ΕΝΑΣ ΓΥΡΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟ 1788.Οι Τούρκοι πιστεύουν σε μια προφητεία πού προβλέπει πώς ή Κων/πολη θα ξαναπέσει κάποτε στα χέρια των παλαιών κυρίων της

ΤΟ 1793 ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ στο Λονδίνο ένα εικονογραφημένο χρονικό περιηγήσεων στην Ελλάδα πού πραγματοποιήθηκαν από τον Μάιο του 1788 ως τον Φεβρουάριο του 1789. Συγγραφέας του αξιόλογου αυτοί οδοιπορικού φέρεται ένας ανώνυμος «Ιταλός τζέντλεμαν» . Στον τίτλο, ωστόσο, προβάλλεται ό Άγγλος ζωγράφος και αρχιτέκτονας JAMES STUART, γνωστός από τις εργασίες (μαζί με τον συνάδελφο του REVETT) αποτυπώσεων αρχαίων αθηναϊκών μνημείων.

Δημιουργείται έτσι το ερώτημα: ποιος ήταν ό πραγματικός συγγραφέας του χρονικού; Μήπως ό JAMES STUART Αλλά ό Άγγλος καλλιτέχνης και αρχαιολόγος είχε πεθάνει στις αρχές του 1788, πριν ακόμα πραγματοποιηθεί το επίμαχο ταξίδι στην Ελλάδα.

Ό Άγγλος αρχαιολόγος JAMES MORTON PATON υποστηρίζει ότι ό ανώνυμος συγγραφέας είναι ό Ιταλός ALESSANDRO BISANI .

Στο βιβλίο υπάρχουν μόνο πέντε χαλκογραφίες του STUART από την Αθήνα κι' οπωσδήποτε αυτές οι εικόνες δεν ήταν αρκετές να του εξασφαλίσουν την πατρότητα του έργου. Φαίνεται ότι ή προβολή του ονόματος του JAMES STUART έγινε από τον εκδότη αποκλειστικά για κυκλοφοριακούς λόγους. Ή αιτία πού υπαγόρευσε την αποσιώπηση του ονόματος του ALESSANDRO BISANI παραμένει άγνωστη.

Γεγονός πάντως είναι ότι ό Ιταλός περιηγητής, ευσυνείδητος, απροκατάληπτος, κάτι ολότελα ασυνήθιστο για καθολικό, ενημερωμένος και προικισμένος με ερευνητικό πνεύμα, έδωσε ένα λαμπρό ταξιδιωτικό κείμενο. Μερικές παρατηρήσεις του μάλιστα πάνω σε καίρια προβλήματα του τότε Ελληνισμού είναι πολυσήμαντες.

Ή περιήγηση στον ελληνικό χώρο άρχιζε ι από την Κίμωλο, πολυσύχναστη σκάλα στις Κυκλάδες σ' ολόκληρο τον ΙΗ' αιώνα, όπου ό ανώνυμος περιηγητής και οι συνταξιδιώτες του έφθασαν τέλη Μαΐου 1788.

Όλοι οι κάτοικοι του νησιού έσπευσαν στην κατοικία του προεστού όπου είχαν καταλύσει οι ξένοι «για να τούς δουν και να μάθουν νέα». Ό σπιτονοικοκύρης πρόσφερε στους επισκέπτες γάλα, «το μόνο πού παράγει το νησί)), χωρίς να δεχθή χρήματα.

«Ή διακόσμηση του σπιτιού, προσαρμοσμένη στην αισθητική και στις συνήθειες του τόπου, ήταν όλη όλη κάτι μικρά επιχρυσωμένα κανάτια από κιμωλία γη και εικόνες άγιων».

Πρόσεξε ότι όλοι οι νησιώτες άκουγαν τον προεστό με μεγάλη προσοχή. «Με τα άσπρα γένια του, το επιβλητικό και μεγαλόπρεπο ύφος και κυρίως την ηλικία και την υποδειγματική αρετή του, έχει εξασφαλίσει την εμπιστοσύνη των συμπατριωτών του. Είμαι βέβαιος πώς στην Ελλάδα ανακουφίζεται κανείς από τα βάσανα των γερατειών με το σεβασμό, την υπακοή και την καλοσύνη πού συναντά σ' όλους τούς νέους». Οι κάτοικοι της Κιμώλου ήταν όλοι ναυτικοί και οι περισσότεροι από' αυτούς άριστοι πιλότοι Μιλούσαν ιταλικά, γαλλικά, ακόμα και αγγλικά. Οι γυναίκες έπλεκαν κάλτσες μπαμπακερές που αποτελούν βασικό έσοδο για το πάμπτωχο νησί.

Στους περισσότερους από τους ξένους πού ταξίδεψαν στην Κίμωλο προκαλούσε εντύπωση ή ζωηρή κοινωνικότητα των γυναικών. Έτσι πολλοί επηρεασμένοι από τις παλαιότερες περιπέτειες του νησιού, πού είχε μεταβληθεί σε καταφύγιο των πειρατών κατά τούς χειμερινούς μήνες, μιλούσαν για ανηθικότητα. Ή ίδια πλάνη και οι ίδιες παρεξηγήσεις είχαν δημιουργηθεί και κατά τον ΙΖ' αιώνα στους ταξιδιώτες πού έβλεπαν την ελευθεριότητα των γυναικών της Χίου. Ό Ιταλός περιηγητής έχει την ικανότητα να ανακάλυψη τα αίτια της πρόθυμης επικοινωνίας των γυναικών της Κιμώλου με τούς ξένους, κάτι αδιανόητο για τούς πληθυσμούς των άλλων νησιωτικών και ηπειρωτικών ελληνικών περιοχών .

«Ή φυσική τους ζωηράδα, μαζί με την επιθυμία να διαθέσουν τα χειροτεχνήματά τους, έχουν δημιουργήσει τόση οικειότητα με τούς ξένους, ώστε πολλές από' αυτές μας έπιαναν από το μπράτσο και μας οδηγούσαν στα σπίτια τους. Αυτή ή συμπεριφορά καλλιέργησε την εντύπωση ότι οι γυναίκες της Κιμώλου δεν είναι ενάρετες».

Στην πραγματικότητα προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να εξασφαλίσουν την πώληση των προϊόντων τους πού αποτελούσαν την μοναδική ελπίδα για επιβίωση στο ολότελα άγονο νησί τους.

Δεν είναι ούτε όμορφες ούτε άσχημες, παρατηρεί ό συγγραφέας του χρονικού. «Έχουν πλούσιο στήθος και πολύ παχιά πόδια. Γι' αυτά τα χοντρά πόδια τους καμαρώνουν ιδιαίτερα και κάνουν ότι μπορούν — φορώντας κυρίως πολλά ζευγάρια κάλτσες—για να αυξήσουν τον όγκο τους. Ή φορεσιά τους είναι περίεργη. Πάνω στο πουκάμισο πού κουμπώνει κάτω από το στήθος και φθάνει λίγο κάτω από τα γόνατα, φορούν ένα χρυσοκέντητο ζιπούνι με κόκκινη μπορντούρα πού περιβάλλει το στήθος χωρίς να εμποδίζει την προβολή του. Ένα μαντήλι στερεωμένο στο κεφάλι κυματίζει πίσω. Φοράνε άσπρες κάλτσες, μικρά υποδήματα και κεφαλοδέσια κάθε λογής».

Όλα τα παιδιά του χωριού ζητούσαν από τούς ξένους «ένα παρά». Οι κάτοικοι ζούσαν σε εξαθλίωση. Ωστόσο, παρατηρεί ό περιηγητής, τα εγκλήματα είναι σπάνια στο νησί

Οι σημειώσεις πού ακολουθούν έχουν γίνει στη Θεσσαλονίκη, όπου ό συγγραφέας του χρονικού έφθασε τον Ιούνιο του 1788.

«Δύο παλιά ερειπωμένα κάστρα βρίσκονται πλάι στη θάλασσα και άλλα δύο στο εσωτερικό. Ή πόλη περιβάλλεται από οχυρό και καλοχτισμένο τείχος. Τα σπίτια είναι ξύλινα, βαμμένα κόκκινα, έκτος από το τμήμα κάτω από την οροφή πού έχει χρώμα μαύρο. Τα κυριότερα τμήματα των δρόμων έχουν ξύλινη στέγη για να εξασφαλίζουν προστασία από την ζέστη. Έτσι όμως δεν κυκλοφορεί εύκολα ό αέρας. Άλλοι δρόμοι είναι γεμάτοι περιστέρια, λελέκια, σπουργίτια, καρακάξες και κοράκια καθώς και από σκύλους και γάτους. Κανένας δεν τολμάει να βλάψει αυτά τα ζώα, γιατί κινδυνεύει να χαρακτηριστεί φονιάς από τούς Τούρκους και να τιμωρηθεί ανάλογα. Τα μαγαζιά κλείνουν με ένα απλό μάνταλο γιατί δεν γίνονται κλεψιές» .

Υπολογίζει τούς κατοίκους τής Θεσσαλονίκης σε 80 χιλιάδες: Εβραίοι 23.000, Έλληνες και Φράγκοι 20.000, οι υπόλοιποι Τούρκοι.

«Από την μπόχα καταλαβαίνεις πότε βρίσκεσαι σε εβραϊκή συνοικία. Γενικά οι Εβραίοι δεν προσέχουν την καθαριότητα. Τα έβραιόπουλα μας κύκλωσαν, τσούρμο ολόκληρο, και μας ζητούσαν παράδες. Σ' αύτη την επιχείρηση ενθαρρύνονταν και από τις μανάδες τους, πού κατά τα φαινόμενα, ήθελαν να τούς εμπνέουν από την μικρή ηλικία την γεύση τής ιδιοκτησίας. Οι Εβραίοι τής Θεσσαλονίκης δεν αντιμετωπίζουν κακομεταχείριση από τούς Τούρκους. «Δεν τούς αποκαλούν ρουφιανιάς. Είναι οι κυριότεροι έμποροι τροφίμων. Εργάζονται επίσης ως μεσίτες, ναυτικοί, χαμάληδες».

Ό περιηγητής γράφει ότι ακόμα και χωριάτισσες πήγαν να επισκεφθούν το καράβι τους. «Φορούσαν άσπρο μάλλινο φόρεμα με ραβδώσεις διαφόρων ζωηρών χρωμάτων και πάνω από' αυτά ένα είδος καζάκας χωρίς μανίκια, από το ίδιο ύφασμα, πού σκέπαζε ένα μέρος του λαιμού. Ό υπόλοιπος λαιμός ήταν σχεδόν σκεπασμένος με περιλαίμιο από τούρκικα χρυσά νομίσματα και αρχαία μετάλλια. Τα μαλλιά τους, στολισμένα με λουλούδια, έπεφταν ελεύθερα στους ώμους. Μια μέρα χόρεψαν ένα κυκλικό χορό. Στην μέση στεκόταν ό μουζικάντης με το λαούτο του και τραγουδούσε διάφορους στίχους πού επαναλάμβαναν υστέρα οι γυναίκες»

Αποτυπώσεων την Θεσσαλονίκη στη Σκιάθο. Το χωριό χτίστηκε το 1784. Έχει 200 κατοίκους, μια εκκλησία και ένα παπά. Οι γυναίκες μόλις μας είδαν εξαφανίσθηκαν».

Τέλη Ιουνίου έφθασε στην Κέα. Οι κυριότερες πληροφορίες: Το νησί αυτοδιοικείται και έχει πληθυσμό 5.000 κατοίκους. Επίσης 40 παπάδες και επτά ή οχτώ μοναστήρια. Οι γυναίκες ασχολούνται με τα υφαντά. Το νερό φαίνεται διουρητικό και το κρασί είναι τόσο λεπτό που δεν κρατάει πάνω από τρεις μήνες. Γίνονται εξαγωγές κριθαριού, μεταξιού και βελανιδιών.

Στο καράβι ανέβηκε ό πρόξενος της Αγγλίας μαζί με τις κόρες του. «Ή μια από' αυτές μιλούσε με καμάρι για τα ταξίδια της. Την ρωτήσαμε που είχε πάει. Μας απάντησε σοβαρά: Στην Αθήνα»

Μπήκαν σ' ένα περιβόλι, σωστό επίγειο παράδεισο. Ό περιβολάρης γνώρισε στους ξένους τις δυο κόρες του. «Τα μοναδικά στολίδια τους ήταν ή ομορφιά και ή αγνότητα. Τα φουστάνια τους δεν σκέπαζαν εντελώς το στήθος και τα πόδια τους ήταν γυμνά» .

Το καράβι άραξε στο Πόρτο Ράφτη και ή συντροφιά ξεκίνησε για την Αθήνα. Στα Μεσόγεια ερημιά και δυστυχία. Συνάντησαν μονάχα δυο τρία πάμπτωχα χωριουδάκια. Ή Αττική εντελώς ακαλλιέργητη. Μονάχα βάτα και αγκάθια φύτρωναν. 'Αλλά στα περίχωρα τής Αθήνας άρχιζαν οι καλλιέργειες. Παντού κυριαρχούσε ή ελιά. «Οι κολυμπάδες διατηρούν την αρχαία ονομασία και παρασκευάζονται με τον ίδιο πάντα τρόπο» . Στην Αθήνα φιλοξενήθηκαν από την οικογένεια του Έλληνα πρόξενου τής Αγγλίας.

«Τι κρίμα να μη μιλάω ελληνικά για να ευχαριστήσω τις γοητευτικές αδελφές του, για τις αμέτρητες περιποιήσεις τους. Πρόβλεπαν κάθε επιθυμία μας κι' απαγόρεψαν κάθε ανάμιξη των υπηρετών. Έφτασαν στο σημείο να μας κάνουν αέρας όταν καθόμασταν στο σοφά με μια μεγάλη βεντάλια από φτερά. Το ίδιο και κατά το δείπνο. Τέτοια συμπεριφορά δεν συναντάς πουθενά, σημάδι φανερό πώς αποτελεί κληρονομιά της περίφημης κατά την αρχαιότητα ελληνικής φιλοξενίας . Το βράδυ οι σοφάδες έγιναν κρεβάτια. «Πιάνουν συνήθως τα τρία τέταρτα τής κάμαρας και περιβάλλονται με κιγκλίδωμα. Το καλοκαιρινό σκέπασμα είναι ένα ραβδωτό ύφασμα πού εισάγεται από την Ρωσία ή άλλες χώρες και το χειμωνιάτικο δαμάσκο ή κρεμεζί βελούδο, στολισμένο πάντοτε με χρυσές φράντζες. Συνηθίζουν να κάθονται στο σοφά σταυροπόδι αφήνοντας τις παντούφλες κάτω» .

Πήγε και στο δεσπότη . Τον βρήκε να δροσίζεται στον κήπο του εξοχικού σπιτιού του. «Μας δέχτηκε ευγενικά. Οι διάκοι πού τον υπηρετούσαν στέκονταν όρθιοι όσο καθόμασταν στο σοφά. Με ένα σύνθημά του έσπευσαν να μας προσφέρουν γλυκά και καφέ».

Από την Αθήνα στην Σμύρνη. Υπολογίζει τον πληθυσμό τής μικρασιατικής πολιτείας σε 130.000 ψυχές (26.000 Έλληνες, 7-8.000 Αρμένιοι, 10.000 Εβραίοι, 4 - 5.000 Φράγκοι και οι υπόλοιποι μουσουλμάνων

Ολόκληρο το εμπόριο τής Μ. Ασίας συγκεντρώνεται στην Σμύρνη και βρίσκεται στα χέρια των Άγγλων, Ολλανδών και Γάλλων. Οι Άγγλοι εισάγουν μεγάλες ποσότητες υφασμάτων, οι Γάλλοι, έκτος από τα υφάσματα, κοχενίλλη, λουλάκι, ζαχαρωτά, μπαχαρικά, μοσχοκάρφια, μεταξωτά, σατέν, σιδηρικά κ.ά., ή Ιταλία μεταξωτά, ή Βενετία χαρτί και γυαλικά. Κάπου διακόσια καράβια βρίσκονταν στο λιμάνι τον Αύγουστο του 1788.

Ήταν ή εποχή πού γινόταν στρατολογία κληρωτών. Κι' επειδή ή Σμύρνη αποτελούσε κέντρο για την συγκέντρωση τής νέας σοδειάς στρατιωτών, τα μαγαζιά έμειναν κλειστά για να αποφύγουν τις αρπαγές και τις κάθε λογής αυθαιρεσίες. «Οι νεοστρατολογημένοι έμπαιναν στα καταστήματα, άρπαζαν ότι ήθελαν, ζητούσαν εκβιαστικά χρήματα και έθεταν σε κίνδυνο την ζωή των έμπορων».

Τα περίχωρα τής Σμύρνης με τούς αμέτρητους κήπους και τα ελληνικά εξοχικά πρόσφεραν ένα πολύ γραφικό θέαμα. Αλλά και εκεί δεν έλειπαν οι αυθαιρεσίες των δυναστών. «Έμπαιναν οι Τούρκοι, έκοβαν τα καλύτερα φρούτα χωρίς να πληρώνουν ή έδιναν ένα τίποτα. Για ν' αποφύγουν οι Έλληνες αυτά τα κακά συναπαντήματα και τούς κινδύνους συγκέντρωναν τούς καρπούς και τούς διέθεταν στην αγορά όταν ήταν ακόμα άγουροι»

Ό περιηγητής μας απορεί γιατί οι Ελληνίδες της Σμύρνης, πού τόσα κληρονόμησαν από τούς αρχαίους προγόνους, δεν κατέχουν πια το μυστικό πού εμποδίζει το γυναικείο κορμί να παχαίνει. Παρατήρησε ότι βάφουν το πρόσωπο τους όπως ακριβώς οι γυναίκες στην ελληνικής αρχαιότητα. Φοράνε επίσης, όπως εκείνες, κεντητές ζώνες πού συχνά σφίγγονται με στιλπνές πόρπες από πολύτιμες πέτρες. Τα χειμωνιάτικα φορέματά τους είναι πανάκριβα. Χρυσοΰφαντα και φοδραρισμένα με ερμίνα ή άλλα πολυτελή γουναρικά, στοιχίζουν 300 πιάστρα .

Υπάρχει ωστόσο και το αντιστάθμισμα: Ή μόδα δεν σημειώνει μεταβολές. Αντίθετα οι Ελληνίδες είναι τόσο προσκολλημένες στις παλιές συνήθειες πού στην Χίο οι γυναίκες προτιμούν να κουβαλούν ολόκληρο φορτίο από φορέματα και να φαίνονται καμπούρες, παρά να ελευθερώσουν το κορμί τους εγκαταλείποντας την παλιά μόδα.

Οι Σμυρνιές χτενίζονται με πολλούς τρόπους. Άλλες χωρίζουν τα μαλλιά τους και τα αφήνουν να παίζουν στα μάγουλα κι' άλλες να πέφτουν ανέμελα στους ώμους. Μερικές τα πλέκουν κοτσίδα και τα στολίζουν με λουλούδια, πολύτιμες πέτρες και φτερά .

Το Νοέμβριο του 1788 ό περιηγητής βρισκόταν στην Κωνσταντινούπολη. Μονάχα τέσσερες ευρωπαϊκές Δυνάμεις διατηρούσαν πρέσβεις στην οθωμανική πρωτεύουσα. Ό Γάλλος είχε την μεγαλύτερη επιρροή. Ακολουθούσε ό Άγγλος, ό βάϊλος τής Βενετίας και ό Ολλανδός. Ή Ισπανία, Σουηδία, Πρωσία και Νεάπολη διατηρούσαν «απεσταλμένους». Υπήρχε επίσης αντιπρόσωπος τής Πολωνίας και ένας κόνσολος τής Ραγούζας. Μόνο οι πρεσβευτές είχαν δικαίωμα για ακρόαση από το σουλτάνο. Οι άλλοι έβλεπαν μόνο το βεζίρη ή τον καϊμακάμη .

Στην Κωνσταντινούπολη έχει την ευκαιρία να διαπίστωση την παρακμή τής οθωμανικής αυτοκρατορίας και τις συνέπειες του δεσποτισμού. Και δεν θεωρεί πια δύσκολη την αποκατάσταση του ελληνικού έθνος.

«Οι Τούρκοι πιστεύουν σε μια προφητεία πού προβλέπει πώς ή Κωνσταντινούπολη θα ξαναπέσει κάποτε στα χέρια των παλαιών κυρίων της. Αν δεχθούν ένα δυνατό πλήγμα ή προφητεία μπορεί να εκπληρωθεί. Οι Έλληνες συμπαθούν τούς ομόδοξους Ρώσους και από' αυτούς περιμένουν την απαλλαγή από την τυραννία. Από την άλλη μεριά οι Τούρκοι είναι εξαντλημένοι, οι φόροι μεγαλώνουν, οι καταπιέσεις πολλαπλασιάζονται, οι επιδημίες θερίζουν κάθε χρόνο. Σχεδόν πάντοτε ακολουθεί πόλεμος και τα στρατεύματα δεν πληρώνονται. Όλα αυτά ευνοούν την Ρωσία. Μόνο πού άλλα έθνη θέτουν φραγμούς στις φιλοδοξίες της. Ωστόσο μια πραγματικά γενναιόψυχη και ανθρωπιστική συνεργασία με την αυτοκράτειρα θα μπορούσε να αποδιώξει τούς Τούρκους από την Ευρώπη και να ελευθέρωση τούς Έλληνες αποδίδοντας τους ανεξαρτησία και αυτοκυβέρνηση. Τότε θα βλέπε κανείς αυτό το λαό να αφυπνίζεται από το λήθαργο όπου τον έχουν βυθίσει αιώνες δουλείας και ν' αναφαίνεται αντάξιος των προγόνων του. Μ' όλα αυτά ή διάβρωση του σύγχρονου κόσμου είναι τόσο βαθειά πού φοβάμαι ότι αυτό το σχέδιο πού αποβλέπει στην απελευθέρωση των Ελλήνων δεν θα πραγματοποιηθεί ποτέ. Κυρίως επειδή μερικά έθνη, από τον ανόητο φόβο του εμπορικού ανταγωνισμού των Ελλήνων, δεν θα επιτρέψουν ποτέ σ' αυτό το λαό να γίνει ανεξάρτητος, για να μη τούς ξεπεράσει, όπως ακριβώς οι αρχαίοι πρόγονοι του είχαν ξεπεράσει όλους τούς συγχρόνους τους» .

Ό περιηγητής διαπίστωσε ότι ή αλιεία και το ναυτικό εμπόριο στον Εύξεινο και στο βόρειο Αιγαίο βρίσκονταν υπόλοιποι τον έλεγχο των Ελλήνων .

Πλησίαζαν οι Αποκριές του 1789 και ό συγγραφέας του χρονικού πρόσεξε το πάθος των Ελλήνων για το χορό. «Είναι γνωστό ότι οι αρχαίοι Έλληνες χόρευαν όσο κανείς άλλος λαός στον κόσμο. Ό χορός αποτελούσε άσκηση, ακόμα και μέσο θεραπείας. Είχε μάλιστα ένταχθή στα στρατιωτικά γυμνάσια. Το πάθος των συγχρόνων Ελλήνων για το χορό αποτελεί διέξοδο, μια λύτρωση από τα βάσανα τής σκλαβιάς. Ομάδες από παιδιά 12 - 13 χρόνων συγκροτούν ένα είδος θιάσου, περιοδεύουν και δίνουν χορευτικές παραστάσεις, σε σπίτια, στο δρόμο, στις ταβέρνες. Ακόμα και περιοδεύουσες νεαρές χορεύτριες υπήρχαν, «προκλητικές και στην αμφίεση και στο χορό»

Τελευταίος σταθμός των περιηγήσεων στην Ελλάδα ή Μύκονος: «Οι κάτοικοι του νησιού υπολογίζονται σε 4.000 ψυχές και ασχολούνται κυρίως με το εμπόριο. Έχουν πολλά μεγάλα και μικρά καράβια και είναι σπουδαίοι ναυτικοί. Ό τουρκικός ζυγός είναι λιγότερο αισθητός σ' αυτό το νησί. Και γι' αυτό ή ατμόσφαιρα ειλικρίνειας και εγκαρτέρησης είναι αισθητή στην φυσιογνωμία των κατοίκων, κάτι πού σπάνια βρίσκει κανείς στην ηπειρωτική Ελλάδα. Πρόξενοι της Γαλλίας, Αγγλίας και Ολλανδίας υπάρχουν στο νησί μ όλο πού καράβια αυτών των εθνών δεν προσεγγίζουν, εκτός από περιπτώσεις κακοκαιρίας. Τα σπίτια είναι μονώροφα, καθαρά και άνετα. Όσο για τις εκκλησίες και τα ξωκλήσια είναι τόσα όσα και τα σπίτια» .

Πανέμορφες οι Μυκονιάτισσες: «Δέρμα τριαντάφυλλο, εξαίσια μαύρα μάτια, γοητευτική ζωηράδα, ύφος θαρρετό και άνετο, ωραίες, φίνες γραμμές, μικρό πόδι και τόσες άλλες χάρες πού ευκολότερα τις νοιώθει κανείς παρά τις περιγράφει. Μας κύκλωσαν από περιέργεια κι' άρχισαν να μας μιλάνε με τόση οικειότητα πού έκανε κάποιον από τη συντροφιά να υπόθεση πώς ή αρετή τους δεν θα άντεχε στον πειρασμό. Διάλεξε την πιο όμορφη και της είπε:

— Έρχεσαι μαζί μου;

— Όχι! του απάντησε ή Μυκονιάτισσα. Ό άντρας μου είναι πιο όμορφος από σένα!

»Ή απάντηση της ενθουσίασε τον Έλληνα πιλότο μου πού στα μάτια του οι συμπατριώτισσές του είναι όλες Πηνελόπες.

»Μόλις ζητήσαμε να αγοράσουμε πουλερικά και κάλτσες μεταξωτές, το κυριότεροι και το πιο εκλεκτό προϊόν του νησιού, όλες οι γυναίκες προθυμοποιήθηκαν και μας τριγύρισαν σ' ολόκληρη την πόλη.

«Περάσαμε μπροστά σε ένα μεγάλο σπίτι όπου γινόταν σαματάς. Κάθε τόσο εκσφενδονίζονταν πιάτα από τα παράθυρα. Ρωτήσαμε τί είναι αυτό το σπίτι, τρελοκομείο; Όχι, μας είπαν, είναι το παλάτι ενός άρχοντα, ενός πρίγκιπα (έτσι αποκαλούσαν ακόμα τούς πιο πλούσιους και ευγενείς Έλληνες) και απλούστατα διασκεδάζουν.

«Όπως μας πληροφόρησαν, οι άρχοντες συνήθιζαν στα συμπόσιά τους να σπάζουν πιάτα σαν απόδειξη του μεγαλείου τους. Ό δραγουμάνος ήθελε να μας οδηγήσει στο αρχοντικό λέγοντάς μας πώς θα μας υποδεχτούν πολύ πολύ θερμά. Και δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία πώς έτσι θα γινόταν, γιατί ή φιλοξενία και ή αγάπη για τούς ξένους αποτελούν, όπως και κατά την αρχαιότητα, ένα από τα χαρακτηριστικά των Ελλήνων» .

ΒΙΒΛ. ΞΕΝΟΙ ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1700-1800 ΤΟΜΟΣ Β. ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΤΗΣ ΠΑΝΟΥΚΛΑΣ (1788)

ΑΠΟ ΤΑ ΕΠΤΑΝΗΣΑ άρχισε την περιοδεία του στην Ελλάδα ό Άγγλος περιηγητής THOMAS WATKINS. Είχε διασχίσει ολόκληρη την Ευρώπη (το ταξίδι του στην Ελβετία, Ιταλία, Δαλματία κράτησε ένα χρόνο), όταν έφθασε (καλοκαίρι του 1788) στην Κέρκυρα με προορισμό την Κωνσταντινούπολη. Θα επισκεφθεί τις Κυκλάδες και την Αττική και κατά το γυρισμό του από την Πόλη θα ξαναπεράσει από την Αθήνα. Τις εντυπώσεις από την περιήγησή του θα δημοσίευση το 1792 σε μορφή επιστολών προς τον πατέρα του.

Επιδημία πανούκλας αφάνιζε την Τουρκία κατά την διάρκεια του ταξιδιού του WATKINS. Έτσι ή επικοινωνία του με τούς κατοίκους, τόσο στην ηπειρωτική όσο και στην νησιωτική Ελλάδα, όπου δεν υπήρχαν λαζαρέττα, ήταν περιορισμένη, γιατί οι τοπικές Αρχές υποπτεύονταν μήπως ό ξένος προερχόταν από μολυσμένη περιοχή.

Στην Κέρκυρα ο watkins περνούσε τα βράδια του στην Σπιανάδα, όπου συγκεντρώνονταν οι ευγενείς και οι αξιωματικοί της βενετικής φρουράς.

Οι Έλληνες της Κέρκυρας, γράφει ό Άγγλος περιηγητής, είναι μελαχρινοί με μαύρα κοντά μαλλιά. Ξυρίζουν τα γένια τους αλλά αφήνουν μουστάκι. Φορούν μικρό εφαρμοστό σκούφο, κόκκινο ή πράσινο, γελέκι με πολλά πολλά μικρά κουμπιά και από πάνω φαρδιά ζακέτα, και στην μέση ζωνάρι φορτωμένο με μεγάλα μαχαίρια «πού χρησιμοποιούν για δύο σκοπούς: να τρώνε τα κοψίδια και να σφάζουν εκείνους πού τούς προσβάλλουν». Τα παντελόνια τους είναι πολύ φαρδιά, κι' αντί για παπούτσια φορούν ένα είδος παντούφλες πού στερεώνονται στο πόδι με κορδέλες ή κορδόνια.

«Στην αρχή νόμισα πώς είναι ευγενικοί και καλόκαρδοι άνθρωποι, Αλλά γρήγορα άλλαξα γνώμη. Μια Παρασκευή κάποιος Εβραίος χτύπησε ένα παπά. Μαζεύτηκαν αμέσως όλοι οι Έλληνες, κι' όχι μονάχα γκρέμισαν το σπίτι του Εβραίου, αλλά έσφαξαν τον ίδιο, την φαμελιά του κι όλους τούς Εβραίους πού βρήκαν μπροστά τους».

Ή Ζάκυνθος ήταν το πιο πολυσύχναστο λιμάνι του Ιονίου. Στο νησί ανθούσε πάντοτε το εμπόριο της σταφίδας. «Κάθε χρόνο φορτώνονται έξη, επτά καράβια. Άλλα τέσσερα από την Κεφαλονιά. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής εξάγεται στην Αγγλία».

Την εγκληματικότητα πού επικρατούσε στο νησί και τις αντεκδικήσεις αποδίδει στη διεφθαρμένη βενετική διοίκηση. «Οι ορδές των πάμπτωχων αυτοχθόνων ευγενών της Βενετίας, οι λεγόμενοι Μπαρναμπόττι, μόλις οπλιστούν από τη Σύγκλητο και αποχτήσουν αξιώματα στην Δαλματία ή στα Επτάνησα, εξορμούν εναντίον των ανυπεράσπιστων κατοίκων. Γι' αυτούς τούς αργυρώνητους τυραννίσκους ότι ανήκει στην δικαιοδοσία τους γίνεται μόνο με δωροδοκία. Έτσι οι αποφάσεις αγοράζονται και ή δολοφονία έχει κι' αυτή την ταρίφα της»

Στην Μήλο οι γυναίκες με το πλούσιο στήθος του θύμισαν τα βαθύκολπα θηλυκά του Ομήρου. «Έχουν σκούρα μαλλιά και μεγάλα μάτια πού δείχνουν περισσότερο χαύνωση παρά εκφραστικότητα».

Το καράβι άραξε για λίγο στα άγονα Ψαρά εξ αιτίας των ανέμων. «Για να επιβιώσουν οι κάτοικοι έχουν στραφή όλοι στην θάλασσα. Τα καράβια τους καλύπτουν τις συγκοινωνιακές ανάγκες και τις θαλάσσιες μεταφορές των γειτόνων τους πού είναι πιο εύποροι αλλά όχι τόσο εργατικοί. Στον προηγούμενο ρωσοτουρκικό πόλεμο οι Ψαριανοί έσπευσαν να καταταγούν στο ρωσικό στόλο του Αιγαίου. Αλλά στο σημερινό ρωσοτουρκικό πόλεμο ό καπουδάν πασάς τούς πρόλαβε. Επιστράτευσε τούς καλύτερους ναυτικούς του νησιού, κάπου 250, και τούς σκόρπισε σε διάφορα οθωμανικά καράβια τής Μαύρης Θάλασσας».

Έφθασε στην Σμύρνη το Νοέμβριο του 1788. Λίγους μήνες πριν ό πληθυσμός είχε άποδεκατισθή από την πανούκλα.

«Ή γυναίκα του Άγγλου κόνσολου μου είπε πώς το πρώτο σημάδι του συναγερμού, μόλις ξέσπασε ή επιδημία εκείνο το καλοκαίρι, ήταν οι πόρτες πού έκλειναν με πάταγο ή μια μετά την άλλη. Ήταν κάτι τρομακτικό αυτός ό θόρυβος καθώς αμπάρωναν οι πόρτες. Επί έξη βδομάδες δεν ξεμύτισε κανείς από το σπίτι του. Για τις προμήθειες φρόντιζαν οι spendiori, όπως τούς λένε οι Ιταλοί. Τοποθετούσαν τα κρέατα σε πανέρια, τα έφερναν κάτω από τα παράθυρα, τα έδεναν σε ένα σκοινί πού κρεμόταν από ψηλά και οι νοικοκυραίοι τα τραβούσαν επάνω. Έπαιρναν το κρέας και το έριχναν αμέσως στο νερό για να εμποδίσουν την μετάδοση της αρρώστιας».

Ό WATKINS θα επισκεφθεί και την Αθήνα — «δεν μπορώ να περιγράψω αύτη την έκρηξη ενθουσιασμού και χαράς πού με συνεπαίρνει» — και, όπως

όλοι οι περιηγητές, ασχολείται όχι μόνο με την περιγραφή, αλλά και με την συλλογή αρχαιοτήτων.

«Έδώ στην Αθήνα, ύστερα από κάθε ραγδαία βροχή, όλος ό κόσμος ψάχνει για αρχαία. Το ίδιο έκανα κι εγώ και κατόρθωσα να δημιουργήσω μια μικρή συλλογή. Μερικά από τα ευρήματα μου είναι μεγάλης άξιας».

Υπολογίζει τον πληθυσμό σε 5.000 κατοίκους. «Τα σπίτια χαμηλά και ασήμαντα. Σε όλες τις πόρτες, τα ανώφλια είναι από αρχαία μάρμαρα με ανάγλυφα. «Γύρισα λοιπόν κι' εγώ όλη την πολιτεία ψάχνοντας για κανένα καλό γλυπτό».

Στις 26 Δεκεμβρίου 1789 άφησε την Αθήνα και στις 4 Ιανουαρίου έφθασε στην Πάτρα με συνοδεία ένα γενίτσαρο, έναν οδηγό και πέντε άλογα.

Στην Κακή Σκάλα έπεσε πάνω σε μια πάνοπλη συμμορία Αλβανών. Τον άφησαν όμως ελεύθερο όταν πληροφορήθηκαν πώς «ήταν Φράγκος στην υπηρεσία του σουλτάνου» και περιωρίσθηκαν μόνο σε χρηματικό πρόστιμο. Στην Κόρινθο βρήκε με δυσκολία κατάλυμα στο σπίτι ενός Ρωμιού δραγουμάνου. «Ή απροθυμία του οφειλόταν στο φόβο μήπως νομίσουν οι Τούρκοι πώς είμαι Ρώσος. Αλλά μόλις μπήκα στο σπίτι του άνοιξε την καρδιά του. Ήταν ό πιο φιλόξενος Έλληνας πού συνάντησα. Ετοίμασε μόνος του φαγητό, έστρωσε ένα καλό κρεβάτι, με περιποιήθηκε ό ίδιος και δεν άφησε κανένα από τούς δούλους του να ασχοληθούν μαζί μου».

ΒΙΒΛ. ΞΕΝΟΙ ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1700-1800 ΤΟΜΟΣ Β. ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ

Φθιώτιδος «Με τον περιορισμό των ιερέων η κοινωνία θα εισέλθει σε δοκιμασία»

Επιστολή προς τον Υπουργό Εσωτερικών κ. Ραγκούση απέστειλε ο Σεβ. Μητροπολίτης Φθιώτιδος κ. Νικόλαος, όσο αφορά την απόφαση για τις προσλήψεις των εφημερίων ένα προς πέντε.

Ο Μητροπολίτης Νικόλαος στην επιστολή του μεταξύ άλλων αναφέρει: «Το θέμα για το οποίο κυρίως επικοινωνώ μαζί σας, είναι η δυσμενής θέση στην οποία περιήλθε η Εκκλησία της Ελλάδος μετά την απόφασή σας σε ο,τι αφορά τις προσλήψεις στον δημόσιο τομέα, να ισχύσει και στους Εφημερίους ο κανόνας ένα προς πέντε. Κατανοούμε όλοι, ότι πρέπει να συμβάλλουμε στην προσπάθεια της Κυβερνήσεως για περιστολή δαπανών, γι αυτό και στην Ιεραρχία προτάθηκε η συμβιβαστική λύση να χορηγήσει η Κυβέρνηση για το 2011 τριακόσιες θέσεις για διορισμό νέων εφημερίων, σε αντικατάσταση των απερχομένων».

«Ελπίζαμε, ότι θα συμφωνούσε η Κυβέρνηση με την πρόταση αυτή. Δυστυχώς όμως μετά την απάντηση του κ. Γεωργίου Ντόλιου, Υφυπουργού Εσωτερικών στο ερώτημα του Βουλευτού κ. Δ. Παπαδημούλη, το οποίο κατέθεσε στην Βουλή στις 3 Φεβρουαρίου, ότι δηλαδή και η Εκκλησία θα υπαχθεί στον κανόνα ένα προς πέντε, αισθανθήκαμε απογοήτευση. Εάν στους δημοσίους υπαλλήλους υπάρχει υπέρβαση και παράβαση του ορίου, στους εφημερίους υπάρχει μεγάλη μείωση και λόγω της απροθυμίας προσελεύσεως στην Ιερωσύνη», προσθέτει ο Μητροπολίτης Νικόλαος.

Εν συνεχεία ο Μητροπολίτης τονίζει, ότι «τον ήδη μειωμένο αριθμό εφημερίων δεν πρέπει να μειώσετε ακόμη, διότι επέρχεται μεγάλο πλήγμα στην Εκκλησία, η οποία δεν θα ημπορέσει να επιτελέσει το έργο της και στο Ελληνικό χωριό, το οποίο έχει τον εφημέριο στήριγμα και ελπίδα της υπάρξεώς του».

Επίσης ο κ. Νικόλαος, σε άλλο σημείο επισημαίνει: «Εάν τελικώς ισχύσει το ένα προς πέντε, η Μητρόπολίς μου που έχει 246 ενορίες, εκ των οποίων 50 είναι κενές, θα μείνει σε λίγα χρόνια με 50 εφημερίους. Πολλά μικρά και μεγάλα χωριά θα μείνουν χωρίς Ιερέα. Σκέπτεσθε τι θα επακολουθήσει; Οποία αναστάτωση θα δημιουργηθεί και πόσες διαμαρτυρίες από τους μονίμους και εποχιακούς κατοίκους θα γίνουν;

«Είναι καιρός για κοινωνικές αναστατώσεις και διατάραξη της ισορροπίας του κοινωνικού ιστού; Ημπορεί να φαίνεται, ότι η απόφασή σας στηρίζεται στον κανόνα της ίσης μεταχειρίσεως, στην ουσία όμως είναι άνιση και άδικη για τους λόγους που προανέφερα. Εάν στους διορισμούς εφημερίων έχουν παρατηρηθεί παρανομίες, αυτές να παταχθούν. Να μη αδικηθεί όμως στο σύνολό της η Εκκλησία και ιδίως το Ελληνικό χωριό, μικρό η μεγάλο», αναφέρει ο κ. Νικόλαος.

Ο Μητροπολίτης Φθιώτιδος, κάνει λόγο και για μειωμένη προσφορά από την εκκλησία και αυτό θα έχει ο λαός να εισέλθει σε δοκιμασία.

«Εάν υπάρχει μία τάξη μέσα στο κράτος, που παράγει πολύπλευρο και εξατομικευμένο έργο, αυτή είναι των Ιερέων. Με τον περιορισμό των Ιερέων θα μειωθεί η προσφορά, θα αυξηθούν οι ανάγκες του λαού και η κοινωνία θα εισέλθει σε μεγάλη περιπέτεια και δοκιμασία», υπογραμμίζει ο Μητροπολίτης.

Κλείνοντας την επίστολή του, ο Σεβασμιώτατος αναφέρει: «Κατάγεσθε από φιλόθρησκο τόπο, όπως και εγώ. Έχετε πείραν της απηχήσεως που έχει στην μικρή κοινωνία το έργο καλών Ιερέων. Μη γίνετε εσείς η αιτία να δεχθεί η Ελληνική κοινωνία ένα τόσο μεγάλο πλήγμα. Ευελπιστώ στην οξύνοιά σας και στα καλά αισθήματά σας υπέρ της Εκκλησίας.»

http://www.romfea.gr

ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΑΙ ΟΠΛΑ

ΠΛΑΝΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΗΣ ΤΗΝΟΥ 1947 ΒΙΝΤΕΟ.

Κάντε κλικ στη φωτογραφία για να δείτε το βίντεο.

http://www.johnsanidopoulos.com

http://www.britishpathe.com/record.php?id=55464

Ο ΔΙΩΓΜΟΣ ΤΩΝ ΕΥΣΕΒΩΝ.

Του Πρωτοπρεσβυτέρου Διονυσίου Τάτση

OΙ ΔΙΩΓΜΟΙ των ευσεβών και ομολογητών της Ορθοδόξου πίστεως ποτέ δεν έλειψαν από την ιστορία τής Εκκλησίας. Πάντα υπήρχαν -και υπάρχουν- οι αντίθετοι, οι κοσμικοί και αντίχριστοι, πού με τη δύναμη της πολιτικής εξουσίας ήθελαν να περιορίσουν τη δράση των ανθρώπων του θεού. Στην εποχή μας διαθέτουν και πολλά άλλα μέσα για το σκοπό τους. Κυρίως χρησιμοποιούν τη συκοφαντία και το διασυρμό μέσω των εντύπων και τής τηλεόρασης. Υπερασπιζόμενοι μάλιστα και τα ανθρώπινα δικαιώματα, υποκριτικά και δόλια, δεν αναγνωρίζουν στους ευσεβείς κανένα δικαίωμα! Ό παραλογισμός σε όλο το μεγαλείο του.

Όμως υπάρχουν και άλλοι διώκτες, πού συχνά βρίσκονται στο χώρο τής Εκκλησίας. Είναι οι αιρετικοί, οι όποιοι είναι χειρότεροι από τους κοσμικούς. Αυτοί εμφανίζονται ως γνήσιοι εκφραστές τής διδασκαλίας του Χριστού και δημιουργούν πολλά προβλήματα. Είναι επιθετικοί, αμετανόητοι, ακούραστοι στο ολέθριο έργο τους και αδίστακτοι. Στόχος τους κυρίως είναι οι ομολογητές της Ορθοδόξου πίστεως, γιατί αυτοί αποκαλύπτουν τις αιρετικές τους διδασκαλίες και το σχέδιο τους για την άλωση τής Εκκλησίας, το όποιο με πολλή προσοχή έχουν καταστρώσει. Οι πληγές, πού ανοίγουν οι αιρετικοί, είναι βαθιές και επώδυνες. Κυρίως δικάζουν τον λαό, ό όποιος δεν μπορεί εύκολα να διακρίνει τις προθέσεις τους και να κατανοήσει τη διαστροφής πού προκαλούν στη διδασκαλία του Χριστού. Δυστυχώς ό λαός είναι ανημέρωτος και δεν ξεχωρίζει τούς διώκτες από τα θύματα, τούς πολέμιους τής πίστεως από τούς υπερασπιστές της.

Ό Μέγας Βασίλειος, απευθυνόμενος σε μοναχούς, πού είχαν ταλαιπωρηθεί από τούς αρειανούς, τούς συμβουλεύει πώς πρέπει να αντιμετωπίζουν τούς διωγμούς. Οι λόγοι του είναι χρήσιμοι και στους σημερινούς ομολογητές τής πίστεως, γιατί η ιστορία επαναλαμβάνεται. Δυστυχώς δεν έλειψαν οι έντονες και οξύτατες επιθέσεις κατά των ευσεβών, ούτε και οι υπόγειες ενέργειες; πού στοχεύουν στην αποδυνάμωση τους, για να μη πω στην εξόντωσή τους. Γράφει λοιπόν ό Άγιος: «Σας παρακαλώ να μη απογοητεύεστε από τις θλίψεις, αλλά να ανανεώνεστε στην προς τον Θεόν Αγάπη και καθημερινά να αυξάνετε το ζήλο σας, γνωρίζοντας ότι σε σάς πρέπει να διασωθεί το υπόλειμμα τής ευσεβείας, το όποιο ερχόμενος ό Κύριος θα βρει στη γη. Εάν διώχθηκαν επίσκοποι από τις Εκκλησίες τους, αυτοί να μη σάς ταράσσει. Εάν αναδείχτηκαν προδότες από τούς κύκλους των κληρικών, ούτε αυτό να κλονίζει την εμπιστοσύνη σας στο Θεό. Διότι δεν είναι τα ονόματα αυτά πού μας σώζουν, αλλά οι προαιρέσεις και ή αληθινή αγάπη προς τον Κτίστη μας. Θυμηθείτε ότι και στην περίπτωση τής επιβουλής κατά του Κυρίου μας, ενώ τον δόλον σχεδίασαν οι αρχιερείς και γραμματείς και πρεσβύτεροι, λίγοι από τον λαό ήταν αυτοί, πού παραδέχονται γνησίως το λόγο, και ότι δεν σώζεται το πλήθος, αλλά οι εκλεκτοί του Θεού. Να μη σας πτοεί ό πολύς όχλος, τα πλήθη που μεταφέρονται από ανέμους, όπως το νερό τής θάλασσας. Και ένας μόνο εάν σωθεί, όπως ό Λώτ στα Σόδομα, οφείλει να μένει αμετακίνητος στην ορθή γνώμη, διατηρώντας την ελπίδα στον Χριστό, ο οποίος δεν θα εγκαταλείψει τούς όσιους του».

Στην εποχή μας διωγμό κατά των ευσεβών κάνουν και οι μεγαλόσχημοι Οικουμενιστές, οι όποιοι νομίζουν ότι έτσι θα τούς φιμώσουν, προκειμένου οι ίδιοι να συνεχίζουν τούς άκαρπους θεολογικούς διαλόγους και τις διάφορες συναντήσεις με τούς αιρετικούς παπικούς και προτεστάντες, με απώτερο σκοπό την ένωση των εκκλησιών, ενώ όλοι γνωρίζουμε ότι ή Εκκλησία είναι μία και καθολική και οι ετερόδοξοι είναι αιρετικοί και δεν αποτελούν Εκκλησία. Μονό η επιστροφή τους στη μία Εκκλησία μπορεί να τούς σώσει.

Ευτυχώς πού τα πράγματα δεν εξελίσσονται, όπως τα θέλουν οι Οικουμενιστές. Ό λαός αγρυπνεί και οι γρηγορούντες κληρικοί και μοναχοί ματαιώνουν τα σχέδιά τους. Ας ευχηθούμε ό Κύριος να στηρίζει τούς εκλεκτούς του και να τούς παρηγορεί. Οι καιροί πού έρχονται θα είναι δυσκολότεροι και οι πειρασμοί θα αυξηθούν.

ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ

ΠΑΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓ. ΜΠΙΛΑΛΗΣ (1927-30.11.2010)

Με την ευκαιρία τού 40νθημέρου Μνημόσυνου του (8η Ιανουαρίου 2011, Σάββατο), ό «Ορθόδοξος Τύπος» ζήτησε σύντομο βιογραφικό τού μακαριστού Παύλου Μπιλάλη, Παιδιάτρου, καθότι υπήρξε παλαιός αναγνώστης και φίλος τού «Ο.Τ.».

Ό Π.Μ. γεννήθηκε στα χωριό Μηλιές Ορεινής Ηλείας το 1927 και υπήρξε πρωτότοκος, από 6 επιζήσαντα παιδιά-αδέλφια των ευσεβών γονέων του Γεωργίου και Βασιλικής, τέκνων επίσης πολυτέκνων γονέων. Μάλιστα, ό πρώτος αδελφός τού πατέρα του υπήρξε Ιεροδιδάσκαλος και θεολόγος, Δημήτριος (Μπιλάλης), ύπερπολυτεκνος, καθώς και ό μικρότερος- 8ος αδελφός, ό Κωνσταντίνος, υπήρξε Θεολόγος-Λυκειάρχης.

Ό ίδιος υπήρξε επιμελής μαθητής, αλλά και φοιτητής Ιατρικής, στα δύσκολα χρόνια τής Ίταλογερμανικής Κατοχής και του Εμφυλίου, βοηθούμενος στις σπουδές του ως Ιεροψάλτης μέχρι και τής ειδικότητας του Παιδιάτρου, ενώ συνέχισε ως ισόβιος εθελοντής Ιεροψάλτης των Ενοριών του. Υπήρξε λάτρης τής Βυζαντινής Μουσικής, με διδάσκαλο τον μακαριστό Πρωτοψάλτη Θ. Χατζηθεοδώρου (Ί. Ν. Αγίων Αναργύρων Παναγίου Τάφου-Πλάκας).

Ως Παιδίατρος και αριστούχος διδάκτωρ τής Ιατρικής, αλλά και φίλος των Καθηγητών του (Χωρέμη, Ματσανιώτη, Δοξιάδη κ.ά) συνέχιζε επίσης δεκαετίες παρακολουθών τα «Επισκεπτήρια» τους ως εξωτερικός «επιστημονικός συνεργάτης» του Νοσοκομείου Παίδων «Αγία Σοφία». Έτσι, ανανεώνοντας τις επιστημονικές του γνώσεις, απέκτησε μεγάλη διαγνωστική εμπειρία και έγινε πασίγνωστος στο προάστιο Ηλιούπολη των Αθηνών και γενικά, μεγαλώνοντας δύο γενεών παιδιά επίσης 55 χρόνια (1954-2009)!

Ως οικογενειάρχης, με την σύζυγο του Αφροδίτη (Παυλοπούλου) απέκτησε 4 αγόρια, τα όποια σπούδασε και αξιώθηκε να δει το 1ο και 4ο ως καλλιφώνους Πρωτοψάλτες, ενώ και οι δύο αδελφοί του, ό Ηλίας και ό Νικόλαος, υπήρξαν ευσεβείς και πολύτεκνοι με ιεραποστολική δράση. Μάλιστα ή μικρότερη από τις 3 αδελφές του, ή Πηνελόπη, με πολυετή ιεραποστολική εργασία, έγινε Μοναχή- Μαγδαληνή και Ηγουμένη του Ησυχαστηρίου «Αγία Σκέπη» Δροσιάς Αττικής.

Παράλληλα όμως με την πολυετή προσφορά του ως Παιδιάτρου, ό Π.Μ. ανέπτυξε πολυμερή και πολυετή κοινωνική και εκκλησιαστική δράση στο προάστιο τής Ηλιουπόλεως. Μαζί με τον Ήλιουπολίτη θεολόγο-Γεν. Επιθεωρητή και συγγραφέα Βασ. Χαρώνη ίδρυσαν τον τοπικό Σύλλογο «Πνευματική και Πολιτιστική ΕΣΤΙΑ Ηλιουπόλεως», με Πρόεδρο τον Β. Χαρώνη και Γ. Γραμματέα, Ταμία και τελευταία Πρόεδρο τον ίδιο. Στην «Εστία» αυτή λειτουργούσε και «Σχολή Γονέων», με Ομιλίες και άλλες κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες Ενδεικτικοί για τα προηγούμενα είναι οι λόγοι του Β. Χαρώνη: «Ό Π.Μ. υπήρξε ακέραιος χαρακτήρας, έντιμος και ευγενής προς όλους ελεήμων και φιλάνθρωπος, δραστήριος και κοινωνικός εργάτης και ιεραπόστολος».

Στον κοινωνικό τομέα αξιοσημείωτη είναι ή προσφορά του Π.Μ. ως ιδρυτικού μέλους, Γ. Γραμματέα και Ταμία τής «Ελληνικής Αντικαπνιστικής Εταιρείας», στην οποία τον «επιστράτευσε» ό Καθηγητής του Κων. Δοξιάδης, ως Ιδρυτής και Πρόεδρος της. Ως αντικαπνιστής ό ίδιος ό Π.Μ. φιλοτιμήθηκε να συγγράψει και το σπουδαίο βιβλίο του «Κάπνισμα και υγεία», καλούμενος να κάνει σχετικές ομιλίες σε Σχολεία, Πανεπιστήμια, Συλλόγους και Ραδιοτηλεοπτικά Μέσα, με πολύ απήχηση.

Τέλος, χάρη και στο ίεροψαλτικό του χάρισμα, ως συνειδητός Ελληνορθόδοξος Ενορίτης, αρχικά τής Ενορίας Κοιμήσεως Θεοτόκου, συνέβαλε ουσιαστικά και στην ανέγερση των γειτονικών Ενοριών Αγίας Παρασκευής και Αγίου Παύλου και μάλιστα του μεγαλοπρεπούς Ί. Ναού Αγίων Αναργύρων (Κοσμά και Δαμιανού και των Είκοσι Αγ. Αναργύρων, του ημιυπόγειου). Κατά γενική ομολογία υπήρξε θεμελιωτής και πρωτεργάτης του Ί. Ναού μέχρι τέλους του βίου του.

Αλλά' ενώ ως εγκρατής «έχαιρε άκρας υγείας» ισόβια, στις αρχές του 2009, προσεβλήθη από αιματολογική νόσο, χωρίς πόνους και κατάκλιση, με αποτέλεσμα να υποκύψει την τελευταία εβδομάδα τής ζωής του και να παραδώσει το πνεύμα του στο Δημιουργό του, την 30ή Νοεμβρίου 2010, ενώ προηγουμένως είχε εξομολογηθεί και κοινωνήσει τα Άχραντα Μυστήρια. Μάλιστα πριν περιέλθει σε ολιγόωρο κώμα προσευχόταν επίσης ημίωρο με τα λόγια «Έλα, Χριστέ μου»! Ή έξόδια Ακολουθία έψάλη στον κατάμεστο Ιερό Ναό (του) των Αγίων Αναργύρων από 15 και πλέον Ιερείς και πολυμελή χορό καλλιφώνων Ιεροψαλτών, ενώ πλειάδα Ιερέων και λαϊκών έξεφώνησαν συντόμους έπικηδείους λόγους.

Κατά επιθυμία του ή σορός του μεταφέρθηκε και έτάφηκε στην γενέτειρά του, αφού έψάλη, Τρισάγιο από τούς γείτονες Ιερείς και Αρχιερατική Συγχωρητική Ευχή από τον Θεοφιλέστατο Βοηθό Επίσκοπο Ί. Μητροπόλεως Ηλείας Αθανάσιο (Μπαχό). Αιωνία του ή Μνήμη!

Μ.Ν.Μ

Σε εξέλιξη πυρκαγιά στο «Ρώσικο Μοναστήρι» στο Άγιον Όρος.

Δεν κινδυνεύουν ανθρώπινες ζωές ή ο ναός.

Πυρκαγιά στη Μονή Αγίου Παντελεήμονος στον Άγιον Όρος, γνωστότερη ως το «Ρώσικο Μοναστήρι», βρίσκεται σε εξέλιξη από τις 15.30 το μεσημέρι στη Χερσόνησο του Άθω, χωρίς ευτυχώς να κινδυνεύουν ανθρώπινες ζωές ή ο ναός.

Σύμφωνα με πληροφορίες από την Πυροσβεστική Υπηρεσία του Αγίου Όρους, η φωτιά ξέσπασε σε πτέρυγα με κελιά. Για την κατάσβεσή της επιχειρούν έξι οχήματα της Πυροσβεστικής, με 12 πυροσβέστες.

www.kathimerini.grμε πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΕΥΘ. ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ

Εις μνημόσυνο

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΕΥΘ. ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ

Γιος ευσεβών γονέων, του Ευθυμίου Άθαν. Σταθοπούλου και της Γεωργίας Δημ. Βασιλοπούλου, αδελφής του μακαριστού Γέροντα, πατρός Χαραλάμπους Δ. Βασιλοπούλου, του ιδρυτή της Πανελληνίου Ορθοδόξου Ενώσεως και της εφημερίδος «Ορθόδοξος Τύπος», ό Αθανάσιος Σταθόπουλος γεννήθηκε στον συνοικισμό Πούλιανη, τής Ανάληψης Τριχωνίδος. Εκεί στην Πούλιανη έζησε τα παιδικά του χρόνια και στο Δημοτικό Σχολείο της Πούλιανης, παρακολούθησε τα μαθήματα των πρώτων τάξεων, ενώ τα μαθήματα των μεγάλων τάξεων, παρακολούθησε στο κεντρικό Δημοτικό Σχολείο τής Ανάληψης. Ενεγράφη στο Γυμνάσιο, Γαβαλούς Μεσολογγίου και ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές σπουδές του, στο Γυμνάσιο Ναυπάκτου.

Μετά τις εγκύκλιες σπουδές του, και κατόπιν εξετάσεων εισήχθη στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, από το όποιο έλαβε το δίπλωμα του πολιτικού Μηχανικού. Αμέσως στρώθηκε στη δουλειά. Εργάσθηκε ως ελεύθερος επαγγελματίας, αρχίζοντας από το μηδέν. Ήταν αυτοδημιούργητος. Άνοιξε δικό του τεχνικό γραφείο και εργαζόμενος σκληρά και συστηματικά, αναδέχθηκε σε ένα επαγγελματίας, γνωστό στην αγορά για το ήθος, την συνέπεια, την εκπλήρωση των υποχρεώσεων του έναντι αυτών οι όποιοι του εμπιστεύτηκαν τις οικοδομικές εργασίες. Και όλα αυτά τα θετικά ήταν αποτέλεσμα τής συνεχούς και προσωπικής επίβλεψης στην εκτέλεση των εργασιών, τις όποιες ανελάμβανε.

Εγγονός μιας οικογένειας ευλαβών Χριστιανών, του Δημητρίου Παναγ. Βασιλοπούλου και τής Σπυριδούλας Σωτ. Πούλου, ό Αθανάσιος Σταθόπουλος ακολούθησε και αυτός την οδό της χριστιανικής αρετής και του καθήκοντος. Την οδό την οποία χάραξε ό μακαριστός θείος του, ό Γέροντας Χαράλαμπος Βασιλόπουλος, στηρίζοντας ποικιλοτρόπως την ορθόδοξο πίστη, ενώ παράλληλα, δεν έμενε αδιάφορος και για τον «πλησίον». Με κάθε ευκαιρία -και ήσαν πολλές- έσπευδε και ενίσχυε πολλαπλώς, όσους βρίσκονταν σε δύσκολη θέση. Σημαντικότατη ήταν ή προσφορά του Θανάση Σταθόπουλου, στην αναστήλωση τής Ιεράς Μονής του Τιμίου Προδρόμου τής γενέτειράς του, τής Ανάληψης, τόσο με την εκπόνηση των μελετών (στατικών και υδρολογικών) για τις δύο γέφυρες, του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού και του Αγίου Ιακώβου του Νέου, του άσκήσαντος στο Μοναστήρι αυτός, καθώς και τις μελέτες για το υδραγωγείο τής Ί. Μονής, για την περιμάνδρωση της, για την μάνδρα από την γέφυρα του Αγίου Ιάκωβου, μέχρι την εξωτερική πλατεία κλπ, μελέτες οι όποιες αποτελούν δωρεά-προσφορά του προς το Μοναστήρι. Αλλά και επίβλεψης μία εικοσαετία, παρείχε αφιλοκερδώς, στην Επιτροπή Αναστηλώσεως του Μοναστηριού, κάθε αναγκαία τεχνική συμβουλή, για την αντιμετώπιση των θεμάτων τής Ί. Μονής, συνεργαζόμενος στενά με τον εξάδελφο του Αντώνη Δ. Βασιλόπουλο, τον αρχιτέκτονα-μελετητή και δωρητή των αρχιτεκτονικών μελετών τής αναστήλωσης του μοναστηριακού συγκροτήματος.

Πέραν αυτών, ό Θανάσης Σταθόπουλος βοήθησε στον εξοπλισμό των κελιών του Μοναστηριού, δωρίζοντας τρείς ηλεκτρικές συσκευές, αλλά και στον εμπλουτισμό τής βιβλιοθήκης τής Ί. Μονής, προσφέροντας ολόκληρη την σειρά των βιβλίων του μακαριστού θείου του, του π Χαραλάμπους, ενώ αφειδώς ενίσχυε οικονομικά το ταμείο του Μοναστηριού. Για όλα αυτά, τα όποια προσέφερε στο Μοναστήρι, ό Θανάσης Σταθόπουλος, ή Διαχειριστική Επιτροπή Αναστηλώσεως της Ί. Μονής, με επιστολές της, διά του Τύπου και επισήμως, κατά τις διάφορες εκδηλώσεις, εξέφρασε τις ευχαριστίες της προς αυτόν.

Ό Θανάσης και ή σύζυγος του Πολυξένη Β. Κουτρουμπέλη, από τα Σιταράλωνα Τριχωνίδος, απέκτησαν δύο γιούς, τον Ευθύμιο και τον Βασίλειο, αρχιτέκτονες και οι δύο και μία κόρη, την Γεωργία, πολιτικό μηχανικό, όλον τους του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Και τα τρία παιδιά εργάζονται στο τεχνικό γραφείο του πατέρα τους.

Μετά σύντομη παραμονή του στο νοσοκομείο, και εκεί πού όλα έδειχναν ότι είναι ενθαρρυντικά, ή καρδιά του δεν άντεξε και το απόγευμα τής Παρασκευής 10 Δεκεμβρίου 2010, ό Θανάσης έφυγε ανεπάντεχα από κοντά μας, για το Μεγάλο Ταξίδι. Ή εξόδοις ακολουθία εψάλη την Κυριακή 12 Δεκεμβρίου, στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου τής Ανάληψης και η ταφή έγινε στον οικογενειακό τάφο, στο Κοιμητήριο τής Ανάληψης. Εκεί πού αναπαύονται οι γονείς του, ό θείος του, ό μακαριστός Γέροντας π Χαράλαμπος, και τα εξαδέλφια του, ό Θύμος Σ. Βασιλόπουλος, πού έφυγε νέος και ξαφνικά, πριν δεκαεπτά χρόνια και ή Σπυριδούλα Σ. Βασιλοπούλου, πού έφυγε πριν δύο χρόνια! Ή Σπυριδούλα, αυτή ή άοκνη εργάτρια τής Πανελληνίου Ορθοδόξου Ενώσεως και του Ορθοδόξου Τύπου, την οποία και μετά την έκδημία του θείου της π Χαραλάμπους, θα βρούμε στις επάλξεις τής Ορθοδοξίας, ακούραστη και πάντοτε παρούσα, και στο πλευρό του μακαριστού Γέροντα π Μάρκου Μανώλη, διαδόχου και πνευματικού πατρός τής Πανελληνίου Ορθοδόξου Ενώσεως και τής εφημερίδας «Ορθόδοξος Τύπος».

Στην τελευταία του κατοικία, και μέσα σε βαρύτατο πένθος, τον Θανάση συνόδεψαν ή σύζυγος του, τα παιδιά του, οι αδελφές του και οι συγγενείς του. Τον συνόδεψαν επίσης και οι γνωστοί και οι φίλοι του και όλοι οι κάτοικοι τής Ανάληψης και τής γύρω περιοχής, οι οποίοι συνέρρευσαν για να δώσουν τον τελευταίο ασπασμό και να κατευοδώσουν τον Θανάση και να συμπαρασταθούν στην οικογένεια του.

Παρηγοριά στην σύζυγο, τα παιδιά, τις αδελφές και τούς συγγενείς του Θανάση, ας είναι ή υποδειγματική και χριστιανική ζωή του, το ήθος του, τα φιλάνθρωπο αισθήματά του και ή αγάπη και ή εκτίμηση των φίλων και γνωστών του, γι` αυτόν.

Το 40νθήμερο μνημόσυνο για την ανάπαυση τής ψυχής του Θανάση, θα τελεσθεί την Τρίτη 18 Ιανουαρίου 2011, στον Ιερό Ναού του Αγίου Νικολάου Αναλήψεως Τριχωνίδας.

Ό Θεός ας αναπαύσει την ψυχή του Θανάση Ευθυμίου. Σταθοπούλου και ή μνήμη του ας μείνει αιώνια...

Κώστας Δ. Βασιλόπουλος

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ 1961.

ΤΟ «ΠΑΤΕΡΙΚΟ ΚΟΣΚΙΝΟ»

Του κ. Ιωάννη Τάτση, Θεολόγου

ΕΠΟΧΗ θεολογικής σύγχυσης ή σημερινή. Ό χαρισματικός θεολογικός λόγος, καρπός ασκητικής βιωτής και φωτισμού του Αγίου Πνεύματος, ύπερκαλυτττεται πολλές φορές από τις ανθρώπινες φιλοσοφίες διανοητών θεολόγων. Ό σκοτισμός του νου πολλών θεολόγων δεν τούς επιτρέπει να διακρίνουν ούτε την πνευματική τους φτώχεια, άλλα οδηγεί στην οίηση, ώστε να τολμούν με θράσος να προτείνουν την υπέρβαση της θεολογίας των Άγιων Πατέρων!

Τελευταία προέκυψε ή ανάγκη υπενθύμισης των αυτονόητων αρχών τής Ορθόδοξης θεολογίας και ή αναγκαία προβολή του πατερικού χαρακτήρα της με την παράλληλη απόρριψη «μεταπατερικών» θεωριών. Πάντοτε βέβαια ή Εκκλησία είχε να αντιμετωπίσει «θεολογικές θεωρίες» περισσότερο ή λιγότερο αίρετιζουσες και αποκλίνουσες την Αλήθεια.

Ένας από τούς σημαντικότερους θεολόγους τής έποψης μας, ό ασκητής Γέροντας Παίσιος ό Αγιορείτης μάς προτείνει ως εργαλείο για το ξεκαθάρισμα τής αληθούς θεολογίας από τα σκουπίδια και τα πίτουρα το «πατερικό κόσκινο». Δίδασκε σχετικά ό αθωνίτης Γέροντας: «Τις διάφορες θεωρίες των θεολόγων να τις περνάτε από το «πατερικό κόσκινο». Πρέπει να τις κοσκινίζετε με βάση τούς Πατέρες και ότι είναι σκουπίδια ή πίτουρα να τα πετάτε. Να ψάχνετε με βάση τούς Πατέρες. Προσέξτε ένα παράδειγμα. Υπάρχει το μπακίρι, ό μπρούντζος και ό χρυσός. Ακόμη και μπακίρι καλό και άσχημο, μπρούντζος καλός και άσχημος, χρυσός 12 καρατίων και χρυσός 24 καρατίων. Εσείς να διαλέγετε το χρυσό των 24 καρατίων. Και τα άλλα χρειάζονται, άλλα όλοι να προτιμάτε το χρυσό» (Πρεσβ. Διονυσίου Τάτση, Ό Γέροντας Παί­σιος Βιογραφικό στοιχεία - Διδαχές - Επιστολές - Περιστατικά - Κείμενα, σελ. 146-147).

Όσοι στις μέρες μας επιχειρούν να περάσουν τη διδασκαλία των Αγίων Πατέρων από το δικό τους κόσκινο τής «συνάφειας» με τον παρόντα καιρό και κόσμο, θα πρέπει να γνωρίζουν ότι όσοι πορεύτηκαν την οδό τής αγιότητας όχι μόνο δεν επιχείρησαν να υπερβούν την πατερική παράδοση, άλλα βιωματικά γνώρισαν ότι εντος αυτής υπάρχει ή Αλήθεια και ή Ζωή, αυτός ό Κύριος, θαυμαστός εν τοις Αγίοις αυτού.

ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ

«Ουκ εκλείψουσι τη Εκκλησία στρατιώται»· Ένας ενταφιάζεται, δέκα φυτρώνουν!

Συνομιλία με τον Αρχιμανδρίτη κ. Ιωακείμ, Δίκαιος της Σκήτεως Προφήτου Ήλιου

-

- Μανώλης Μελινός: Ή εργασία, αγαπητοί μου αναγνώστες, είναι κατά την Γραφή ή πρώτη απονέκρωση της αμαρτωλής ανθρωπότητας. Ή εργασία ή κοπιώδης είναι αυτή ή ίδια μια ασκητική πράξη. Βέβαια ό μοναχός αρνείται την ιδιοκτησία. Μακράν αυτού ή διάθεση κατοχής υλικών αγαθών. Όλοι εμείς οι άλλοι κοπιάζουμε προσπαθώντας ν' αποκτήσουμε τον μερίδιο μας μέσα στα έργα του Θεού. Εργαζόμαστε όχι μόνο για να σχηματίσουμε μια ιδιοκτησία από αυτά, αλλά για να σημειώσουμε εκεί την σφραγίδα της κατοχής μας, ενσωματώνοντας σ' αυτήν ένα μέρος της σκέψεως και των αισθημάτων μας.

'Ο μοναχός κοπιάζει περισσότερο απλώς όλους, δίχως όμως να προσδοκά ανάλογη των κόπων του ανταμοιβή. Όχι μόνον αρνείται κάθε ιδέα ιδιοκτησίας, αλλά' αρνείται ακόμη και να βάλει στον έργο του την σφραγίδα τής προσωπικής του εργασίας. Τα τίμια χέρια του αρνούνται να κρατήσουν τον προϊόν των ικανοτήτων του!

Όλες αυτές τις σκέψεις -και όχι μόνον αυτές- γέννησε ή αναστροφή μου εδώ στην Σκήτη του Προφήτου Ήλιου, με την Αδελφότητα της. Μία βομβούσα κυψέλη αεικίνητων πατέρων. Ευλογία του Θεού ή επικοινωνία μαζί τους, εντολές τω προσώπου του Γέροντος των π. Ιωακείμ, προς τον όποιον και απευθυνόμεθα υίκώς. 'Ολόκληρη ή συνομιλία -πού άφορα διάφορα πνευματικά θέματα- παρατίθεται σε άλλο βιβλίο τής Σειράς «Πείρα Πατέρων».

- Γέροντα, ευλογείτε. Πείτε μας δύο λόγια για το σύγχρονο Αγιολόγιο του Όρους.

-'Αρχιμανδρίτης Ιωακείμ: Ό Κύριος να σας ευλογεί. Μεγάλη είναι ή χαρά μου την όποια γεννά ή συνάντηση μας αυτή, όντος των ιερών ορίων του Περιβολιού την ς Παναγίας μας, τής Κυρίας Θεοτόκου.

Κάθε φορά πού επικοινωνούμε, χαίρομαι και αγαλλιώ κι ευλογώ το Όνομα του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού για όλα τα δώρα Του, εν οις και αυτό! Θυμάστε πού λέγει: Αδελφός υπό αδελφού βασταζόμενος, ως πόλις οχυρά...

Άλλ' ας μη μακρηγορήσω επικοινωνούμε' αυτών. Σπεύδω ν' απαντήσω στο ερώτημα σας περί του συγχρόνου αθωνικού Αγιολογίου, το όποιο είναι πλουσιότατο, καθώς -ευδοκία και άγαθότητι του Αγίου Θεού, ταις πρεσβείαις της ύπεραγίας Κυρίας Θεοτόκου- συνεχώς εμπλουτίζεται!

Εΐν' έργαστήριον άγιότητος το Αγιον Όρος! Υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν οι άγιοι, γιατί αυτός ό τόπος αύτη την παράδοση έχει! Στους επισκέπτες τούς πολλούς πού έχουμε τώρα κι έρχονται να προσκυνήσουν με μεγάλη ευλάβεια τα Λείψανα των Αγίων και τις θαυματουργές εικόνες, τούς λέω: Αλίμονο να φύγετε από το Αγιον Όρος και να μην αισθανθείτε την αγιότητα του. Έδώ μέσα, στην σημερινή κατ' εξοχήν δύσκολη εποχή -πού έχουμε καθίζηση πνευματική- υπάρχουν άγιες ψυχές. Δεν φαίνονται· Είναι στην αφάνεια. Πρέπει να ψάξει κανείς πολύ για να τις βρει (και' πάλι, αν τις βρει) όχι μόνο στ' ασκητήρια και στα σπήλαια, αλλά και στα κοινόβια μέσα... Εκεί πού δεν περιμένεις, ξεπετάγεται ένας ό όποιος σε αφήνει κατάπληκτο με την καλοσύνη, την απλότητα του, την διάκριση, την ταπεινοφροσύνη του... Όλοι' αυτά βέβαια είναι καρποί προσπάθειας ισοβίου... Υπάρχουν πάρα πολλοί τέτοιοι άνθρωποι μέσα στο Αγιον Όρος...

Θα σας πω ένα χαρακτηριστικό με τον Γέροντα Παΐσιο: Μία μόνο φορά τον συνάντησα. Μου έλεγαν να ξαναπάμε και τούς έλεγα ότι εγώ δεν είμαι άξιος ούτε τα πόδια του να φιλήσω... Κι έκανα καλά νομίζω, γιατί την μία φορά πού τον είδα, ωφελήθηκα πάρα πολύ. Ήταν καθοριστική αυτή ή μία συνάντηση μαζί του... Ητο χειμώνας, θυμάμαι, αρχές Φεβρουαρίου. Είχε πολλά χιόνια και

αναγκάστηκα να πάω με τα πόδια την απόσταση αυτή από την σκήτη. Όταν πήγα, ήταν κι ένας άλλος μοναχός, προϊστάμενος μάλιστα, από την Μονή τής Λαύρας. Όταν λοιπόν είδα τον Γέροντα, αμέσως μου είπε: «Επιτέλους, ήρθες! Επιτέλους ήρθες να σε γνωρίσω»! Τα 'χασα... Ε, μιλήσαμε στον άγιο αυτόν άνθρωπο, του είπαμε ότι είχαμε να του πούμε. Κάποια στιγμή σηκώθηκε και βγήκε έξω απευθυνόμεθα' το πορτάκι του με το κρύο αυτό... Τότε ό Λαυριώτης Γέροντας πρόλαβε και μου είπε: Κάθε δύο λεπτά σηκωνόταν επάνω ό π. Παΐσιος και πήγαινε μέχρι το ρέμα κι έλεγε: «Έρχεται, έρχεται, έρχεται ό π. Ιωακείμ»!

Έμεινα με το στόμα ανοιχτό. Μα δεν με περίμενε, δεν με είχε δει ποτέ και δεν τον είχαμε ειδοποιήσει ότι θα τον επικοινωνούμε- σκεπτόμασταν! Δεν είχαμε μέχρι τότε συναντηθεί, αλλά' όταν υπηρετούσα στην Καβάλα μου έστελνε ανθρώπους να εξομολογήσω. Έρχονταν και μου έλεγαν ότι ό Γέρων Παΐσιος τούς είπε να εξομολογηθούν σε μένα. Είχαμε μια «γνωριμία» εξομολογήσω αποστάσεως.

Μετά λίγο καιρό από την συνάντησή μας, αρρώστησε και κοιμήθηκε ενταφιάζεται Κυρίω. "Έχω την πολυτιμότατη ευχή του κυματοθραύστη στην ζωή μου!..

- Μ.Μ.: Γέροντα, τώρα που κοιμήθηκαν ό Γέρων Παΐσιος, ό π. Πορφύριος, ό π. Ιάκωβος, ό π.' Επιφάνιος, ό π. Έφραίμ και άλλοι Γεροντάδες...

- Γέρων Ί.: ...Ουκ έκλείψουσι τη Έκκλησία στρατιώται! Τότε άνθος της άγιότητος -τό ξαναλέω δυνατά- θ' ανθίζει σε όλα τα μήκη και πλάτη τής οικουμένης, αλλά ιδιαίτερα έδώ στον Αγιον Όρος πού είναι περιβόλι κι εργαστήρι άγιότητος. Ένας ενταφιάζεται, δέκα φυτρώνουν!

- Μ.Μ.: Πιστεύετε λοιπόν ακράδαντα ότι και σήμερα υπάρχουν ζώντες άγιοι στον Αγιον Όρος;

- Γέρων : Μπορεί και μεγαλύτεροι από τον Γέροντα Παΐσιο!..

-Μ.Μ.: Τί λέτε, Γέροντα;!

- Γέρων Ί.: Ναι...

- Μ.Μ.: Μεγάλη κουβέντα και τόσο παρήγορη για 'μάς...

- Γέρων Ί.: Μπορεί και μεγαλύτεροι από τον π. Παΐσιο! Ό Θεός γνωρίζει ποιούς αποκαλύπτει και ποιούς όχι. Μπορεί εμείς να μην είμαστε άξιοι να μας αποκαλύψει ό Θεός τους Άγιους του Άγιου Όρους. Τότε βλέπω και με τούς ανθρώπους πού συναναστρέφομαι. Έρχονται κι έδώ καλογεράκια από μοναστήρια και από άλλες σκήτες και από κελιά να προσκυνήσουν. Ε, από τον πώς προσκυνούν, από τον βλέμμα τους, από τη λάμψη πού έχει τον πρόσωπο τους, καταλαβαίνω ότι ναι, είναι άγιοι!.. Μάλιστα και νέοι άνθρωποι. Ίσως μάλιστα οι νέοι έρχονται με μεγαλύτερες προϋποθέσεις ν' αγιάσουν όντως στον Άγιον Όρος, γιατί ξέρουνε τώρα καλύτερα γιατί έρχονται...

- Μ.Μ.: Γέροντα, ευχαριστίες εκ βάθους ψυχής!

- Γέρων Ί.: Σε μένα; Γιατί; Τον Κύριο να ευχαριστείτε για όλα. Εμένα να με λυπάστε για τις ατέλειες και τις αμαρτίες μου και να προσεύχεσθε, παρακαλώ, για την αναξιότητα μου.

-Μ.Μ.: Πόσο διδακτικοί, αγαπητοί μου αναγνώστες, οι λόγοι τής βαθιάς ταπεινοφροσύνης του Γέροντος Ιωακείμ... Μου θύμισε τον λόγο του άγιου Συμεών του Ευλαβούς: «Οφείλει είναι ό μοναχός εν τω μοναστηρίω ώς ών και μην ων και μην φαινόμενος, μάλλον δε μηδέ γνωριζόμενος. Ώς ών μέν τω σώ­ματι, μην ών δε τω πνεύματι, μην φαινόμενος δέ ειμή μόνοις διά του Άγιου Πνεύματος τοις καθαροϊς την καρδία, μην γνωριζό­μενος δε διά τον μην έχειν μετά τινός τι».

ΣΕΙΡΑ ΠΑΤΕΡΩΝ 1 . ΜΑΝΩΛΗΣ ΜΕΛΙΝΟΣ. Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ Γ. ΠΑΙΣΙΟΣ.

Συνομιλία με τον Ιερομόναχο Ιωάννη Άγιαννανίτη Αρχιγραμματέα τής Ιεράς Κοινότητος.

-Μανώλης Μελινός: Οι Καρυές, αγαπητοί μου αναγνώστες, ό χώρος πού τώρα βρισκόμαστε, τον υποπόδιο τής Παναγίας «Άξιον Εστί» θυμίζει... κείμενο «παραχωρητήριο» πού συνέταξε ό Θεός και τον παρέδωσε στην Θεοτόκο μαζί με τον κλήρο της, τον Αγιον Όρος! Κι έχουνε πρόλογο οι Καρυές, όπως κι επίλογο έχουν! Ρωσικός ό πρόλογος -στην είσοδο- τον σεράι, ή Σκήτη του Αγίου Ανδρέου. Βυζαντινός ό επίλογος -στην έξοδο- τον Κουτλουμουσίου ή Μονή. Ανάμεσα τους τον Πρωτάτο με την εφέστια εικόνα, ή Ί. Κοινότης, τον Τυπικαρειό, αύτόχθονη αθωνική θωριά τον Κελί των Σκουρταίων όπου ασκήθηκε κι έγραψε στα τέλη τής επιγείου ζωής του ό Αγιορείτης Άγιος Νικόδημος. Κολυβάς, όπως και οι Σκουρταίοι. Υπέρ τής συνεχούς θείας μεταλήψεως και εκείνος και αυτοί. Νηπτικός ό άγιος κι εκείνοι τον ίδιο. Θιασώτης ό όσιος του άκτιστου φωτός πού ό Άγιος Γρηγόριος ό Παλαμάς -ασκητής δεινός, ησυχαστής αμετακίνητος- στάθηκε ό μεγαλειώδης ερμηνευτής και πρόμαχος του μυστικισμού του, σε μια είσδυτική τής πνευματικότητος του ενατένιση.

Εδώ λοιπόν στις Καρυές, ανεβήκαμε την κλίμακα τής Ί. Κοινότητος και πλησιάσαμε τον πανοσιολογιότατο ιερομόναχο κ. Ιωάννη, Αρχιγραμματέα τής αθωνικής πολιτείας και καρπωθήκαμε συμπυκνωμένη εμπειρία, άσκηση, θεολογικές γνώσεις, μεταφυσική πραγματικότητα... Ολ' αυτά σε μέγεθος ευσύνοπτων.

Εν συνεχεία, αγαπητοί μου αναγνώστες, ό πατήρ Ιωάννης θα προσεγγίσει με τον δικό του τρόπο, για χάρη μας τούς σύγχρονους Αγιορείτες Γέροντες, τούς κολοσσούς την ς αρετής και πρυτάνεις τής ασκήσεως, τα δοχεία τής χάριτος του Κυρίου. Τον σύνολο των λόγων τον πού αφορούν διάφορα πνευματικά θέματα, παρατίθεται σε άλλο βιβλίο τής Σειράς «Πείρα Πατέρων».

- Πάτερ Ιωάννη, όχι μόνο τώρα πού έχετε αυτό τον θεσμικό διακόνημα, αλλά και πριν είχατε επικοινωνία με τους πατέρες αυτούς. Παρακαλώ, μιλήστε μας σχετικά.

-Ιερομόναχος Ιωάννης Αγιαννανίτης: Αισθάνομαι όλους τούς Γεροντάδες σαν συγκεκριμένες... παραπομπές του Κυρίου Λόγου. Τούς θυμόμαστε εκεί πού τούς χρειαζόμαστε, εκεί πού μας καθοδηγούν στη ζωή μας. Κι αν όντως είναι μέσα στη ζωή μας και τούς θυμόμαστε και μας καθοδηγούν, τότε πραγματικά έπιασε τόπο ή πολιτεία τους εδώ. Αν απλώς είναι για να διδάξουμε βίους πνευματικούς ή για να προσθέσουμε κάποια στοιχεία στην γλώσσα, δεν ξέρουμε τί σημασία, τί νόημα έχει. Αυτοί οι άνθρωποι δούλεψαν ακριβώς για να μας αφήσουν κάποια κατάλοιπα μέσα στην καθημερινή μας ζωή, δηλαδή να θυμόμαστε εντολές, ρήσεις τους ή έστω τις παρατηρήσεις τους την ώρα πού αγωνιζόμαστε πνευματικά. Αν τον κάνουμε αυτό, σημαίνει ότι κάτι κάνουμε. Αν δεν τον κάνουμε, θα μείνουν όλα μέσα στα βιβλία γραμμένα και μαζί τους κι αυτοί οι άνθρωποι. Επίσης όταν κανείς μιλάει για τις σύγχρονες αγιορείτικες μορφές, σημαίνει ότι πρέπει να επιλέξει κάποια συγκεκριμένα πρόσωπα τα όποια να τα ονομάσει μορφές ενώ τ' άλλα είναι «άμορφα», ας πούμε έτσι. Όντως υπάρχει και ή άμορφη μάζα ή όποια ενδεχομένως να είναι πιο ενδιαφέρουσα και θα λέγαμε ότι αυτές οι όποιες μορφές αναδέχθηκαν μέσα από τούς υπολοίπους και παρά την θέλησή τους και από μόνοι τους δεν θα έλεγαν τίποτα.

Ό π. Παΐσιος πάντοτε υποδείκνυε τα γεροντάκια τα απλά, όπου υπάρχουν, έδειχνε τις αρετές του καθενός από αυτούς, διότι κι αυτός αρεσκότανε να μαζεύει σαν την μέλισσα ότι καλό και να βάζει καλούς λογισμούς για τον καθένα. Τον τάδε γεροντάκι έχει αυτό τον καλό, τον άλλο εκείνο κ.λπ.. Όλα αυτά συνέθεταν ένα κόσμο στον όποιο πατούσε και μέσα του ζούσε ό Γέροντας. Δίχως αυτόν τον κόσμο, τον πνευματικό, τον αγιορείτικο υπόβαθρο όλων αυτών των πατέρων, παλαιών και νεωτέρων και των απλών ανθρώπων με τα πάθη τους και τις αγωνίες τις καθημερινές, πού αγωνίζονται, ό Γέροντας δεν θα είχε βάθρο για να πατήσει και θα έμενε συνέχεια στον αέρα. Δεν ήταν άνθρωπος πού ζούσε ανεξάρτητα ή έξω από τον αγιορείτικο κόσμο. Ζούσε εδώ και με συνεχή την αναφορά σε

όλους τους εδώ πατέρες. Θα λέγαμε ότι αυτό πού έκανε ό π. Παΐσιος ήτανε να εκφράζει την αυτούσιων απλή ζωή πού βίωσε από νεαρός πού ήρθε στον Αγιον Όρος. Όπως ξέρετε, ήρθε πολύ νέος. Δεν πήγε σχολείο. Έζησε άπλα κι εδώ και στον Σινά και στην Κόνιτσα. Τον περισσότερο τον έζησαν εδώ. Αυτό τον όποιο έκανε, ήταν να εκδηλώνει προς τα έξω αυτό πού έζησε. Έζησε μια ζωή σε πνευματική ατμόσφαιρα, ή όποια έβγαινε προς τα έξω. Τον χαρακτηριστικό της ήταν μια απλή, άδολη, ανεπιτήδευτη και απόλυτη πνευματική προσήλωση προς τον Θεόν. Αυτό τον εξέφραζε με χίλιους τρόπους. Είχε κάποιες πνευματικές παραχωρήσεις, κάποιες πνευματικές δυνατότητες, περισσότερες ικανότητες ασφαλώς, αλλά έπρεπε να υπάρχει αυτό τον υπόβαθρο πού αναφέραμε. Γι' αυτό να βλέπουμε αυτό τον υπόβαθρο και όχι αυτές τις μορφές. Υπήρξαν πολλοί ενάρετοι πού ζήσανε και πού φεύγουν ένας - ένας και άλλοι υπάρχουν και σήμερα... Σημασία έχει για τα νεώτερα παιδιά και για όλους εμάς σήμερα, να κατηχούμεθα απλώς' όλ' αυτά, να τα βλέπουμε και να έμπλουτιζόμεθα από τον πνεύμα αυτό, να τον βιώνουμε και να τον εκπληρώνουμε κι εμείς σαν μια μορφή από τις πολλές πού υπάρχουν. Αυτό έχει σημασία. Αυτό έζησα -για να κάνω μια μικρή αναφορά σ' αυτό πού έζησα- και κοντά στον Γέροντα Παΐσιο και σε άλλους Γεροντάδες όπως στον π. Πορφύριο, αναδέχθηκαν και ήταν έξω από τον Αγιον Όρος τον πιο πολύ καιρό. Επίσης στα Κατουνάκια ό παπά-Έφραίμ και πολλοί άλλοι Αγιορείτες επώνυμοι οι όποιοι συνέλεξαν συγκεντρωτικά τον πνεύμα του Άγιου Όρους, την συνείδησή του και την εξέφρασαν, δίχως να σημαίνει ότι οι άλλοι δεν είχαν σημασία. Είχε σημασία πραγματικά τί θα πουν.

- Μ.Μ.: Σας ευχαριστώ πολύ, Γέροντα, για τις θέσεις σας. Εύχεσθε.

- Ιερομόναχος. Ίω. Αγ.: Την ευχή όλων των Αγιορειτών Πατέρων να έχουμε όλοι.

- Μ.Μ.: Αναχωρούμε από τον κτίριο τής 'Ι. Κοινότητος κι έχει σκοτεινιάσει για καλά. Οι φακοί ψάχνουνε τα σημάδια του μονοπατιού. Στην αρχή πλακόστρωτο, εύκολα μας κρατά πάνω τον. Σε λίγο όμως που ντύνεται χωμάτινη φορεσιά και στενεύει, τον χάνουμε. Για την ακρίβεια, μια τον χάνουμε, μια τον βρίσκουμε, βαδίζουμε από ένστικτο, τον ξανασυναντάμε... συμπτωματικά, τραβερσάρει συνεχώς. Κοντοστεκόμαστε και κοιτάμε ψηλά. Τον φεγγάρι νύχι· Έναστρος ό ουρανός. Δεν καταλάβαμε πόση ώρα μείναμε' έτσι. Όση πάντως κι αν ήταν άξιζε!

- Ώς έμεγαλύνθη τα έργα Σου, Κύριε...

ΒΙΒΛ. ΑΘΩΝΙΤΕΣ ΠΑΤΕΡΕΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΑΝΩΛΗΣ ΜΕΛΙΝΟΣ.

"ΠΟΜΑ ΤΟ ΚΑΙΝΟΝ"

Έχοντας διέλθει χιλιάδες εμπόδια, πού μας δημιουργεί ή πολυμέριμνη και μάταιη ζωή μας, έχοντας κατανικήσει τη νωθρότητα και την ραθυμία τής ψυχής μας, προσερχόμεθα για να κοινωνήσουμε των αχράντων μυστηρίων από το Άγιο Ποτήριο και ο Κύριος μας δέχεται σαν «κοινωνούς» και μετόχους του Μυστικού Δείπνου. Αυτή ή μετοχή ή κοινωνία είναι χαρά μεγάλη και πηγή δύναμης. Όμως, ας μη πλανόμαστε. Μετά το Μυστικό Δείπνο, τούς μαθητές τούς περίμεναν βαρύτατοι πειρασμοί. Μπροστά στα ιδία τους τα μάτια συνελήφθη ο Θείος διδάσκαλος, τον οποίον αναγνώριζαν ως τον Χριστό —Μεσσία, ως τον μέλλοντα βασιλέα του Ισραήλ και όλου του κόσμου και ως τον Υιό του Θεού- συνελήφθη και υποβλήθηκε σε ταπεινωτική δίκη, και μαρτύρια και θανατώθηκε δημόσια σαν ένας εγκληματίας μαζί με ληστές, και δείχτηκε ανίσχυρος μπροστά στην ανθρώπινη κακία. Και μοναχά σαν πέρασαν μέσα από' όλους αυτούς τούς πειρασμούς αξιώθηκαν να δουν το εκθαμβωτικό φως του Αγίου Πάσχα.

Το ίδιο κι εμείς, συναντούμε πειρασμούς βγαίνοντας από την εκκλησία, πού θέρμαναν οι προσευχές μας και οι προσευχές όσων προσευχήθηκαν σ' αύτη πριν από μας, βγαίνοντας βρισκόμαστε αντιμέτωποι με το σκοτάδι και την ψύχρα του έξω κόσμου. Μας περιμένουν οι πειρασμοί του κόσμου τούτου, όπως και οι πιο μεγάλοι από' όλους πειρασμοί, αυτοί πού φωλιάζουν μέσα στην ίδια μας την ψυχή. Είθε να μας βοηθάει ό Χριστός —με τον οποίον είμαστε συνδεδεμένοι με στενούς δεσμούς —να κατανικήσουμε και να κατανικούμε πάντα αυτούς τούς πειρασμούς και να διατηρούμε ζώσα την χαρά μας ίσαμε το επόμενο Πάσχα, αλλά και ίσαμε εκείνο το Πάσχα, όταν θα γευόμαστε εσαεί το «πόμα το καινόν» στην ανέσπερη μέρα τής Ουράνιας Βασιλείας.

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ. ΠΡΕΣΒ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΕΛΤΣΙΑΝΙΝΩΦ

ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΟΥ ΠΟΡΕΥΟΜΑΣΤΕ...........

Η ΠΙΣΤΗ ΕΝΟΣ ΚΙΝΕΖΟΥ ΙΑΤΡΟΥ ΓΕΝΕΤΙΣΤΗ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ.

ΓΕΡΟΝΤΙΣΣΑ ΠΑΤΑΠΙΑ

H γερόντισσα Παταπία ήταν ηγουμένη στο ελληνικό γυναικείο μοναστήρι του Αγίου Παταπίου στο βουνό Γεράνεια, στο Λουτράκι, στην Ελλάδα. Έχει βοηθήσει πάρα πολύ στη δημιουργία της μονής. Έχει αναφέρει επίσης πολλά θαύματα από τον Άγιο Πατάπιο.

Γεννήθηκε στην Κόρινθο, στην Ελλάδα, το 1931 και σε ηλικία 21 ετών αποφάσισε να γίνει μοναχή στο μοναστήρι του Αγίου Παταπίου το οποίο σε αυτό το διάστημα είχε μόνο μια – δυο μοναχές και 2 – 3 μικρά δωμάτια.

Εκεί χρίσθηκε ηγουμένη από το 1963 έως το 1970. Η γερόντισσα Παταπία βοήθησε πάρα πολύ στην δημιουργία της μονής που ιδρύθηκε το 1952 από τον πατέρα Νεκτάριο Μαρμαρινό. Η πρώτη ηγουμένη ήταν η αδελφή Συκλητική. Τα πρώτα χρόνια το μοναστήρι ήταν φτωχό και χωρίς οδική πρόσβαση, ούτε νερό.

Οι μοναχές μετέφεραν νερό με ένα γαϊδουράκι από μια πηγή που ήταν μερικά μίλια απόσταση. Η γερόντισσα Παταπία αγωνίστηκε να χτίσει το μοναστήρι. Έδωσε πίστη στις μοναχές και τελικά το μοναστήρι αναπτύχτηκε και σήμερα είναι πολύ γνωστό. Έχει 40 μοναχές και η πρόσβασή του είναι εύκολη από το Λουτράκι, μέσω ενός σύγχρονου οδικού δικτύου.

Η γερόντισσα Παταπία περιγράφει επίσης πολλά θαύματα του Αγίου Παταπίου, όπως η δωρεά χρημάτων, τροφίμων και προμηθειών τη στιγμή που στο μοναστήρι δεν υπήρχαν αρκετά χρήματα για να αποπερατωθεί η κατασκευή του. Επίσης, η υγεία της καλόγριας Παταπίας είναι και αυτή ένα θαύμα. Υπέφερε από πολλά σοβαρά προβλήματα υγείας, αλλά σήμερα είναι ζωντανή και υπηρετεί τις μοναχές και τους ανθρώπους που έρχονται και επισκέπτονται το μοναστήρι.

ΠΗΓΕΣ

• Δρ. Χαράλαμπος Μπούσιας, υμνογράφος, «Όσιος Πατάπιος ο θαυματουργός», γυναικείο μοναστήρι του Αγίου Παταπίου, Λουτράκι, Ελλάδα, έκδοση 2004.
• http://miteriko.blogspot.com

Ιστορικές και θεολογικές πτυχές του μυστηρίου της μετανοίας ..

Ομιλία του Γεώργιου Φίλια, Καθηγητή

της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, με θέμα:

Ιστορικές και θεολογικές πτυχές του μυστηρίου της μετανοίας ..

31-05-2009.

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΠΙΣΤΕΩΣ