Άγιος Νικόλαος των Ελλήνων – Ματέρα, Ιταλία

Άγιος Νικόλαος των Ελλήνων – Ματέρα, Ιταλία

Ο Άγιος Νικόλαος των Ελλήνων (San Nicola dei Greci) είναι μία από τις σημαντικές βυζαντινές υπόσκαφες εκκλησίες της Ματέρας. Βρίσκεται στην ιστορική συνοικία των Sassi, μέσα σε ένα εντυπωσιακό συγκρότημα λαξευμένο στον βράχο.

 Η ιστορία του ναού

* 10ος–11ος αιώνας: Σε αυτή την περίοδο τοποθετείται η προέλευση του υπόσκαφου ναού και του μοναστικού συγκροτήματος.

* Βυζαντινή παράδοση: Η αρχιτεκτονική του θυμίζει παλαιούς ανατολικούς χριστιανικούς ναούς, με ιερό και χώρο που παραπέμπει στη βυζαντινή λατρεία.

* 1213: Το μοναστηριακό συγκρότημα φιλοξένησε γυναίκες ασκήτριες και μετανοούσες που είχαν έρθει από την Άκρα της Παλαιστίνης, με τη συνοδεία του επισκόπου Ανδρέα.

 Οι βυζαντινές αγιογραφίες 

Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι τοιχογραφίες που σώζονται στις αψίδες του ναού. Ξεχωρίζει η παράσταση τριών αγίων της ανατολικής χριστιανικής παράδοσης:

* Άγιος Νικόλαος, ο προστάτης στον οποίο είναι αφιερωμένος ο ναός.

* Αγία Βαρβάρα.

* Άγιος Παντελεήμων.

Οι αγιογραφίες αποτελούν πολύτιμα τεκμήρια της βυζαντινής θρησκευτικής τέχνης στην περιοχή.

Πού βρίσκεται και τι αξίζει να προσέξετε

Ο ναός βρίσκεται στο συγκρότημα Madonna delle Virtù και San Nicola dei Greci, κατά μήκος της Via Madonna delle Virtù, κοντά στη χαράδρα της Ματέρα.

Εάν τον επισκεφθείτε, προσέξτε ιδιαίτερα το τέμπλο, τις αψίδες και τις παλαιές αγιογραφίες. Η επίσκεψη σάς μεταφέρει σε έναν κόσμο όπου η πίστη, η ασκητική ζωή και η βυζαντινή τέχνη συνυπάρχουν μέσα στον ίδιο τον βράχο.

Μια σημαντική διευκρίνιση: Η ονομασία «των Ελλήνων» συνδέεται με την ανατολική, βυζαντινή χριστιανική παράδοση της περιοχής· δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι όλοι οι μοναχοί ή οι πιστοί του ναού ήταν ελληνικής καταγωγής.

Η χάλκινη πόρτα του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Ανδρέα στο Αμάλφι είναι ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά έργα τέχνης που σώζονται στην Ιταλία.

Η χάλκινη πόρτα του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Ανδρέα στο Αμάλφι είναι ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά έργα τέχνης που σώζονται στην Ιταλία.

🚪 Η πόρτα του Αγίου Ανδρέα

- Κατασκευάστηκε στην Κωνσταντινούπολη, πιθανότατα τον 11ο αιώνα. Παραδοσιακά χρονολογείται στο 1066, ενώ νεότερη έρευνα έχει προτείνει και το 1057. 

- Μεταφέρθηκε στο Αμάλφι από τον πλούσιο Αμαλφίτη έμπορο Pantaleone di Mauro Comite, ο οποίος δραστηριοποιούνταν στην Κωνσταντινούπολη. 

- Αποτελείται από 24 διακοσμημένα πλαίσια. Στα περισσότερα κυριαρχούν σταυροί, ενώ τέσσερα κεντρικά πλαίσια παρουσιάζουν τον Χριστό, την Παναγία, τον Απόστολο Ανδρέα και τον Απόστολο Πέτρο. 

- Οι μορφές είναι διακοσμημένες με ένθετα από ασήμι και χαλκό, χαρακτηριστική τεχνική της βυζαντινής μεταλλοτεχνίας. 

Το ιδιαίτερο είναι ότι η πόρτα αποτελεί ένα εντυπωσιακό υλικό αποτύπωμα των στενών σχέσεων του Αμάλφι με το Βυζάντιο και την Κωνσταντινούπολη. Η μεγάλη ναυτική και εμπορική δραστηριότητα του Αμάλφι έφερνε στην πόλη έργα και τεχνίτες από την Ανατολή.

Μάλιστα, θεωρείται από τα παλαιότερα σωζόμενα μεταρωμαϊκά χάλκινα θυρώματα στην Ιταλία. 

Αν θέλεις, μπορώ να σου εξηγήσω ένα-ένα τα τέσσερα κεντρικά πρόσωπα της πόρτας και τι συμβολίζουν.

Άλωση Τριπολιτσάς (23 Σεπτεμβρίου 1821)‧ μεγαλειώδης επιτυχία των επαναστατημένων Ελλήνων .

 

 

Άλωση Τριπολιτσάς (23 Σεπτεμβρίου 1821)‧ μεγαλειώδης επιτυχία των  επαναστατημένων Ελλήνων .

Η Τρίπολη λόγω της γεωγραφικής θέσης αποτελούσε στρατηγικό σημείο της Πελοποννήσου και της νότιας Ελλάδας γενικότερα. Σήμερα αλλά και τότε. Αναφερόμαστε στην περίοδο της παλιγγενεσίας του Γένους. Αποτελούσε διοικητικό, στρατιωτικό κέντρο το οποίο ήλεγχε τους δρόμους που ενώνανε τις μεγαλύτερες πόλεις της Πελοποννήσου. Από το 1786 ήταν η έδρα του βιλαετιού του Μοριά. Το έτος 1820 είχε πληθυσμό μεγαλύτερο των είκοσι χιλιάδων. Έλληνες ήταν οι δεκατρείς χιλιάδες, οι υπόλοιποι Τούρκοι επτά χιλιάδες ήταν Τούρκοι. Υπήρχαν και τετρακόσιοι εβραίοι. Η πόλη ήταν ισχυρά οχυρωμένη με τείχος μήκους τριών χιλιάδων και μέτρων, ύψους πέντε έως έξι μέτρα και είχε πύλες επτά με διπλές πολεμίστρες.

Πριν ξεσπάσει η επανάσταση, ο γενικός ξεσηκωμός του Έθνους, οι Τούρκοι κατακτητές εξαπολύουν άγριο διωγμό εναντίον των Ελλήνων για να κάμψουν το γενναίο και αγωνιστικό φρόνημά τους. Πολλοί πρόκριτοι και Αρχιερείς προσφέρθηκαν ως όμηροι στις τουρκικές αρχές για να μη δεχτεί η πόλη επίθεση από τους επαναστάτες. Ο Τούρκος αρχηγός του βιλαετιού Χορσίτ Πασάς με δόλο τους συλλαμβάνει, τους κλείνει στη φυλακή της πόλης όπου πολλοί βασανίζονται και θανατώνονται.

Με την έναρξη της επανάστασης του 1821 τίθεται το ερώτημα από τους καπετάνιους αν θα πολιορκούσαν και θα ελευθέρωνανν την Τρίπολη πρώτα και μετά άλλες μικρότερες πόλεις ή το αντίστροφο. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είχε διαφορετική άποψη από τους άλλους στρατιωτικούς αρχηγούς. Υποστήριζε την άποψη να αρχίσουν από την Τρίπολη γιατί η κατάληψη- απελευθέρωση της πόλης αυτής θα ήταν πρωταρχικής σημασίας για τον αγώνα και θα επέτρεπε οι ελληνικές δυνάμεις να ελέγχουν τον Μοριά και θα ήταν πιο εύκολο να καταλάβουν τις υπόλοιπες περιοχές. Θεωρούσε καλό να μην πολυδιασπαστούν οι δυνάμεις τους, αλλά να επικεντρωθούν στην πολιορκία μεγάλου στόχου. Ο Τουρκικός στρατός με την Τρίπολη ως ορμητήριο θα μπορούσε εύκολα να διαλύσει τις πολιορκίες άλλων κάστρων και να καταπνίξει τον αγώνα. Τελικά επικράτησε η πρόταση του Κολοκοτρώνη.

Πριν την κήρυξη της επανάστασης ο διοικητής του Μοριά Χορσίτ πασάς εκστρατεύει στην Ήπειρο με εντολή της τουρκικής κυβέρνησης για να καταστείλει την εξέγερση του Αλή Πασά. Αντικαταστάτης ορίστηκε ο Μεχμέτ Σαλίχ πασάς. Μόλις οι Έλληνες επαναστάτησαν ο Χουρσίτ πασάς στέλνει τέσσερεις χιλιάδες τουρκαλβανούς με αρχηγό τον Μουσταφάμπεη για να ενισχύσει την πολιορκούμενη πόλη. Ο Μουσταφάμπεης στην πορεία του προς την Τρίπολη πυρπόλησε το Αίγιο, έλυσε την πολιορκία της Ακροκορίνθου και μπήκε στην Τριπολιτσά την 6η  Μαΐου 1821. Ο Κολοκοτρώνης ήθελε να είναι οι Τούρκοι μέσα στην πόλη . Για τον λόγο αυτό  δεν εμπόδισε τον Μουσταφάμπεη. Στην πόλη  υπάρχουν ο Μουσταφάμπεης και δέκα χιλιάδες τουρκαλβανοί στρατιώτες.

Ο Κολοκοτρώνης με τους άλλους καπετάνιους δημιουργεί γύρω από την Τριπολιτσά στρατόπεδα όπου συγκεντρώνονται δυνάμεις, οργανώνεται η τροφοδοσία και συντονίζονται οι επιχειρήσεις γύρω από την πόλη. Οι πολιορκούμενοι, συχνά, προσπαθούν να εξέλθουν από την πόλη. Οι επαναστατημένοι Έλληνες οχυρωμένοι στις γύρω ορεινές περιοχές δεν το επιτρέπουν. Οι  επαναστάτες Έλληνες μαχητές είναι περίπου δέκα χιλιάδες.

Μετά τις 20 Ιουλίου οι πολιορκούμενοι τούρκοι φθάνουν τις δεκαπέντε χιλιάδες. Εν τω μεταξύ στην πόλη έρχονται και κάτοικοι της γύρω περιοχής για να προστατευτούν. Έτσι ο αριθμός των πολιορκούμενων φθάνει τις τριάντα χιλιάδες. Κάποιες πηγές μιλούν και για τριανταπέντε χιλιάδες. Τα τρόφιμα λιγοστεύουν και οι τούρκοι διώχνουν τις ελληνικές οικογένειες.

Γεγονότα τα οποία συνετέλεσαν στην επιτυχία της πολιορκίας της Τριπολιτσάς : Στο Βαλτέτσι ο Μουσταφάμπεης με 4000 άνδρες επιχειρεί το διήμερο 12-13 Μαΐου να αιφνιδιάσει τους Έλληνες. Αποτυγχάνει και μετά την έλευση στο Βαλτέτσι των Κολοκοτρώνη, Πλαπούτα, Αναγνωσταρά και λοιπών ηττάται και υφίσταται μεγάλες απώλειες. Ακολουθούν οι ελληνικές νίκες στα Δολιανά ( 18 Μαΐου 1821 ), Καπαρέλι , Βέρβαινα, Γράδα με αποτέλεσμα η πόλη να περισφίγγεται από τα επαναστατικά σώματα με αρχηγούς τον Θ.  Κολοκοτρώνη, Δ. Υψηλάντη, Αναγνωσταρά να αποκλείουν όλες τις διόδους της πόλης .Η  κατάσταση γίνεται δραματική για τους πολιορκούμενους. Έλλειψη τροφίμων, νερού και αρρώστιες ταλαιπωρούν τους κατοίκους. Αυτό αναγκάζει τους Αλβανούς να έλθουν σε συμφωνία με τον Κολοκοτρώνη και να φύγουν για τον Μοριά υπό την προστασία του Δημ. Πλαπούτα. Αρχίζει να φαίνεται η πτώση της πόλης και οι τούρκοι αρχίζουν να διαπραγματεύονται την παράδοση. Την 23^η Σεπτεμβρίου ένα τυχαίο γεγονός επιτάχυνε την παράδοση. Την ημέρα εκείνη οι Τούρκοι στο σεράγι πραγματοποιούν σύσκεψη για να αποφασίσουν την παράδοση.

Ο ιστορικός Νικόλαος Σπηλιάδης, από τους σπουδαιότερους ιστοριογράφους του Αγώνα, που έζησε τα γεγονότα γράφει στα “Απομνημονεύματά” του για το περιστατικό αυτό:

“O Μανώλης Δούνιας από τον Πραστόν… ‘Ήταν ημέρα Παρασκευή, εικοστή τρίτη του Σεπτεμβρίου 1821… και ο Δούνιας ανεβαίνει το τείχος επί σκοπώ να εξαγάγει τον Τούρκον… Κατόπιν τούτου έδραμον άλλοι και ανεβαίνουσιν ωσαύτως. Κατόπι δε τούτων και άλλοι, ό,τε αδελφός του Κεφάλα και ο Διονύσιος Βασιλείου, και όρμησαν τινές εν ριπή οφθαλμού εις το επί της πύλης (του Ναυπλίου) πυροβολοστάσιον, στρέφωσι τα πυροβόλα προς την πόλιν… “.

Τότε και άλλοι Έλληνες οι οποίοι ήταν εκεί κοντά ανεβαίνουν στα τείχη και ανοίγουν τις πύλες του Μυστρά και του Ναυπλίου. Σύντομα ανοίγουν όλες οι πόρτες και οι επαναστάτες εισέρχονται στην πόλη με τους τούρκους να αμύνονται σθεναρά. Πολλοί τούρκοι οχυρώνονται στα σπίτια και πολεμούν λυσσαλέα. Οι φωτιές που ανάβουν οι Έλληνες τους αναγκάζουν να βγουν έξω. Πολλοί τούρκοι στρατιώτες και άμαχοι εκτελούνται από τους επαναστάτες, παρά τις εντολές και διαταγές των αρχηγών. Ο Κολοκοτρώνης τηρεί τον λόγο που έδωσε στον αρχηγό των Αλβανών να μη πειράξει κανέναν από αυτούς. Από την μανία των νικητών δεν γλύτωσαν Έλληνες που είχαν αντιταχθεί στον αγώνα και Εβραίοι για την συμπεριφορά τους στο σεπτό σκήνωμα του Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε΄( νυν Αγίου ).

Ο Γενναίος, γιος του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, γράφει στα “Υπομνήματα” (1821-1827) για άλωση της Τριπολιτσάς:

“Οι Έλληνες εν διαστήματι τριών ημερών εφόνευσαν υπέρ τους 5.000 μαχητάς και ηχμαλώτισαν υπέρ τους 7.300 παντός γένους και ηλικίας και εκ των 13.000 εντοπίων και ξένων οίτινες ήτον εις Τρίπολιν, μόλις 1.500 Αλβανοί κατ’ έλεος του Κολοκοτρώνη, εσώθησαν, οίτινες συνοδευθέντες υπό τον Πλαπούτα μέχρι της Βοστίτσας, ασφαλώς απεβιβάσθησαν εις την Ρούμελην. Έλληνες εις την περίστασιν ταύτην εφονεύθησαν περί τους 150”.

Η άλωση της Τριπολιτσάς ήταν μεγάλης σημασίας. Τόνωσε το ηθικό των επαναστατών, καταλήφθηκε πόλη στρατηγικής σημασίας και οι επαναστάτες μπορούν να συνεχίσουν τον αγώνα σε άλλες πόλεις. Εφοδιαστήκανε με οπλισμό από τους ηττηθέντας Τούρκους απαραίτητο και χρήσιμο για την επανάσταση.

 

Μυργιώτης Παναγιώτης

Μαθηματικός

Οι ήρωες της ΠΕΑΝ ανατινάζουν το κτίριο της ΕΣΠΟ. Είκοσι Σεπτεμβρίου 1942.

 

 

Οι ήρωες της ΠΕΑΝ ανατινάζουν το κτίριο της ΕΣΠΟ.

Είκοσι Σεπτεμβρίου 1942

Ο Λαός ο οποίος λησμονεί την Ιστορία του ή την μαθαίνει λανθασμένη είναι υποχρεωμένος να διαπράξει τα ίδια λάθη ή και χειρότερα. Η μελέτη της Ιστορίας βοηθά τους Λαούς. Όχι, δεν καλλιεργεί μίση και αντιπαλότητες. Αντίθετα, οδηγεί σε συμμαχίες και συμφιλίωση.

Σε εποχές φτωχές σε πρότυπα και ιδέες οι οποίες θα εμπνεύσουν τους Λαούς σε κάτι ωραίο και την νεότητα να γνωρίσει ιδανικά και πρότυπα πατριωτικά και προσφοράς ανιδιοτελούς, είναι ανάγκη να ανατρέξουμε εις την πλούσια ιστορική δεξαμενή του έθνους μας.

Εις το κείμενο το οποίο ακολουθεί θα αναφερθούμε εις το πρόσφατο ηρωικό παρελθόν. Εις την εποχή της εθνικής αντίστασης της πραγματικής και ηρωικής. Σε εν πολλοίς άγνωστη μεν αλλά με πλούσια δράση και αγώνα εναντίον των κατακτητών.

Είναι γνωστό ότι το 1941 η πατρίδα μας βρισκόταν υπό τριπλή κατοχή. Επί πλέον γνωστό είναι ότι ο τράχηλος του Έλληνα δεν σηκώνει ζυγό. Δεν μπορεί να ζήσει ο Έλληνας με κατακτητή εις το σβέρκο του.

Έτσι έγινε και κατά τη διάρκεια της κατοχής. Αντίσταση έκαναν πολλές οργανώσεις. Η μαζικότερη ήτα του ΕΑΜ. Άλλες μαζικές και αγωνιστικές οργανώσεις υπήρξαν ο ΕΔΕΣ, η ΕΚΚΑ και η ΠΕΑΝ (Πανελλήνιος Ένωσις Αγωνιζομένων Νέων), για την οποία θα αναφερθούμε εις το παρόν κείμενο. Ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 1941 με πολιτικό αρχηγό τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο , ο οποίος δεν είχε λόγο εις τα οργανωτικά. Αρχηγός της ήταν ο απότακτος υποσμηναγός της αεροπορίας Κωνσταντίνος Περρίκος. φλογερός αγωνιστής, πατριώτης με υψηλά ιδανικά. Συνιδρυτές υπήρξαν ο Θάνος Σκούρας, γόνος πλούσιας οικογένειας, ο Διονύσης Παπαβασιλόπουλος, επιχειρηματίας, ο Γιάννης Κατεβάτης, δικηγόρος και οι Γιώργος Αλεξιάδης, δικηγόρος . Αντώνης Μυτιληναίος, Θανάσης Σκούρας, Νίκος Μούρτος, Διονύσης Παπαδόπουλος, Δημήτρης Λόης, Τάκης Μιχαηλίδης, Σπύρος Γαλάτης, Γιάννης Κατεβάτης, Νώντας Σπηλιωτόπουλος, Ντίνος Αυγουστάτος, Στάθης Τουρνάκης, Σπύρος Στανωτάς, Νίκος Λάζαρης, και η σαμιώτισσα δασκάλα Ιουλία Μπίμπα.

Η ΠΕΑΝ πίστευε και αγωνίζονταν για ένα ενιαίο αγώνα εναντίον των κατακτητών και των Ελλήνων συνεργατών τους. Είχε μεγάλη απήχηση εις την νεολαία και εις την αστική τάξη. Σκοπός ήταν με κάθε τρόπο να πολεμήσει τους κατακτητές. Με την εφημερίδα Δόξα εμψύχωνε τους Αθηναίους και δημιουργούσε κλίμα πατριωτικό. Η αρθρογραφία της παράνομης εφημερίδας έδινε δύναμη και κουράγιο εις τον Λαό. Η αντιστασιακή της δράση δεν περιορίστηκε μόνο σε αυτό τον τομέα. Έπρεπε να επιχειρήσει κάτι πιο γενναίο και θαρραλέο. Ήθελε πιο έμπρακτα να κάνει αισθητή την παρουσία της και να προξενήσει πλήγματα εις τον εχθρό. Από αγωνιστές της οργάνωσης ιδρύεται ο Ουλαμός Καταστροφών, με κύριο στόχο τους κατακτητές και τους, ελάχιστους, συνεργαζόμενους με αυτούς οργανώσεις  δωσίλογων.

Την 25η Μαρτίου 1942 η Π.Ε.Α.Ν. διοργάνωσε μεγάλη πορεία προς το άγαλμα του Εμμανουήλ Ξάνθου στην πλατεία Κολωνακίου, «με πολύ φόβο, αλλά με βαρειά την κληρονομιά της ιστορίας». Σημαιοφόρος και επικεφαλής της πορείας ήταν ο ΠΕΑΝίτης εθνικιστής φοιτητής Διονύσιος Παπαδόπουλος.

Το πρώτο κτύπημα δεν αργεί να γίνει. Ανήμερα του 15αύγουστου. την επέτειο του τορπιλισμού της Έλλης και του εορτασμού της κοίμησης της Μεγαλόχαρης, γίνεται η πρώτη αντιστασιακή πράξη της ΠΕΑΝ.Ο μηχανικός Παπαδόπουλος προμηθεύει τον Ουλαμό Καταστροφών 70 οκάδες εκρηκτική ύλη, η οποία χρησίμευε για έργα των Γερμανών. Κατασκευάζουν βόμβα με την οποία καταστρέφουν μια υγειονομική γερμανική υπηρεσία εις την Πατησίων. Λόγω απειρίας χρησιμοποίησαν κοντό φυτίλι και αυτό το γεγονός παρ ολίγον θα τους στοίχιζε την ζωή των. Καταστράφηκε υγειονομικό υλικό το οποίο προορίζονταν για τον στρατηγό Ρόμελ.

Το δεύτερο κτύπημα έγινε πολύ γρήγορα, μετά από μια εβδομάδα. Στόχος τούτη τη φορά ήταν η φιλοναζιστική οργάνωση ΟΕΔΕ (Οργάνωσις Εθνικοσοσιαλιστικών Δυνάμεων Ελλάδος), η οποία στεγαζότανε σε ένα διώροφο μεταξύ Κάνιγγος και Θεμιστοκλέους. Δεν έγινε λόγος πλέον για την ΟΕΔΕ.

Τα δυο αυτά κτυπήματα δεν είχαν τον θετικό αντίκτυπο τον οποίο θα προσδοκούσαν οι εμπνευστές και εκτελεστέ τους. Έπρεπε να υλοποιηθεί κάτι άλλο, πιο μεγάλο, πιο εντυπωσιακό. Να πονέσει πιο πολύ ο εχθρός, αλλά και οι σκλαβωμένοι Έλληνες να πάρουν δύναμη και κουράγιο. Ούτε ο δημόσιος ξυλοδαρμός μαυραγοριτών έλυσε το πρόβλημα.

Ο χειμώνας του 1940-41 ήταν πολύ σκληρός. Πείνα και φτώχεια. Ο  θάνατος από την πείνα καθημερινό και σύνηθες φαινόμενο. Η θλίψη και η απελπισία κυριαρχούσε και φαίνονταν ότι ο κατακτητής κέρδιζε τον αγώνα. Οι πατριωτικές και αγωνιστικές καρδιές δεν το δέχονται. Αγωνιούν και αναζητούν λύσεις.

Η ΠΕΑΝ αποφασίζει να ανατινάξει το κτίριο της ΕΣΠΟ, το οποίο βρίσκονταν κοντά εις την Ομόνοια, εις την καρδιά της Αθήνας. Τι ήταν η ΕΣΠΟ(Εθνική Σοσιαλιστική Πατριωτική Οργάνωση») δηλ φιλοναζιστική οργάνωση, την οποία ίδρυσε ο αρχηγός της  γιατρός Σπύρος Στεροδήμος   και σκοπό είχε την στρατολόγηση Ελλήνων νέων για την δημιουργία της λεγεώνας των Ελλήνων, η οποία θα πολεμούσε υπέρ των Γερμανών εις το ανατολικό μέτωπο. Ελπίζοντας ότι η πείνα θα εξωθούσε νέους σε αυτή την αναζήτηση. Ακόμη για τη δημιουργία ναζιστικού κόμματος όπως έγινε και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες τις οποίες κατέκτησαν οι Γερμανοί. Ο Αντώνης Μυτιληναίος και ο Σπύρος Γαλάτης παρακολουθούσαν την κίνηση του κτιρίου για 15 ημέρες και αποτύπωσαν την διαρρύθμισή του. Κατέληξαν να χρησιμοποιήσουν για το κτύπημα την είσοδο από την  οδό  Γλάδστονος η οποία οδηγούσε εις τον ημιώροφο και ήταν ακριβώς κάτω από τα γραφεία της ΕΣΠΟ. Δεν ήθελαν να καταστρέψουν γειτονικά κτίρια, όπου στεγαζόταν το υποθηκοφυλακείο και θα προκαλούσε εθνική καταστροφή. Ήθελαν  μόνο το κτίριο-στρατηγείο της ΕΣΠΟ και μερικών γερμανικών υπηρεσιών.

Επέλεξαν η ανατίναξη να γίνει Κυριακή για να μη υπάρξουν θύματα αθώοι πολίτες. Την Κυριακή επισκέπτονταν το κτίριο Γερμανοί και μέλη της ΕΣΠΟ για να ακούσουν την ομιλία του προέδρου, να πάρουν τρόφιμα, χρήματα κλπ. Ως ημερομηνία του κτυπήματος ορίστηκε η Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 1942. Την παραμονή την βόμβα κατασκεύασαν ο Τάκης Μιχαηλίδης, ο Σπύρος Γαλάτης και ο Αντώνης Μυτιληναίος εις το Κουκάκι, εις το σπίτι της δασκάλας του κατηχητικού Ιουλίας Μπίμπα. Την βόμβα βάρους δέκα οκάδων την μεταφέρει η Ιουλία Μπίμπα μέσα σε σακούλα και την οποία σκέπασαν με λαχανικά.

Η ανατίναξη ορίστηκε για την εντεκάτη πρωινή. Όλα πήγαιναν μια χαρά. Αλλά την τελευταία στιγμή διαπιστώνουν ότι μαυραγορίτης ψαράς βρίσκεται εις την είσοδο και σε δικηγορικό γραφείο βρίσκεται δικηγόρος και συνομιλεί με πελάτες. Τα γραφεία της ΕΣΠΟ και τα μπαλκόνια γεμάτα από Γερμανούς και ΕΣΠίτες. Μεταθέτουν την ώρα του κτυπήματος για να μη σκοτωθούν αθώοι. Η ώρα περνά και θα αρχίσουν να φεύγουν οι στόχοι. Αποφασίζεται να γίνει η ανατίναξη. Όταν πηγαίνουν εις το κτίριο ο ψαράς έφυγε και ο δικηγόρος και οι πελάτες φεύγουν εκείνη την στιγμή. Οι ατρόμητοι Έλληνες μαχητές τοποθετούν την βόμβα εις τον ημιώροφο ανάβουν τα δυο φυτίλια και ατάραχοι και ψύχραιμοι αποχωρούν από το κτίριο. Η αποστολή εκτελέστηκε με επιτυχία.

                Ώρα δώδεκα κα πέντε το μεσημέρι το κτίριο της προδοσίας σωριάζεται σε ερείπια και ένα μαύρο σύννεφο σκόνης υψώνεται. Οι άνθρωποι οι διερχόμενοι τρέχουν να κρυφτούν. Τραυματίστηκε διερχόμενος ιερέας ο οποίος μαθαίνοντας για το σαμποτάζ υπερήφανα δηλώνει «Δεν πειράζει που κτύπησα, αρκεί που αφανίστηκε η σφηκοφωλιά των προδοτών». Οι Γερμανοί τρέχουν αλλόφρονες σημαίνοντες συναγερμό γιατί θεώρησαν ότι έγινε αεροπορικός βομβαρδισμός. Οι απώλειες των Γερμανών και των Ελλήνων προδοτών σημαντικές. Εις τα ερείπια του κτιρίου τάφηκαν 29 μέλη της ΕΣΠΟ και ο αρχηγός της Στεροδήμος και 43 Γερμανοί αξιωματικοί και στρατιώτες. Τραυματίστηκαν 5 Γερμανοί και 27 μέλη της ΕΣΠΟ. Εις το πεδίο της μάχης η ΠΕΑΝ δεν είχε απώλειες. Οι κατακτητές άρχισαν να ψάχνουν να βρουν τους Έλληνες ήρωες οι οποίοι ανατίναξαν το φρουρούμενο κτίριο μέρα μεσημέρι και εις την καρδιά της Αθήνας. Εις την Ομόνοια. Οι ραδιοφωνικοί σταθμοί Λονδίνου, Μόσχας και Καϊρου εξυμνούν το έργο των Ελλήνων σαμποτέρ. Το πρώτο σε ολόκληρη την Ευρώπη. Άθλος μεγάλος, μήνυμα σημαντικό.

                Ήταν φυσικό οι σκλαβωμένοι Έλληνες να αναθαρρήσουν . Να ανέβει το ηθικό τους. Ο εχθρός δεν είναι ούτε άτρωτος ούτε απρόσβλητος. Η γενναία ελληνική ψυχή μίλησε και μίλησε δυνατά. Δεν φοβούμαστε, δεν υποκύπτουμε θα αγωνιστούμε για την Ελευθερία μας και τη Δημοκρατία. Αγνοούμε την υλική υπεροχή και δύναμη. Θα νικήσουμε.

Δυστυχώς, σε αρκετές ηρωικές περιπτώσεις υπάρχουν και οι εφιάλτες. Τούτη τη φορά ήταν ο ενωμοτάρχης Νταλιάνης μέλος της ΠΕΑΝ και σύνδεσμος με την επίσης αντιστασιακή οργάνωση «Όμηρος» και ο οποίος ήταν διπλός πράκτορας, συνεργάτης των Γερμανών για λίγες λίρες.

Έτσι, λοιπόν την 11 Νοεμβρίου 1942 συλλαμβάνονται εις την Καλλιθέα 14 μέλη-ήρωες της οργάνωσης και οδηγούνται εις τις φυλακές «Αβέρωφ». Τα υπόλοιπα μέλη της ΠΕΑΝ ανακαλύπτουν τον προδότη τον οδηγούν σε έκτακτο στρατοδικείο όπου ανακρινόμενος ομολόγησε την αποτρόπαια πράξη του, δικάστηκε σε θάνατο διότι αποτελούσε κίνδυνο για τα μέλη των δυο αγωνιζομένων οργανώσεων ¨Όμηρος¨ και ΠΕΑΝ και εκτελέστηκε την 17^η του ιδίου μηνός και το πτώμα του ρίχτηκε σε υπόνομο της Νέας Σμύρνης και διέδωσαν ότι διέφυγε εις την Μέση Ανατολή.

                Ο Αντώνης Μυτιληναίος διέφυγε  στη Μέση Ανατολή, ο Νίκος Λάζαρης δραπέτευσε, διέφυγε στο βουνό, κατετάγη στον ΕΔΕΣ και τον εκτέλεσε ο ΕΛΑΣ εις τα Δεκεμβριανά, ενώ  οι άλλοι  δικάζονται παραμονή πρωτοχρονιάς του 1943 από το Γερμανικό Στρατοδικείο εις την αίθουσα του  Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός». Καταδικάζει  τρις εις θάνατο τον Περρίκο  και δις την Ιουλία Μπίμπα η οποία  ομολόγησε ότι αυτή μετέφερε την βόμβα. Εις θάνατον και ο φοιτητής Γαλάτης η ποινή του οποίου μετετράπη σε ισόβια και πέθανε νέος σε  στρατόπεδο συγκέντρωσης εις τη Γερμανία. Συγκλονιστική ήταν η απολογία του Περρίκου εις το στρατοδικείο: «Είμαι Ελλην αξιωματικός κι έκανα το καθήκον μου, όπως θα το έκανε κάθε Γερμανός αξιωματικός για τη δική του πατρίδα».

                Τα χαράματα της 4^ης Φεβρουαρίου 1943 ένα γερμανικό καμιόνι μεταφέρει από τις φυλακές Αβέρωφ  τους Περρίκο, Λόη, Παπαδόπουλο, Σκούρα και Κατεβάτη εις το Σκοπευτήριο της Καισαριανής, όπου εκτελούνται από τους Γερμανούς φωνάζοντας «Ζήτω η Ελλάς!». Η Ιουλία Μπίμπα άρρωστη μεταφέρεται εις τη Γερμανία και εκτελείται δι’ αποκεφαλισμού επειδή δεν υπήρχε λαιμητόμος εις την Ελλάδα!.

Μπροστά εις το απόσπασμα ο Περρίκος απευθύνεται εις τους Γερμανούς αξιωματικούς λέγοντας: «Δεν αισθάνομαι τίποτα εναντίον σας. Εσείς κάνετε το καθήκον σας. Ομοίως έκανα κι εγώ το δικό μου. Είμαι Έλληνας αξιωματικός της Αεροπορίας. Υποσμηναγός. Σας ευχαριστώ».

Οι Γερμανοί αξιωματικοί χαιρετούν στρατιωτικά τον Έλληνα αξιωματικό και ύστερα ακούγεται η ομοβροντία. Οι τελευταίες του λέξεις είναι «Ζήτω η Ελλάς!».

Το εντυπωσιακό σαμποτάζ εις βάρος της ΕΣΠΟ, η ΟΚΝΕ το χαρακτήρισε «προβοκάτσια της Γκεστάπο στην οδό Πατησίων» ! Το 1943 η ΟΚΝΕ έφθασε στο εξωφρενικό σημείο να μιλήσει για «δήθεν» σύλληψη του Περρίκου από τους Γερμανούς !! Το ΕΑΜ χαρακτηρίζει την ανατίναξη προβοκατόρικη πράξη !!.

Απαράδεκτη και ύπουλη ήταν η ενέργεια του ΚΚΕ το οποίο αποκάλυψε σε έντυπα, ονόματα στελεχών της ΠΕΑΝ. Τα έντυπα αυτά έπεσαν στα χέρια των Γερμανών.

Η ΠΕΑΝ συνεχίζει τον αγώνα.3 Νοεμβρίου 1943 διενεργεί μεγάλο σαμποτάζ εις το πυριτιδοποιείο. Ον Μάρτιο του 1942 καταστρέφει ολοκληρωτικά το φορτηγό πλοίο «Λούτσε» έξω από το λιμάνι του Πειραιά όπου ήταν αγκυροβολημένο. Διαλύθηκε με απόφαση των μελών της την 12η Μαρτίου 1945.

Το σύντομο αυτό αφιέρωμα εις τους ήρωες Έλληνες πατριώτες αγωνιστές της ΠΕΑΝ με δυο επιστολές του αρχηγού της Περρίκου

Η πρώτη επιστολή  από το κελί 12 –το κελί των μελλοθανάτων–  στις 23 Ιανουαρίου 1943  προς τον γιό του Δημήτρη:

Αγαπημένο μου παιδί, Μίμη μου,

ο πατέρας σου έπεσε για τη λευτεριά της πατρίδας μας. Έφυγε απ τον κόσμο με την ικανοποίηση πως αν δεν έκαμε το χρέος του όπως έπρεπε, πάντως το έκαμε όσο μπορούσε. Το χρέος αυτό δεν τελειώνει ποτέ. Αν ζούσε θα εξακολουθούσε τις προσπάθειές του και κατά την περίοδο της ειρήνης. Τον ρόλο αυτό επεφύλαξε η Μοίρα για σένα. Δούλεψε για να σταματήσουν οι πόλεμοι, να ευημερήσουν όλοι οι άνθρωποι, να ενωθούν τα κράτη της Ευρώπης, να ειρηνεύσει και να ευτυχήσει ο κόσμος. Δούλεψε για να καταργηθούν οι τεχνητοί φραγμοί που παρεμποδίζουν και σε άπειρες περιπτώσεις ματαιώνουν την πρόοδο των αξίων. Δούλεψε για την επικράτηση της Δημοκρατίας. Αφιέρωσε τη ζωή σου στην Ελλάδα και στην ανθρωπότητα».

Η δεύτερη επιστολή λίγα λεπτά πριν από την εκτέλεσή του, εις τα τρία παιδιά του, εις το οποίο σημειώνει και την ώρα.

«Μου μένουν ακόμα λίγα λεπτά ζωής. Εγκαταλείπω τον κόσμο χωρίς κανένα μίσος και χωρίς καμιά κακία. Αγωνίστηκα για την πατρίδα μου. Για την δικιά τους πατρίδα αγωνίστηκαν κι αυτοί που με καταδίκασαν. Θα ’θελα κάποτε το αίμα μου, το αίμα αυτό που θα χυθεί σε λίγα λεπτά, να μη μας χωρίσει, αλλά να μας ενώσει μια μέρα με τους σημερινούς μας αντιπάλους. Δουλέψτε για να σταματήσουν οι πόλεμοι, για να ενωθούν μια μέρα τα κράτη της Ευρώπης. Δουλέψτε για την ανθρωπότητα».

Ώρα 5.20

Κώστας Περρίκος.

Ευλαβικά κλίνουμε το γόνυ μας εις τους ήρωες αγωνιστές της ΠΕΑΝ και υποσχόμαστε, αν χρειαστεί, θα ακολουθήσουμε τα δικά τους βήματα για μια Ελλάδα Ελεύθερη και Δημοκρατική. Αιωνία η μνήμη τους.

 

Πηγές

Καραβής, Στέλιος-Περικλής (2015). Η ιταλική κατοχή στην Ελλάδα (1941-1943): η πολιτική επιβολής και καταστολής από την ΧΙ στρατιά. Θεσσαλονίκη: ΑΠΘ.

Φλάισερ, Χάγκεν (1995). Στέμμα και σβάστικα. Η Ελλάδα της Κατοχής και της Αντίστασης, 1941-1944. Β. Αθήνα: Παπαζήση. ISBN 960-02-1079-9.

Χατζηβασιλείου, Ευάνθης (2005). ΠΕΑΝ (1941-1945) Πανελλήνιος Ένωσις Αγωνιζόμενων Νέων (Β’ έκδοση). Αθήνα: Σύλλογος προς διάδωσιν Ωφέλιμων Βιβλίων. ISBN 960-8351-05-7.

Χονδροματίδης, Ιάκωβος (2017). Η μαύρη σκιά στην Ελλάδα. Εθνικοσοσιαλιστικές και φασιστικές οργανώσεις στην Ελλάδα του μεσοπολέμου και της κατοχής 1923-1945. Αθήνα: Γνώμων Εκδοτική. ISBN 978-618-5018-67-2

 

 

 

Μυργιώτης Παναγιώτης

Μαθηματικός

ΊΝΔΙΚΤΟΣ.

🌿📜 Ίνδικτος ~ 

🔶  Η παράδοση της εκκλησίας να μετράει το έτος από τον Σεπτέμβριο (όχι τον Ιανουάριο) έχει ιστορική αρχή. Επί Ιουλίου Καίσαρα εισήχθη στο ρωμαϊκό κράτος ο ορισμός των φορολογικών περιόδων διάρκειας 15 ετών που ξεκινούσαν την 1η Σεπτεμβρίου. Αυτή η περίοδος έλαβε το όνομα indictio «ορισμός» (ελλην. "Ίνδικτος").

     📜❝Εἰς τοὺς παλαιοὺς Ῥωμάνους πολλὰ ἐτιμᾶτο αὕτη 

      ἐξ ἀρχαίων χρόνων. Ἰνδικτιὼν δὲ κατὰ τὴν ῥωμαϊκήν, 

      ἤτοι λατινικὴν γλῶσσαν, θέλει νὰ εἰπῇ ὁρισμός❞ 

                                           (Νικόδημος Αγιορείτης, 18ος αι.). 

Το όνομα αυτό καθιερώθηκε μετέπειτα στο Βυζάντιο, πρώτα ως "Ινδικτιών" και αργότερα ως "Ίνδικτος", αλλά με άλλη σημασία: η αρχή της φορολογικής περιόδου έγινε αρχή του ΕΤΟΥΣ.  

Έτσι, ήδη από τους χρόνους του Μ. Κωνσταντίνου η 1η Σεπτεμβρίου μαρτυρείται ως εορτή της αρχής του εκκλησιαστικού έτους και έκτοτε με το όνομα «αρχή της Ινδίκτου» παρέμεινε στο εκκλησιαστικό τυπικό ώς και τις μέρες μας. Εορτάζεται δε (ειδικά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο) με κάθε επισημότητα, κατά τη γλαφυρή φράση πάλι του Νικοδήμου Αγιορείτου: 

      📜❝Ἵνα διὰ μέσου τῆς ὑμνωδίας καὶ ἱκεσίας, ὁποὺ

         προσφέρομεν εἰς τὸν Θεὸν ἐν τῇ ἑορτῇ ταύτῃ, 

         γένῃ ὁ Θεὸς ἵλεως εἰς ἡμᾶς καὶ εὐλογήσῃ 

         τὸν νέον χρόνον, καὶ χαρίσῃ τοῦτον εἰς ἡμᾶς 

         εὐτυχῆ καὶ γεμάτον ἀπὸ ὅλα τὰ σωματικὰ ἀγαθά❞. ~ 

📖  Σημείωση:  Στο βυζαντινό χρονολογικό σύστημα η κτίση του κόσμου τοποθετείται την 1η Σεπτεμβρίου του 5509 π.Χ. Άρα, αν ζούσαμε στο Βυζάντιο, το έτος που αρχίζει σήμερα θα ήταν το (2026 + 5509 =) 7535. 

Και θα ήταν το 5ο της τρέχουσας ινδικτιώνος ....

(7535 — διαιρέστε διά 15 και κρατήστε το υπόλοιπο).

ο Άγιος Μεγαλομάρτυρας και Εθνοϊερομάρτυρας Ιάκωβος ο εν Βουτζά της Σμύρνης.

Τί να είχε άραγε στο μυαλό του; Τί να σκεφτόταν όταν έλεγε απανωτά όχι σε προτάσεις να φύγει να σωθεί η ζωή του. Πως φτάνει ένας άνθρωπος να πνίγει το αίσθημα της αυτοσυντήρησης; Ο τελευταίος εφημέριος του Βουτζά της Σμύρνης Ιάκωβος Αρχατζικάκης, εκείνον τον τραγικό Αύγουστο του 1922, βίωσε ένα από τα πιο φριχτά βασανιστήρια που θα μπορούσε να φανταστεί ανθρώπινος νους. Τον πεταλωσαν στα χέρια και στα πόδια, τον σέρνανε στους δρόμους του Βουτζά, τον χτύπαγαν και στο τέλος τον σταύρωσαν.. και σα να μην έφτανε αυτό του κάρφωσαν στο μέτωπο καρφιά σχηματίζοντας το σχήμα της ημισελήνου.. 

Δεν το περίμενε, είπε κάποιος.... αλλά τον είχαν προειδοποιήσει για αυτό που έπαθε.. Πολλές φορές λέμε οι ιερείς στους πιστούς τα λόγια που αποδίδονται στον Μέγα Βασίλειο, "τιμή Αγίου μίμησις Αγίου".. Ποιο ήταν αλήθεια το μαρτύριο του Ιάκωβου; Μήπως στην πραγματικότητα το μαρτύριό του ήταν η άρνηση να φύγει; Αυτό το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ του "όχι" του στη φυγή -και σωτηρία της ζωής του - και του φριχτου θανάτου του, ήταν το πραγματικό μαρτύριο. Η στιγμή αυτή που μένεις μόνος με το Θεό. Που περνάς την αγωνία του Χριστού στη Γεσθημανή λίγη ώρα πριν την προδοσία.. Αυτές τις στιγμές της Θείας Αγωνίας πέρασε ο πατήρ Ιάκωβος.. άγγιξε με την ψυχή του την Αγωνία του Χριστού λίγο πριν την παράδοσή του στον εχθρό. 

Ο Ιάκωβος Αρχατζικάκης από τη Σητεία της Κρήτης σ έναν τόπο που τον έκανε τόπο του, σε μια πατρίδα που την έκανε πατρίδα του. Εξάλλου για κάθε κληρικό, πατρίδα του, μάνα του, σπίτι του, ζωή του, είναι το θυσιαστήριό του. Αυτό το χρέος εκπλήρωσε ο πατήρ Ιακωβος. Έως την τελευταία στιγμή πριν πέσει στα χέρια των εκτελεστών του, που δε θα ικανοποιούσαν το μένος τους χωρίς τα βασανιστήρια... Περα από το παράδειγμά του για κάθε κληρικο, ο Άγιος Μεγαλομάρτυρας και Εθνοϊερομάρτυρας Ιάκωβος ο εν Βουτζά της Σμύρνης, μας δείχνει και έναν δρόμο αντιμετώπισης της ζωής. Εναν δρόμο εκπλήρωσης χρέους, σ έναν κόσμο που έχει αποϊεροποιήσει τα πάντα. Αλλά και μια ελπίδα πως εκεί δίπλα στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, δίπλα στον Χριστό μας, υπάρχει ένας ακόμη Άγιος που θα πρεσβεύει για μας, όταν χάνουμε τον δικό μας δρόμο.. Χρόνια πολλά κι ευλογημένα για όλους και όλες!

π.Βησσαρίων Παππάς

Τι απέγινε το σώμα του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης;

Τι απέγινε το σώμα του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης;

Οι μαρτυρίες και το μυστήριο της ταφής του

«Ο Άγιος Χρυσόστομος Σμύρνης μαρτύρησε την Κυριακή 28 Αυγούστου 1922 με το παλαιό ημερολόγιο, δηλαδή στις 10 Σεπτεμβρίου 1922 με το σημερινό Γρηγοριανό ημερολόγιο.»

 

Και μια σημαντική λεπτομέρεια: 27 Αυγούστου 1922 παλαιού ημερολογίου = 9 Σεπτεμβρίου 1922 νέου ημερολογίου. 

Εκείνη είναι η ημέρα που συνδέεται με την είσοδο του τουρκικού στρατού στη Σμύρνη και με τα γεγονότα που οδήγησαν στη σύλληψη του Χρυσοστόμου, η καλύτερα τεκμηριωμένη ημέρα του ίδιου του μαρτυρίου είναι η επομένη, 28 Αυγούστου / 10 Σεπτεμβρίου.

Η τύχη του σώματος του Μητροπολίτη Χρυσοστόμου Σμύρνης, μετά το μαρτυρικό του τέλος τον Αύγουστο του 1922, παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο συγκλονιστικά και λιγότερο φωτισμένα κεφάλαια της Μικρασιατικής Καταστροφής. Τα λείψανά του δεν έχουν ποτέ επισήμως εντοπιστεί ή ταυτοποιηθεί. Ωστόσο, υπάρχουν μαρτυρίες που μας επιτρέπουν να σχηματίσουμε μια αρκετά συγκεκριμένη εικόνα για το τι πιθανόν συνέβη. 

Η σημαντικότερη μαρτυρία προέρχεται από τον Δημήτριο Μπεζεριάνο, Έλληνα στρατιώτη που βρέθηκε αιχμάλωτος στη Σμύρνη. Σύμφωνα με την αφήγηση που διέσωσε ο Χρυσόστομος Χατζησταύρου, στενός συνεργάτης του Μητροπολίτη και μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Αθηνών, ο Μπεζεριάνος είδε το σώμα ενός κληρικού να σύρεται δεμένο από τα πόδια πίσω από όχημα και αναγνώρισε σε αυτό τον Χρυσόστομο, τον οποίο γνώριζε προσωπικά. 

Κατά την ίδια μαρτυρία, ο Μπεζεριάνος μαζί με άλλους Έλληνες αιχμαλώτους διατάχθηκε αργότερα να μεταφέρει και να θάψει το σώμα. Το σημείο που αναφέρεται είναι ιδιαίτερα συγκεκριμένο, το Στάδιο του Απόλλωνα Σμύρνης, στην περιοχή του Αγίου Τρύφωνα. Ο Χατζησταύρου μάλιστα διευκρινίζει ότι επρόκειτο για το γήπεδο του Απόλλωνα και όχι του Πανιωνίου. 

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο Μπεζεριάνος, όταν κατόρθωσε να φθάσει στην Ελλάδα, φέρεται να κατέθεσε ενόρκως ενώπιον επίσημης Επιτροπής για την εξακρίβωση των τουρκικών ωμοτήτων. Η αναφορά αυτή προσδίδει στη μαρτυρία μεγαλύτερο ιστορικό βάρος, αν και το πρωτότυπο πρακτικό της κατάθεσης δεν έχει, μέχρι σήμερα, εντοπιστεί εύκολα στη δημοσιευμένη βιβλιογραφία. 

Υπάρχει ακόμη μια συγκλονιστική λεπτομέρεια. Σύμφωνα με τον Χατζησταύρου, πάνω στο σώμα του Μητροπολίτη υπήρχε μικρός χρυσός σταυρός με αλυσίδα. Οι αιχμάλωτοι φέρεται να τον άφησαν επίτηδες πάνω του, με την ελπίδα ότι, αν κάποτε γινόταν εκταφή, θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως στοιχείο αναγνώρισης. 

Την πληροφορία ότι ο Χρυσόστομος θάφτηκε στην περιοχή του σταδίου του Απόλλωνα φέρεται επίσης να επιβεβαίωνε και ο Αρχιμανδρίτης Κύριλλος Ψύλλας, πρωτοσύγκελλος της Μητροπόλεως Εφέσου. Η σχετική μαρτυρία έχει καταγραφεί σε εκκλησιαστική και ιστορική βιβλιογραφία του 20ού αιώνα. 

Υπάρχουν όμως και άλλες μαρτυρίες που δείχνουν πόσο χαοτικές ήταν οι τελευταίες ώρες. Ο Ρώσος γενικός πρόξενος Andrei Kalmykov, ο οποίος βρέθηκε πολύ κοντά στα γεγονότα, ανέφερε ότι μετά τον βασανισμό του Χρυσοστόμου είδε να σκάβεται τάφος σε τουρκικό νεκροταφείο κοντά στο Ική Τσεσμελίκ. Δεν ισχυρίστηκε όμως ότι είδε τον Μητροπολίτη να θάβεται εκεί. 

Ο ακαδημαϊκός Γεώργιος Μυλωνάς κατέγραψε επίσης μαρτυρία Τουρκοκρητικού που ισχυρίστηκε ότι είχε συμμετάσχει στο μαρτύριο του Χρυσοστόμου και ότι κανείς δεν γνώριζε πού τελικά είχε ριχτεί το κατακρεουργημένο σώμα του. 

Παρά τις διαφορετικές εκδοχές, η μαρτυρία που οδηγεί στο Στάδιο του Απόλλωνα παραμένει η πιο συγκεκριμένη, επειδή προέρχεται από κατονομαζόμενο μάρτυρα που φέρεται να συμμετείχε ο ίδιος στην ταφή. 

Το παλιό στάδιο βρισκόταν στη συνοικία του Αγίου Τρύφωνα, κοντά στην Μπέλλα Βίστα. Η θέση του έχει ταυτιστεί στη σημερινή Σμύρνη, στην περιοχή του Kültürpark, κοντά στη διασταύρωση των οδών Dr. Mustafa Enver Bey Cd. και 1394 Sokak. 

Σήμερα στο σημείο δεν υπάρχει κανένα εμφανές ίχνος του παλιού σταδίου ούτε, φυσικά, κάποιος αναγνωρισμένος τάφος. Τα λείψανα του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης δεν έχουν βρεθεί ή ταυτοποιηθεί επισήμως.

Έτσι το ερώτημα παραμένει ανοιχτό. Αν όμως η μαρτυρία του Μπεζεριάνου είναι ακριβής, τότε είναι πιθανόν κάπου κάτω από τη σημερινή πόλη, στην περιοχή του παλιού σταδίου του Απόλλωνα, να βρίσκεται ακόμη ο τόπος όπου ενταφιάστηκε ο τελευταίος Μητροπολίτης της ελληνικής Σμύρνης. 

Πηγές:

Χρυσόστομος Χατζησταύρου, μαρτυρίες για τον Χρυσόστομο Σμύρνης · Τιμητικός τόμος επί τω Ιωβηλαίω του Μητροπολίτου Φιλίππων–Νεαπόλεως–Θάσου Χρυσοστόμου, 1960 · Πρακτικά Ακαδημίας Αθηνών, τ. 57, 1982 · μαρτυρίες Alexander MacLachlan / Andrei Kalmykov · ιστορικά αρχεία και αεροφωτογραφίες της Σμύρνης του 1917 · «Σμύρνη – Περιηγητικός Οδηγός 1922», Γ. Πουλημένος – Μ. Μαστροσταμάτη.