Χριστιανοί και ανθρώπινο σώμα: Άγιος Νικόλαος Αχρίδος

 

Χριστιανοί και ανθρώπινο σώμα: Άγιος Νικόλαος Αχρίδος

από Μύρων Ζαχαράκης -

Πώς αντιλαμβάνεται ο Χριστιανισμός την ύλη; Ποια είναι η σχέση του με το ανθρώπινο σώμα; Έχουν δίκιο όσοι τον μέμφονται για σωματοφοβικές τάσεις; Πάγια θέση της χριστιανικής θεολογίας υπήρξε αρχικά η (ερειδόμενη στην αφήγηση της βιβλικής Γένεσης) θέση ότι κόσμος, όπως και ο άνθρωπος, πλάστηκε καλός («καὶ εἶδεν ὁ Θεὸς τὰ πάντα, ὅσα ἐποίησε, καὶ ἰδοὺ καλὰ λίαν», Γέν. 1:31), με το κακό να έρχεται αργότερα, εξαιτίας της αμαρτίας (προπατορικό αμάρτημα), επιδρώντας πάντως σημαντικά πάνω του, μέχρι να καταστραφεί ολοκληρωτικά στο εσχατολογικό επίπεδο, κατά τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού. Κατά τη δογματική θεολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, όλη η κτίση (στην εκκλησιαστική παράδοση γίνεται συχνότερα λόγος για «κτίση» παρά για «φύση») είναι δημιούργημα του Θεού, που υπέστη φθορά από την πτώση του ανθρώπου στην αμαρτία και πρόκειται ελευθερωθεί οριστικά από αυτή τη φθαρτότητα, όταν θα αναστηθούν τα πάντα, φυσικά και το ανθρώπινο σώμα, το οποίο και θα αποκτήσει αφθαρσία. «[..] ἢ οὐκ οἴδατε ὅτι τὸ σῶμα ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν ὑμῖν Ἁγίου Πνεύματός ἐστιν, οὗ ἔχετε ἀπὸ Θεοῦ» (Α’ Κορ. 6,19), γράφει ο Απόστολος Παύλος, προσπαθώντας να μεταπείσει ορισμένους Χριστιανούς να αποφεύγουν τις πορνικές σεξουαλικές σχέσεις, σεβόμενοι περισσότερο το σώμα τους. Αν όμως η ύλη είναι κάτι βασικά «καλόν λίαν», που αργότερα φθείρεται αλλά τελικά θα αφθαρτοποιηθεί, γιατί ο Χριστιανισμός κατηγορείται συχνά ότι υποβάθμισε το ανθρώπινο σώμα; Είναι δύσκολο να απαντηθεί επαρκώς ένα τόσο σοβαρό ερώτημα, εδώ όμως μπορεί να υποδείξει κανείς τη βασική ίσως πηγή των παρεξηγήσεων: και αυτή δεν είναι άλλη από τον γνωστικισμό. Ιστορικά, ο γνωστικισμός υπήρξε ίσως ο δεύτερος (αν όχι ο πρώτος) αντίπαλος του χριστιανικού δόγματος, και σύμφωνα με κάποιους, ο πιο σφοδρός από όλους. Θεμελιώδης ιδέα του γνωστικισμού (ο οποίος είχε αρκετές εκδοχές και αποχρώσεις) είναι ένας ακραίος δυϊσμός, σύμφωνα με τον οποίον ο κόσμος μέσα στον οποίον ζει ο άνθρωπος, είναι θεμελιωδώς κακός, μιας και τον έχει δημιουργήσει όχι ο Θεός (που, όντας υπερβατικός και απλησίαστος δεν επικοινωνεί καν με τον κόσμο), αλλά μια κατώτερη θεϊκή οντότητα. Αυτή την κατώτερη θεϊκή οντότητα ταύτιζαν οι γνωστικοί με τον Θεό της Παλαιάς Διαθήκης. Εκτός από την Παλαιά Διαθήκη, οι γνωστικοί είχαν υιοθετήσει από τους Χριστιανούς την άποψη πως ο Ιησούς Χριστός είναι ο λυτρωτής των ανθρώπων, όχι όμως με τη σταύρωση και την ανάστασή Του (όπως οι Χριστιανοί υποστήριζαν), αλλά με την αποκάλυψη μιας απόκρυφης γνώσης, που ήταν προσβάσιμη μονάχα σε λίγα και εκλεκτά άτομα. Αξίζει να σημειωθεί πως μερικά από τα λεγόμενα «απόκρυφα ευαγγέλια», είναι στην πραγματικότητα κείμενα γνωστικά κείμενα του 2ου μ.Χ. αιώνα, ενίοτε και παρωδίες των χριστιανικών πεποιθήσεων, παρουσιάζοντας τον Ιησού να παραδίδει μια μυστική και απόκρυφη γνώση όχι στους μαθητές αλλά στον Ιούδα. Η σχεδόν παράλληλη ιστορική ανάπτυξη των γνωστικών κινημάτων και του Χριστιανισμού, καθώς και οι σφοδρές αντιπαραθέσεις μεταξύ τους, θα οδηγήσουν (και) σε αλληλεπιδράσεις, με αποτέλεσμα πολλές φορές αυτά τα δύο ρεύματα να συγχέονται μεταξύ τους, ιδίως από μερικούς σύγχρονους απληροφόρητους ερευνητές. Δεν αποκλείεται μερικές αρνητικές δηλώσεις κάποιων εκκλησιαστικών συγγραφέων για το ανθρώπινο σώμα, να απηχούν την επίδραση των γνωστικών σε αυτούς. Εδώ θα παρουσιάσουμε την τολμηρή και πρωτότυπη άποψη, από τον  Σέρβο Επίσκοπο και στη συνέχεια αναγνωρισμένο Άγιο της Ορθόδοξης εκκλησίας, Nikolaj Velimirovic (1881-1956), ότι ο κύριος λόγος που κυριάρχησε η χριστιανική πίστη από νωρίς στην καρδιά τόσων ανθρώπων, δεν ήταν άλλος από την αποκατάσταση του ανθρώπινου σώματος. Συγκεκριμένα, ο Άγιος Νικόλαος επιχειρεί να δείξει ότι η αιτία που ο Χριστιανισμός επικράτησε στον κόσμο ήταν ότι αποκατέστησε το ανθρώπινο σώμα στη συνείδησή μας. Αρχικά, σκοπός του είναι να αποδομήσει τη θέση του περίφημου Βρετανού ιστορικού του 18ου αιώνα, Edward Gibbon (1737-1794), ο οποίος είχε επισημάνει πέντε βασικές αιτίες: αδιαλλαξία στο δόγμα, πίστη στη μετά θάνατον ζωή, θαυματουργική δύναμη, ηθικές αρετές, και τέλος, εκκλησιαστική ενότητα των πιστών. Ο Άγιος Νικόλαος δεν απορρίπτει εντελώς αυτές τις παραμέτρους, τις θεωρεί όμως απλώς ευνοϊκές συνθήκες και όχι αιτίες, αφού δεν ανήκουν στην ουσία της χριστιανικής πίστης. Η αποκατάσταση του ανθρώπινου σώματος αναγνωρίζεται από εκείνον ως η κύρια αιτία για τη νίκη του Χριστιανισμού στον κόσμο.

Για να αποδείξει τον ισχυρισμό του, χρησιμοποιεί τα παραδείγματα των αρχαίων Ελλήνων, Ρωμαίων και Εβραίων. Εξετάζοντας τη θρησκευτική πίστη, τη φιλοσοφία και την τέχνη τους, υποστηρίζει πως κάθε λαός στη νεότητά του αγαπάει υπερβολικά αυτή τη ζωή και τιμά το σώμα. Αργότερα, όταν διανύει τα χρόνια της ωριμότητας, αρχίζει σιγά σιγά να εγκωμιάζει άνισα το πνεύμα σε βάρος του σώματος. Σύμφωνα με τον ίδιο:

 

«Όλοι οι λαοί, τουλάχιστον υπό φυσιολογικές συνθήκες πέρασαν περίπου τα δύο τρίτα της ιστορικής τους ύπαρξης με μία χαρούμενη θέαση της επίγειας ζωής, με ευγνωμοσύνη έναντι των θεών τους, όταν αυτοί τους χάριζαν μακροζωία, και πολλά αγαθά στη ζωή τους, και με  αγανάκτηση απέναντί τους, όταν εκείνοι τους συντόμευαν τη ζωή ή τους περιόριζαν τα αγαθά […] Όπως ένας άνθρωπος στη νεότητά του δεν παρασύρεται από κανενός είδους αφηρημένη σοφία, αλλά κρατιέται γερά από τη γη, κατά τον ίδιο τρόπο κι ένας λαός, στη νεότητά του ζει την εύρωστη διαχυτικότητα, τον πραγματικό, την αμεσότητα, χωρίς να παραδίδεται στην καταστροφική και καταθλιπτική θεωρητικολογία περί ματαιότητας, περί αυταπάτης, περί κακού ή αμαρτωλότητας του υπαρκτού και υλικού κόσμου».

 

Από αυτά ακριβώς τα στάδια πέρασαν τόσο οι Εβραίοι, όσο και οι Ρωμαίοι. Οι πρώτοι εγκωμίαζαν την πολυτεκνία και αντιμετώπιζαν με περιφρόνηση τους άτεκνους ανθρώπους, ενώ οι δεύτεροι έφτασαν στο σημείο να λατρεύουν τον ίδιο τον Αυτοκράτορά τους ως θεό. Ακόμη και οι Έλληνες, οι οποίοι με τα αγάλματα και τα ποιήματά τους τιμούσαν την υγεία και το σωματικό κάλλος, κατά την Κλασική εποχή), έφτασαν σταδιακά στο σημείο να περιθωριοποιήσουν το σώμα: ο Πλάτων, στο διάλογό του Φαίδων, εγκωμιάζει την ψυχή και σχεδόν περιφρονεί το σώμα, παρουσιάζοντας την έξοδο της ψυχής από αυτό ως λύτρωση.

 

Συγκεκριμένα, ήδη από την Ελληνιστική εποχή άρχισαν να έρχονται στην Ευρώπη ανατολικές δοξασίες που απαξίωναν σημαντικά το ανθρώπινο σώμα. Ο πλατωνισμός, που είχε δημιουργηθεί αιώνες πριν, μόλις τώρα άρχιζε να επηρεάζει τις μάζες, ιδιαίτερα μέσω του στωικισμού, ο οποίος απηχούσε σε πολλά την πλατωνική ηθική.

Χαρακτηριστικά δείγματα αυτής της απέχθειας για το σώμα, είναι όχι μόνο η στωική διδασκαλία του Σενέκα, αλλά και ο ιουδαιοπλατωνισμός του Φίλωνος από την Αλεξάνδρεια. Ειδικά ο τελευταίος θεωρούσε ως κακή την ύλη, στην οποία πρέπει να θριαμβεύσει το πνεύμα. Με την ένωση πολλών λαών υπό τη στρατιωτική κυριαρχία των Ρωμαίων (Ρωμαϊκή εποχή), οι συγκεκριμένες σωματοφοβικές ιδέες διαδόθηκαν στην Ευρώπη και προκάλεσαν απαισιοδοξία και ασκητισμό.

Ακριβώς εκείνη την περίοδο έκανε την εμφάνισή του στον κόσμο ο Χριστιανισμός με το κεντρικό δόγμα του για την ανάσταση των νεκρών. Αυτό ακριβώς υπήρξε το θεμέλιο της διδασκαλίας του: η αφθαρτοποίηση και ο εξαγιασμός της ύλης, που κατέστησε δυνατή την επικράτησή του για δύο χιλιετίες μέχρι σήμερα.

Σύμφωνα με τον Άγιο Νικόλαο, αν η χριστιανική πίστη δε στηριζόταν στο δόγμα περί αναστάσεως, όλη η ιστορία της θα ήταν μια τραγωδία. Προσωπικότητες όπως ο Άγιος Γεώργιος, ο Άγιος Τρύφων, ακόμη και οι Άγιοι Πέτρος και Παύλος θα ήταν μονάχα ονόματα πάνω από ταφόπλακες και η Εκκλησία θα ήταν απλώς ένα τεράστιο και μεγαλοπρεπές νεκροταφείο. Με τα δικά του λόγια:

 

«Η χριστιανική πίστη όμως δεν αποκατέστησε μόνο το εκείθεν σώμα, το μεταθανάτιο, το οποίο η πίστη των φιλοσόφων είχε εντελώς απαρνηθεί, αλλά και το εντεύθεν σώμα, το γήινο, το οποίο δεν απαρνήθηκαν λιγότερο, υποτίμησαν και περιφρόνησαν όλες οι θρησκείες της εποχής της εμφάνισης του χριστιανισμού. Αν η πίστη στην Ανάσταση αποκατέστησε το εκείθεν σώμα, και η πίστη στην ενσάρκωση του Θεού αποκατέστησε το εντεύθεν σώμα. Αντίθετα με την πλατωνική διδασκαλία ότι το ανθρώπινο σώμα είναι κακό και φυλακή, αντίθετα με τη διδασκαλία του Φίλωνα και πολλών θρησκευτικών αιρέσεων (γνωστικοί), ότι ο Θεός δεν μπορούσε να δημιουργήσει τον υλικό κόσμο ούτε καν να τον αγγίξει ως ακάθαρτο, οι χριστιανοί απόστολοι ανακοίνωναν ότι ο Θεός εμφανίστηκε εν σαρκί».

 

 

 

Στην εικαστική πλαισίωση της σελίδας, τμήμα βυζαντινού ψηφιδωτού στη Ραβέννα (6ος αι.).

Μακαριστός Πατριάρχης Σερβίας Παύλος

 

...Ας διδαχθούμε από τα λόγια του Κυρίου στη Μάρθα. Είναι προφανές ότι ο Κύριος δεν απορρίπτει το καλωσόρισμα και την κατά το σώμα φιλοξενία και διακονία Του. Μέσα σε όλα αυτά, όμως, δεν πρέπει να μας διαφεύγουν και οι πνευματικές ανάγκες. Διότι επανειλημμένα είπε ότι ο άνθρωπος δεν τρέφεται μόνο με ψωμί, αλλά η ψυχή του δυναμώνει με τον λόγο του Θεού. Έχουμε σώμα και χρειαζόμαστε την υλική τροφή. Μα έχουμε και ψυχή, που κι αυτή έχει ανάγκη να τραφεί· τροφή της ψυχής είναι η διδασκαλία του Θεού. Τώρα καταλαβαίνουμε γιατί λέει ο Κύριος να μη νοιαζόμαστε και πολύ για το σώμα, αλλά πρωτίστως για την ψυχή μας!

 

«Ενώ έλεγε αυτά ο Ιησούς, κάποια γυναίκα από το πλήθος έβγαλε μια δυνατή φωνή και Του είπε: «Χαρά στη μάνα που σε γέννησε και σε θήλασε!». Κι εκείνος είπε: «Πιο πολλή χαρά σ’ εκείνους που ακούν τον λόγο του Θεού και τον εφαρμόζουν». Διαβάζοντας αυτές τις γραμμές, βλέπουμε ότι την οικειότητα που απολάμβανε η Παναγία μαζί Του μπορούμε να την κερδίσουμε κι εμείς, αν ακούμε και εφαρμόζουμε το θέλημα του Θεού. Μην πολυδίνουμε σημασία στον εαυτό μας, λες και είναι ο εκλεκτός του Θεού. Να ακούμε τον λόγο Του και αμέσως να προσπαθούμε να τον εφαρμόσουμε. Και το σημαντικότερο: να φυλαγόμαστε από τη ματαιοδοξία, την υπερηφάνεια που μας κρυφοψιθυρίζει ότι είμαστε οι εκλεκτοί του Θεού· γενικότερα να προσέχουμε την ξιπασιά· πόσο κομψά θα μιλήσουμε, πόσο εντυπωσιακό θα είναι το ντύσιμο μας, πως θα κάνουμε τους άλλους να μας επιδοκιμάσουν. Αν μας κερδίσουν αυτά, πάει η πίστη! «Πως όμως μπορείτε εσείς να πιστέψετε, αφού αποζητάτε τον έπαινο του μοναδικού Θεού;» διερωτάται ο Ευαγγελιστής Ιωάννης (Ιωαν. 5:44). Συμπέρασμα: Όποιος δεν επιζητεί τη δόξα του Θεού και την ταπεινοφροσύνη, αλλά ειδωλοποιεί τον εαυτό του χάνει την πίστη. Ας το έχουμε όλοι κατά νου. Ο Θεός να σας ευλογεί!

 

Κήρυγμα κατά τη Θεία Λειτουργία στο πατριαρχικό παρεκκλήσι του Αγίου Συμεών του Μυροβλύτου, Βελιγράδι, 31-8-1995

Από το βιβλίο: «έτσι να λάμψει το φως!», Παύλου πατριάρχου Σερβίας, λόγοι ποιμαντικής παρηγοριάς, σελ. 161-3, εκδόσεις ‘’εν πλω’’ 2019.

 

 

 

 

Γέροντας Εφραίμ Φιλοθεΐτης: «Δεν μπορούσα να συγκρατήσω την χαρά και την θεία ευφροσύνη από την παρουσία των Αγίων Αποστόλων»

 …Μία ημέρα, των Αγίων Αποστόλων ήταν, ήρθε ο παπα-Εφραίμ από τα Κατουνάκια να μας λειτουργήση. Και μου έδωσε εντολή ο Γέροντας Ιωσήφ να μαγειρέψω ένα καλό φαγάκι, επειδή ο παπα-Εφραίμ ήταν πολύ φιλάσθενος και στα πρόθυρα σχεδόν της φυματιώσεως.

Έσπευσα στην υπακοή και εκεί που του μαγείρευα, ο Γέροντας στεκόταν πάνω από το κεφάλι μου και μου έλεγε:

– Δεν ξέρεις να μαγειρεύης τρομάρα να σου ’ρθη. Έτσι μαγειρεύει ο κόσμος και θες να το φάη κι ο παπάς;

– Μόλις τελείωσα, ήρθε στο τσαρδάκι που είχαμε για μαγειρείο και μου λέει:

– Άντε, ζαβέ, φέρ’ το γρήγορα!

– Πήγα το φαγάκι και το έδωσα στον παπά.

– Φύγε από μπροστά μου! Να χαθής, να μη σε βλέπουν τα μάτια μου! Γκρεμοτσακίσου γρήγορα στο κελί σου!

– Να ’ναι ευλογημένο, είπα.

Πήρα λοιπόν την ευχή του Γέροντα και πήγα στο κελλάκι μου, που ήταν δίπλα. Έ! Μόλις πάτησα το πόδι μου μέσα, ήρθε η ευλογία του Θεού με την ευχή του Γέροντα! Είχα τέτοια επίσκεψι από τον Θεό, που μόνο τα σωματικά μου μάτια δεν έβλεπαν τους Αγίους Αποστόλους! Τόση Χάρις! Τόση ευλογία! Παράδεισος στην καρδιά μου! Ποτάμι τα δάκρυά μου! Όχι γιατί με μάλωσε ο Γέροντας, αλλά επειδή δεν μπορούσα να συγκρατήσω την χαρά και την θεία ευφροσύνη, που ένοιωθα από την παρουσία των Αγίων Αποστόλων.

Ήταν η γιορτή τους και επειδή οι Άγιοι Απόστολοι υβρίσθηκαν για τον Χριστό, χλευάσθηκαν και μαστιγώθηκαν από τους Γραμματείς και Φαρισαίους, βλέποντας ο Χριστός και τον δικό μου μηδαμινό αγώνα έστειλε την ευλογία Του. Δεν ήξερα πού βρισκόμουν. Έπεσα κάτω και έκλαιγα, από την πολλή μακαριότητα που ζούσε η ψυχή μου! Κι έλεγα μέσα μου: «Τι καλό μου έκανε ο Γέροντας!». Ο Γέροντας, παρ’ όλη την σωματική μου αδυναμία, αποφάσισε να με κάνη μάγειρα για την συνοδεία.Έτσι μια μέρα, χωρίς πολλές επισημότητες, έρχεται και μου λέει:

– Κούτσικο.

– Ευλόγησον!

– Μαγείρεψε.

– Πού να μαγειρέψω;

– Έξω.

Σκεφτόμουν: «Πού έξω, γειά;» Μήπως υπήρχε και κανένα μαγειρείο; Άντε να μαζέψω κλαδιά, να ανάψω φωτιά για να μαγειρέψω. Και τι φαΐ να κάνω αφού δεν είχα ιδέα από μαγειρική; Μ’ έπιασαν οι λογισμοί: «Πού να κάνης φαΐ τώρα εσύ; Πού να πλένης τα πιάτα έξω, αφού δεν υπάρχει μέρος;» Όμως, οι πατέρες δουλεύουν, σηκώνουν φορτία, κουράζονται, πεινάνε, τι θα φάνε;

Το μέρος ήτανε ανοιχτό και το έπιανε ο αέρας. Αλλά ένας αέρας! Παναγία βοήθα! Και αδύνατος όπως ήμουν, ο αέρας κόντευε να πάρη κι εμένα μαζί και να με ρίξη στον γκρεμό. Άμα ξεκινούσε αυτός ο αέρας, έπρεπε να επιστρατεύσω όλους τους καλούς λογισμούς υπομονής, διότι αμέσως είχα πόλεμο.

Το πονηρό πνεύμα του γογγυσμού και της βλασφημίας ήταν διαρκώς δίπλα μου και λίγο να έσπαζε η υπομονή μου, μου ψιθύριζε: «Τι Θεός αγάπης είναι Αυτός που σε τυραννά με τόσους μανιασμένους αέρηδες;» Κι εγώ αντέλεγα: «Σκάσε, μη μιλάς καθόλου!».

Αργότερα κάναμε ένα τσαρδάκι, με κλαριά από πουρνάρια, για να στεγάσουμε το «μαγειρείο». Αλλά ο δυνατός αέρας τα έπαιρνε όλα και τα έκανε ανεμόπτερο! Έβαζα δύο πέτρες για πυροστιά και τον τέτζερη πάνω και μόλις φυσούσε ο αέρας έφευγαν τα καπάκια, έφευγε και ο τέτζερης και όλα κατρακυλούσαν στον κατήφορο.

Και φώναζε και ο Γέροντας:

– Ζαλισμένοοο!!! Βρε κούτσικοοο, σου φύγανε τα πράγματααα!!! Τρέξε να τα βρης.

Πού να τα βρης; Αυτά είχαν φύγει και έτρεχα στον κατήφορο, μέσα στο αγιάζι και την βροχή, να βρω τα τετζέρια και τα καπάκια. Ώχ, Θεέ μου! Ακόμα και τον χειμώνα μαγειρεύαμε έξω από το καλύβι του Γέροντα, τρώγαμε όμως μέσα στην καλύβα του.

Μετά το γεύμα, έπρεπε να πλύνω τα τσίγκινα πιάτα μας, έξω φυσικά. Χειμώνας, κρύο, βροχή, αγιάζι, αυτά πλενόντουσαν έξω. Να είσαι άρρωστος, γριπιασμένος και να πρέπη να βγης στα βράχια και στον παγωμένο αέρα, για να πλύνης τα πιάτα. Είχαμε μια στάμνα σπασμένη, με νερό από το καταστάλαγμα του βράχου και σε μια τρύπα που είχε, βάζαμε ένα σωλήνα και έτσι πλέναμε τα πιάτα, με «τρεχούμενο» νερό.

Τα χέρια μας ξύλιαζαν από το παγωμένο νερό, διότι δεν είχαμε μέρος να το ζεστάνουμε.

Τα δε μαχαιροπήρουνα, με τα οποία τρώγαμε, δεν τα πλέναμε. Όταν τελειώναμε το φαγητό μας, απλώς σκουπίζαμε το πηρούνι και το κουτάλι με την πετσέτα και τα τυλίγαμε. Αλλά αφού δεν πλέναμε ούτε τις πετσέτες, σιγά-σιγά κι αυτές γίνονταν σκληρές σαν το πετσί.. Έτσι οι πετσέτες είχαν γίνει τόσο βρώμικες που άμα τις έπλενες θα ’κανες σούπα με το απόνερο. Για τα πιάτα είχε ακόμη και μια άλλη πολύ πρωτότυπη τακτική υγιεινής ο Γέροντας. Μόλις τελειώναμε το γεύμα, ρίχναμε νερό μέσα σ’ αυτά και το απόπλυμα, όποιο κι αν ήταν, κατόπιν το πίναμε! Έτσι και τα πιάτα πρόχειρα επλένοντο και νερό δεν εξοδεύετο πολύ. Κι έτσι κάναμε όλοι μας. Και οι ξένοι που ήρχοντο έπρεπε να κάνουν το ίδιο….

Λίγοι ασκητές πέρασαν από το Άγιον Όρος τον 20ο αιώνα με τέτοια αυστηρή άσκησι και θεωρία Θεού. Ο Γέροντας Ιωσήφ ήταν αυστηρός αλλά και γενναίος. Ανυποχώρητος σε θέματα υπακοής αλλά και γεμάτος αγάπη. Είχε απόλυτη πίστh στον Θεό και πολλή διάκριση.

 

 Γέροντος Εφραίμ Φιλοθεΐτου, «Ο Γέροντάς μου Ιωσήφ ο ησυχαστής και σπηλαιώτης»

Μικροί... γεωπόνοι με μεγάλη δύναμη ψυχής στον «Κήπο της Λυσούς» | Γεώργιος Μαρκόπουλος

Δύο φιλελληνίδες αρχαιολόγοι από τη Γερμανία, έχοντας ως πηγή έμπνευσης τη διδασκαλία του Γέροντος Γαβριήλ Κοβιλιάτη, δημιούργησαν ένα ιδιαίτερο πρόγραμμα, μέσω του οποίου άτομα με νοητική υστέρηση ή κινητικές δυσκολίες μαθαίνουν τη βιολογική γεωργία

___

Στον μύθο του Προμηθέα που χάρισε τη φωτιά στους ανθρώπους, απεικονίζεται μια από τις πιο ελεήμονες στιγμές στην ιστορία του κόσμου μας. Τι θα κάναμε χωρίς τη φωτιά; Η συμπόνια του ενός προς τον άλλο επικυρώνεται πάντα ως υψηλή αρετή. Μια αρετή που δεν αμφισβητείται. Ένα σημερινό παράδειγμα έμπρακτης συμπάθειας στον συνάνθρωπο είναι «Ο κήπος της Λυσούς».

Έχει έδρα στην Καλαμάτα και δημιουργήθηκε το 2016 από τις Γερμανίδες Φιλελληνίδες Βαλτράουτ Σπέρλιχ και την Εύα-Μαρία Λανγκ με ειδικότητα στην αρχαιολογία. Εμπνεύστηκαν για την δημιουργία του κήπου από την διδασκαλία περί ελεημοσύνης του γέροντος Γαβριήλ Κοβιλιάτη που βρίσκεται στο ιερό κάθισμα της Μεταμορφώσεως στην Μεσσηνιακή Μάνη. Στον κήπο, νέοι, ηλικίας από 18 έως και 42 ετών, με νοητική στέρηση ή κινητικές δυσκολίες μαθαίνουν να καλλιεργούν με τις μεθόδους της βιολογικής γεωργίας. Μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσής τους, μπορούν να απασχολούνται σε φυτώρια και κηπουρικές εργασίες. Ο επικεφαλής στον κήπο, γεωπόνος κ. Γεώργιος Μαρκόπουλος, μας παρουσίασε με ενθουσιασμό το πρόγραμμα:

«Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται αποκλειστικά από χορηγίες και δωρεές από το εξωτερικό και έχει ένα όραμα με ιδιαίτερη βαρύτητα που αφορά στην ένταξη ενηλίκων ατόμων, με νοητική υστέρηση και κάποιες ελαφρές κινητικές αναπηρίες, στην κοινωνία, προσπαθώντας να τους δώσει τα εφόδια ώστε να είναι και να αισθάνονται ισότιμα μέλη της κοινωνίας. Αυτή τη στιγμή είναι εγγεγραμμένοι 25 ωφελούμενοι και υπάρχουν εκκρεμείς αιτήσεις ένταξης στον κήπο. Προσπαθούμε όσο μπορούμε να τους εντάξουμε και να τους συμπεριλάβουμε όλους.»

Ο κήπος της Λυσούς είναι ένα 3ετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα και ξεκινάει από όσο το δυνατόν πιο εύκολες πρακτικές, λόγω της ιδιαιτερότητας των μαθητών, για την καλλιέργεια κηπευτικών και αρωματικών φυτών. Ο κ. Μαρκόπουλος, καμαρώνοντας δικαίως για τα παιδιά της Λυσούς, αναφέρεται στις σπουδές τους:

«Οι μαθητές μας καταρτίζονται σε όλα τα στάδια της παραγωγής του πρωτογενούς τομέα, από το πως θα δημιουργήσουμε ένα παρτέρι, έως τη διαμόρφωση ενός αγροτεμαχίου. Δηλαδή εκπαιδεύονται να ξέρουν τι συμβαίνει από τη στιγμή που θα βάλουν το σποράκι στο χώμα, πώς θα φτιάξουν το φυντάνι, πώς θα μεταφυτεύσουν, καθώς και την τεχνική που χρειάζεται για κάθε κηπευτικό, ανάλογα με τι χρειάζεται το καθένα έως και την τελική μορφή της πώλησης των προϊόντων που παράγονται. Έρχονται σε επαφή με όλον τον κατάλληλο εξοπλισμό και εμείς προσπαθούμε να εκμηδενίσουμε κάθε περίπτωση επικινδυνότητας και να λαμβάνουμε όλες τις αναγκαίες γνώσεις από εξειδικευμένο προσωπικό με υπομονή, στήριξη και ενθάρρυνση, καθώς ασχολούμαστε με άτομα με νοητική στέρηση.»

Οι μαθητές στον «Κήπο της Λυσούς» είναι τα παιδιά μιας οικογένειας που τα αγκαλιάζει και τα θεωρεί παιδιά της σε όποια ηλικία:

«Τα παιδιά αυτά τα λέμε παιδιά γιατί τα έχουμε σαν παιδιά μας, αλλά είναι κατά αποκλειστικότητα ενήλικες. Ο μικρότερος ωφελούμενος είναι 19 ετών και ο μεγαλύτερος 45, οπότε καταλαβαίνετε ότι μιλάμε για ενήλικες που έχουν ολοκληρώσει κάποια εκπαίδευση.»

Όπως και να έχει, τα παιδιά εκπαιδεύονται και γνωρίζουν τη δικαίωση της προσπάθειας που από μόνη της η γη προσφέρει σε όσους την καλλιεργούν. Ο κ. Μαρκόπουλος από τη θέση του επικεφαλής αναλύει τη φυσική διαδικασία:

«Είναι ένα θαύμα της φύσης το πώς δημιουργείται ένα φυτό και το πώς φτάνει μέχρι την παραγωγή του και αποτελεί κάτι το ιδιαίτερα ενδιαφέρον για όλους και πόσο μάλλον για αυτά τα άτομα που πολλές φορές ζούσαν -μέχρι πρότινος- σε συνθήκες κοινωνικού αποκλεισμού. Ο ενθουσιασμός των νέων μας είναι φανερός στα μάτια τους όταν καταφέρνουν και το παραμικρό, όπως το να πάρουν ένα σπόρο και να τον βάλουν στο χώμα, που για μας μπορεί να φαίνεται μια διαδικασία πολύ απλή, όμως γι’ αυτά τα παιδιά είναι κάτι που απαιτεί προσπάθεια.»

Όσο για το πώς πήρε το όνομα της Λυσούς ο κήπος, ο κ. Μαρκόπουλος αποκαλύπτει:

«Οι δύο Γερμανίδες ιδρύτριες του προγράμματος είχαν μια ειδικότητα αρχαιολογίας. Η Λυσός ήταν μια αρχαία πολεμίστρια στην περιοχή της Μεσσήνης και από αυτή άντλησαν το όνομα και ξεκίνησε ο κήπος της Λυσούς, επειδή στα γερμανικά στρατηγός λέγεται ο αρχηγός της γης. Έτσι η Λυσός είναι ο προστάτης των χωραφιών μας και των καλλιεργειών μας.»

«Η ενασχόλησή μου με αυτά τα άτομα με έχει κάνει πολύ καλύτερο άνθρωπο. Δεν μπορείτε να φανταστείτε με πόση χαρά πηγαίνω κάθε πρωί στη δουλειά»

Στην ερώτησή μας για τη σχέση του με τους μαθητές του, αλλά και την προσπάθεια της εκπαίδευσης των παιδιών του κήπου της Λυσούς που εστιάζεται στην κοινωνικοποίηση τους, ο επικεφαλής γεωπόνος απάντησε με συγκίνηση και αισιοδοξία:

«Όταν πρωτοξεκίνησα να εργάζομαι εκεί, επειδή δεν είχα ξανά επαφή με άτομα με ειδικές ανάγκες, πραγματικά εντυπωσιάστηκα με το πώς σε δέχονται και πώς σε βάζουν στην καρδιά τους. Πρέπει να σας πω ότι πέρα από την εκπαίδευση που γίνεται πάνω στην καλλιέργεια, κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους, οι εκπαιδευόμενοι μια φορά την εβδομάδα συμμετέχουν και σε κύκλους βιωματικών ασκήσεων υπό την καθοδήγηση της κοινωνικής λειτουργού της ομάδας. Ο σκοπός αυτών των ασκήσεων είναι να εξοικειώνονται σιγά σιγά με βασικές έννοιες, κυρίως για την συναισθηματική και ψυχική τους εξισορρόπηση, αλλά και για την απόκτηση κοινωνικών δεξιοτήτων ώστε να μπορούν να συνεργάζονται καλά μεταξύ τους και να βάζουν κοινούς στόχους. Είναι δηλαδή μια ολοκληρωμένη διαδικασία εκμάθησης, όχι μόνο καλλιέργειας αλλά και κοινωνικοποίησης. Δεν είναι λοιπόν η καλλιέργεια το μόνο που κάνουμε αλλά μαθαίνουμε να εντασσόμαστε στην κοινωνία, να συνεργαζόμαστε, να σεβόμαστε τον συνάνθρωπό μας.

Προσπαθούμε να αισθάνονται ισότιμα μέλη στον κοινωνικό ιστό. Έχουμε ωφελούμενους οι οποίοι έχουν ολοκληρώσει την 3ετή φοίτησή τους, αλλά επειδή είναι πολύ δύσκολη η απορρόφησή τους σε οποιοδήποτε εργασιακό περιβάλλον, μας είναι ηθικά δύσκολο να πούμε σε έναν εκπαιδευόμενο ότι πρέπει να γυρίσει σπίτι του. Αυτό είναι αδιανόητο για μας και έτσι έχουμε άτομα που είναι 5 και 6 χρόνια εκεί. Η ενασχόληση μου με αυτά τα άτομα με έχει κάνει πολύ καλύτερο άνθρωπο και πηγαίνω κάθε πρωί με τόση χαρά στη δουλειά που δεν μπορείτε να φανταστείτε.»

Στόχος της τριετούς διάρκειας εκπαιδευτικής δράσης, που εδρεύει στην Καλαμάτα, είναι να δώσει σε άτομα 18-45 ετών τα εφόδια ώστε να είναι ισότιμα μέλη της κοινωνίας. Σήμερα είναι εγγεγραμμένοι 25 ωφελούμενοι, ενώ υπάρχουν και εκκρεμείς αιτήσεις

Η εκπαίδευση των παιδιών με ειδικές ανάγκες ολοκληρώνεται με την πώληση των προϊόντων που καλλιεργούν, σε δική τους λαϊκή αγορά. Εκεί αναπτερώνεται το ηθικό τους, αφού οι κόποι τους έχουν αντίκρισμα:

«Έχουμε οργανώσει έναν ειδικά στεγασμένο χώρο, στον οποίο μια φορά την εβδομάδα, από τις 9 το πρωί μέχρι τις 12 και μισή, λειτουργούμε σαν λαϊκή αγορά, με τους πάγκους μας, όπου μπορεί να έρθει ο κόσμος και να ψωνίσει. Ταυτόχρονα, βάζουμε και τον κόσμο να δει και να κόψει μόνος του ό,τι χρειάζεται. Καλλιεργούμε τα πάντα, ανάλογα με την εποχή, τώρα έχουμε τα ανοιξιάτικα που είναι η ντομάτα, το αγγούρι, η κολοκύθα, η μελιτζάνα, η πιπεριά, το χειμώνα βάζουμε μπρόκολο, κουνουπίδι και άλλα πολλά. Ταυτόχρονα, προσπαθούμε και με τα αρωματικά όπως τη ρίγανη, τη μαντζουράνα, τον βασιλικό κλπ. Εκεί βρίσκονται και τα παιδιά πάντα με την καθοδήγηση και τη βοήθεια των εκπαιδευτών, αλλά προσπαθούμε όσο το δυνατόν οι πρωτοβουλίες να ανήκουν στα παιδιά, καθώς αυτός είναι και ο στόχος μας.»

Τα οικογενειακά ταμπού, οι νομικές δυσκολίες και η προσπάθεια επέκτασης της δομής και στη Μάνη

Ο κόσμος ανταποκρίνεται θετικά και αγοράζει τα προϊόντα που καλλιεργούν τα παιδιά. Ωστόσο αρκετοί γονείς πολλών ατόμων με ειδικές ανάγκες ζουν το προσωπικό τους αδιέξοδο και δυσκολεύουν την ήδη δύσκολη ζωή των παιδιών τους, απομονώνοντάς τα:

«Ο κόσμος που έρχεται και μας γνωρίζει, καθώς έχουμε ανοιχτές τις πόρτες του ιδρύματος μας, δείχνει μεγάλη ανταπόκριση.

Το μεγαλύτερο κομμάτι της εκπαίδευσης στοχεύει στην κοινωνικοποίηση και δυστυχώς στην Ελλάδα, το να έχεις ένα παιδί με ειδικές ανάγκες και νοητική στέρηση στο σπίτι και στον οικογενειακό σου κύκλο, αποτελεί ταμπού, καθώς πολλές οικογένειες έρχονται διστακτικά, με δυσκολία ή δεν έρχονται καθόλου με συνέπεια τα παιδιά αυτά να απομονώνονται. Εμείς προσπαθούμε να τους δώσουμε διέξοδο και να τους δείξουμε ότι η επαφή με τον κόσμο και τον κοινωνικό ιστό είναι για όλους ισότιμη.

Ο απώτερος στόχος μας είναι να δημιουργήσουν μια μικρή μονάδα παραγωγής κηπευτικών και ακόμη να εξασφαλίζουν κάποια τρόφιμα για το σπίτι τους, γιατί πολλά από αυτά μεγάλωσαν σε οικογένειες με οικονομικές δυσκολίες. Αυτή τη στιγμή εμείς έχουμε φτιάξει σε ένα υπαίθριο χώρο δύο στρέμματα στα οποία καλλιεργούμε τα φυτά μας...»

Για το μέλλον των φιλότιμων μαθητών του κήπου της Λυσούς, αλλά και για την άδικη γραφειοκρατία που θα όφειλε το κράτος να υπερσκελίσει, ο κ. Μαρκόπουλος θα πει:

«Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο γίνεται μια προσπάθεια από τη δομή μας να ξεκινήσει ένα αδελφό σωματείο στην περιοχή της Μάνης, στη Στούπα, με υπαίθρια πλέον καλλιέργεια αρωματικών φυτών σε μεγάλη έκταση, ώστε όποια παιδιά τελειώνουν το 3ετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα να μπορούν να πηγαίνουν εκεί ως εργαζόμενοι για να έχουν ένα μεροκάματο. Βέβαια υπάρχουν διάφορες δυσκολίες νομικής φύσεως όσον αφορά στο νομικό πλαίσιο, γιατί όλα αυτά τα άτομα λαμβάνουν από το κράτος μιαν επιχορήγηση, η οποία βέβαια αυτομάτως τους απαγορεύει να εργαστούν. Έχουμε κάνει κάποιες προσπάθειες, με συζητήσεις με την κυβέρνηση, για τη συνέχιση της χορήγησης του επιδόματος ταυτόχρονα με κάποια εργασία, αλλά η διαδικασία αλλαγής της νομοθεσίας είναι αρκετά χρονοβόρα και επίπονη.»

* * *

Είναι οπωσδήποτε συγκινητική η προσπάθεια που ξεκίνησαν οι δυο Γερμανίδες ιδρύτριες του κήπου της Λυσούς. Επίσης είναι θαυμαστή η εργασία εκτός ωραρίων, των εκπαιδευτών του προγράμματος. Αυτό που είναι παράλογο είναι η αδιαφορία των κρατούντων για το μέλλον των παιδιών με ειδικές ανάγκες σε όλη την Ελλάδα. Καμία δημόσια δομή δεν τα διασφαλίζει. Οι φιλανθρωπικές οργανώσεις θα έπρεπε να βοηθούν το κράτος πρόνοιας και όχι να το αντικαθιστούν.

________

Σοφία Χατζή

δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα

Ορθόδοξη Αλήθεια, 29.06.2022

 

ακούστε συνέντευξη στο ραδιόφωνο:

https://youtu.be/ymxBIlUR9K4

 

ΤΟ ΑΠΟΣΤΑΓΜΑ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

 

 

ΓΕΡΟΝΤΑ ΒΑΣΙΛΕΙΕ, ὕστερα ἀπὸ τόσες δεκαετίες ἄσκησης ποιὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα τῆς ζωῆς σας; Ποιὸ τὸ ἀπόσταγμα ἀπὸ ὅ,τι βιώσατε ὡς Ὀρθόδοξος Μοναχὸς τόσα χρόνια;

 

-Νὰ ἀγαπήσουμε τὴν Παναγία! Διότι μέσα στὴν γλυκιὰ ἀγάπη τῆς Θεοτόκου βρίσκονται ὅλα τὰ ἀγαθὰ καὶ οἱ εὐλογίες αὐτῆς τῆς ζωῆς καὶ τῆς αἰωνίου.

 

 

 

π.Διονύσιος Ταμπάκης

ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΡΟΝΤΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟ-ΚΑΛΟ ΠΑΡΑΣΕΙΣΟ

 

ΠΑΤΕΡ ΒΑΣΙΛΕΙΕ  πῶς γίνατε Μοναχός;Τί ἦταν ἐκεῖνο ποῦ σας ἕλκυσε;

 

-Χμμ ἕνας καί μόνον ἁπλός  λόγος πού εἶπε κάποτε ἕνας γέρο-Καλόγερος ,οταν ήμουν νέος,ἀλλά κέντησε τόσο βαθιά τήν ψυχή μου:

 

-Δηλαδή τί εἶπε;

 

-«Τί ὡραία ἀδελφοί μου , ἔκαμε καί φέτος ἡ Παναγία μας τίς ἀβρωνιές!»(νόστιμα χορταρικά του Ἁγίου Ὅρους)

 

 

 

π.Διονύσιος Ταμπάκης

Ομιλία του π. Βασίλειου Λαυριώτου

 

Ένας γέροντας μου είπε να σας πω:ΚΑΘΕ ΠΟΥ ΞΥΠΝΩ ΣΗΚΩΝΩ ΤΟ ΧΈΡΙ ΜΟΥ ΨΗΛΑ ΜΠΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΙΑΣΕΙ Ο ΘΕΟΣ ΚΑΙ ΜΕ ΠΑΡΕΙ

Η συνείδηση ​​είναι ο άγγελος του Θεού, που φυλάει τον άνθρωπο. Η συνείδηση ​​αναφέρει τις αμαρτίες μας και, αναφέροντάς τις, μας ταπεινώνει. Ο πατέρας Paisie Olaru

«Η αγάπη δεν πέφτει ποτέ». Άγιος Παύλος ο Απόστολος

Μόνο σε μια συμφιλιωμένη ψυχή χωράνε όλοι ταυτόχρονα, σε μια ψυχή σκληρή, ξινή, ταραγμένη δεν χωράει τίποτα. Ο πατέρας Iustin Pârvu

Είπε γέρων,:«Αν μπω σε ένα δωμάτιο όπου δεν υπάρχουν εικονες φαίνεται τυφλό, απρόσωπο, χωρίς παράθυρο στον ουρανό…»

"Κάθε φορά που αγκαλιάζω τη γυναίκα μου και τα παιδιά το παρατηρούν, βλέπω τι ευτυχία είναι γραμμένη στα πρόσωπά τους. Είναι ανεκτίμητη. Δεν πρέπει να τη στερούμε από τα παιδιά". Πατήρ Πάβελ Οστρόφσκι

ΈΝΑ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΌ ΓΕΓΟΝΌΣ.

 «Όντας μεγάλη ξηρασία το καλοκαίρι του 1990, οι μαθητές είπαν στον πατέρα Παΐσιο, που ήταν ξαπλωμένος στο κρεβάτι: «Δεν βρέχει, πάτερ, είναι μεγάλη ξηρασία!»

 Και εκείνος απάντησε: «Ας προσευχηθούμε στον Θεό με δάκρυα και να νηστεψουμε, να δώσει ο Κύριος αν πρέπει να δώσει».

 Αφού άρχισε να βρέχει, οι μαθητές είπαν: "Πάτερ Παΐσιε, βρέχει έξω!"

 Και άρχισε να κλαίει στο κρεβάτι και είπε στον κελί του, στον μοναχό Γεράσιμο: «Φέρε μου ένα ποτήρι βρόχινο νερό απ' έξω να πιω, ποιος ξέρει ποιανού είναι αυτά τα δάκρυα!».

 (Απόσπασμα από τον πατέρα Paisie Olaru, Father Paisie the clergyman, Εκδοτικός Οίκος της Μητροπολιτικής Εκκλησίας της Μολδαβίας και της Βουκοβίνας, Iasi, 1993)

"Φίλησε το χέρι της Παναγίας.."

 

"Φίλησε το χέρι της Παναγίας.."

Ἔξω αὐτὴ ἡ Γερόντισσα, νὰ ποῦμε, δὲν ἀναφέρω τ᾿ ὄνομά της. Καρκίνο, ἐγχειρήσεις, τοῦτο, ἐκεῖνο, αὐτὸ κι ὅμως προσευχομένη εἶδε τὴν Παναγία στὸ θρόνο της. «Περάστε οἱ ὅσιοι», λέει. Ὅλοι οἱ ὅσιοι πέρασαν μπροστὰ σὰν παρέλαση, στὴν Παναγία. «Περάστε οἱ μεγαλομάρτυρες».

Αὐτὴ καθότανε ἐκεῖ, Γερόντισσα ἦταν, Ἡγουμένη. Καὶ στὸ τέλος πῆγε, ἔβαλε μετάνοια φίλησε τὸ χέρι τῆς Παναγίας, ἦταν ἕνα βελοῦδο! Καὶ ἡ Παναγία τῆς εἶπε: «Ὑπομονή, ὑπομονή, ὑπομονή», καὶ ξύπνησε, νὰ ποῦμε. Δηλαδὴ ἂν θέλεις νὰ εἶσαι μαθήτρια καὶ μαθητὴς τοῦ Χριστοῦ, θ᾿ ἀνέβεις κι ἐσὺ ἀπάνω στὸ Σταυρό.

Ἀπαλλαγὴ κανένας Ἅγιος δὲν ἐζήτησε ἀπὸ τὸν Θεό. Ὑπομονὴ νὰ χαρίσει. Ἂν κάνεις ὑπομονὴ θά ῾χεις καὶ λιγάκι μισθό, ἂν θά ῾χεις ἀπαλλαγή, δὲν ἔχεις τίποτες, μισθὸ δὲν ἔχεις.

ΑΓΙΟΣ ΕΦΡΑΙΜ ΚΑΤΟΥΝΑΚΙΩΤΗΣ

Φωτογραφία με τον Γέροντα Αιμιλιανό 

τον Σιμωνοπετρίτη.