Τρεις μέρες με τους μοναχούςΚατά τη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής, ο Παβλόφ ήρθε στη Μόσχα και έμεινε με τον φίλο του για να εξερευνήσει χαλαρά την πόλη και να προσκυνήσει τα τοπικά ιερά και, παρεμπιπτόντως, να μιλήσει με τους αγίους της Μόσχας. Έχοντας περπατήσει γύρω από το Κρεμλίνο και μερικές διάσημες εκκλησίες της αρχαίας πρωτεύουσας, ο Παβλόφ δεν σταμάτησε σε καμία από αυτές: εδώ, του φαινόταν, υπήρχε πολλή κοσμική ματαιοδοξία, πολύς θόρυβος, πολλά καθημερινά πράγματα.
«Θα πάω στη Λαύρα, να δω τον Άγιο Σέργιο», ανακοίνωσε στον φίλο του. «Δεν μπορώ να βρω τη θεϊκή ειρήνη για τον εαυτό μου εδώ, αυτή τη σιωπή της καρδιάς που είναι απαραίτητη για την προσευχή. Δεν μπορώ να συγκεντρώσω το μυαλό μου εδώ για τη σκέψη του Θεού.
Το βράδυ της Τρίτης, κατά την εβδομάδα της λατρείας του σταυρού, ο Παβλόφ άφησε τη θορυβώδη εμπορική πόλη και πήγε σιδηροδρομικώς στη Μονή Τριάδας-Σεργίου. Ήταν ελάχιστα εξοικειωμένος με την κατάσταση των ρωσικών μοναστηριών και εξιδανικεύει με τον δικό του τρόπο τη ζωή των μοναχών, παρουσιάζοντάς τους, αν όχι ως αγγέλους κατά σάρκα, τότε ακόμα ως ξεχωριστούς ανθρώπους που στάθηκαν έξω από την αμαρτία και τον πειρασμό. Όταν σκεφτόταν το μοναστήρι, έβλεπε πάντα μια εικόνα της ζωής των αρχαίων μοναχών σε ένα βαθύ δάσος, οι οποίοι εγκατέλειψαν εντελώς την κοσμική φασαρία των πόλεων και αρκούνταν μόνο σε αυτά που τους έδινε η φύση και όσα τους έφερναν οι τυχαίοι προσκυνητές. Αυτοί οι ερημίτες του εμφανίστηκαν με εντελώς διαφορετικό πρίσμα από τους μοναχούς των μοναστηριών της πόλης: εκεί, στα δάση, ένα άτομο είναι απαλλαγμένο από τη ματαιοδοξία των κοστουμιών, από την εξύψωση των τάξεων, των τάξεων και της θέσης στην κοινωνία. Ήξερε ότι ο μοναχός Σέργιος δεν ήθελε ποτέ να δεχτεί τον τιμητικό βαθμό του επισκόπου στη Μόσχα και προτιμούσε να παραμείνει στην άθλια εκκλησία του, φωτισμένη από καπνιστή δάδα.
- Στον Σέργιο, στον σεμνό αλλά εμπνευσμένο Σέργιο, γρήγορα! - Ο Παβλόφ ονειρεύτηκε γλυκά, καθισμένος στην άμαξα.
Το τρένο έφτασε στο Sergievsky Posad αργά το βράδυ, όταν οι πύλες της Λαύρας ήταν κλειδωμένες, και έπρεπε να πάει κατευθείαν στο ξενοδοχείο.
Το επόμενο πρωί ήταν ακόμα σκοτάδι όταν κατευθύνθηκε προς την Ιερά Πύλη της Λαύρας. Παρατηρώντας ότι οι περισσότεροι από τους προσκυνητές κατευθύνονταν προς τη γωνιακή εκκλησία πίσω από το καμπαναριό, μπήκε ο ίδιος για να προσευχηθεί. Υπάρχουν παντού πλήθη κινούμενων ανθρώπων. Αγοράζουν, πουλάνε.
Εδώ υπάρχει υπηρεσία προσευχής. σε άλλο μέρος - τελετές κηδειών. Όλα κινούνται και είναι θορυβώδη. δεν υπήρχε τίποτα στο οποίο να εστιάσει την προσοχή του, η ευλάβειά του με την οποία ήρθε εδώ. Πίσω από το κινούμενο πλήθος, τις σκάλες και τα περάσματα, μπήκε σε μια κοντινή εκκλησία. Υπήρχε μια υπηρεσία σε εξέλιξη εδώ. Το πάτωμα είναι βρεγμένο από τα ίχνη εκείνων που προσεύχονται. Υπάρχει ιδρώτας στον αέρα. Στενά. Και μετά η θορυβώδης κίνηση του πλήθους. Αυξήθηκε ακόμη περισσότερο όταν οι άνθρωποι άρχισαν να συμμετέχουν.
Με το τέλος της πρώιμης λειτουργίας, ο Pavlov άφησε την εκκλησία στην αυλή. Βλέποντας ένα πλήθος προσκυνητών κοντά στις πόρτες, όχι μακριά από τη γωνιακή εκκλησία, μπήκε μαζί τους σε ένα μικρό μαγαζί. Εκεί πουλούσαν πρόσφορα διαφόρων μεγεθών, και στην επόμενη αίθουσα περασμάτων κάθονταν οι αρχάριοι και, έναντι μικρής αμοιβής, έγραψαν τα ονόματα όσων εορτάζονταν στο κάτω μέρος των προσφορών με φτερά χήνας.
Ο Παβλόφ άρχισε να ψάχνει για την εκκλησία όπου βρίσκονται τα λείψανα του Αγίου Σεργίου, για να μπορέσει να τελέσει εκεί προσευχή. Του υπέδειξαν έναν μικρό ναό με χρυσή κορυφή. Είχε κόσμο κι εδώ, αλλά ο κόσμος προσευχόταν πιο ήρεμα. Η γνώση ότι εδώ ήταν το κύριο ιερό της Λαύρας κρατούσε τον Παβλόφ σε ευλαβική διάθεση όλη την ώρα. Υπερασπίστηκε τη λειτουργία της προσευχής, φίλησε με θέρμη τη λάρνακα του αγίου και προσευχήθηκε σε αυτόν να είναι άξιος να εξομολογηθεί και να κοινωνήσει με αξιοπρέπεια.
Φεύγοντας από την εκκλησία, ο Παβλόφ άρχισε να ψάχνει για την τραπεζαρία. Γύρισε σε δύο μοναχούς που περνούσαν, αλλά παρασύρθηκαν τόσο από τη συζήτηση που δεν του έδωσαν σημασία. Στην πραγματικότητα, δεν υπήρχε τίποτα να ψάξετε, γιατί η τραπεζαρία ήταν δίπλα στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας. Δεν είχε ιδέα ότι αυτός ο ζωγραφισμένος θάλαμος ήταν η τραπεζαρία των μοναχών. Το εσωτερικό είναι ακόμη πιο πλούσια διακοσμημένο από το εξωτερικό. Οι οροφές και οι τοίχοι είναι καλυμμένοι με όμορφα έργα ζωγραφικής και όμορφα στολίδια. Πολλά τραπέζια στρωμένα για μεσημεριανό γεύμα. Οι αρχάριοι ταράζουν αγχωμένοι ανάμεσά τους.
«Δεν είναι για τίποτα», σκέφτηκε μέσα του, «που οι προσκυνητές μιλούν με τόση χαρά για την τραπεζαρία της Λαύρας, για το υπέροχο δείπνο, για την ανάγνωση των βίων των αγίων και γενικά για την όλη επίσημη ατμόσφαιρα του γεύματος με τους μοναχούς .Γιατί όμως δεν φαίνονται πουθενά οι προσκυνητές; Ίσως έφτασα πολύ νωρίς εδώ».
Και γύρισε προς την πόρτα, όπου συνάντησε έναν αρχάριο.
- Ποιον ψάχνεις εδώ; - τον ρώτησε ο αρχάριος.
«Άκουσα ότι η Λαύρα δίνει στους προσκυνητές ένα δωρεάν γεύμα...
- Δεν είναι εδώ. Κατεβαίνετε και περπατάτε στα κτίρια και εκεί θα σας δείξουν μια τραπεζαρία για προσκυνητές. Και εδώ τρώνε μόνο τα αδέρφια.
Ο Παβλόφ ζήτησε συγγνώμη αμήχανα και κατέβηκε γρήγορα τις σκάλες προς την αυλή. Ήρθε στην κουζίνα του μοναστηριού, όπου οι αρχάριοι κουβαλούσαν διάφορα πιάτα και μπολ με φαγητό. Λίγο πιο πέρα, μια πόρτα οδηγούσε σε ένα μάλλον σκοτεινό, χαμηλό δωμάτιο. Ήταν μια τραπεζαρία για τους προσκυνητές. Είδε δύο αρχάριους να κουβαλούν εκεί μια μεγάλη κατσαρόλα με κβας. Τους ακολούθησε στην τραπεζαρία. Στην αρχή, στο φως, του ήταν δύσκολο να διακρίνει κάτι στο σκοτάδι, αλλά, κοιτάζοντας προσεκτικά, είδε δύο μεγάλα τραπέζια με προσκυνητές να γευματίζουν.
Από αυτό το σκοτεινό δωμάτιο, μια ορθάνοιχτη πόρτα οδηγούσε σε μια άλλη, πιο ανοιχτή. Ένα μικρό παράθυρο μέσα σε αυτό φώτιζε αμυδρά την εικόνα των προσκυνητών που γευμάτιζαν. Όλα τα τραπέζια ήταν κατειλημμένα. Τα πρόσωπα όλων είναι χαρούμενα. Προφανώς τρώνε με όρεξη. Γενικά, ήταν αρκετά θορυβώδες από τον κρότο των πιάτων και τις συζητήσεις, οπότε η μονότονη ήσυχη ανάγνωση του αναγνώστη ήταν δυσνόητη. Επιστρέφοντας στο σκοτεινό δωμάτιο, ο Παβλόφ παρατήρησε ένα σωρό ανθρώπους στο πάτωμα που περίμεναν στην ουρά για μεσημεριανό γεύμα, αλλά ο ίδιος δεν έμεινε εδώ και βγήκε στον καθαρό αέρα.
Ένας ηλικιωμένος χωρικός με παλτό από δέρμα προβάτου και μπότες από τσόχα περνάει δίπλα του.
- Τι ομορφιά! - γυρίζει στον Παβλόφ, δείχνοντας την τραπεζαρία. - Τι χάρη του Θεού! Ευχαριστώ, Σέργιος ο άγιος: τάισε και μου έδωσε να πιω.
— Δείπνησες με τους προσκυνητές; - ρώτησε ζωηρά ο Παβλόφ.
«Ναι, ο Κύριος μου επέτρεψε να δειπνήσω στην τραπεζαρία του μοναστηριού». Πολύ καλό! Τρώμε, και ένας μοναχός μας διαβάζει τους βίους των αγίων του Θεού.
- Μα είναι σκοτεινά και στενά εκεί;
- Έχει κόσμο, οπότε περιμένετε άλλη στροφή. Όχι, καλά! Το κύριο πράγμα είναι να είναι ζεστό. Και το μεσημεριανό είναι υπέροχο. Είμαι τόσο γεμάτος, τόσο γεμάτος! Λίγο σκοτεινό λέτε; Αλλά αυτό είναι μόνο το χειμώνα, και το καλοκαίρι δειπνούν εδώ ακριβώς στην αυλή. Πολύ καλό! Και διαβάζουν! Και μετά μιλάνε και κάνουν κηρύγματα ταυτόχρονα. Αυτός, ο άγιος του Θεού, τα δοκιμάζει όλα αυτά για εμάς τους αμαρτωλούς. Σώσε σε, Κύριε!
Έχοντας υποκλιθεί, ο χωρικός προχώρησε βιαστικά προς την έξοδο. Ο Παβλόφ τον ακολούθησε λυπημένος. Κάπως απογοητευμένος, δείπνησε στο ξενοδοχείο σε θλιβερή μοναξιά. Δεν του άρεσε αυτή η θορυβώδης, πολυσύχναστη ζωή του μοναστηριού. Δεν πίστευε ότι θα έβρισκε αυτό όπου ο ταπεινός Σέργιος άφησε τέτοια υψηλά παραδείγματα πραότητας και αγάπης για τον πλησίον. Έψαχνε τη μοναξιά.
Ήθελε να κοιτάξει εκείνη τη φύση, στα απόμερα δάση, σε εκείνο το απλό ξύλινο κελί όπου ο μοναχός με ιερή σιωπή συλλογίστηκε τη Μητέρα του Θεού και τους αγίους αγγέλους. Και τώρα όλα εδώ είναι σαν σε μια πόλη: ζωηρό εμπόριο, μετακίνηση ανθρώπων, πέτρινα κτίρια.
Όχι, πρέπει να φύγω από εδώ για κάποιο ήσυχο μοναστήρι, αποφάσισε μόνος του ο Παβλόφ και το βράδυ προσέλαβε ένα ταξί για τη Γεθσημανή.
Στο δρόμο προς το δάσος, ο Παβλόφ ξεκουράστηκε λίγο από τις αναστατωμένες σκέψεις του. Κάτω από το απαλό χνουδωτό χιόνι, το δάσος ήταν σιωπηλό και έφερε μια μεγαλειώδη σιωπή στην ψυχή.
- Τι ωραία που είναι εδώ! - παρατήρησε στον ταξιτζή.
- Εσύ, αφέντη, έλα σε μας το καλοκαίρι. Τότε δείτε τι ευλογημένο μέρος είναι αυτό! Τι πνεύμα της άνοιξης! Πόσα πουλιά!..
- Ναι, εδώ μπορείτε σύντομα να βελτιώσετε την υγεία σας.
- Υγιεινά μέρη! Ζω στο Kokuyevo τόσα χρόνια, αλλά δεν θυμάμαι να υπήρχε κάποιο είδος επιδημίας εδώ. Η ευλογία του Θεού μέσα από τις προσευχές του αγίου!
Ο οδηγός ταξί σταμάτησε στο ξενοδοχείο, έξω από το φράχτη της μονής της Γεθσημανής. Εκεί στέκονταν άδεια έλκηθρα και ένα πλήθος διερχόμενων ανθρώπων. Αφού προσκύνησε μια εικόνα μπροστά της Μητέρας του Θεού Chernigov, ο Pavlov πήγε στο μοναστήρι.
Μπαίνοντας στην πύλη του πέτρινου φράχτη, ζήτησε από τον θυρωρό να του δείξει την εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Αυτή η αρχαία ξύλινη εκκλησία, από την εποχή του Αγίου Διονυσίου και του Αβραάμ Παλίτσιν, μεταφέρθηκε εδώ από το χωριό Podsosenye από τον Μητροπολίτη Φιλάρετο. Είχε ό,τι θύμιζε την αρχαία, άθλια εκκλησία του Αγίου Σεργίου. Τα εκκλησιαστικά σκεύη είναι όλα ξύλινα, τα άμφια είναι χάρτινα, το σάβανο και τα αντιμέτωπα από καμβά. Όλες οι εικόνες της αρχαίας γραφής. Στον απέραντο προθάλαμο του ναού, ο Παβλόφ εξέτασε πολλές διδακτικές εικόνες από τη μοναστική ζωή. Τι γαλήνη τον βρήκε από αυτή την απλότητα και την αρχαιότητα! Μετάνιωσε που δεν έγινε λειτουργία σε αυτήν την εκκλησία σήμερα. Του έδειξαν μια άλλη εκκλησία του Αγίου Σεργίου και του Νίκωνα στον τελευταίο όροφο ενός άλλου κτιρίου, όπου γιορταζόταν η Μεγάλη Συμπλήρωση.
Περπατώντας στον κήπο, ο Παβλόφ συνάντησε έναν αξιοσέβαστο μοναχό.
«Πες μου», γυρίζει στον μοναχό, «γιατί δεν φαίνεται κανείς εδώ στον κήπο σου;» Γιατί είσαι τόσο ήσυχος;
- Όλοι είναι στην εκκλησία τώρα. «Σε εκείνο το πέτρινο κτίριο», έδειξε ο μοναχός ένα μακρύ κτίριο απέναντι από την ξύλινη εκκλησία. «Και ακόμη και τότε πρέπει να ειπωθεί: οι γυναίκες δεν επιτρέπονται εδώ». Γι' αυτό είναι ήσυχο. Απλά αφήστε τους να μπουν και τότε θα υπάρξει η ίδια ταραχή όπως στη Λαύρα.
Ο Παβλόφ ανέβηκε στην εκκλησία, πέρασε μπροστά από μια σειρά από σιωπηλούς μοναχούς και σταμάτησε πίσω από όλους όπου είχαν συγκεντρωθεί οι προσκυνητές. Όλοι οι άντρες. Ανάμεσα στους εκπροσώπους του αστικού πληθυσμού υπήρχαν πολλοί περιπλανώμενοι, με σακίδια και πεντάγραμμα. Όλοι όσοι ήταν παρόντες στην εκκλησία ήταν δεμένοι με κάποια ιδιαίτερη ευλάβεια. Κανείς δεν μετακινήθηκε από μέρος σε μέρος. Κάποιοι κυριολεκτικά πάγωσαν στη πόζα τους. Άρχισε να νυχτώνει. Ο αρχάριος περπάτησε σιωπηλά γύρω από τα κηροπήγια και έσβησε όλα τα κεριά εκτός από τα κύρια κοντά στο εικονοστάσι. Η λειτουργία πλησίαζε στο τέλος της. Ο αναγνώστης, με δυνατή φωνή στο στήθος, διάβασε τις τελευταίες προσευχές για όσους έρχονται να κοιμηθούν στη μέση της εκκλησίας. Η αδιατάρακτη σιωπή ανάμεσα στο πλήθος των προσκυνητών, το μυστηριώδες σκοτάδι με πέντε ή έξι φώτα που αναβοσβήνουν στη βαθιά απόσταση, η δυνατή, εγκάρδια ανάγνωση του αναγνώστη - όλα αυτά συντόνισαν πολύ την ψυχή του Pavlov. Η λειτουργία τελείωσε, αλλά κανείς δεν κουνήθηκε. Τα τελευταία φώτα κοντά στο εικονοστάσι έσβησαν. Στο σκοτάδι, ένα μικρό κερί στα χέρια του αναγνώστη λάμπει αχνά, σαν ένα μόνο αστέρι σε μια σκοτεινή νύχτα. Πλήρης σιωπή.
«Πρέπει να περιμένουν την ευλογία του ηγουμένου και να φύγουν», αποφάσισε μέσα του ο Παβλόφ, τεντώνοντας το όραμά του να διαπεράσει από μακριά το μυστικό της κρυφής δράσης των μοναχών στο σκοτάδι... Ξαφνικά ακούστηκε ξανά η φωνή του αναγνώστη:
- Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν μας! Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν μας!..
Ο αναγνώστης επανέλαβε την ίδια φράση προσευχής καθαρά, ηχηρά, εκφραστικά. Όλοι προσευχήθηκαν θερμά. Ο Παβλόφ γονάτισε και σταυρώθηκε ζωηρά.
Ξαφνικά ο αναγνώστης σώπασε. Επικράτησε πάλι αδιατάρακτη σιωπή. Όλοι πάγωσαν κυριολεκτικά.
«Τι σημαίνει; - σκέφτηκε μέσα του ο Παβλόφ. «Έφυγε ο ηγούμενος από την εκκλησία ή είναι απασχολημένος με την προσευχή στο βωμό;»
Πέρασαν αρκετά λεπτά όταν η φωνή του αναγνώστη ακούστηκε ξανά στο σκοτάδι:
- Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν μας!..
Ξανάρχισαν οι θερμές προσευχές και οι υποκλίσεις των παρευρισκομένων. Κάθε επιφώνημα του αναγνώστη βυθίστηκε βαθιά στην ψυχή του συγκινημένου Pavlov.
«Κύριε», προσευχήθηκε, «όπως οι κάποτε τυφλοί στην Ιεριχώ, κι εμείς φωνάζουμε σε Σένα στο σκοτάδι: ελέησέ μας!» Ελέησέ μας όλους και φώτισε τα νοερά μας μάτια!
Ο αναγνώστης σιώπησε ξανά. Και πάλι η σιωπή είναι κουραστική, μυστηριώδης. Ο Παβλόφ νιώθει το αίμα να χτυπάει στους κροτάφους του. Ένα ιερό τρόμο έπεσε πάνω του. Του φάνηκε ότι περίμεναν κάποιο θαύμα από τον Θεό.
«Εξάλλου, έτσι προσεύχονται», σκέφτηκε, «όταν περιμένουν μια άμεση απάντηση από πάνω».
Όλοι στέκονται ακίνητοι. Η σιωπή είναι ανενόχλητη.
Ξαφνικά ακούστηκε ξανά η τεταμένη φωνή του αναγνώστη:
- Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν μας!
«Αυτή είναι η πραγματική Γεθσημανή!» - σκέφτηκε ο Παβλόφ. «Ο Κύριος επίσης διέκοψε την προσευχή του τρεις φορές και έφυγε για να αναζητήσει τους κοιμισμένους μαθητές Του στο σκοτάδι. Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν μας! - άρχισε να επαναλαμβάνει ευλαβικά μετά τον αναγνώστη.
Αλλά εδώ πάλι επικρατεί σιωπή, και πάλι όλοι στέκονται ήσυχοι, χωρίς να κινούνται. Περνούν αρκετά οδυνηρά λεπτά. Ο Παβλόφ δεν άντεξε και πλησίασε ήσυχα έναν από τους μοναχούς.
«Θα τελειώσει τώρα», του απάντησε εντελώς ήρεμα ο γκριζομάλλης γέρος.
Πράγματι, ο αναγνώστης κήρυξε και πάλι την Προσευχή του Ιησού πολλές φορές, και αυτό τελείωσε την απογευματινή λειτουργία.
Σοκαρισμένος μέχρι το μεδούλι, ο Παβλόφ δεν μπόρεσε να πάει στο ξενοδοχείο τώρα και πήγε στην Εκκλησία της εικόνας του Chernigov της Μητέρας του Θεού. Εδώ τελέστηκε η ολονύχτια αγρυπνία. Ήταν στριμωγμένα, και ζεστά. Οι περισσότεροι από τους πιστούς είναι γυναίκες. Κουρασμένος από όλη τη μέρα, δεν άντεξε όρθιος για πολλή ώρα και βγήκε να ξεκουραστεί στα σκαλιά της σκάλας. Εδώ καθόταν ένα σεμνά ντυμένο δωδεκάχρονο κορίτσι.
- Από πού είσαι, γλυκιά μου; - τη ρώτησε ο Παβλόφ με συμπόνια.
- Από την επαρχία Βλαντιμίρ, περίπου εκατόν πενήντα βερστ από εδώ.
- Μακριά! Ήρθες με αυτοκίνητο;
- Όχι, με τα πόδια με τη μητέρα μου. Έχουμε μόνο ένα ρούβλι για τη μεταφορά. Είμαστε πυρόπληκτοι.
- Ένα ρούβλι! - Ο Παβλόφ ξαφνιάστηκε και έσφιξε τα χέρια του. Έβγαλε ένα ασημένιο ρούβλι από το πορτοφόλι του και το έδωσε στην κοπέλα.
«Ο Θεός σε έφερε εδώ με ένα ρούβλι», της είπε. - Λοιπόν, ορίστε άλλο ένα για εσάς στο δρόμο της επιστροφής.
- Ευχαριστώ! «Θα πάω να προσευχηθώ για σένα», είπε απλά το κορίτσι και ανέβηκε γρήγορα στην εκκλησία. Ο Παβλόφ την ακολούθησε και παρακολούθησε για πολλή ώρα καθώς το νεαρό βιβλίο προσευχής για αυτόν υποκλίθηκε επιμελώς στο έδαφος μπροστά στην εικόνα της Μητέρας του Θεού.
Το επόμενο πρωί, ο Παβλόφ πήγε να δει τον γέροντα, σεβαστό εδώ. Του είπαν πολλά στη Μόσχα για τη διορατικότητά του και τις χρήσιμες συμβουλές που έδινε σε όσους έρχονταν κοντά του από διάφορα μέρη της Ρωσίας. Βρήκε τον γέροντα στην αυλή, περικυκλωμένος από πλήθος προσκυνητών. Μάλλον τον έχουν ήδη επισκεφτεί και τώρα τους αποχαιρετά λέγοντας:
- Πηγαίνετε με τον Θεό, παιδιά, στην εκκλησία, και θα είμαι εκεί τώρα.
Ο Παβλόφ πλησίασε τον γέροντα με ευλογία και του έδωσε μια συστατική επιστολή από τον φίλο του.
- Από τον θαυμαστή σου, πατέρα.
- Λοιπόν, έλα στο κελί, γιε μου.
Ο Παβλόφ μπήκε σε ένα μικρό ξύλινο σπίτι, όπου υπήρχε το διαμέρισμα ενός ηλικιωμένου, αποτελούμενο από δύο μικρά δωμάτια. Ο γκριζομάλλης γέρος, αλλά ακόμα πολύ ευδιάθετος, στράφηκε με στοργή στον Παβλόφ και τον κοίταξε στα μάτια:
- Λοιπόν, τι λες γιε μου;
Ο Παβλόφ ντράπηκε. Ήθελε να ζητήσει συμβουλές σχετικά με το γάμο, αλλά του φαινόταν κάπως άβολο να το πει αμέσως.
- Ήρθα σε σένα για ευλογία, πατέρα.
- Ήρθες μόνος, γιε μου;
- Ναι, πατέρα.
- Δεν είσαι παντρεμένος;
- Όχι, είμαι ελεύθερος.
- Γιατί λοιπόν δεν παντρεύεσαι;
«Γι’ αυτό ήρθα σε σένα».
- Παντρευτείτε, παντρευτείτε! Ήρθε η ώρα! Εδώ είναι η ευλογία μου για εσάς.
Ο γέροντας πήρε την εικόνα της Ιβήρων της Θεοτόκου από άλλο δωμάτιο και ευλόγησε τον Παβλόφ.
- Ψάξε για νύφη.
Ο Παβλόφ θαύμασε την προνοητικότητα του γέροντα και υποκλίθηκε στο έδαφος.
- Παντρευτείτε, παντρευτείτε! - επανέλαβε πολλές φορές ο γέροντας ευλογώντας τον. - Έλα σε μένα να εξομολογηθεις το βράδυ.
Κρατώντας με χαρά τη δωρεά εικόνα στο στήθος του, ο Παβλόφ κατέβηκε στην εκκλησία του σπηλαίου και ευχαρίστησε θερμά τη Μητέρα του Θεού. Πέρασε όλη την ημέρα πριν την εξομολόγηση είτε στην εκκλησία για λειτουργίες, είτε βλέποντας σπήλαια και μοναστηριακές εκκλησίες.
Την επομένη, αφού παρέλαβε τα Ιερά Μυστήρια, ο Παβλόφ επισκέφτηκε ξανά τον γέροντα για να τον ευχαριστήσει και να τον αποχαιρετήσει.
- Από εδώ και πέρα, όχι άλλος πόνος! - του είπε ο γέροντας.
Ο Παβλόφ δεν ήθελε να αποχωριστεί τα μοναστήρια τόσο σύντομα και προσέλαβε έναν οδηγό ταξί στο κοινόχρηστο ερημητήριο του Αγ. Paraclete. Ο καιρός ήταν ζεστός και ηλιόλουστος. Χάρη στο πρόσφατο χιόνι, ο δρόμος ήταν λίγο δύσκολος για τα άλογα, αλλά απαλός και ήρεμος για τους αναβάτες, που δεν βιάζονταν. Από όλες τις πλευρές υψώθηκαν πεύκα και έλατα καλυμμένα με χιόνι. Όλη την ώρα ο δρόμος περνούσε σε ευθεία γραμμή μέσα στο δάσος, αλλά αφού διέσχιζε τον ποταμό Torgosha, έστριψε απότομα δεξιά σε μια πλαγιά. Σύντομα εμφανίστηκαν τα κτίρια του μοναστηριού. Λίγο ακόμα, και το ταξί σταμάτησε στην πύλη του μοναστηριού. Ο Παβλόφ περπάτησε κατά μήκος του ποδοπατημένου μονοπατιού προς την εκκλησία. Πουθενά ανάμεσα στα διάφορα ξύλινα κτίρια δεν συνάντησε ούτε μια ψυχή. Περπάτησα γύρω από την εκκλησία, αλλά ούτε εκεί ήταν κανείς. Τελικά, κοντά σε μια μικρή καλύβα, παρατήρησε έναν μοναχό.
«Πάτερ, μπορώ να κάνω μια προσευχή στην εκκλησία σου;» - του φώναξε ο Παβλόφ.
- Τώρα, τώρα, πατέρα! Θα το πω στον ιερομόναχο.
Σύντομα ένας αδύνατος ιερομόναχος με ένα παλιό ράσο πλησίασε τον Παβλόφ και του έδειξε την άνω εκκλησία του Αγίου Πνεύματος του Παρηγορητή, ή Paraclete, και την κάτω - στο όνομα του Ιωάννη του Βαπτιστή. Παράλληλα είπε:
- Προσέξτε πόσο έξυπνα σκέφτηκε να συνδυαστούν αυτές οι δύο εκκλησίες σε ένα κτίριο.
Πραγματικά αυτή είναι η κατοικία της πνευματικής αναγέννησης. Άλλωστε, λέγεται ότι αν δεν γεννηθεί κανείς από νερό και Πνεύμα, δεν μπορεί να εισέλθει στη Βασιλεία του Θεού. Εδώ προσευχόμαστε στο Άγιο Πνεύμα και σε εκείνη την κάτω εκκλησία προσευχόμαστε στον μάρτυρά Του, που στάλθηκε να βαφτίσει τους ανθρώπους στο νερό.
Μετά από μια προσευχή στη Μητέρα του Θεού και στον Ιωάννη τον Βαπτιστή, ο ιερομόναχος κάλεσε τον Παβλόφ στο κελί του και τον κέρασε με ψωμί και μέλι με ζεστό νερό.
«Τι ήσυχα είναι εδώ, πατέρα», παρατήρησε ο Παβλόφ, «πραγματική έρημος!»
- Ναι, ο Κύριος μας προστατεύει από τις φήμες της καθημερινότητας. Οι γυναίκες δεν επιτρέπονται καθόλου στο μοναστήρι μας, και οι άνδρες προσκυνητές σπάνια έρχονται εδώ. Μας προστατεύει από τον κόσμο ένας δασικός τοίχος. Σας άρεσαν τα δάση μας;
«Λυπάμαι, πατέρα, που δεν ήρθα σε σένα το καλοκαίρι». Αλλά είσαι καλά και τον χειμώνα.
Εδώ ο Παβλόφ μίλησε για τη σύντομη παραμονή του στη Λαύρα και στο μοναστήρι της Γεθσημανής, για την επίσκεψή του στον περίφημο γέροντα και για τη διορατικότητά του.
«Το είχε προβλέψει και για μένα, κάτι που δεν περίμενα ποτέ», άρχισε να λέει με τη σειρά του ο φλύαρος ιερομόναχος. «Έτυχε να περνω από τα παράθυρά του. Ο γέροντας με φώναξε στο παράθυρο, λέγοντάς με ιερέα. Πατέρα, του λέω, είμαι απλώς ένας ταπεινός αρχάριος. Θα είσαι, θα είσαι παπάς, επαναλάμβανε επίμονα ο γέροντας.
Αμφιβάλλω τότε αν εγώ, ένας αγράμματος χωρικός, έπρεπε να φέρω την ιεροσύνη! Και τι θα λέγατε, γρήγορα με έκαναν ιεροδιάκονο, και τώρα εδώ και αρκετά χρόνια ιερομόναχο.
Έχοντας αποχαιρετήσει τη σιωπή της ερήμου Paraclete, ο Pavlov αποφάσισε να επισκεφθεί τη Βηθανία για να ολοκληρώσει την επισκόπηση των μοναστηριών. Δύο από τους πιο διάσημους ιεράρχες της Μόσχας άφησαν μια αξέχαστη ανάμνηση σε αυτά τα μέρη: ο Μητροπολίτης Πλάτων ίδρυσε το μοναστήρι της Βηθανίας και ο Μητροπολίτης Φιλάρετος ίδρυσε το μοναστήρι της Γεθσημανής). Ωστόσο, ο ναός της Βηθανίας συνδέεται και με ένα άλλο ευαγγελικό γεγονός - με τη Μεταμόρφωση του Κυρίου. Η εσωτερική δομή του ναού είναι πολύ μοναδική. Πάνω από το σπήλαιο στο οποίο υπάρχει θρόνος στη μνήμη της Ανάστασης του Λαζάρου, υπάρχει ένα βουνό που απεικονίζει το Θαβώρ. Υπάρχουν δύο σκάλες κατά μήκος του βουνού, και στην κορυφή του υπάρχει ένας θρόνος προς τιμήν της εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.
Αφού εξέτασε τους θαλάμους του Μητροπολίτη Πλάτωνα, ο Παβλόφ έσπευσε να επιστρέψει στη Λαύρα.
Το βραδινό λυκόφως, όταν οδηγούσε μέσα σε ένα ήσυχο δάσος, μια βαριά σκέψη τον έπεσε:
«Εδώ αφήνουμε τον θορυβώδη αμαρτωλό κόσμο για να περάσουμε μια ή δύο εβδομάδες μακριά από τις καθημερινές ανησυχίες, να σκεφτούμε τα πεπρωμένα της ανθρωπότητας και την αιώνια ζωή, να κατανοήσουμε τη θέση μας στη γενική οικονομία του Θεού. Και πόσο μικρές και ασήμαντες μερικές φορές θα φαίνονται όλες οι γήινες ανησυχίες και όλες οι υποθέσεις για τις οποίες φασαριώνουμε, μαλώνουμε, φασαρίες και καυγάδες! Άλλωστε, όποιος θέλει να ακολουθήσει τον Χριστό πρέπει να αφήσει τον ανήσυχο κόσμο ξαπλωμένος στο κακό, και όλους τους πειρασμούς του και να Τον ακολουθήσει, έτσι το έκαναν οι μοναχοί του μοναστηριού.
Εντυπωσιασμένος από τις εικόνες της ζωής του ερημίτη στον Παράκλητο, ο Παβλόφ ξέχασε την πρόσφατη νουθεσία του γέροντα να παντρευτεί το συντομότερο δυνατό, και ξέχασε επίσης τα πράγματα που είχε αφήσει στο σπίτι. Άρχισε πάλι να αγαπά τη μακρόχρονη σκέψη του - να πάει στη μοναξιά των δασών και να αφοσιωθεί αποκλειστικά στον λόγο του Θεού.
Το ίδιο βράδυ συναντήθηκε στο ξενοδοχείο με έναν από τους στενούς του φίλους, ο οποίος ήρθε επίσης εδώ για να μιλήσουμε. Ο Παβλόφ του ζήτησε αμέσως να λύσει το ερώτημα που τον καταπίεζε: να πάει σε ένα από τα μοναστήρια ή να παραμείνει στον κόσμο.
- Αυτή είναι η πολλοστή φορά που ακούω αυτήν την ερώτηση από εσάς! - απάντησε ο φίλος του. «Ο Φύλακας Άγγελός σας Ιωάννης ο Βαπτιστής το είπε καλά: ένα άτομο δεν μπορεί να πάρει τίποτα πάνω του αν δεν του δοθεί από τον ουρανό». Πίστεψέ με, αν σου δινόταν από πάνω να πας στο μοναστήρι, δεν θα μου το ζητούσες, αλλά θα το πάρεις και θα φύγεις χωρίς να μιλήσεις. Όχι, προφανώς δεν έχει έρθει ακόμα η ώρα για εσάς. Και ακόμη και τότε πρέπει να ειπωθεί: όταν το πλοίο στο οποίο έπλεε ο Απόστολος Παύλος μαζί με άλλους αιχμαλώτους κινδύνευε, οι ναυτικοί αποφάσισαν να δραπετεύσουν από το πλοίο με μια βάρκα. αλλά ο Παύλος είπε στον καπετάνιο του ότι αν δεν μείνουν στο πλοίο, δεν μπορείς να ξεφύγεις. Έτσι είναι η σωτηρία όλων των ανθρώπων. Ο κόσμος, φυσικά, θα χαθεί. αλλά δεν πρέπει να ξεφύγουμε από τις ασχολίες και τις ευθύνες μας. Πρέπει να μείνουμε στη δουλειά μας μέχρι το τέλος, ο καθένας πρέπει να σταθεί στο πόστο του. Έχετε μια υπηρεσία, σας έχει δοθεί ένα ταλέντο, οπότε εργαστείτε με αυτό μέχρι την έλευση του Κυρίου. Τότε θα Του δώσεις λογαριασμό και θα δεχτείς την ανάλογη αμοιβή.
Ο Παβλόφ ευχαρίστησε τον φίλο του για τις καλές συμβουλές και, καθησυχασμένος, πήγε αμέσως στη Μόσχα.
Οι δίκαιοι και οι αμαρτωλοί. Αληθινές ιστορίες Ζόμπερν Βλαντιμίρ Μιχαήλοβιτς 30
.jpg)
