ὀρθόδοξος:  Κύριε Εὐαγγελικέ ἡ Ἁγία Γραφή πότε ἐγένετο γενικῶς παραδεκτή ὡς ἔχει σήμερον;

 

Εὐαγγελικός: Γνωρίζω ὅτι ἡ Ἀποκάλυψις ἐγένετο γενικῶς δεκτή το 410 μ.Χ. διά τῆς ἐν Καρθαγένῃ Συνόδου.

 

Ὀρθόδοξος: Διατί λοιπόν σᾶς κάνει ἐντύπωσιν ἡ μή ἐξ ἀρχῆς ἤτοι κατά τούς τρεῖς ἕως τέσσαρας πρώτους αἰῶνας προσκυνήσις τῶν εἰκόνων, ἀφοῦ καί ἡ Ἁγία Γραφή ἐγένετο γενικῶς δεκτή τόν πέμπτον αἰῶνα ἤτοι τό 410 μ.Χ. ὅπως εἴπατε; Ἐάν τά βιβλία τῆς Καινῆς Διαθήκης δέν ἐγένετο γενικῶς δεκτά παρά τόν πέμπτον αἰῶνα μ.Χ. πῶς θέλετε ἡ προσκύνησις τῶν εἰκόνων νά γίνῃ κατά τούς τρεῖς πρώτους αἰῶνας ὅτε ἦτο πρόσφατος ἡ ἀπόσπασις τῶν ἐξ ἐθνῶν Χριστιανῶν ἀπό τῆς εἰδωλολατρείας καί ἑπομένως ὁ κίνδυνος τῆς εἰωλολατρείας διά τῶν εἰκόνων εὔκολος; 

 

Ἡ Ἐκκλησία ἐπάλαισε ἀπό τό 70 μ.Χ. μέχρι τό 410 διά νά ἀποδεχθῇ γενικῶς ὅλα τά βιβλία τῆς Καινῆς Διαθήκης. Ἡ αὐτή ἐκκλησία κατόπιν ἐπάλαισε καί ὥρισε τήν τιμητικήν προσκύνησιν τῶν εἰκόνων ἀπό τοῦ τετάρτου μέχρι τοῦ ἑβδόμου αἰῶνος μ.Χ. Ἐπί ποίας λογικῆς στηρίζεσθε ὥστε νά δέχεσθε τήν πάλην τῆς Ἐκκλησίας μέχρι τοῦ πέμπτου αἰῶνος διά τῆν Ἁγίαν Γραφήν, ἀπορρίπτετε δέ τήν πάλην τῆς Ἐκκλησίας ἀπό τοῦ τετάρτου ἕως ἑβδόμου αἰῶνος διά τήν γενικήν ἐπιβολήν τῆς τιμητικῆς προσκυνήσεως τῶν εἰκόνων;

 

Γενικόν συμπέρασμα

 

Εἴδομεν κ. Εὐαγγελικέ Γραφικῶς καί Πατερικῶς τό θέμα περί προσκυνήσεως τῶν ἱερῶν εἰκόνων λειψάνων καί Σταυροῦ.  Καί Γραφικῶς μέν ἐβεβαιώθημεν ὅτι ἡ προσκύνησις δέν ἀναφέρεται μόνον εἰς τόν Θεόν, ἀλλά καί εἰς τό σύμβολον τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ τήν νεφέλην (Ἐξοδ. 33,10) εἰς ἄλλους ἀνθρώπους καί εἰς τόν Βασιλέα (Ρούθ 2,10) εἰς τόν Βασιλέα καί τόν Θεόν (Α΄ Παραλ. 29,20).   

Εἰς τόν Θεόν δέ εἰδικεύεται ἡ προσκύνησις διά τοῦ «αὐτῷ μόνον λατρεύσεις».  Περί λειψάνων ἐπίσης, ἐβεβαιώθημεν Γραφικῶς καί πάλιν διά τῆς Δ΄ Βασιλ. 13, 20 Ματθ. 14,36 Παρξ. 19,11-13, Πραξ.5,12 15-16.  

 Περί δέ τοῦ Σταυροῦ εἴδομεν Γραφικῶς καί λογικῶς πόσον ὁ τιμή του εὐσταθεῖ.  Πατερικῶς ἑβεβαιώθημεν πλουσίως περί λειψάνων καί Σταυροῦ εἰς ἅ ἀπέδιδον οἱ Πατέρες τιμητικήν προσκύνησιν.   

Διά δέ τάς εἰκόνας εἴδομεν ὅτι ἡ κατασκευή αὐτῶν εἶναι ἐκ τῶν ἀρχαιτάτων χρόνων.  Μόνον ἡ προσκύνησις φαίνεται βραδύτερον ἵνα ἡ ἐκκλησία ἀποφύγῃ τήν εἰδωλολατρικήν προσκύνησιν αὐτῶν.  Ποῖος εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀληθείᾳ σχετικῶς μέ τήν προσκύνησιν εἰκόνων σταυροῦ, λειψάνων σεῖς ἤ ἡμεῖς; Ἡμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι! 

 

ΘΕΜΑ 13ον «Περί μνημοσύνων»

 

Ὀρθόδοξος: Ἐπιθυμεῖτε κ. Εὐαγγελικέ νά συνομιλήσωμεν περί τῶν μνημοσύνων;

Εὐαγγελικός: Εὐχαρίστως.

Ὀρθόδοξος: Ἐπί τριῶν βάσεων θά στηριχθῶμεν διά νά συζητήσωμεν περί τῶν μνημοσύνων: Εἰς τήν Ἁγίαν Γραφήν, Ἱεράν Παράδοσιν καί τήν ἀνθρωπίνη λογικήν.

Εὐαγγελικός: Ἐγώ ὅμως δέν δέχομαι τήν ἱεράν παράδοσιν παρά τῶν τεσσάρων πρώων αἰώνων.

Ὀρθόδοξος: Ἔστω.

ΠΡΩΤΟΝ:  Η ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ

Εὐαγγελικός: Καί σᾶς ἐρωτῶ. Ἔχετε χωρία τῆς Ἁγ. Γραφῆς τά ὁποία ρητῶς νά ὁμιλῶσι περί μνημοσύνων ἤτοι περί δεήσεως τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων;

Ὀρθόδοξος: Σᾶς ἐρωτῶ καί ἐγώ. Ἔχετε καί σεῖς χωρία τῆς Ἁγ. Γραφῆς τά ὁποία ρητῶς ἀπαγορεύουν τάς δεήσεις τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων;

Εὐαγγελικός: Ρητάς βέβαια μαρτυρίας δέν ἔχομεν. Ὑπάρχουν ὄμως χωρία τά ὁποῖα ἀντιστρατεύονται ἄν ὄχι ἀμέσως ἐμμέσως εἰς τάς δεήσεις τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων.

Ὀρθόδοξος: Καί οἱ ὀρθόδοξοι ἔχομεν ἐμμέσους μαρτυρίας τῆς Γραφῆς αἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπέρ τῆς δεήσεως τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων. Ἄς παρουσιάσῃ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν τάς Γραφικάς του ἐνδείξεις καί κατόπιν ἄς ζυγίσωμεν αὐτάς.  Καί παρακαλῶ λάβε τόν λόγον.

Εὐαγγελικός: Εἰς τήν παραβολήν τοῦ πλουσίου καί τοῦ Λαζάρου ὁ Ἀβραάμ λέγει ρητῶς εἰς τόν ἐν τῇ κολάσει πλούσιον παρακαλοῦντα τόν Ἀβραάμ ἵνα ἀποτείλῃ τόν Λάζαρον πρός αὐτόν «μεταξύ ἡμῶν καί ὑμῶν χάσμα μέγα ἐστήρικται ὄπως οἱ θέλοντες διαβῆνα ἔνθεν πρός ὑμᾶς μή δύνανται μηδέ οἱ ἐκήθενν πρός ἡμᾶς διαπερῶσι» Λουκ. 16, 16-31.  Βλέπει ὅτι δέν εἶναι δυνατόν νά γίνῃ μετάστασις ἐν τῷ Ἄδῃ ἀπό ἑνός μέρους εἰς τό ἄλλο; Πῶς λοιπόν διά τῶν μνημοσύνων πιστεύεται τό ἀντίθετον;

Ὀρθόδοξος: Τό χωρίον τοῦτο κ. Εὐαγγελικέ δέν ὁμιλεῖ περί δεήσεως ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων. Ὁμιλεῖ περί θελήσεως τῶν πέραν τοῦ τάφου κριθέντων διότι λέγει «οἱ θέλοντες διαβῆναι κ.λ.π.». Δέν λέγει ὅτι ἀπαγορεύεται οἱ ζῶντες νά εὔχωνται ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων. Καί ἡμεῖς πιστεύομεν ὄτι ἐν τῷ Ἄδῃ οὐκ ἐστι μετάνοια. Ἀλλο ὅμως εἶναι ἡ δέησις τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων καί ἄλλο ἡ μετάνοια τῶν κεκοιμημένων. Ἑπομένως τό χωρίον τοῦτο ἀντίκειται ρητῶς εἰς τήν μετάνοιαν τῶν κεκοιμημένων καί οὐχί εἰς τήν δέησιν τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων. Ἕχετε ἄλλο χωρίον;

Εὐαγγελικός: Εἰς τήν πρός Ἑβραίους ἐπίστολήν 9,27 λέγεται ρητῶς «ἀπόκειται τοῖς ἀνθρώποις ἅπαξ ἀποθανεῖν μετά δέ τοῦτο κρίσις».  Βλέπετε, ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἀποθάνῃ ἀμέσως δικάζεται.

Ὀρθόδοξος: Οὔτε αὐτό τό χωρίον ἀντίκειται ρητῶς εἰς τήν δέησιν τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων.  Λέγει μόνον τί γίνεται εἰς τούς ἀποθανόντας, ὅτι μετά τόν θάνατον κρίνονται.  Οὐδέν λέγει περί μνημοσύνων.

Εὐαγγελικός: Εἶναι ὅμως λογικόν νά παραδεχθῶμεν ὅτι ὁ Θεός κρίνας εὐθύς μετά τόν θάνατον τόν ἄνθρωπο εἶναι δυνατόν νά μεταβάλῃ ἀργότερα γνώμην διότι θά δεηθῶσι οἱ ζῶντες ὑπέρ αὐτοῦ;  Δέν νομίζετε ὅτι ἡ μεταβολή τῆς γνώμης τοῦ Θεοῦ ἀντίκειται εἰς τήν στοιχειώδη ἀνθρωπίνη λογικήν;

Ὀρθόδοξος: Κε Εὐαγγελικέ ἡμεῖς δέν ὁμιλοῦμεν λογικῶς πῶς ἔχει τό πρᾶγμα ἀλλά Γραφικῶς.  Τήν λογικήν ἄποψιν τοῦ ζητήματος θά ἐξετάσωμεν εἰς τό τρίτον μέρος τοῦ θέματός μας.  Ἔχετε Γραφικήν μαρτυρίαν λοιπόν ἡ ὁποία ἀντίκειται ρητῶς εἰς τήν δέησιν τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων; Ὅπως λ.χ. λέγει δηλ. ἡ Γραφή «οὐ φονεύσης, οὐ κλέψης, οὐ ψευδομαρτυρήσης» νά λέγῃ καί οὐ ποιήσης μνημόσυνον; 

Εὐαγγελικός: Ρητάς μαρτυρίας ὄπως θέλετε σεῖς δέν ἔχομεν.  Σεῖς ὄμως τί ἔχετε ἐκ τῆς Ἁγίας Γραφῆς ἵνα ἀποδείξητε τήν δέησιν τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων; 

Ὀρθόδοξος: Ρητάς καί κατηγορηματικάς μαρτυρίας Γραφικάς διά τήν δέησιν τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων δέν ἔχομεν.  Ἕχομεν ὅμως κάτι περισσότερον ἀπό σᾶς. Ἔχομεν δηλαδή Γραφικάς μαρτυρίας αἱ ὀποῖαι παρέχουσι εἰς ἡμᾶς πολλάς πιθανότητας ἄν ὄχι πλήρη βεβαιότητα.

Εὐαγγελικός: Θά ἤθελον νά ἤκουον τάς Γραφικάς ταύτας μαρτυρίας.

Ὀρθόδοξος: Ἑν Νεεμίᾳ 9,12 γράφει: «καί ἐχωρίσθησαν οἱ υἱοί Ἰσραήλ ἀπό παντός υἱοῦ ἀλλοτρίου καί ἔστησαν καί ἐξηγόρευσαν τάς ἁμαρτίας αὐτῶν καί τάς ἀνομίας τῶν πατέρων αὐτῶν». Βλέπετε κ. Εὐαγγελικέ ὅτι ἡ γραφή ἐνταῦθα ρῆτῶς ὁμιλεῖ περί δεήσεως ζώντων ὑπέρ κεκοιμημένων. Ὅπως δηλαδή ὡμολόγησαν τάς ἁμαρτίας τῶν ζώντες Ἰσραηλῖται ἵνα συγχωρηθῶσι, κατά παρόμοιον τρόπον ἐξομολογοῦνται τάς ἁμαρτίας τῶν πατέρων των ἵνα ἀσφαλῶς συγχωρησθῶσι.  Διατί ἄλλο;

Εὐαγγελικός: Ὄχι. Ἐνταῦθα ζητεῖται ἡ συγχώρησις τῶν ζώντων ἀπό τάς ἁμαρτίας τῶν πατέρων αὐτῶν.

Ὀρθόδοξος: Αὐτή εἶναι σκέψις ἰδική σου, ἡ ὁποία ἀντίκειται καί εἰς τό κείμενον τό ὁποῖον λέγει ρητῶς ὅτι προσηυχήθησαν διά τάς ἁμαρτίας τῶν πατέρων τῶν ἄνευ τῆς ἰδικῆς σας προσθήκης «συγχώρησις τῶν ζώντων ἀπό τάς ἁμαρτίας τῶν πατέρων».  Ἡ  γνώμη σας αὕτη ἀντίκειται ὄχι μόνον πρός τό χωρίον τοῦτο, ἀλλά καί πρός τό Ἰεζεκιήλ 18,20 21 ἡ ψυχή ἡ ἁμαρτάνουσα θέλει ἀποθάνῃ κατά τό ὁποῖον ἕκαστος τιμωρεῖται διά τάς ἰδικάς του ἁμαρτίας καί οὐχί διά τάς ἁμαρτίας τῶν πατέρων αὐτοῦ. 

Ἀλλ’ ἐγώ δέν σοῦ ἀποκλείω ὡς πιθανήν καί τή γνώμην σου.  Περισσότερον ὅμως πιθανή φαίνεται ἡ ἰδική μου γνώμη διότι ρητῶς λέγεται ὅτι «ἐξηγόρευσαν τάς ἁμαρτίας αὐτῶν καί τάς ἀνομίας τῶν πατέρων αὐτῶν». Ἱδοῦ ἡ πρώτη Γραφική πιθανότης δεήσεως ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων ἐγγίζουσα ὁλίγον ἤ πολύ τά ὅρια τῆς βεβαιότητας.

Εὐαγγελικός: Ἄλλο χωρίον ἔχετε νά παρουσιάσετε;

Ὀρθόδοξος: Ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκῃ Β΄Τιμοθ. 1,16-18 ἀναφέρεται τό ἑξῆς: «Δώῃ ἔλεος ὁ Κύριος τῷ Ὀνησιφόρου οἴκῳ» εἰς δέ 4,16 γράφει: «ἀσπάσασθε τόν οἷκον τοῦ Ὀνησιφόρου» διά δέ τόν Ὀνησιφόρον γράγει: «δῴη  αὐτῷ ὁ Κύριος εὑρεῖν ἔλεος παρά Κυρίου ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ» 1,18.  Δέν σᾶς κάνει ἐντύπωσιν ὅτι ὁ Ἀπόστολος διά μέν τόν οἶκον τοῦ Ὀνησιφόρου, λέγει, νά ἀσπασθοῦν αὐτόν ἀφ’ ἑνός καί ἀφ’ ἐτέρου θέτει ἁπλῶς «δώῃ ἔλεος ὁ Κύριος» οὐχι ὅμως καί «ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ» ὅπως ἀναφέρει καί διά τόν Ὀνησιφόρον. Ἐξ αὐτοῦ συμπεραίνομεν  ὅτι ὁ Ὀνησιφόρος θά εἶχεν ἀποθάνει διά τοῦτο καί ὁ Παῦλος λέγει «ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ». Ἑπομένως ὁ Παῦλος εὔχεται ὑπέρ τοῦ κεκοιμημένου Ὀνησιφόρου.

 

Εὐαγγελικός: Ἐγώ νομίζω ὅμως τό ἑξῆς΄ ὁ Ἀπ. Παῦλος χωρίζει τόν οἶκον τοῦ Ὀνησιφόρου ἀπό τόν ἴδιον τόν Ὀνησιφόρον ὄχι διότι εἶχε ἀποθάνει ὁ Ὀνησιφόρος ἀλλά διότι εὑρίσκετο μακράν τῆς οἰκογενείας του εἰς ταξείδιον πρός Ρώμην ἤ ἀλλοῦ. Ἐντεῦθεν ὁ χωρισμός κατά τόν ἀσπασμόν τοῦ οἴκου τοῦ Ὀνησιφόρου ἀπό τοῦ ἰδίου.

 

Ὀρθόδοξος: Ἡ ὑπόθεσις αὕτη ὅτι ὁ Ὀνησιφόρος ἦτο ζῶν ἀλλά μακράν τῆς οἰκογενείας του, ἐξηγεῖ μόνο, ἐάν εἶναι ὀρθή, τόν συνιστώμενον ὑπό τοῦ Παύλου ἀσπασμόν πρός τόν οἶκον τοῦ Ὀνησιφόρου καί οὐχί πρό τόν ἴδιον τόν Ὀνησιφόρον.  

 Δέν ἐξηγεῖ ὄμως τό πρός τόν Ὀνησιφόρον λεγόμενον «δώῃ αὐτῷ ὁ Κύριος ἔλεος ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ». Διά νά ἐξηγηθοῦν ἀμφότερα ἤτοι ὁ ἀσπασμός μόνον τῆ ς οἰκογενείας τοῦ Ὀνησιφόρου καί ἡ προσθήκη τοῦ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ» μόνον διά τόν Ὀνησιφόρον, συμπεραίνομεν ὅτι ὁ μέν οἶκος τοῦ Ὀνησιφόρου ἔζη ὁ Ὀνησιφόρος ὅμως εἶχεν ἀποθάνει. Ὁ Παῦλος εὔχεται ὑπέρ αὐτοῦ ἄρα εὔχεται ὑπέρ κεκοιμημένων.

 

Εὐαγγελικός:  Δέν ἀποκλείω τήν ἐξήγησίν ὡς πιθανήν. Ὄχι ὅμως καί ὡς βεβαίαν.

 

 

Ὀρθόδοξος: Καί ἐγώ ὡς πιθανήν δέχομαι τήν γνώμην μου, πάντως ὅμως πιθανοτέρα τῆς ἰδικῆς σας, διότι ἡ μέν ἰδική σας γνώμη ἐξηγεῖ μίαν μόνον ἄποψιν τόν χωρισμόν τοῦ ἀσπασμοῦ τῆς οἰκογενείας τοῦ Ὀνησιφόρου ἀπό τόν Ὀνησιφόρον, ἡ δέ ἰδική μου ἄποψις καθ’ ἥν εἶχε ἀποθάνει ὁ Ὀνησιφόρος, ἑρμηνεύει τόν χωρισμόν τοῦ ἀσπασμοῦ τοῦ Ἀπ. Παῦλου πρός τόν οἶκον τοῦ Ὀνησιφόρον ἀπό τόν Ὀνησιφόρον καί τό ἰδιαίτερον χαρακτηριστικόν διά τόν Ὀνησιφόρον τόν «ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρα».

 

Εὐαγγελικός: Θά ἤθελον νά ἤκουον καί ἄλλο χωρίον τῆς Ἁγίας Γραφῆς, τό ὁποῖον νά ἔδιδεν πιθανότητα ἔστω διά τήν δέησιν ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων.

 

Ὀρθόδοξος: Ἀνοίγω τό ΙΙ Μακκαβαίων βιβλίον τῆς Π. Διαθήκης. Εἰς τή 12, 42 -45 γράφει ὅτι ὁ Ἰούδας ὁ Μακκαβαῖος ἔστειλε εἰς Ἱεροσόλυμα 2.00 δραχ. διά νά προσφερθῇ θυσία ὑπέρ συγχωρήσεως ἁμαρτιῶν πεσόντων ἔν τινι μάχῃ στρατιωτῶν του, διότι ἐπίστευσε εἰς τήν ἀνάστασιν τῶν νεκρῶν.  Καί λέγει ρητῶς: «Εἱ γάρ μή τούς προπεπτωκότας ἀναστῆναι προσεδόκα περισσόν ἄν καί ληρῶδες ὑπέρ νεκρῶν προσεύχεσθαι». Ἰδού τά Μνημόσυνα ἐν τῇ Ἀγίᾳ Γραφῇ.

 

Εὐαγγελικός: Ἡμεῖς οἱ Εὐαγγελικοί δέν δεχόμεθα τό βιβλίον ΙΙ Μακκαβαίων ὡς βιβλίον Ἁγ. Γραφῆς. Ἑπομένως δέν δεχόμεθα καί τήν ἐν τῷ βιλίῳ τούτῳ ἀναφερόμενην γραφήν περί μνημοσύνων.

 

Ὀρθόδοξος: Αὐτό τό γνωρίζω.  Σᾶς ἐρωτῶ ὅμως δέχεσθε τόν Ἀπόστολο Πᾶυλον; 

 

Εὐαγγελικός: Βεβαιότατα.

 

Ὀρθόδοξος: Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος εἰς τήν πρός Ἑβραίους ἐπιστολήν 11, 35 λέγει: «Ἅλλοι δέ ἐτυμπανίσθησαν οὐ προσδεξάμενοι τήν ἀπολύτρωσιν ἵνα κρείττονος ἀναστάσεως τύχωσι» ἐν δέ τῷ στιχ. 36 «ἕτεροι δέ ἐμπαιγμῶν καί μαστίγων πεῖραν ἔλαβον».  Σᾶς ἐρωτῶ: Ποίους ἐννοεῖ ἐδῶ ὁ Ἀπόστολος;

 

Εὐαγγελικός: Ἀνθρώπους τῆς Παλ. Διαθήκης.

 

Ὀρθόδοξος: Ἔχετε νά μοῦ ἀναφέρητε ἐκ τῶν βιβλίων τῆς Παλ. Διαθήκης τούς ἀνθρώπους αὐτούς τούς ὁποίους ἐννοεῖ ὁ Ἀπόστολος; Ἔχετε δηλ. νά δείξητε ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἐτυμπανίσθηκαν «ἵνα κρείττονος ἀναστάσεως τύχωσι;»  Καί ἔλαβον ἐμπαιγμούς;

 

Εὐαγγελικός: Ὡρισμένους ὄχι.

 

Ὀρθόδοξος: Ἐγώ ὅμως δύναμαι νά σοῦ ἀναφέρω τούς ἀνθρώπους αὐτούς.  Καί ἰδού. Εἰς τό ΙΙ Μακκαβαίων 6,19 ἀναφέρται ὅτι ὁ ἀξιωματικός τοῦς Ἀντιόχου τόν εὐσεβῆ Ἐλεάζαρον, διότι δέν ἤθελον νά ἀρνηθῇ τήν πίστιν του, «ἐπί τό τύμπανον προσῆγε».   

Κατωτέρο δέ ἐν στίχ. 28 ἀναφέρεται διά τόν ἴδιον τόν Ἐλεάζαρον «ἐπί τό τύμπανον προσῆλθε». Ἰδού λοιπόν τό ἐτυμπανίσθησαν τοῦ Ἀποστόλου σύμφωνον κατά λέξιν μέ τόν τυμπανισμόν τοῦ ἐν ΙΙ Μακκαβαῖον Ἐλεαζάρου. Ἐπίσης διά τούς «ἐμπαιγμούς» ὁμιλεῖ πάλιν τό ΙΙ Μακκαβαίων 7,7,8,17.  Ἄς ἔλθωμεν καί εἰς τήν κατ’ ἔννοιαν συμφωνίαν τοῦ χωρίου τούτου ἑβρ. 11, 35 πρός τό ΙΙ Μακκαβαίων. 

Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ὁμιλεῖ περί ἀναστάσεως τῶν νεκρῶν καί μάλιστα «κρείττονος ἀναστάσεως» τήν ὁποίαν ἐπίστευον οἱ τυμπανιζόμενοι. Ἐν τῷ ΙΙ Μακκαβαίων γίνεται λόγος περί ἀναστάσεως τῶν νεκρῶν ῥητῶς εὐθύς μετά τόν Ἐλεάζαρον εἰς 7,9 «εἰς αἰώνιον ἀναβίωσιν ἡμᾶς ἀναστήσει» λέγει εἷς ἐκ τῶν 7 ἀδελφῶν. Ἑπομένως ὁ Ἀπόστ. Παῦλος κατά λέξιν καί κατ’ ἔννοιαν διά τοῦ Ἑβρ. 11, 35 ἐννοεῖ τό 6^ον κ 7^ον Κεφάλ.τοῦ ΙΙ Μακκαβαίων ἄρα ἐγκρίνει τό βιβλίον ΙΙ. Μακκαβαίων. 

Ἑπομένως ἐγκρίνει καί τό ἐν 12, 42-45 τεμάχιον ὅπου ὡς εἴδομεν γίνεται ῥητῶς λόγος  περί μνημοσύνων.

 

Εὐαγγελικός: Δέν ἀποκλείω τήν ἄποψιν αὐτήν.  Δέν εἶναι ἄμεσος ἀπόδειξις, ῥητή, ἀλλά ἔμμεσος, πλαγία.  Πιθανότητα ἔχει ὄχι βεβαιότητα.

 

 

Ὀρθόδοξος: Λάβε σύ τοῦτο ἔστω ὡς πιθανότητα καί ὄχι ὡς βεβαιότητα. Ἰδού καί ἄλλη πιθανότης ὑπέρ ἡμῶν τῶν Ὀρθοδόξων.

 

Εὐαγγελικός: Πιθανότητας δέν δύναμαι νά ἀποκλείσω.  Πιθανόν νά εἶναι ἠχώ τό ἑβρ. 11, 35 τοῦ ΙΙ Μακκαβαίου κεφ. 6 καί 7.  Τά μέχρι τοῦδε ὅμως ἀναφερθέντα χωρία Παλαιᾶς καί Καινῆς Διαθήκης δέν παρέχουν βεβαιότητας, ἀλλά πιθανότητας.  Μέ πιθανότης ὅμως δέν εἶναι δυνατόν νά οἰκοδομήσωμεν τήν ζωή μας καί ἐπί τοῦ προκειμένουν τήν δέησιν τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων;

 

Ὀρθόδοξος: Βεβαίως ὄχι. Ἀλλ’ ἡμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι ἔχομεν ἐδῶ πιθανότητος Γραφικάς διά τό θέμα μας.  Σεῖς δέν ἔχετε. Ἐπειδή ὅμως αἱ προσαχθεῖσαι ἀποδείξεις εἶναι πιθανότητες καί ὄχι βεβαιότητες διά τοῦτο ἔχομεν κι’ ἄλλα στηρίγματα τήν ἱεράν Παράδοσιν καί τήν ἀνθρώπινην λογικήν. Πρίν ὅμως ἤ προχωρήσωμεν εἰς ἐκεῖνα θά πρέπῃ νά ἔλθωμεν εἰς τό συμπέρασμα μας διά τά μέχρι τοῦδε λεχθέντα.

 

 

Συμπέρασμα

 

Γραφικῶς δέν ἔχετε σεῖς κ. Εὐαγγελικέ οὐδεμίαν ρητήν κατηγορηματικήν ἀναντίρρητον βεβαίωσιν, ὅτι ἡ δέησις ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων ἀπαγορεύεται. Ἐκεῖνο τό ὁποῖον συνάγετε σεῖς ἐκ τῆς Ἁγ. Γραφῆς εἶναι ὡρισμένα χωρία μέ βάσιν τήν ἀνθρωπίνην λογικήν. 

 

Ἀλλά περί ἀνθρωπίνης λογικῆς θά ἔχωμεν ἰδιαίτερον μέρος: Ρητῶς οὐδέν χωρίον ἐφέρετε τῆς Ἁγ. Γραφῆς. Ἡμεῖς ὄμως ἐκ τῶν πρωτοκανονικῶν βιβλίων τῆς Γραφῆς οὐδέν χωρίον μέ πλήρους βεβαιότητος ἔχομεν ὅτι ὁμιλεῖ ρητῶς διά τήν δέησιν τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων. 

Ἐάν συγκρίνωμεν τό ἐξαγόμενον τῆς μελέτης μας ταύτης θά ἴδωμεν ὅτι ὑπερτεροῦμεν ἡμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι. 

Γραφικῶς, διότι παρουσιάζομεν χωρία τά ὁποῖα δεικνύουσιν μικράν ἤ μεγάλην πιθανόητα, ἐνῷ σεῖς οὐδέν χωρίον παρουσιάσατε ἐμφαῖνον πιθανότητα ὄχι λογικήν ἀλλά Γραφικήν. Ἄς ἔλθωμεν ἤδη εἰς τήν ἱεράν Παράδοσιν ὅπου θά ἐξετάσωμεν ποῖος ἐξ ἡμῶν ἔχει τό «μεθ’ ὑμῶν εἰμί πάσας τάς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος» τοῦ Κυρίου (Ματθ. 28,20) ἐπί τοῦ προκειμένου θέματος τῆς δεήσεως τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων.

 

Εὐαγγελικός: Γνωρίζω ὅτι ἡ γνώμη αὕτη εἰσῆλθε ἀργά εἰς τήν Ἐκκλησία κατά τόν τρίτον αἰῶνα, διότι ἀναφέρεται τό πρῶτον εἰς τάς Ἀποστολικάς Διαταγάς.

 

ΔΕΥΤΕΡΟΝ: ΙΕΡΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΣ

 

Ὀρθόδοξος: Ὄχι κ. Εὐαγγελικέ. Αἱ δεήσεις τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων ἔχουσιν διαδοχήν ἀποστολικήν καί οὔτω τό «μεθ’ ὑμῶν εἰμί πάσας τάς ἡμέρας τοῦ Κυρίου» εὑρίσκεται μεθ’ ἡμῶν καί οὐχί μεθ’ ὑμῶν.

 

Πρῶτος Αἰών.  Τό Β΄ Μακκαβαίων 12, 42-45 ὅπου γίνεται λόγος ρητῶς περί δεήσεως ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων εἶναι βιβλίον τό ὁποῖον ἐγένετο δεκτόν ἀπό τῆς Ἀποστολικῆς ἐποχῆς. Ὁ ποιμήν τοῦ Ἐρμᾶ βιβλίον γραφέν τό 100 περίπου μ.Χ. κάνει σαφῆ ὑπαινιγμόν ἐν τῇ  πρώτῃ ἐντολῇ 1,1 περί τοῦ βιβλίου τούτου. 

 

Ὁ Κλήμης Ἀλεξανδρίας 150 μ.Χ. εἰς τούς Στρωματεῖς του 1, 21 κάμνει λόγον περί τοῦ βιβλίου τούτου ἄρα καί περί τοῦ περιεχομένου αὐτοῦ. 

 

Ὁ Τερτυλιανός 200 μ.Χ. εἰς τό βιβλίον αὐτοῦ  De Corona Millitis κεφ. Κ.3 λέγει τά ἑξῆς: «ποιοῦμεν θυσίας δεήσεις ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων, ποιοῦμεν ἰδίως ἐν τῇ ἐπετείῳ ἡμέρᾳ τῶν γενεθλίων».   

 

 

Ὁ Ὡριγένης 250 μ.Χ. εἰς τό βιβλίον 9 εἰς Ρωμαίους 12 γράφει: «Δίκαιον ἐστί καί ὠφέλιμον τό ποιεῖν ἐν δημοσίαις προσευχαῖς μνημόσυνα ὑπέρ τῶν Ἁγίων». 

 

 Ὁ Κυπριανός 250 μ.Χ. βεβαιοῖ ὅτι ἐν τοῖς χρόνοις αὐτοῦ οἱ Χριστιανοί ἐθεώρουν ἀναπόφευκτον καθῆκον τό προσφέρειν θυσίας καί δέεσθαι ὑπέρ τῶν μαρτύρων». Ἐπιστολή 307. 

 

Ὁ Ἀρνόβιος 305 μ.Χ. λέγει «οἱ Χριστιανοί ἐν ταῖς ἱερουργίας αὐτῶν ἐποίουν δεήσεις ὑπέρ ἀναπαύσεως καί σωτηρίας τῶν τεθνεώτων». Ἀρνόβιος κατά Ἐθνικῶν βιβλίον Δ΄. 

 

Ὁ Αὐγουστῖνος 354-430 συνέγραψε ὁλόκληρον βιβλίον «De cura pro mortuis» ἐν τῷ ὁποίῳ ἀποδεικνύει τήν ἀπό τῆς ἀρχῆς τοῦ Χριστιανισμοῦ συνήθειαν τῆς Ἐκκλησίας τοῦ νά εὔχηται καί νά προσφέρῃ θυσίας ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων τήν ὁποίαν ἀποδίδει εἰς ἀποστολικήν παράδοσιν.

 

Ὁ Κύριλλος Ἱεροσολύμων 380 μ.Χ. ἐν τῇ «θείᾳ Μυσταγωγίᾳ» γράφει περί τῆς μνήμης τῶν κεκοιμημένων τά ἑξῆς: «ἕτι δεόμεθα καί ὑπέρ τῶν προκεκοιμημένων ἁγίων Πατέρων καί ἐπισκόπων καί πάντων ἁπλῶς τῶν ἐν ἡμῖν προκεκοιμημένων μεγίστην ὄνησιν πιστεύοντες ἐσεσθαι ταῖς ψυχαῖς ὑπέρ ὧν ἡ δέησις ἀναφέρεται τῆς ἁγίας καί φρικωδεστάτης προκειμένης θυσίας».   

Ὁ Ἅγ. Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος λέγει «μή ἀμφίβαλε ὅτι καρπώσεται τί χρηστόν» Οὐχ ἁπλῶς ὁ Διακόνος βοᾷ ὑπέρ τῶν ἐν Χριστῷ κεκοιμημένων. Οὐχ ὁ Διάκονος ἐστί ὁ τήν φωνήν ταύτην ἀφιείς ἀλλά τό Πνεῦμα τό Ἅγιον» Migne τόμ. 9 σελ. 169.

 

Ὁ Ἅγιος Ἐπιφάνειος γράφει: «ὠφελεῖ δέ κ’ ἡ ὑπέρ αὐτῶν γενομένη εὐχή». Ὁ Μ. Ἀθανάσιος «κἄν εἰς ἀέρα ὁ ἐν εὐσεβείᾳ τελειωθείς κατατεθῇ μή ἀπαναίνου ἔλαιον καί κηρούς.  Δεκτά γάρ ταῦτα τῷ Θεῷ καί πολλήν ἐξ αὐτοῦ φέροντα τήν ἀντίδοσιν.  Τό γάρ ἔλαιον καί ὁ κηρός ὁλοκαύτωσις ἡ δέ γε θεία καί ἀναίμακτος θυσία ἐξιλασμός ἡ δέ πρός πένητας προσθήκη πάσης ἀγαθῆς ἀντιδόσεως». 

 

Ὁ Ἐφραίμ ὁ Σύρος ἐν τῇ «Διαθήκῃ» του λέγει: «καί νῦν βούλομαι ἀδελφοί μου ἵνα μετά τήν ἔξοδόν μου μνείαν μου ποιεῖσθαι ἐν ταῖς δεήσεσι ἡμῶν. Ἡνίκα ποιήσω τριακοστήν ποιήσατέ μου τήν μνήμην Εὐεργετοῦνται γάρ οἱ θνητοί ἐν προσφοραῖς ἀναμνήσεως παρά τῶν ζώντων ἁγίων». 

 

Τέλος ὁ Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός ἀφῆκε ὁλόκληρον συγγραφήν περί «τῶν ἐν πίστει κεκοιμημένων ὅπως αἱ ὑπέρ αὐτῶν γενόμεναι λειτουργίαι καί αὐποιΐα τούτους ὀνήνησι». Ἰδού οἱ ἑπτά πρῶτοι αἰῶνες πῶς ὁμιλοῦσι περί τῆς δεήσεως τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων.  Περί τῆς συνεχείας μέχρι σήμερον εἶναι περιττόν νά ὁμιλήσωμεν. Ἰδού τό «μεθ’ ὑμῶν εἰμί πάσας τάς ἡμέρας» ἐπί τοῦ προκειμένουν θέματος τῆς δεήσεως τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων εἶναι ὑπέρ ἡμῶν.

 

Εὐαγγελικός: Δέν δύναμαι νά ἀρνηθῶ τοῦτο ἐπιθυμῶ ὅμως νά ἔλθω εἰς τό τρίτο μέρος τήν λογικήν ἄποψιν τοῦ ζητήματος.

 

ΤΡΙΤΟΝ: Η ΛΟΓΙΚΗ

Εὐαγγελικός: Θά μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως νά σᾶς εἴπω ὅτι λογικῶς οὐδόλως στέκει ἡ δέησις τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων διά τόν ἑξῆς λόγον: Εἴπομεν ὅτι κατά τό Ἑβραίους 9,27 «ἀπόκειται ἅπαξ τοῖς ἀνθρώποις ἀποθανεῖν μετά δέ τοῦτο κρίσις». 

Ἀφοῦ λοιπόν ὁ Θεός εὐθύς μετά τόν θάνατον ἑκάστου ἐκφέρει τήν κρίσιν Του, πῶς ἔπειτα θά ἀνακαλέσῃ τήν ἀπόφασίν Του δι΄ἕναν ἁμαρτωλόν τόν ὁποῖον κατεδίκασε; Ἄν κάνῃ τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ πρώτη ἀπόφασίς του ἧτο ἐσφαλμένη ἤ ὅτι ἡ ἐν Ἄδῃ ψυχή ἠνάγκασε Αὐτόν διά τῆς μετανοίας νά ἀνακαλέσῃ τήν ἀποφασίν Του.   

Γνωρίζομεν ὅμως ὅτι ἐν Ἄδῃ δέν ὑπάρχει μετάνοια, ὁ Θεός δέν ἐκδίδει διαταγήν ἐσφαλμένην, ὁ ἁμαρτωλός πρέπει νά μείνῃ ἐν τῷ Ἄδῃ.  Οὐδεμία λοιπόν δέησις ὑπέρ αὐτοῦ εἶναι ὠφέλιμος.

 

Ὀρθόδοξος: Σεῖς κ. Εὐαγγελικέ εἴπατε μίαν λογικήν σκέψιν κατά τήν τήν ἰδικήν σας ἄποψιν, μέ τό ἀνάλογον συμπέρασμά σας. Ἐγώ θά σᾶς εἴπω τέσσαρας λογικάς σκέψεις μέ ἀντίθετον ἀπό τό ἰδικόν σας συμπέρασμα.

 

Εὐαγγελικός: Ἀκούω εὐχαρίστως.

 

 

Ὀρθόδοξος: Πρώτη σκέψις: Εἴπατε ὅτι ἡ δέησις τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων ἀντίκειται εἰς τήν ἀλάθητον κρίσιν τοῦ Θεοῦ δι’ ἕναν ἁμαρτωλόν πέραν τοῦ τάφου καί εἰς τό ἀδύνατον τῆς μετανοίας τοῦ ἐν τῷ Ἄδῃ ἁμαρτωλοῦ ἀνθρώπου.   

Σᾶς ἐρωτῶ ὅμως μήπως καί ἡ προσευχή γενικῶς ὄχι μόνον τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων ἀλλά τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν ζώντων δέν ἀντίκειται εἰς τήν σοφίαν τοῦ Θεοῦ; Καί ἐξηγοῦμαι: Ὁ Θεός διοικεῖ τόν κόσμον κα΄τα ὠρισμένους νόμους.  Ὁ ἄνθρωπος διά τῆς προσευχῆς του, τήν ὁποίαν πολλάκις ἀκούει ὁ Θεός, ἐπεμβαίνει καί ἀκυροῖ ἤ τροποποιεῖ τάς ἀποφάσεις Του.   

 

Πῶς λοιπόν ὁ Θεός χάρις εἰς τήν προσευχήν ἑνός ἀκυροῖ ἤ τροποποιεῖ τίς ἀποφάσεις Του;   Τοῦτο σημαίνει ὅτι ὁ Θεός ἐξέδωσε προηγουμένως ἐσφαλμένην ἀπόφασιν; Ἀναφέρω ἕν παράδειγμα. Ὁ Θεός ἀποφασίζει νά καταστρέψῃ τούς Ἰσραηλίτας, διότι κατασκεύασαν τό χρυσοῦν μόσχον». Ὁ Μωϋσῆς προσεύχεται ὑπέρ τοῦ λαοῦ του.  Ὁ Κύριος ἀνακαλεῖ τήν ἀπόφασιν του πρίν μετανοήσωσι οἱ Ἰσραηλίται, χάρις εἰς τήν προσευχήν τοῦ Μωϋσέως. «Ἱλάσθη Κύριος περί τῆς κακίας ἦς εἶπε ποιῆσαι τόν λαόν αὐτοῦ».  Ἐξοδ. 32,14.  Βλέπεις κ. Εὐαγγελικέ;   

Ὁ Κύριος εἶπε «ποιῆσαι» ἀπεφάσισε νά τιμωρήσῃ τούς Ἰσραηλίτας.  Χάρις ὅμως εἰς τήν προσευχήν τοῦ Μωϋσέως «ἱλάσθη Κύριος περί τῆς κακίας» χωρίς νά μετανοήσωσι οἱ Ἰσραηλίται.  Ἄς ἔλθωμεν εἰς τό θέμα μας. 

 

Ὅπως ὁ Κύριος ἐξέδωσε καταδικαστικήν ἀπόφασιν τῶν  ἁμαρτησάντων ζώντων Ἰσραηλιτῶν τήν ὁποίαν ἠκύρωσεν ἤ ἐτροποποίησεν ἡ προσευχήν τοῦ Μωϋσέως ἄνευ μετανοίας τῶν ἁμαρτησάντων καί δέν μεμφόμεθα τόν Θεόν ὡς ἀνακαλέσαντα τάς ἀπόφασεις του, διατί ὅταν προσευχηθῇ ζῶν τις ὑπέρ τοῦ κεκοιμημένου καί κατακριθέντος ὑπό τοῦ Θεοῦ ἔχομεν τήν γνώμην ὅτι εἶναι ἀδύνατον νά εἰσακουσθῇ ἡ προσευχή μας ὑπέρ αὐτοῦ διότι ἀντιτίθεται αὕτη εἰς τό ἀνέκκλητον τῆς θείας ἀποφάσεως καί εἰς τό ἀδύνατον τῆς μετανοίας τοῦ ἐν τῷ Ἄδῃ εὑρισκομένου; Λογικόν δέν εἶναι καί αὐτό;

 

Εὐαγγελικός: Εἴπατε ὅτι ἔχετε τέσσρα λογικά ἐπιχειρήματα.  Αὐτό εἶναι τό πρῶτον.  Τό δεύτερον ποῖον εἶναι;

 

 Ὀρθόδοξος: Τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἶναι ἄπειρον.  Περιορίζοντες ὅμως σεῖς τοῦτο μόνον ἐν τῇ παρούσῃ ζωῇ μεταβάλλετε αὐτό εἰς πεπερασμένον.  Εἶναι λοιπόν λογικώτερον νά δεχθῶμεν ὅτι, ἀφοῦ τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἶναι ἄπειρον, πρέπει νά ἐκτείνεται καί πέραν τοῦ κόσμου τούτου.  Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διατί νά μή ἀκούωνται αἱ δεήσεις τῶν ζώντων ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων ὅταν 

α) αἱ δεήσεις αὗται γίνωνται εὐσεβῶς καί μετά πίστεως 

β) οἱ νεκροί ὑπέρ ὧν γίνονται εἶναι ἐπιδεκτικοί τοῦ ἐλέους καί 

γ) ὅταν ἡ πλήρωσις τῶν δεήσεων δέν ἀντιβαίνει πρός τήν καθόλου θείαν δικαιοσύνην καί ἀγαθότητα, ὥστε κατά τήν γνώμην τῶν Πατέρων αἱ δεήσεις αὗται ὀφειλοῦσι ὄχι τούς θανασίμως ἁμαρτήσαντας καί ἀμετανοήτους ἀποθανόντας ἀλλά τούς μή θανασίμως ἁμαρτήσαντος καί ἄνευ μετανοίας ἀποθανόντας.  

 Ἡ τοιαύτη γνώμη εἰς τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ δέν ἐνισχύει οὕτω περισσότερον τήν πίστιν μας εἰς τό θεῖον ἔλεος; Δέν εἶναι καί αὐτό λογικόν;

 

Εὐαγγελικός: Τό τρίτον λογικόν ἐπιχείρημα σας ποῖον εἶναι:

 

Ὀρθόδοξος: Ἰδού. Αἱ ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων δεήσεις ἐκφράζουσι τήν πλήρη ἀγάπης κοινωνίας τῶν ζώντων πρός τους κεκοιμημένους τούς ὁποίους ὁ θάνατος ἀποσπᾷ μέν ἀπό τῆς μεθ’ ἡμῶν τοπικῆς ἀναστροφῆς οὐχί ὅμως καί ἀπό ἡμετέρας ἀγάπης.   

Γνωρίζομεν ὅτι οἱ ἐν οὐρανοῖς προσεύχονται ὑπέρ ἡμῶν. Ἐάν δέν δυνάμεθα καί ἡμεῖς νά προσευχηθῶμεν διά τούς ἀπελθόντας προσφιλεῖς ἡμῶν, ὁ σύνδεσμος στρατευομένης καί θριαμβευούσης ἐκκλησίας ὁ ἐπί τῆς ἀγάπης στηριζόμενος θά ἧτο ἐλλιπής.   

Διά νά εἶναι πλήρης ὁ δεσμος οὗτος τῆς ἀγάπης τῆς μιᾶς ἐν οὐρανῷ καί ἐν γῇ Ἐκκλησίας, πρέπει καί ἡμεῖς νά προσευχώμεθα ὑπέρ τῶν προσφιλῶν κεκοιμημένων.  Λογικόν δέν εἶναι καί αὐτό;

 

Εὐαγγελικός: Τό τέταρτον λογικόν ἐπιχείρημά σας; 

 

Ὀρθόδοξος: Τοῦτο εἶναι βαθύτερον εἰς νόημα καί θά ἤθελον νά προσέξητε περισσότερον.

 

Εὐαγγελικός: Σᾶς ἀκούω.

 

Ὀρθόδοξος: Δύο πράγματα ὑπάρχουν ὡραιότερα ἐν οὐρανῷ καί ἐν γῇ, ἐν τῷ ἀνθρώπῳ καί ἐν τῷ Θεῷ: Ὁ ἀνθρώπινος πόνος καί ἡ θεία προσευχή.  Αὐτά συνδέονται πολύ μεταξύ των, διότι ὁ ἀνθρώπινος πόνος μόνον μέ τήν προσευχήν λαμβάνει νόημα καί δόξαν.

  

 Ἡ δέ προσευχή μᾶλλον μέ τόν ἀνθρώπινον πόνον ἐκφράζεται παρά μέ τήν χαράν. Ἡ μεγάλη αὕτη σχέσις τῶν δύο τούτων δώρων τοῦ οὐρανοῦ καί τῆς γῆς, τοῦ πόνου καί τῆς προσευχῆς, στηρίζεται εἰς τήν μεγάλην συγγένειαν τῶν δώρων αὐτῶν.   

Καί ἐξηγοῦμαι: Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος πονεῖ φωνάζει ὄχι πάντοτε διά νά εἰσακουσθῇ καί θεραπευθῇ ὁ πόνος του, ἀλλά φωνάζει διότι πονεῖ.  Ἡ ἀρχική λοιπόν αἰτία πολλάκις δέ καί ἡ μόνη αἰτία τῆς κραυγῆς μας ἐπάνω εἰς τόν πόνον μας δέν εἶναι ἡ θεραπεία ἀλλά ὁ πόνος.  Τό ἴδιον συμβαίνει καί μέ τήν προσευχήν.  Ἡ προσευχή εἶναι κραυγή ἀγάπης.  

 Προσεύχεσαι ὅταν ἀγαπᾶς. Ἀγαπᾷς  δέ πραγματικῶς ὅταν πονᾷς.  Ἡ πρώτη λοιπόν αἰτία τῆς προσευχῆς εἶναι ὄχι νά εἰσακουσθῇ τό περιεχόμενον τῆς αἰτήσεως της ἀλλά προσεύχεται τις διότι ἀγαπᾷ διότι πονᾷ ἀδιαφόρως ἐάν εἰσακουσθῇ ἤ ὄχι κατά τήν προσευχή του. Ἕν παράδειγμα. Ὁ Κύριος προσεύχεται ἐν Γεθσθημανῇ ἤ διά τόν ἑαυτόν Του και ἐν τῷ Σταυρῷ διά τούς ἄλλους.  Προσεύχεται ἐν Γεθσθημανῇ ἵνα παρέλθῃ τό ποτήριον τοῦ Πάθους Του.  Προσεύχεται εἰς τόν Σταυρόν διά τούς ἐχθρούς Του «οὐ γάρ οἴδασι τί ποιοῦσι». 

 

Ὁ Κύριος ἐγνώριζε ὅτι δέν θά εἰσακουσθῇ  ἡ προσευχή Του καί εἰς τά δύο περιπτώσεις.  Πῶς θά συγχωρήσῃ ὁ Θεός τούς Σταυρωτάς Του μέ μόνην τήν δικαιολογίαν ὅτι δέν ἠξεύρουν τί κάμνουν ἄν δέν μετανοήσουν; Γνωρίζει ὅτι εἰς τήν Γεθσθημανήν δέν θά ἀκουσθῆ ἡ φωνή Του καί ὅμως προσεύχεται. 

Ἀφοῦ λοιπόν κ. Εὐγγελικέ, ὁ Κύριος προσευχήθηκε δίς ἄν καί ἐγνώριζε ὅτι δέν θά εἰσακουσθῇ διατί νά μή προσευχώμεθα ἡμεῖς ὑπέρ τῶν προσφιλῶν μας ἀδελφῶν ἀφοῦ ἡ Γραφή ῥητῶς ὡς εἴδομεν, οὐδαμοῦ ἀπαγορεύει τοῦτο, τοὐναντίον μάλιστα παρέχει πιθανότητας; 

Διατί νά μή προσευχηθῶμεν ἀφοῦ ἔχομεν τήν παράδοσιν ὁμόφωνον ἐπ’ αὐτοῦ ἀπό τῶν Ἀποστολικῶν χρόνων μέχρι σήμερον ἤτοι τό «πάσας τάς ἡμέρας» τοῦ Κυρίου Ματθ. 28,20 καί τέλος τόσα ἄλλα λογικά ἐπιχειρήματα ἐπί τῆς Ἁγ. Γραφῆς στηριζόμενα;

 

Εὐαγγελικός: Λογικά καί συγκινητικά εἶναι ὅλα αὐτά, ἰδίως ἡ προσευχή τοῦ Κυρίου ἐν Γεθσθημανῇ ἤ καί ἐν τῷ Σταυρῷ. Ἔχω ὅμως μίαν ἀπορίαν: Δέν νομίζετε ὅτι μέ τά μνημόσυνα δίδομεν εὐχέρειαν νά σωθοῦν περισσότεροι οἱ πλούσιοι ἀφοῦ ἔχουν τά χρηματικά μέσα τῶν μνημοσύνων καί ὄχι οἱ πτωχοί;

 

Ὀρθόδοξος: Εἴπομεν ὅτι διά τῶν μνημοσύνων δέν συγχωροῦνται ὅλαι αἱ ἁμαρτίαι.  Οἱ πλούσιοι μέ τό χρῆμα των ἐν τῇ γῇ ὅταν ἔζων εἶχον τήν εὐκολίαν τῆς ἁμαρτίας περισσότερον. Ἐάν οὗτοι ἡμάρτησαν θανασίμως καί δέν μετενόησον οὐδεμίαν ὠφέλειαν θά εὕρωσιν ἐκ τῶν μνημοσύνων ἔστω καί ἄν αὐτά εἶναι πολυδάπανα, Ἀρχιερατικά.  

 Ἔπειτα οἱ πτωχοί, δύνανται νά προσευχηθῶσι ὑπέρ τῶν κεκοιμημένων προσφιλῶν των δίδοντες ἕν μόνον πρόσφορον ἀξίας πέντε δραχμῶν ἤ καί ἄνευ αὐτοῦ ἕν μόνον σημείωμα ὅπου θά γράψωσι τό ὄνομα τοῦ κεκοιμημένου των ἵνα μνημονευθῇ κατά τήν ἱεράν θυσίαν.

 

Εὐαγγελικός: Καί ἄλλην μίαν ἀπορίαν.  Δέν νομίζεται ὅτι ὅταν πιστεύωμεν εἰς τά μνημόσυνα θά ἀμελήσωμεν τήν ἐδῶ χριστιανικήν ζωήν ἐμπιστευόμενοι εἰς αὐτά;

 

Ὀρθόδοξος: Ὁ Ὀρθόδοξος Χριστιανός γνωρίζει καλά ὅτι ἀσφαλής εἶναι δι’ὅσας ἀρετάς ἐργασθῆ ὁ ἴδιος ἐδῶ.  Πέραν τοῦ τάφου θά πέσῃ μόνον εἰς τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ.  Δέν εἶναι λοιπόν καί εἰς τόν πλέον ἀνόητον ἄνθρωπον φανερόν ὅτι πρέπει νά προτιμήσῃ τήν ἀσφαλῆ ὁδόν τῆς ἐντεῦθεν προετοιμασίας του παρά νά ἀφεθῇ ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τήν διάθεσιν τῶν ἄλλων καί τοῦ Θεοῦ; Ἀσφαλῶς.

 

Συμπέρασμα: Ἰδού καί τά μνημόσυνα: Γραφικῶς, Πατερικῶς, Λογικῶς.  Καί κατά τά τρία ὑπερτεροῦμεν οἱ Ὀρθόδοξοι τῶν Εὐαγγελικῶν.

 

 

ΘΕΜΑ 14ον.(Τελαυταῖο).  ΑΝΑΛΕΚΤΑ.

 

Εὐαγγελικός: Ἐπιθυμῶ νά συνομιλήσωμεν καί περί ἄλλων διαφόρων θεμάτων ἐν ὀλίγοις ὅμως΄ ἤτοι περί τῆς ὀνομασίας Πατήρ τήν ὁποίαν ἀπαγορεύει ἡ Γραφή, περί τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀγαμίας τῶν Ἐπισκόπων ἡ ὁποία ἀντίκειται κ’αὕτη πρός τήν Ἁγ. Γραφήν, περί ὑποχρεωτικῆς νηστείας.

Ὀρθόδοξος: Εὑχαρίστως.  Καί ἄς ἔλθωμεν πρῶτον εἰς τήν ὀνομασία «Πάτερ».

Α΄ Ἡ ὀνομασία «Πάτερ»

Εὐαγγελικός: Ὁ λόγος τοῦ Κυρίου Ματθ. 23, 1-12 λέγει ρητῶς: «σεῖς μή ὀνομασθῆτε Ραββί διότι εἷς εἶναι ὁ Καθηγητής σας ὁ Χριστός καί Πατήρ μή καλέσητε  ἐπί τῆς γῆς».  Δέν νομίζετε ὅτι ὅταν καλῆσθε Πατέρες ἀντιβαίνετε εἰς τήν Ἁγ. Γραφήν;

Ὀρθόδοξος: ὉἈποστ. Παῦλος κ. Εὐαγγελικέ καλεῖ τόν ἑαυτό του Πατέρα, διότι ὀνομάζει τόν Τιμόθεον τέκνον γνήσιον «Τιμοθέῳ γνησίῳ τέκνῳ» Α΄ Τιμοθ. 1,2 «Τιμοθέῳ ἀγαπητῷ τέκνῳ» Β΄ Τιμοθ. 1,2. Ἐπίσης Α΄ Κορινθ. 4,15 «ὡς τέκνα ἀγαπητά νουθετῶ».

Ἐπίσης γράφων πρός Κορινθίους Α΄Κορ. 4,15 λέγει «εἰ μυρίους Παιδαγωγούς ἔχετε, ἀλλ’ οὐ πολλούς Πατέρας, ἐγώ ὑμᾶς ἐγένησα ἐν Χριστῷ».  Πῶς λοιπόν αὐτοκαλεῖται Πατήρ ὁ Παῦλος;  παρά τήν ἐντολή τοῦ Χριστοῦ;

Εὐαγγελικός: Κατά τόν Θεοφύλακτον ὀνομάζει ἑαυτόν Πατέρα ὁ Παῦλος «οὔ τό ἀξίωμα ἐμφαίνων, ἀλλά τῆς ἀγάπης τήν ὑπερβολήν» . Ἔπειτα ὁ Παῦλος ὀνομάζεται Πατήρ μόνον εἰς ἐκείνους ὅπου ἐκήρυξε, ἐνῶ σεῖς ὀνομάζεσθε Πατέρες εἰς ἐκείνους τούς ὁποίους δέν ἐχετε ἀναγεννήσει.

Ὀρθόδοξος: Πάντως παραβαίνει τήν ἐντολήν τοῦ Κυρίου ἐάν ληφθῇ τόσον αὐστηρά ἡ ἐντολή ὡς λαμβάνετε ἐσεῖς ταύτην.  Πλήν αὐτοῦ ὁ ἴδιος ὁ Ἀπ. Παῦλος ἐν Πράξεις 22,1 ἀρχίζει τήν ὁμιλίαν του «Πατέρες καί ἀδεφλοί».   

Πῶς ὀνομάζει ὁ Ἀπ. Παῦλος  Πατέρες ἄλλους τῶν ὁποίων ὄχι μόνον δέν εἶναι πνευματικόν τέκνον ἀλλά ἀντιθέτως αὐτῶν καθ’ ὅσον ἐκεῖνοι μέν ἦσαν ἄνθρωποι τοῦ Νόμου οὗτος δέ μακράν πάσης Νομικῆς διατάξεως;   

 

Βλέπετε κ. Εὐαγγελικέ ὅτι ἡ προσωνυμία Πάτερ τήν ὁποίαν ἀπαγορεύει ὁ Κύριος δέχεται ὁ Ἀπ. Παῦλος διά τόν ἑαυτό του οὐχί ἅπαξ ἀλλά πολλάκις ὀνομάζων ἑαυτόν Πατέρα, ὀνομάζων δέ καί ἄλλους Πατέρας.

Ἐξ αὐτοῦ δέν συμπεραίνετε ὅτι ἀπαγορεύει ὁ Κύριος τήν ὀνομασίαν Πατήρ καί Διδάσκαλος, ὅταν ταῦτα ἐκφέρωνται κατά τρόπον ἐγωϊστικόν ὡς ἔπραττον οἱ Φαρισαῖοι; Αὐτό συμβαίνει διότι ὁ Κύριος εὐθύς μετά τήν ἀπαγόρευσιν τῆς προσωνυμίας Πάτερ λέγει : «ὁ ὑψών ἑαυτόν ταπεινωθήσεται». 

Ἡ ἐντολή ἐπίσης ἀπαγορεύει νά ὀνομαζώμεθα καί Ραββί Διδάσκαλοι.  Πῶς ὅμως ὁ Παύλος ὀνομάζει ἑαυτόν διδάσκαλον τῶν Ἐθνῶν καί ἄλλους ὀνομάζει διδασκάλους. «Προφῆται καί διδάσκαλοι» Πραξ. 13,1 «Ἀποστόλους διδασκάλους» Ι Κορ. 12, 18 ἐν ΙΙ Τιμ. 1,11 διά τόν ἑαυτόν του λέγει: «διδάσκαλος τῶν ἐθνῶν» ὡς καί ἐν Ι Τιμ. 2,7 «διδασκάλους τῶν ἐθνῶν».   

 

Δέν νομίζετε ὅτι ἐν ἀπολύτῳ ἐννοία Διδάσκαλος, Πατήρ, Καθηγητής εἶναι μόνος ὁ Χριστός, ἐν σχετικῇ δέ ἐννοίᾳ δύνανται νά εἶναι κ’ ἄλλοι Διδάσκαλοι, Πατέρες καί Καθηγηταί, ἀφοῦ ὁ ἴδιος ὁ Ἀπ. Παῦλος ὀνομάζει τόν ἑαυτόν «Πατέρα καί Διδάσκαλον»; ὀνομάζει δέ καί ἄλλους Πατέρας καί Διδασκάλους;

 

Εὐαγγελικός: Ναί. Ὀνομάζει ὁ Παῦλος τόν ἑαυτόν του Πατέρα καί διδάσκαλον. Ἐάν ὅμως ἄλλοι ὠνόμαζον αὐτό «Πάτερ Παῦλε» θά ἔσχιζε τά ροῦχα του.

 

 

Ὀρθόδοξος: Εἰς ποίαν λογικήν στηρίζεται αὐτό; Νά ὀνομάζῃ ὁ Παῦλος τόν ἑαυτόν του καί ἄλλους πατέρας καί διδασκάλους νά σχίζῃ δέ τά ροῦχα του ὅταν οἱ ἄλλοι ὀνομάσουν αὐτόν ὅπως ὁ ἴδιος ὠνόμασε τόν ἑαυτόν του; Αὐτό λέγεται παραφροσύνη ὄχι τοῦ Παύλου ἀλλά ἰδική σας . 

 

Θέμα 14ον.(Τελαυταῖο). Ἀνάλεκτα. Β΄ «Ἡ ὑποχρετικη ἀγαμία τῶν ἐπισκόπων».

 

Εὐαγγελικός: Διατί ἀπαγορεύεται οἱ ὀρθόδοξοι τόν γάμον τῶν ἐπισκόπων, ἀφοῦ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ῥητῶς λέγει : «δεῖ τόν ἐπίσκοπον μιᾶς γυναικός εἶναι ἄνδρα» Α΄ Τιμοθ. 3,1-2.  Πρέπει ὁ ἐπίσκοπος νά εἶναι ἀνήρ μιᾶς γυναικός.

 

Ὀρθόδοξος: Σᾶς λέω τά ἑξῆς δύο πράγματα: α) Πού πρέπει νά τεθῇ ὁ τόνος τῆς φράσες αὐτῆς καί β) τί σημαίνει «ἐπίσκοπος» ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκῃ.

Καί ἐν πρώτοις. 

Ὁ τόνος τῆς φράσεως ταύτης: «Δεῖ τόν ἐπίσκοπον κ.λ.π.» δέν πρέπει νά τεθῇ εἰς τό «δεῖ»τό ὁποῖον σημαίνει πρέπει, ἀλλά εἰς τό «μιᾶς γυναικός»,  πρέπει δηλαδή ὁ ἐπίσκοπος νά ἔχῃ ἔλθῃ εἰς γάμον μέ μίαν γυναῖκα  (ἀποθανοῦσαν ἤ ζῶσαν) καί ὄχι μέ πολλάς.   

Δέν πρέπει νά τεθῇ ὁ τόνος εἰς τό «δεῖ» ἀλλά εἰς τό «μιᾶς», διότι ὁ ἀπόστολος συνιστᾷ τήν ἀγαμίαν εἰς τούς κοινούς χριστιανούς λέγων Α΄ Κορινθ. 7,7-8 «θέλω πάντας ἀνθρώπους εἶναι ὡς καί ἑμαυτόν ἤτοι ἀγάμους καί στιχ. 38 «ὁ ἐρχόμενος εἰς γάμον καλῶς ποιεῖ ὁ δέ μή ἐρχόμενος κρεῖσσον ποιεῖ».  Πῶς λοιπόν θά θελήσῃ ὁ Ἀπόστολος μέ τό «δεῖ» νά θέσῃ νόμον γάμου εἰς τούς Ἐπισκόπους:

 

Εὐγγελικός: Διατί ὅμως κ’ σεῖς ἐθέσατε νόμον ἀγαμίας εἰς τούς Ἐπισκόπους;

 

Ὀρθόδοξος: Ἤδη ἔρχομαι εἰς τό β) ζήτημα περί τοῦ ἐπισκόπου ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκῃ. «Ἐπίσκοπος» ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκῃ σημαίνει Πρεσβύτερος.  Τοῦτο φαίνεται ἐκ πολλῶν χωρίων τῆς Καινῆς Διαθήκης. Ἐν τῇ πρός Φιλιπισίους ἐπιστολῇ 1,1 ὁ Ἀπόστολος Παῦλος γράφει «σύν Ἐπισκόποις καί Διακόνοις». 

Ἦτο ποτέ δυνατόν εἰς μίαν πόλιν τούς Φιλίππους νά ἦσαν πολλοί Ἐπίσκοποι; Εἷς ἦτο. Ἐδῶ ὅμως ὁμιλεῖ περί πολλῶν Ἐπισκόπων. Ἄρα εἶναι οἱ πρεσβύτεροι.  Τό ἴδιον δυνάμεθα νά εἴπωμεν καί διά τήν Ἔφεσον ὅπου αἱ λέξεις Ἐπίσκοπος καί Πρεσβύτερος ἑναλλάσονται ἔχουσι τήν ἔννοιαν τοῦ Πρεσβυτέρου. Πραξ. Ἀποστ. 20,17,28. 

Ἄρα καί ἐκεῖ πρόκειται περί πρεσβυτέρων, οἱ ὁποῖοι ὀνομάζονται ἐπίσκοποι, διότι δέν ἦτο δυνατόν εἰς τήν Ἔφεσον νά εἶναι πολλοί ἐπίσκοποι. Εἰς τό αὐτό συμπέρασμα θά ἀχθῶμεν ἐάν συγκρίνωμεν καί ἄλλα χωρία τῆς Ἁγίας Γραφῆς τῶν ποιμαντορικῶν ἐπιστολῶν τοῦ Παύλου.

 

Εὐαγγελικός: Ποῖοι ἦσαν ἐπίσκοποι ἐν τῇ σημερινῇ ἐννοίᾳ κατά τήν ἀποστολικήν ἐποχήν;

 

Ὀρθόδοξος: Ἐπίσκοποι ἐν τῇ σημερινῇ ἐννοίᾳ ἦσαν ἐπί τῆς Ἀποστολικῆς ἐποχῆς οἱ Ἀπόστολοι.  Τοῦτο φαίνεται καθαρά ἐκ τῶν Πραξ. 15,2 ὅπου λέγει «πρός τούς Ἀποστόλους καί Πρεσβυτέρους», στιχ. 4 «Ἀποστόλων καί Πρεσβυτέρων», στιχ. 22 «ἔδοξε τοῖς Ἀποστόλοις καί Πρεσβυτέροις», στιχ. 23 «οἱ Ἀπόστολοι καί Πρεσβύτεροι». Ἑπομένως εἶναι σαφής εἰς τά χωρία αὐτά ἡ διάκρισις τοῦ Ἀποστόλου ἀπό τοῦ Πρεσβυτέρου.   

Οἱ Ἀπόστολοι ἦσαν ἀνώτεροι τῶν πρεσβυτέρων, ἄρα ἦσαν οἱ Ἐπίσκοποι αὐτῶν.  Μετά τόν θάνατον τῶν Ἀποστόλων ἕλαβον οἱ διάδοχοι αὐτῶν οἱ ἐπίσκοποι τό ὄνομα Ἐπίσκοπος, τό ὁποῖον ἔχωρίσθῃ ἀπό τόν Πρεσβύτερον, ὅπως φαίνεται ἀπό τόν ἀποστολικόν πατέρα Ἰγνάτιον, ὁ ὁποῖος ὀνομάζει τούς τρεῖς βαθμούς καθαρά: Ἐπίσκοπον, Πρεσβύτερον Διάκονον (Μαγνησίους VI,1).

 

Συμπέρασμα: Λέγων ὁ Ἀπόστολος «δεῖ τόν Ἐπίσκοπον μιᾶς γυναικός εἶναι ἄνδρα» ἐννοεῖ: «πρέπει ὁ Πρεσβύτερος νά εἶναι ἀνήρ σύζυγος μιᾶς (ἀποθανούσης ἤ ζώσης) γυναικός, νά εἶναι μονόγαμος καί ὄχι πολλῶν γυναικῶν. Ἀφοῦ δέ ὁ τόνος εἴπομεν, πρέπει νά τεθῇ εἰς τό  «μιᾶς» καί ὄχι εἰς τό «δεῖ» θά ἔχωμεν τήν ἑξῆς ἔννοιαν.  «Δύναται ὁ Πρεσβύτερος νά εἶναι ἔγγαμος θά εἶναι ὅμως μιᾶς γυναικός ἀνήρ».    

Τοῦτο γίνεται σήμερον καί παρ’ ἡμῖν: Οἱ πρεσβύτεροι εἶναι ἔγγαμοι, οἱ διάφοροι ἐφημέριοι, ἤ ἄγγαμοι οἱ ἱερομόναχοι. Ἰδού λοιπόν ὅτι οὐδόλως ἀντίκειται ἡ ἀγαμία τῶν «ἐπισκόπων» ἤτοι τῶν πρεσβυτέρων πρός τήν Ἁγίαν Γραφήν. Ἰδού καί ἄλλη πλάνη σας!

 

 

Θέμα 14ον.(Τελαυταῖο). Ἀνάλεκτα. Γ΄ «Περὶ Νηστείας»

 

Ὀρθόδοξος: Τήν νηστείαν πῶς τήν ἐννοεῖτε κ. Εὐαγγελικέ;

 

Εὐαγγελικός: Σχετικῶς μέ τήν νηστείαν ἔχω τήν ἑξῆς γνώμην. Ἡ ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκῃ ὑπάρχουσα νηστεία εἶναι ἀποχή παντός φαγητοῦ καί προαιρετική.   

Δέν δύναμαι λοιπόν νά παραδεχθῶ τό ὑποχρεωτικόν τῆς νηστείας εἰς ὡρισμένας ἡμέρας τοῦ ἔτους καί κυρίως ἐκεῖνο τό ἀκατανόητον κ’ κωμικόν, ὥστε νά νηστεύῃ τίς ἀπό τό ἕνα πρᾶγμα κ’ νά τρώγῃ τό ἄλλο.  Καί συγκεκριμένως: Νά νηστεύω τό ἔλαιον κ’ νά τρώγω τόν καρπόν τοῦ ἐλαιόδενδρου τήν ἐλαίαν.

 

Ὀρθόδοξος: Ἔχετε τήν γνώμην κ. Εὐαγγελικέ ὅτι ἡ ἐντολή νηστείας δι’ ὡρισμένας ἡμέρας τοῦ ἔτους ὑποχρεωτική ἀντίκειται κατ’ ἀρχήν πρός τό Πνεῦμα τῆς Γραφῆς;

 

Εὐαγγελικός: Βεβαιότατα.

 

Ὀρθόδοξος: Πῶς ὅμως ἐν τῇ Παλαιᾷ Διαθήκῃ εἶχε ὁρισθῆ ὑπό τοῦ Θεοῦ Λευϊτικ. 16,26, 30 ὡς ἡμέρα νηστείας ἡ ἡμέρα τοῦ ἐξιλασμοῦ ἡ 10^η δήλ. ἡμέρα τοῦ ἑβδόμου μηνός; Πλήν τῆς νηστείας ταύτης ὑπῆρχον ὡς γνωστόν καί ἄλλαι νηστεῖαι καθωρισμέναι ἰδέ Ζαχ. 7,5.

 

Εὐαγγελικος: Ὁ παλαιός Νόμος παρῆλθεν κ’ οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἔχομεν διά τάς νηστείας αὐτάς.

 

Ὀρθόδοξος: Δέν θέλω νά εἴπω ὅτι πρέπει νά τηρῶμεν τάς ἰδίας νηστείας τῶν ἑβραίων.  Βεβαίως αὗται παρῆλθον. Ἀλλά θέλω νά εἴπω ὅτι δέν ἀντίκειται κατ’ ἀρχήν ἡ ὑποχρεωτική νηστεία εἰς ὡρισμένας ἡμέρας τοῦ ἔτους πρός τό πνεῦμα τῆς Γραφῆς ἀφοῦ ἡ Παλ. Διαθήκη εἶναι καί αὐτή Γραφή καί ὁμιλεῖ περί ὑποχρεωτικῆς νηστείας.

 

Εὐαγγελικός: Ἐν τῇ Καινῇ ὅμως Διαθήκῃ δέν ὑπάρχει ὑποχρεωτική νηστεία, μόνον ἡ προαιρετική νηστεία ὑπάρχει. Ὁ Κύριος βεβαίως οὔτε ἀπαγόρευσε, οὔτε διέταξε νά νηστεύουν οἱ Χριστιανοί.

 

Ὀρθόδοξος: Ὅταν ὅμως ὁ ἴδιος ἐνήστευσε τεσσαράκοντα ἡμέρας οἱ δέ ἀπόστολοι νηστεύουν κ’ αὐτοί εἰς διαφόρους περιστάσεις, πῶς θεωρεῖτε δευτερεῦον τό ζήτημα τῆς νηστεῖας;

 

Εὐαγγελικός: Νηστείαν δέχομαι οὐχί ὑποχρεωτικήν, ἀλλά προαιρετικήν.  Οὔτε οἱ ἀπόστολοι οὔτε οἱ πρῶτοι Πατέρες τῆς ἐκκλησίας ἐνομοθέτησαν νηστείαν ὡρισμένων ἡμερῶν. Ἡ νηστεία κ’αὐτῆς τῆς Τετάρτης κ’ Παρασκευῆς ἀναφέρεται ὑπό τῶν Ἀποστολικῶν Διαταγῶν ἔργον τοῦ 4^ου αἰῶνος μ.Χ.

 

Ὀρθόδοξος: Ὄχι κ. Εὐαγγελικέ. Ἡ νηστεία τῆς Τετάρτης κ’ Παρασκευῆς εἶναι ἀρχαιοτάτη ἀναφέρεται τό πρῶτον εἰς τήν Διδαχήν τῶν 12 Ἀποστόλων τό ὁποῖον ἐγράφη ἀπό τό 100-160 μ.Χ.. Εἱς τό ὄγοδον κεφάλαιον ἀναφέρεται τό ἑξῆς ρητῶς: «ὑμεῖς δέ νηστεύσατε τετράδα καί Παρασκευήν». Ἐπίσης ὁ Κλήμης ὁ Ἀλεξανδρεύς ὁ ὁποῖος ἔζησε 150-210 μ.Χ. εἰς τό ἔργον τοῦ Στρωματεῖς Ζ κεφ. 12,5 ὁμιλεῖ κ’ οὗτος περί τῆς ὑποχρεωτικῆς νηστείας Τετάρτης καί Παρασκευῆς.

 

Μετά ταῦτα ἔρχονται οἱ ἄλλοι Πατέρς οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν περί νηστείας πρό τοῦ Πάσχα ἡ ὁποία δέν εἶχε καθορισθῆ παρά βαθμηδόν καί κατ’ ὁλίγον καθρωίσθη ὑπό τῆς Α΄ οἰκουμενικῆς Συνόδου.  Βλέπετε κ. Εὐαγγελικέ ὅτι ἡ καθωρισμένη νηστεία εἰς ὡρισμένας ἡμέρας δέν ἀντίκειται κατ’ ἀρχήν πρός τό πνεῦμα τῆς Γραφῆς διότι ρητῶς ὁμιλεῖ ἡ Παλαιά Διαθήκη περί τούτου, ἤρχισε δέ ἀπό τοῦ 100 μ.Χ. διά τῆς Τετράδας καί Παρασκευῆς κ’ οὐχί κατά τόν 4^ον αἰῶνα ὅπως σεῖς λέγετε; 

 

Πλήν αὐτοῦ διατί σᾶς ἀνησυχεῖ ἡ εἰς βραδύτερον χρόνον νομοθέτησις τῶν ὑπωχρεωτικῶν νηστειῶν κατά τόν τρίτον κ’ Τέταρτον αἰῶνα, ἀφοῦ κ’ τά βιβλία τῆς Ἁγ. Γραφῆς μέχρι τοῦ 5^ου αἰῶνος δέν εἶχον γενικῶς ἀναγνωρισθῆ;

 

Εὐαγγελικός: Καλά αὐτά. Νηστεία ὅμως σημαίνει τελεία ἀποχή. Σεῖς ὅμως ποῦ στηρίζετε τήν νηστείαν ὥστε νά τρώγῃ τίς ὄσπρια κι’ ὄχι αὐγά, νά τρώγετε ἐλαίας ὄχι ἔλαιον. Εἰς τάς ἐλαίας δέν ὑπάρχει ἔλαιον;

 

Ὀρθόδοξος: Ἐν τῇ Ἁγίᾳ Γραφῇ κ. Εὐαγγελικέ ὑπάρχουν δύο εἴδη νηστειῶν, ἡ ἀλλαγή τοῦ φαγητοῦ κ’ ἡ πλήρης νηστεία. Τό πρῶτον εἶδος τῆς νηστείας ἀποχή ἀπό ὡρισμένου φαγητοῦ συνέστησε ὁ ἴδιος ὁ Θεός εἰς τόν πρῶτον΄ Ἀδάμ, συνέστησε δηλαδή εἰς αὐτόν τόν ἀπόχήν καρποῦ ὡρισμένου δένδρου.   

Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ νηστεία ἐξ ὡρισμένων εἰδῶν ἔχει τήν ἀξίαν της, εἶναι ἡ πρώτη ἐντολη ἡ παράβασις τῆς ὁποίας ἔφερε τό προπατορικόν ἁμάρτημα, τόν Χριστόν, τήν ἀπολύτρωσιν.  Δεύτερον εἶδος νηστείας εἶναι τοῦ δευτέρου Ἀδάμ τοῦ Χριστοῦ, ἡ ἀποχή ἐκ παντός φαγητοῦ. Ἡ Ἐκκλησία μας ἐφαρμόζει καί τάς δύο νηστείας ἀνέκαθεν. 

Ὅταν λοιπόν ἡ Ἐκκλησία ἀπό τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων τῶν Ἀποστολικῶν, ὡς εἴδομεν, ὥρισεν ὡρισμένας ἡμέρας νηστειῶν τοῦ α΄ ἤ τοῦ β΄ εἴδους διατί νά ἀρνηθῶ τήν νηστείαν ταύτην ἀφοῦ α) κατ’ ἀρχήν, ὡς εἴπομεν, ἡ ἐντολή δι’ ὡρισμένας ἡμέρας νηστείας εἶναι Γραφική β) τό εἶδος τῆς νηστείας ταύτης τῆς ἀλλαγῆς τοῦ φαγητοῦ εἶναι τό πρῶτον εἶδος τῆς νηστείας τοῦ Θεοῦ πρός τόν Ἀδάμ καί γ) ἡ Ἐκκλησία ἡ ὁποία εἶχε τήν δύναμιν νά χωρίσῃ τά γνήσια βιβλία ἀπό τά νόθα τῆς Ἁγίας Γραφῆς μέ διέταξε νά ἐφαρμοσω τήν νηστείαν ταύτην. Διατί νά παρακούσω;

 

Συμπλήρωσις

 

Ἐν τῷ περί Χρίσματος θέματι ἐν σελίδι 116 παρελείφθη ἡ γνώμη τοῦ ἱεροῦ Αὐγουστίνου περί τοῦ Μυστηρίου τούτου.  Παρατίθεται ἐνταῦθα.

Sacramemtum chrismatis...in genere visibilium signaculorum Sacrosanctum est, sicut ipse baptismus; sed potest esse et in hominibus pessimis, in operibus carnis vitam consumentibus et regnum caelorum non possessuris...Discerne ergo visibile sanctum sacramentum guod esse et in bonis et in malis potest, illis ad praemium, illis ad iudicium ab invisibili unctione caritatis, quae prorpia bonorum est. Migne PL, 43 342.

 

Ἐρμηνεία

 

«Τό μυστήριον τοῦ Χρίσματος ὡς πρός τά ὁρατά σημεῖα εἶναι ἁγιώτατον, ὅπως καί αὐτό τό ἴδιον τό βάπτισμα. Ἐν τούτοις δύναται νά τελεσθῇ καί εἰς ἁμαρτωλούς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι καταναλίσκουν τήν ζωή των εἰς «ἔργα σαρκός» καί δέν πρόκειται νά κληρονομήσουν τήν βασιλεία τῶν οὐρανῶν.  Διάκρινε λοιπόν τά ὁρατά σημεῖα τοῦ ἁγίου μυστηρίου τά ὁποῖα δύνανται νά τελῶνται καί εἰς ἀγαθούς καί εἰς κακούς, εἰς τούς μέν πρός ἀμοιβήν, εἰς τούς δέ πρός καταδίκην, ἀπό τήν ἀόρατον χρίσιν τῆς χάριτος ἡ ὁποία παρέχεται μόνον εἰς τούς ἀγαθούς».

 

ΤΕΛΟΣ

 

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΘΕΜΑ ΠΡΩΤΟΝ : ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΙΕΡΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΣ

ΘΕΜΑ 2ον:  «Περί Ἐκκλησίας»

ΘΕΜΑ 3ον:  «Το Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος»

1ον Το Βάπτισμα ώς Μυστήριον

ΘΕΜΑ 4ον:  «Περί Ευχαριστίας ώς θυσίας και Ιερωσύνης»

ΘΕΜΑ 5ον:  «Περί του Μυστηρίου της Ιεράς Εξομολογήσεως»

ΘΕΜΑ 6ον: «Περί Χρίσματος»

ΘΕΜΑ 7ον: «τό Μυστήριον τοῦ Γάμου»

ΘΕΜΑ 8ον «τό Μυστήριον τοῦ Εὐχελαίου»

ΘΕΜΑ 9ον «τό Άειπάρθενον»

ΤΟ ΑΕΙΠΑΡΘΕΝΟΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Α΄  Η ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ

Β΄ ΙΕΡΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΣ ΔΙΑ ΤΟ ΑΕΙΠΑΡΘΕΝΟΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

ΘΕΜΑ 10ον «Παναγία-Θεοτόκος»

ΠΑΝΑΓΙΑ -  ΘΕΟΤΟΚΟΣ

ΠΡΩΤΟΝ: Η ΤΙΜΗ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ

ΔΕΥΤΕΡΟΝ: Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ

ΘΕΜΑ 11ον «Ὴ πρεσβεία τῶν Ὰγίων»

 

Η ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ

Καί ΠΡΩΤΟΝ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΩΣ

ΔΕΥΤΕΡΟΝ

Ἡ πρεσβεία τῶν ἁγίων καί ἡ παναρχαία παράδοσις τῆς ἐκκλησίας.

ΘΕΜΑ 12ον «Ἠ προσκύνησις τῶν Ἀγίων»

Β΄ «Ἠ Ἱερά παράδοσις» περί εἰκόνων, Σταυροῦ καί λειψάνων.

ΘΕΜΑ 13ον «Περί μνημοσύνων»

ΠΡΩΤΟΝ:  Η ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ

ΔΕΥΤΕΡΟΝ: ΙΕΡΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΣ

ΤΡΙΤΟΝ: Η ΛΟΓΙΚΗ

ΘΕΜΑ 14ον.(Τελαυταῖο).  ΑΝΑΛΕΚΤΑ.

Α΄ Ἡ ὀνομασία «Πάτερ»

Β΄ «Ἡ ὑποχρετικη ἀγαμία τῶν ἐπισκόπων».

Γ΄ «Περὶ Νηστείας»