Ένας αδύνατος, χλωμός, μεσήλικας άντρας ξεπρόβαλε πίσω από ένα πυκνό δέντρο. Με ρώτησε πώς είχα φτάσει εδώ. Τον ρώτησα γιατί ήταν εδώ. Και αρχίσαμε μια φιλική συζήτηση. Ο άντρας με κάλεσε στο καταφύγιό του και ανακοίνωσε ότι ήταν δασοφύλακας και φύλαγε αυτό το δάσος, το οποίο είχε πουληθεί για υλοτόμηση. Μου πρόσφερε ψωμί και αλάτι και αρχίσαμε να κουβεντιάζουμε. «Σε ζηλεύω», είπα, «που μπορείς να ζεις τόσο άνετα στη μοναξιά, όχι όπως εγώ - περιπλανώμενος από τόπο σε τόπο και συναναστρεφόμενος με κάθε είδους ανθρώπους. Αν το επιθυμείς», είπε, «τότε ίσως θα έπρεπε να ζήσεις κι εσύ εδώ. Υπάρχει ένα παλιό καταφύγιο κοντά, του πρώην επιστάτη· αν και έχει καταρρεύσει, είναι ακόμα κατοικήσιμο το καλοκαίρι. Έχεις διαβατήριο. Θα έχουμε άφθονο ψωμί· μου το φέρνουν κάθε εβδομάδα από το χωριό μας· και υπάρχει ένα ρυάκι που δεν στερεύει ποτέ. Εγώ ο ίδιος, ο φίλος μου, δεν τρώω τίποτα άλλο παρά ψωμί και νερό εδώ και δέκα χρόνια, και ποτέ τίποτα άλλο. Ναι, αυτό είναι το θέμα, το φθινόπωρο, όταν οι άντρες τελειώσουν τη δουλειά, περίπου διακόσιοι εργάτες θα έρθουν εδώ και θα κόψουν αυτό το δάσος, και τότε δεν θα έχω με τι να ζήσω εδώ, και ούτε εσείς θα σας επιτραπεί να ζήσετε εδώ.
Αφού άκουσα όλα αυτά, χάρηκα τόσο πολύ που μπόρεσα να πέσω στα πόδια του. Δεν ήξερα πώς να ευχαριστήσω τον Θεό για τόσο έλεος. Αυτό για το οποίο είχα θρηνήσει, αυτό που λαχταρούσα, τώρα το έλαβα απροσδόκητα. Υπήρχαν ακόμα τέσσερις μήνες μέχρι τα τέλη του φθινοπώρου, και έτσι μπορούσα να επωφεληθώ από τη σιωπή και την ηρεμία που συνέβαλαν στην προσεκτική ανάγνωση της Φιλοκαλίας, στη μελέτη της και στην αδιάλειπτη προσευχή στην καρδιά μου. Έτσι, με χαρά, παρέμεινα προς το παρόν να ζω στο καταφύγιο που μου είχε ανατεθεί. Γίναμε ακόμα πιο ομιλητικοί με αυτόν τον απλό αδελφό που με είχε φιλοξενήσει. Άρχισε να μου μιλάει για τη ζωή και τις σκέψεις του.
«Δεν ήμουν», είπε, «ένας ασήμαντος άνθρωπος στο χωριό μου. Είχα μια τέχνη, βαμμένο κόκκινο τσίτι και μπλε ύφασμα, και ζούσα άνετα, αν και όχι χωρίς αμαρτία: έκανα πολλές απάτες στο εμπόριο, έβριζα άδικα, καταριόμουν, μεθούσα και μάλωνα. Υπήρχε ένας ηλικιωμένος διάκονος στο χωριό μας που είχε ένα αρχαίο, πολύ αρχαίο βιβλίο για την Τελική Κρίση. Πήγαινε στις Ορθόδοξες εκκλησίες και διάβαζε, και του έδιναν χρήματα γι' αυτό. Ερχόταν να με δει κι εμένα. Μερικές φορές του έδινες δέκα καπίκια, και μέχρι να λαλήσει ο πετεινός. Έτσι άκουγα, καθισμένος στη δουλειά μου, και διάβαζε για τα βάσανα που θα υποφέρουμε στην κόλαση, πώς θα μεταμορφωθούν οι ζωντανοί και θα αναστηθούν οι νεκροί, πώς θα κατέβει ο Θεός να κρίνει, πώς θα ηχήσουν οι άγγελοι τις σάλπιγγές τους, και τι είδους φωτιά και πίσσα θα υπάρχει, και πώς θα φάνε τα σκουλήκια τους αμαρτωλούς. Κάποια στιγμή, καθώς το άκουγα αυτό, τρόμαξα και σκέφτηκα: Δεν μπορώ να ξεφύγω από τα βάσανα! Περίμενε, θα αρχίσω να σώζω την ψυχή μου, ίσως προσευχηθώ για τις αμαρτίες μου. Σκέφτηκα και σκέφτηκα, και μετά παράτησα το επάγγελμά μου, πούλησα την καλύβα μου και, καθώς ήμουν μόνος, έγινα δασοφύλακας, ώστε ο κόσμος να μου δίνει ψωμί, ρούχα και κεριά για τα προσκυνήματά μου.
Έτσι λοιπόν, ζω εδώ πάνω από δέκα χρόνια. Τρώω μόνο μία φορά την ημέρα, και αυτό είναι μόνο ψωμί και νερό. Σηκώνομαι κάθε βράδυ με το πρώτο λαλήσει ο πετεινός και προσκυνάω μέχρι την αυγή. Όταν προσεύχομαι, ανάβω επτά κεριά μπροστά στις εικόνες. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, όταν είμαι έξω στο δάσος, φοράω αλυσίδες που ζυγίζουν δύο πούντς (περίπου 2 κιλά) στο γυμνό μου δέρμα. Δεν βρίζω, δεν πίνω κρασί ή μπύρα και δεν τσακώνομαι με κανέναν. Δεν έχω γνωρίσει ποτέ γυναίκες ή κορίτσια.
Στην αρχή προτιμούσα να ζω έτσι, αλλά στο τέλος με κυριεύουν επίμονες σκέψεις. Ο Θεός ξέρει, δύσκολα μπορείς να εξιλεωθείς για τις αμαρτίες σου, και η ζωή είναι σκληρή. Και είναι πραγματικά γραμμένο στο βιβλίο; Πού νομίζει κανείς ότι μπορεί να αναστηθεί; Κάποιοι είναι νεκροί εδώ και εκατό χρόνια ή και περισσότερο, και δεν είναι πια ούτε σκόνη. Και ποιος ξέρει αν θα υπάρχει κόλαση ή όχι; Άλλωστε, κανείς δεν έχει επιστρέψει ποτέ από τον άλλο κόσμο. Φαίνεται ότι μόλις κάποιος πεθάνει και σαπίσει, εξαφανίζεται χωρίς να αφήσει ίχνος. Ίσως το βιβλίο να γράφτηκε από ιερείς και τις ίδιες τις αρχές, για να τρομάξουν εμάς τους ανόητους, ώστε να ζήσουμε πιο μετριοπαθώς. Έτσι, ακόμα και στη γη ζεις μέσα στον κόπο και δεν βρίσκεις παρηγοριά, και στον επόμενο κόσμο δεν θα υπάρχει τίποτα, οπότε τι γίνεται; Δεν θα ήταν καλύτερα να ζήσουμε τουλάχιστον μια πιο δροσερή και χαρούμενη ζωή στη γη; Αυτές οι σκέψεις με βασανίζουν, συνέχισε, και φοβάμαι ότι μπορεί να ξαναρχίσω το επάγγελμα του παλιού μου δασκάλου!
Ακούγοντας αυτό, τον λυπήθηκα και σκέφτηκα: Λένε ότι μόνο οι μορφωμένοι και οι νοήμονες είναι ελεύθεροι στοχαστές και δεν πιστεύουν τίποτα, αλλά να οι αδελφοί μας - απλοί αγρότες - που σχεδιάζουν απιστία! Προφανώς, ο σκοτεινός κόσμος έχει πρόσβαση σε όλους, αλλά ίσως επιτίθεται στους απλούς πιο εύκολα. Πρέπει να αγωνιζόμαστε στο μέγιστο δυνατό βαθμό και να ενδυναμώνουμε τους εαυτούς μας ενάντια στον εχθρό της ψυχής με τον Λόγο του Θεού. Έτσι, για να βοηθήσω και να υποστηρίξω την πίστη αυτού του αδελφού όσο το δυνατόν περισσότερο, έβγαλα τη Φιλοκαλία από την τσάντα μου, βρήκα το Κεφάλαιο 109 του Αγίου Ησύχιου, το διάβασα και άρχισα να του εξηγώ ότι η αποχή από τις αμαρτίες από φόβο βασανιστηρίων δεν είναι ούτε επιτυχημένη ούτε άκαρπη, και ότι η ψυχή δεν μπορεί να απαλλαγεί από τις νοερές αμαρτίες με κανέναν άλλο τρόπο εκτός από τη φύλαξη του νου και της καθαρότητας της καρδιάς. Έτσι, όλα αυτά αποκτώνται μέσω της εσωτερικής προσευχής, και όχι μόνο, πρόσθεσα, από φόβο των κολασμένων βασάνων, αλλά ακόμη και από επιθυμία για τη Βασιλεία των Ουρανών. Αν κάποιος αναλαμβάνει σωτηριολογικούς κόπους, οι Άγιοι Πατέρες το ονομάζουν και αυτό έργο μισθοφόρου. Λένε ότι ο φόβος του βασανισμού είναι η οδός ενός δούλου, και η επιθυμία για ανταμοιβή στη Βασιλεία είναι η οδός ενός μισθωτού. Αλλά ο Θεός επιθυμεί να πορευόμαστε προς Αυτόν με υιική ιδιότητα — δηλαδή, από αγάπη και ζήλο γι' Αυτόν, να συμπεριφερόμαστε έντιμα και να απολαμβάνουμε μια σωτήρια ένωση μαζί Του στην ψυχή και την καρδιά.
Όσο κι αν εξαντλείς τον εαυτό σου, όσο κι αν κοπιάζεις σωματικά και ασκητικά, αν δεν έχεις πάντα τον Θεό στο μυαλό σου και την αδιάλειπτη Προσευχή του Ιησού στην καρδιά σου, δεν θα βρεις ποτέ ηρεμία από τις σκέψεις σου και θα είσαι πάντα επιρρεπής στην αμαρτία, ακόμα και με την παραμικρή ευκαιρία. Άρχισε, αδελφέ, να λες συνεχώς την Προσευχή του Ιησού· γιατί αυτό είναι δυνατό και βολικό για σένα σε αυτή την απομόνωση· γρήγορα θα δεις το όφελος. Οι ασεβείς σκέψεις δεν θα εισέρχονται πλέον στο μυαλό σου, και η πίστη και η αγάπη για τον Ιησού Χριστό θα σου αποκαλυφθούν· θα γνωρίσεις πώς θα αναστηθούν οι νεκροί, και η Φρικτή Κρίση θα σου φανεί όπως πραγματικά θα είναι. Και στην καρδιά σου θα υπάρχει τέτοια ελαφρότητα και χαρά από την προσευχή που θα εκπλαγείς και δεν θα βαριέσαι πλέον ούτε θα ταράζεσαι από τη σωτήρια ζωή σου.
Στη συνέχεια, όσο καλύτερα μπορούσα, του εξήγησα πώς να ξεκινήσει και πώς να συνεχίσει την Προσευχή του Ιησού αδιάκοπα, όπως προστάζει ο Λόγος του Θεού και διδάσκουν οι Άγιοι Πατέρες. Φάνηκε να συμφωνεί και ηρέμησε. Μετά από αυτό, τον αποχωρίστηκα και κλείστηκα στο ετοιμόρροπο καταφύγιο που μου υπέδειξε.
Θεέ μου! Τι χαρά, ειρήνη και έκσταση ένιωσα τη στιγμή που πέρασα το κατώφλι αυτού του σπηλαίου, ή μάλλον, του τάφου! Μου φάνηκε σαν ένα μεγαλοπρεπές βασιλικό παλάτι, γεμάτο με κάθε παρηγοριά και χαρά. Με δάκρυα χαράς, ευχαρίστησα τον Θεό και συλλογίστηκα: τώρα, με τόση ειρήνη και ησυχία, πρέπει να αφοσιωθώ επιμελώς στο έργο μου και να ζητήσω από τον Κύριο καθοδήγηση. Έτσι, πρώτα, άρχισα να διαβάζω τη Φιλοκαλία, όλα με τη σειρά, από την αρχή μέχρι το τέλος, με μεγάλη προσοχή. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, τα διάβασα όλα και είδα τι σοφία, αγιότητα και βάθος περιείχε. Αλλά επειδή καλύπτει τόσα πολλά διαφορετικά θέματα και περιέχει ποικίλες διδασκαλίες από τους αγίους πατέρες, δεν μπόρεσα να τα καταλάβω όλα και να συνοψίσω σε ένα μέρος όλα όσα ήθελα να μάθω, ειδικά για την εσωτερική προσευχή, προκειμένου να αποκτήσω από αυτήν μια μέθοδο για τη μελέτη της αδιάλειπτης, αυτενεργού προσευχής στην καρδιά. Αλλά πραγματικά το ήθελα αυτό, σύμφωνα με την εντολή του Θεού μέσω του Αποστόλου: «Επιθυμείτε τα μεγαλύτερα χαρίσματα» [Κορ. 12:31] και πάλι: «Μη σβήνετε το Πνεύμα» [ Α΄ Θεσσαλονικείς 5:19 ]. Σκεφτόμουν και σκεφτόμουν, τι να κάνω; Το μυαλό μου είναι ελλιπές, η κατανόησή μου είναι ελλιπής, και δεν υπάρχει κανείς να το εξηγήσει. Θα αρχίσω να ενοχλώ τον Κύριο με προσευχή· ίσως ο Κύριος με κάποιο τρόπο με φωτίσει. Μετά από αυτό, για μια ολόκληρη μέρα δεν έκανα τίποτα άλλο παρά να προσεύχομαι αδιάκοπα, χωρίς να σταματάω για την παραμικρή στιγμή· οι σκέψεις μου ηρέμησαν και αποκοιμήθηκα· και τότε είδα σε όνειρο ότι ήμουν στο κελί του μακαρίτη γέροντά μου, και αυτός ερμήνευε τη Φιλοκαλία, και είπε: αυτό το ιερό βιβλίο είναι γεμάτο με μεγάλη σοφία. Είναι ένας μυστηριώδης θησαυρός κατανόησης των κρυφών κρίσεων του Θεού. Δεν είναι διαθέσιμο σε όλα τα μέρη, και όχι σε όλους· ωστόσο, περιέχει τέτοιες οδηγίες σύμφωνα με το μέτρο κάθε διορατικού αναγνώστη: σοφές για τους σοφούς, απλές για τους απλούς. Επομένως, εσείς οι αφελείς δεν πρέπει να το διαβάζετε με τη σειρά που είναι διατεταγμένα τα βιβλία των Αγίων Πατέρων το ένα μετά το άλλο. Εκεί, αυτή η σειρά είναι θεολογική· αλλά ένας αγράμματος άνθρωπος που θέλει να μάθει την εσωτερική προσευχή από τη Φιλοκαλία θα πρέπει να τη διαβάσει με την ακόλουθη σειρά:
1) Πρώτα, διαβάστε το βιβλίο του Νικηφόρου Μοναχού (στο μέρος 2)· έπειτα 2) ολόκληρο το βιβλίο του Γρηγορίου του Σιναΐτη , εκτός από τα σύντομα κεφάλαια· 3) τον Συμεών τον Νέο Θεολόγο για τις τρεις μορφές προσευχής και ένα κήρυγμα για την πίστη· και έπειτα 4) το βιβλίο του Καλλίστου και του Ιγνατίου. Αυτοί οι πατέρες περιέχουν πλήρη διδασκαλία και οδηγίες για την εσωτερική προσευχή της καρδιάς, κατανοητή σε όλους.
Και αν επιθυμείτε ακόμη πιο ξεκάθαρες οδηγίες για την προσευχή, τότε βρείτε τη σύντομη μορφή προσευχής του Αγιωτάτου Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Καλλίστου στο Κεφάλαιο 4. Σαν να κρατούσα τη Φιλοκαλία μου στα χέρια μου, άρχισα να ψάχνω για τις οδηγίες, αλλά δεν τις βρήκα γρήγορα. Ο ίδιος ο γέροντας, γυρίζοντας αρκετές σελίδες, είπε: «Ορίστε! Θα σας το δείξω», και παίρνοντας ένα κομμάτι κάρβουνο από το έδαφος, το υπογράμμισε στο περιθώριο του βιβλίου, απέναντι από την καταχώρηση που είχε βρει. Άκουγα προσεκτικά όλα όσα έλεγε ο γέροντας και προσπαθούσα να τα θυμάμαι όσο το δυνατόν πιο καθαρά και λεπτομερώς.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου