❝ ο πτερνοτήρης ὄφις ❞(λέξεις & φράσεις της εκκλησιαστικής γλώσσας)

📜🍂 ❝ ο πτερνοτήρης ὄφις ❞

(λέξεις & φράσεις της εκκλησιαστικής γλώσσας)

✦ Η παράξενη λέξη «πτερνοτήρης», από τη βιβλική φράση «τηρῶ τὴν πτέρναν», απαντά μόνο στο επίγραμμα του συναξαρίου τοῦ Άγιος Κελεστίνου (25 Μαΐου), που μαρτύρησε με τρύπημα των φτερνών:

📜 Πτέρνας σιδήροις ἐμπαρεὶς Κελεστῖνος,

  Τὸν πτερνοτήρην συντρίβει πατῶν ὄφιν.

(μετάφρ.)

«Ο Κελεστίνος, καρφωμένος με σίδερα στις φτέρνες,

το φίδι που παραμόνευε τη φτέρνα του συντρίβει».

✦ Στη σημιτική χρήση, το «τηρῶ τὴν πτέρναν» δεν σημαίνει «φυλάω», αλλά «παραμονεύω για να χτυπήσω ύπουλα». Έτσι το εβραϊκό akev («πτέρνα») συνδέθηκε ήδη από την Παλαιά Διαθήκη με τη δόλια προσβολή και την προδοσία. Γι’ αυτό και στους Ψαλμούς διαβάζουμε:

📜 «ὁ ἐσθίων ἄρτους μου, ἐμεγάλυνεν ἐπ᾿ ἐμὲ πτερνισμόν» 

       (Ψαλ. 40,10)

στίχος που η Εκκλησία ερμήνευσε ως αναφερόμενο στον Ιούδας Ισκαριώτης.

✦ Η εικόνα του «πτερνισμού του όφεως» εμφανίζεται με εντυπωσιακό τρόπο στην κατάρα του Θεού προς τον όφιν, στο λεγόμενο Πρωτευαγγέλιο — την πρώτη προαναγγελία της νίκης του Ιησούς Χριστός επί του διαβόλου:

📜 «αὐτός σου τηρήσει κεφαλήν,

        καὶ σὺ τηρήσεις αὐτοῦ πτέρναν» (Γεν. 3,15)

Ο όφις πλήττει την πτέρνα,·το «σπέρμα της γυναικός» όμως (ο Χριστός) συντρίβει την κεφαλή του. Έτσι η ίδια η πληγή γίνεται σημείο νίκης.

✦ Μέσα σε αυτό το βιβλικό βάθος γίνεται κατανοητό και το παραπάνω επίγραμμα του αγίου Κελεστίνου. Ο μάρτυρας τρυπιέται με σίδερα στις πτέρνες («πτέρνας σιδήροις ἐμπαρεὶς») , όμως με τις ίδιες τις πληγωμένες πτέρνες «πατῶν ὄφιν» συντρίβει τον "πτερνοτήρη" (αυτόν που παραμόνευε την φτέρνα του). Το τραύμα του θανάτου μεταβάλλεται σε νίκη.