ΤΟ ΚΟΜΠΟΣΧΟΊΝΙ. ΣΚΈΨΕΙΣ ΕΝΌΣ ΑΓΙΟΡΕΊΤΟΥ ΜΟΝΆΧΟΥ.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Ὀφείλουμε να ευχαριστήσουμε θερμά τονΣεβαστό Γέροντα Ἰωσήφ, Καθηγούμενο τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ξηροποτάμου τοῦ Ἁγίου Ὄρους, διότι μᾶς ἔδωσε τὴν εὐλογία νὰ ἀνατυπώσουμε το διδακτικότατο ἄρθρο γιὰ τὸ ΚΟΜΠΟΣΧΟΙΝΙ, ποὺ δημοσιεύθηκε τὸ 1991 στο περιοδικό «ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ», που ἐκδίδει ἡ Ἱερὰ Μονή Ξηροποτάμου.

Τὸ κομποσχοίνι δὲν εἶναι μόνο γιὰ τοὺς Μοναχούς, ἀλλὰ καὶ γιὰ τοὺς λαϊκούς, γιὰ κάθε ψυχή προσευχόμενη. Τό κομποσχοίνι δὲν εἶναι κάτι σαν τα «φυλακτά», μὲ μαγικὲς ἢ ἐξορκιστικές ιδιότητες, πού μοιράζουν στοὺς ἀφελεῖς οἱ μάγοι καὶ τὰ μέντιουμ καὶ τὰ φοροῦνε στὸ χέρι ἢ στὸ λαιμό, ἀλλὰ εἶναι καθαρὰ

Ορθόδοξο ἱερὸ ἀντικείμενο γιὰ προσευχὴ καὶ μόνο, μὲ τὸ ὁποῖο προσευχόμαστε μυστικά.

Μόνο ἐδῶ κάτι σημαντικό να τονίσουμε: κυκλοφοροῦν πολλά βιβλία γιά τήν προσευχή. Όμως γιὰ ὁποιονδήποτε κανόνα προσευχῆς μὲ τὸ κομποσχοίνι ἢ ἄλλον «κανόνα», ἀπαραίτητα πρέπει νὰ πάρουμε εὐλογία, συμβουλὴ καὶ κατεύθυνση ἀπὸ τὸν πνευματικό μας πατέρα, δηλαδή τόν Ἱερέα ποὺ μᾶς ἐξομολογεῖ, ὅπως διδάσκουν ἐδῶ καὶ αἰῶνες ὅλοι οἱ Ἅγιοι Πατέρες, γιὰ νὰ μὴν πέσουμε σε πλάνη.

1.Μὲ τὸ κομποσχοίνι προσευχόμαστε με δύο τρόπους:

1. Σὲ κάθε ἐλεύθερη ώρα μας, χωρὶς νὰ μᾶς βλέπουν οἱ ἄλλοι, κρυφά, κρατοῦμε μέ τό δεξὶ ἢ τὸ ἀριστερὸ χέρι τὸ κομποσχοίνι καὶ προχωροῦμε κόμπο κόμπο μὲ τὸν ἀντίχειρα καὶ λέμε ἀπό μέσα μας ἢ ἐλαφρὰ ψιθυριστά, χωρὶς νὰ ἐνοχλοῦμε τοὺς ἄλλους, τὴν «ευχή»: «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ ελέησόν με» ἢ «Υπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς».

2.- Τὴν ὥρα τῆς τακτικῆς μας προσευχῆς (τοῦ «κανόνα» ποὺ μᾶς ἔβαλε ὁ πνευματικός μας πατέρας), κρατοῦμε μὲ τὸ ἀριστερὸ χέρι τὸ κομποσχοίνι καὶ λέμε μία-μία «ευχή», μετακινώντας ταυτόχρονα πρὸς τὰ πίσω μὲ τὸν ἀντίχειρα ἕναν-ἕναν κόμπο καὶ «κάνουμε» τόσα κομποσχοίνια (γυρίζουμε δηλαδὴ τὸ κομποσχοίνι τόσες φορές), ὅσα μᾶς ἔβαλε ὡς «κανόνα» ὁ πνευματικός μας πατέρας. Παράλληλα κάνουμε μὲ τὸ δεξί χέρι τὸν Σταυρό μας σε κάθε κόμπο. 

Εὐχόμαστε σὲ ὅλους τοὺς ἐν Χριστῷ ἀδελφοὺς νὰ βοηθηθοῦν ἀπ' αὐτὸ τὸ μικρὸ βιβλιαράκι, πού εἶναι κόπος καὶ ἐμπειρία αγνώστου σέ μᾶς Ἁγιορείτου Μοναχοῦ καὶ νὰ ἀξιοποιήσουν τὸ κομποσχοίνι τους, ἔστω καὶ μέσα στον κόσμο, ὅπως μᾶς τὸ δίδαξαν οἱ Ἅγιοι Πατέρες μας.

Ἀρχιμ. Ἰωσὴφ Ἀϊβάζογλου

Ἐφημέριος Ἱ. Ναοῦ

Παναγίας Αχειροποιήτου

Θεσσαλονίκη

2.ΤΟ ΚΟΜΠΟΣΧΟΙΝΙ

Ἂς σταθοῦμε γιὰ λίγο καὶ ἂς κοιτάξουμε ένα μικρό κομποσχοίνι, σὰν αὐτὸ ποὺ κατασκευάζεται από μαῦρο μαλλὶ στὸ Ἅγιον Ὄρος, Εἶναι μία ευλογία από ἕναν ἅγιο τόπο. Όπως τόσα άλλα που έχουμε στην Ἐκκλησία, εἶναι κι αυτό μία εὐλογία ετοιμασμένη και δοσμένη σὲ μᾶς ἀπὸ κάποιον ἐν Χριστῷ ἀδελφό πατέρα, έναν ζωντανό μάρτυρα μιας ζώσης παραδόσεως. Εἶναι μαῦρο - τὸ χρῶμα τοῦ πένθους καὶ τῆς λύπης - καὶ αὐτὸ μᾶς θυμίζει νὰ εἴμαστε νηφάλιοι και σοβαροί στη ζωή μας. Έχουμε διδαχθεί ότι ή προσευχὴ τῆς μετανοίας, εἰδικὰ ἡ προσευχή του Ἰησοῦ, μπορεῖ νὰ μᾶς φέρει αὐτό πού οἱ Πατέρες ὀνομάζουν «χαρμολύπη». Ἐμεῖς νιώθουμε λύπη για τὶς ἁμαρτίες καὶ ἀδυναμίες καὶ πτώσεις μας ενώπιονωτοῦ Θεοῦ, τῶν συνανθρώπων μας καὶ τοῦ ἑαυτοῦ μας, ὅμως ἡ λύπη αυτή γίνεται πηγή χαράς και ἀναπαύσεως ἐν Χριστῷ, ὁ ὁποῖος ἐκχύνει τὸ ἔλεός Του καὶ τὴν συγχώρηση σὲ ὅλους ὅσοι ἐπικαλούνται τὸ ὄνομά Του.

3.

Τὸ κομποσχοίνι αὐτό εἶναι πλεγμένο από μαλλί, ἔχει δηλαδὴ ληφθεῖ ἀπό πρόβατο, γεγονός ποὺ μᾶς θυμίζει ὅτι εἴμαστε λογικά πρόβατα τοῦ Καλού Ποιμένος, τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. Θυμίζει ἀκόμη τόν «Ἀμνὸν τοῦ Θεοῦ, τὸν αἴροντα τὰς ἁμαρτίας τοῦ κόσμου». Παρόμοια και ό Σταυρός τοῦ κομποσχοινιού μᾶς μιλᾶ γι' αὐτὴ τὴ θυσία καί τή νίκη τῆς ζωῆς ἐπὶ τοῦ θανάτου, τῆς ταπεινώσεως ὑπερηφανείας, τῆς αὐτοθυσίας ἐπὶ τοῦ ἐγωισμοῦ, τοῦ φωτὸς ἐπὶ τοῦ σκότους. Καὶ ἡ φούντα; Αὐτὴ νὰ τὴ χρησιμοποιεῖς γιὰ νὰ σκουπίζεις τὰ δάκρυα ἀπὸ τὰ μάτια σου ἤ, ἂν δὲν ἔχεις δάκρυα, νὰ σοῦ θυμίζει νὰ πενθεῖς γιατὶ δὲν ἔχεις πένθος. Ἐξάλλου, μικρὲς φοῦντες στόλιζαν τὰ ἱερὰ ἄμφια ἀπὸ τὸν καιρὸ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Αὐτό μᾶς θυμίζει τὴν Ἱερὰ Παράδοση τῆς ὁποίας μετέχουμε, ὅταν χρησιμοποιοῦμε τὸ κομποσχοίνι.

Τὰ κομποσχοίνια πλέκονται σύμφωνα μὲ μία παράδοση ποὺ χάνεται στα βάθη τῶν αἰώνων. Ἴσως μία ἀπὸ τὶς πιὸ πρώιμες μορφές κάποιου μέσου βοηθητικοῦ τῆς προσευχῆς ἦταν ή συγκέντρωση μικρῶν λιθαριῶν ἢ σπόρων καὶ ἡ μετακίνησή τους ἀπὸ ἕνα σημεῖο ἢ δοχεῖο σὲ ἕνα ἄλλο κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ «κανόνα» τῆς προσευχῆς ἢ τοῦ «κανόνα» τῶν μικρῶν ἢ μεγάλων μετανοιῶν. Ἀναφέρεται ἀκόμη ἡ ἱστορία ἑνὸς μοναχοῦ πού σκέφθηκε νὰ κάνει ἁπλοὺς κόμπους σὲ ἕνα σχοινί καὶ νὰ τὸ χρησιμοποιεί στὸν καθημερινό «κανόνα» τῆς προσευχῆς του. 

Ὁ διάβολος ὅμως ἔλυνε τους κόμπους ἀπὸ τὸ σχοινί καὶ ματαίωνε τις προσπάθειες τοῦ φτωχοῦ μοναχοῦ.

Ἐμφανίστηκε τότε ἕνας ἄγγελος καὶ δίδαξε στον μοναχὸ ἕναν εἰδικὸ κόμπο, ὅπως εἶναι τώρα διαμορφωμένος στὰ κομποσχοίνια, αποτελούμενο ἀπὸ ἀλλεπάλληλους Σταυρούς. Τους κόμπους αὐτοὺς ὁ διάβολος δὲν μποροῦσε νὰ τοὺς λύσει λόγῳ τῆς παρουσίας τῶν Σταυρῶν.

Κομποσχοίνια ὑπάρχουν σε μεγάλη ποικιλία σχημάτων καὶ μεγεθῶν. Τὰ περισσότερα ἔχουν ἕνα Σταυρὸ πλεγμένο ἀνάμεσα στους κόμπους ἢ στὴν ἄκρη τους, ὁ ὁποῖος σημειώνει τό τέλος, καθώς ἐπίσης καὶ ἕνα εἶδος σημαδιοῦ μετὰ ἀπὸ κάθε δέκα, εἰκοσιπέντε ἢ πενῆντα κόμπους ἢ χάνδρες. Υπάρχουν πολλὰ εἴδη κομποσχοινιῶν. 

Μερικά εἶναι πλεγμένα ἀπὸ μαλλί ἢ μετάξι ἢ κάποιο ἄλλο πιό πολυτελὲς ἢ πιὸ ἁπλὸ ὑλικό. Ἄλλα εἶναι κατασκευασμένα μὲ χάνδρες ἢ μὲ τὸ ἀποξηραμένο λουλούδι ἐνὸς φυτοῦ ποὺ λέγεται «δάκρυ τῆς Παναγίας».

Τὸ κομποσχοίνι εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ ἀντικείμενα ποὺ δίδονται σὲ ἕναν ὀρθόδοξο μοναχό κατὰ τὴν τελετὴ τῆς κουρᾶς του. Τοῦ δίνεται σάν τό πνευματικό του ξίφος μὲ τὸ ὁποῖο ὡς στρατιώτης τοῦ Χριστοῦ πρέπει νὰ πολεμήσει κατά τοῦ νοητοῦ ἐχθροῦ μας, τοῦ διαβόλου. Τὸ ξίφος αὐτὸ τὸ χρησιμοποιεῖ ἐπικαλούμενος τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος μας Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἱκετεύοντας γιὰ τὸ ἔλεός του με την προσευχὴ τοῦ Ἰησοῦ: Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υιέ του Θεοῦ, ἐλέησόν με τὸν ἁμαρτωλόν. Η προσευχή αὐτή μπορεῖ νὰ λεχθεῖ σὲ συντομότερη μορφή: Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με, ἢ σὲ ἐκτενέστερη. Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ καὶ Λόγε τοῦ Θεοῦ, διὰ πρεσβειών τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καὶ πάντων τῶν Ἁγίων,ἐλέησόν με τὸν ἁμαρτωλόν.

Μὲ τὴν βοήθεια τοῦ κομποσχοινιού μποροῦν νὰ γίνουν καὶ ἄλλες σύντομες προσευχές, όπως ή προσευχὴ τοῦ τελώνη: ὁ Θεός, ιλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ”, ἡ προσευχή στην Θεοτόκο: Υπεραγία Θεψοτόκε, σῶσον ἡμᾶς, ἢ ἄλλες σύντομες προσευχές στον φύλακα Άγγελο, σὲ μεμονωμένους Ἁγίους ἢ στους Ἁγίους Πάντες. Ἡ συνηθισμένη μορφὴ μιᾶς τέτοιας προσευχῆς εἶναι: Ἅγιε Ἄγγελε - ἢ Ἅγιε (δεῖνα) - πρέσβευε ὑπὲρ ἐμοῦ. Μετατρέποντας τις λέξεις τῶν συντόμων αὐτῶν προσευχῶν σὲ «ἐλέησον ἡμᾶς» ή «πρέσβευε ὑπὲρ ἡμῶν» ἢ συμπεριλαμβάνοντας τὸ ὄνομα ἢ τὰ ὀνόματα ανθρώπων γιὰ τοὺς ὁποίους θέλουμε νὰ προσευχηθοῦμε, μποροῦμε ἐπιπλέον νὰ χρησιμοποιοῦμε τὸ κομποσχοίνι γιὰ προσευχὲς ὑπὲρ τῶν ἄλλων. Τὸ ἴδιο ισχύει καὶ γιὰ προσευχὴ ὑπὲρ τῶν κεκοιμημένων: Ἀνάπαυσον, Κύριε, τὴν ψυχὴν τοῦ δούλου σου.

Ὅταν οἱ μοναχοὶ καὶ οἱ λαϊκοὶ κρατοῦν τὸ κομποσχοίνι στα χέρια τους, αὐτὸ ἀποτελεῖ ὑπενθύμιση τῆς υποχρεώσεώς τους νὰ προσεύχονται χωρίς διακοπή, σύμφωνα μὲ τὴν ἐντολὴ τοῦ Ἀποστόλου Παύλου: ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε. Ο καθένας μπορεῖ νὰ κρατά ένα κομποσχοίνι στην τσέπη ἢ σε κάποιο διακριτικό μέρος, ὅπου μπορεῖ εὔκολα νά τό χρησιμοποιήσει απαρατήρητος, σε περιπτώσεις πού εἶναι προτιμότερο να προσευχηθεῖ μυστικά, χωρὶς νὰ ἑλκύσει τὴν προσοχὴ τῶν ἄλλων. Το κομποσχοίνι μπορεῖ ἐπίσης να τοποθετηθεῖ ἐπάνω ἀπὸ τὸ προσκέφαλο τοῦ κρεββατιοῦ μας, στο αυτοκίνητο, μαζί μ' ἕνα μικρὸ Σταυρὸ ἢ εἰκόνισμα ἢ σὲ ἄλλα κατάλληλα σημεῖα ὡς ὑπενθύμιση προσευχῆς καὶ ὡς ἕνα εἶδος εὐλογίας καὶ μία ἁγία καὶ θεία παρουσία στη ζωή μας.

Τώρα ἂς δοῦμε σύντομα τον πρωταρχικό σκοπό γιὰ τὸν ὁποῖο κατασκευάστηκε τὸ κομποσχοίνι. Ὁ κύριος σκοπός τοῦ κομποσχοινιοῦ εἶναι νὰ μᾶς βοηθᾶ κατὰ τὴν προσευχή μας πρὸς τὸν Θεὸ καὶ τοὺς Ἁγίους Του. Ἐκτὸς ἀπὸ τὸ νὰ μᾶς χρησιμεύει ως μία διαρκὴς ἐξωτερικὴ ὑπενθύμιση καὶ εὐλογία, πῶς μπορεῖ αὐτὸ τὸ μικρὸ κομποσχοίνι νὰ μᾶς βοηθήσει νὰ προσευχόμαστε; Μποροῦμε βέβαια καὶ χωρὶς αὐτὸ νὰ προσευχηθοῦμε, μερικές φορές μάλιστα μπορεῖ νὰ μᾶς ἀποσπάσει στην προσπάθειά μας να συγκεντρωθοῦμε στὴν προσευχή. Ἔχοντας αὐτὰ ὑπ' ὄψιν, ἂς δοῦμε μερικούς τρόπους μὲ τοὺς ὁποίους μᾶς βοηθᾶ τὸ κομποσχοίνι.

Μερικές φορές ή προσευχή μας είναι θερμή και μᾶς εἶναι εὔκολο νά προσευχηθοῦμε. Ἄλλοτε ὅμως ὁ νοῦς μας εἶναι τόσο σκορπισμένος ἢ εἴμαστε τόσο ταραγμένοι ἢ μὲ τόσο διασπασμένη τὴν προσοχή, που μᾶς εἶναι πρακτικὰ ἀδύνατο να συγκεντρωθοῦμε στὴν προσευχή. Αὐτὸ συμβαίνει κυρίως, ὅταν προσπαθοῦμε νὰ τηροῦμε κάποιον καθημερινό κανόνα προσευχῆς. Μερικές ἡμέρες πάει καλά, ἄλλοτε ὅμως - ἴσως τὶς περισσότερες φορές - οἱ προσπάθειές μας φαίνονται σχεδόν μάταιες. Ἀλλ' ἐπειδή, ὅπως λέγεται, εἴμαστε ὄντα τῆς συνήθειας, εἶναι πολὺ ὠφέλιμο νὰ καθορίσουμε μία εἰδικὴ καὶ τακτή ὥρα τῆς ἡμέρας γιὰ προσευχή. Ἡ βραδυνή ὥρα (ὄχι πολὺ ἀργά) πρὶν κοιμηθοῦμε εἶναι καλή, ἐπειδὴ εἶναι σημαντικὸ νὰ τελειώνουμε τήν ἡμέρα μὲ προσευχή.

Το πρωί, ξυπνώντας, εἶναι ἐπίσης καλὸ νὰ ξεκινοῦμε τὴν νέα ἡμέρα μὲ προσευχή. Μπορεῖ ἀκόμη κανεὶς νὰ βρεῖ ἄλλες ὧρες τῆς ἡμέρας ποὺ νὰ μπορεῖ νὰ ἡσυχάζει καὶ νὰ συγκεντρώνεται.

Ἡ προσπάθειά μας εἶναι νὰ καθιερώσουμε τὴν προσευχὴ ὡς ἕναν κανόνα στη ζωή μας, ὄχι ὡς μία ἐξαίρεση. Γι' αὐτὸ ἐπιδιώκουμε νὰ βροῦμε κάποια ὥρα ποὺ καθημερινὰ θὰ μποροῦμε νὰ ἔχουμε λίγη ἡσυχία, ὥστε νὰ συγκεντρωθοῦμε καὶ νὰ στρέψουμε τὰ μάτια τῆς ψυχῆς μας στόν Θεό. Ὡς μέρος αὐτοῦ τοῦ κανόνα ἴσως θελήσουμε να διαβάσουμε μερικές προσευχὲς ἀπὸ κάποιο προσευχητάριο ή να προσευχηθοῦμε καὶ νὰ βροῦμε ψυχική γαλήνη μενἄλλους τρόπους, ὅπως μὲ τὸ διάβασμα θρησκευτικών κειμένων ἢ μὲ τὴν ἀνασκόπηση των γεγονότων της ἡμέρας ποὺ πέρασε κ.ο.κ. Ὁ πιο αποτελεσματικός ὅμως τρόπος γιὰ νὰ ὠφεληθεῖ κανεὶς ἀπὸ τὸν κανόνα τῆς προσευχῆς εἶναι νὰ λέγει τακτικά σε καθορισμένο ἀριθμὸ τὴν εὐχή τοῦ Ἰησοῦ (Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ ἐλέησόν με). Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς δὲν χρειάζεται νὰ εἶναι μεγάλος καὶ ἴσως χρειαστούν μόνο δεκαπέντε περίπου λεπτά. Αὐτὸ ὅμως θὰ εἶναι τὸ τμῆμα τῆς ἡμέραςβμας ποὺ ἀνήκει στον Θεό, οἱ λίγοι κόκκοι ἁλάτι που θὰ νοστιμίσουν ὅλη τήν πνευματική μας ζωή. 

Πολλοί γιατροί σήμερα συνιστοῦν αὐτή τήν πρακτική χάριν τῆς σωματικῆς ὑγείας, ἰδιαίτερα γιά νά ξεπεράσει κανεὶς τὸ ἄγχος. Ακόμη καλύτερα, ἂς βρίσκουμε διάφορα τέτοια μικρά χρονικά διαστήματα καθ' ὅλη τὴν διάρκεια τῆς ἡμέρας καὶ ἂς τά γεμίζουμε τακτικὰ μὲ τοὺς πολύτιμους θησαυρούς τῆς προσευχῆς, τοὺς ὁποίους κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ κλέψει καὶ ποὺ ἀποταμιεύονται για λογαριασμό μας στον Οὐρανό. ανασκόπησις: με την πατερικὴ ἔννοια τῆς ἀνακρίσεως, τοῦ ἐλέγχου τοῦ ἑαυτοῦ πρὸς μεταμέλεια τῶν ἁμαρτημάτων καὶ διόρθωση, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν εὐεργεσιῶν τοῦ Θεοῦ.

Αν θέλεις να τηρείς κάποιο σταθερό αριθμό προσευχῶν ὡς μέρος τοῦ καθημερινού κανόνος, θα βοηθηθείς πολύ ἀπὸ τὸ κομποσχοίνι. Με αυτό μπορεῖς νὰ προφέρεις έναν καθορισμένο αριθμό προσευχῶν καὶ νὰ συγκεντρώνεται στα λόγια της προσευχῆς, καθὼς τὴν προφέρεις. Ἀφοῦ συγκεντρώσεις τοὺς λογισμούς σου, πάρε το κομποσχοίνι στο ἀριστερό σου χέρι καὶ κράτησέ το έλαφρά μεταξύ του ἀντίχειρα καὶ τοῦ δείκτη. Ἔπειτα κάνοντας ἥσυχα τὸν Σταυρό σου ψιθύρισε τὴν εὐχή τοῦ Ἰησοῦ. Καθὼς οἱ

λογισμοί σου θὰ συγκεντρώνονται ὅλο καὶ περισσότερο, ἴσως νὰ μὴ χρειάζεται να συνεχίζεις να σταυροκοπιέσαι ἢ νὰ λέγεις τήν προσευχή δυνατά. Όταν

ὅμως δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς, χρησιμοποίησε τὸ σημεῖο τοῦ Σταυροῦ καὶ τὸ ψιθύρισμα ως μέσα

ποὺ σὲ βοηθοῦν νὰ κρατᾶς τὸν νοῦ σου στὴν προσευχή.

Εἶναι καλὸ νὰ στέκεσαι ὄρθιος μέ τό κεφάλι σκυμμένο σε στάση ταπεινή. Ορισμένοι θέλουν να

ὑψώνουν τὰ χέρια τους πότε-πότε, ζητώντας ἔλεος.

Ἄλλοι ὅμως βρίσκουν πιο βοηθητικό τὸ νὰ κάθονται ἢβνα γονατίζουν μὲ τὸ κεφάλι σκυμμένο, γιὰ νὰ μπορέσουν νὰ συγκεντρωθοῦν. Πολλὰ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὸ

ἴδιο τὸ ἄτομο, ἀπὸ τὴν ὑγεία του καὶ τὴν ἀνατροφή του. Τό πιό σημαντικὸ εἶναι νὰ μένεις ἀκίνητος καὶ νὰ ἐπαναλαμβάνεις.

Φυσικά, πρέπει νὰ ἀποκρούει κανεὶς τὸν πειρασμὸ τῆς βιασύνης. Γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ μερικοὶ ἀντὶ γιὰ κοιμποσχοίνι χρησιμοποιοῦν ἕνα ρολόγι ὡς ἐξωτερικό μετρητὴ τῆς διάρκειας τῆς προσευχῆς τους ρυθμίζοντας ανάλογα τό ξυπνητήρι. Με την χρήση του

ρολογιοῦ μπορεῖ κανεὶς νὰ ἀφιερώσει καθορισμένο

χρόνο στὴν προσευχή, χωρὶς νὰ μετρᾶ τὸν ἀκριβῆ

ἀριθμὸ τῶν προσευχῶν.

Τὸ κομποσχοίνι εἶναι ἐπίσης ἕνας βολικός τρόπος

νὰ μετρᾶ κανεὶς τὶς μικρὲς ἢ μεγάλες «μετάνοιες»

(γονυκλισίες) ποὺ κάνει στὸν κανόνα του. Τὸ νὰ κάνουμε τὸ σημεῖο τοῦ Σταυροῦ καὶ μετὰ νὰ σκύβουμε καὶ νὰ ἀκουμποῦμε τὸ ἔδαφος μὲ τὰ δάκτυλα ἢ νὰ

γονατίζουμε καὶ νὰ ἀκουμποῦμε τό μέτωπο στο

ἔδαφος ἀποτελεῖ ἀρχαῖο τρόπο προσευχῆς στὸν Θεὸ

καὶ τοὺς Ἁγίους Του.

Μπορεῖ κανεὶς νὰ συνδυάσει αὐτές τίς μικρές ἢ τὶς

μεγάλες μετάνοιες μὲ τὴν εὐχή τοῦ Ἰησοῦ ἢ τὶς σύντομες προσευχὲς ποὺ ἀναφέραμε προηγουμένως. Ἡ

σωματική κίνηση τῆς μικρῆς ἢ τῆς μεγάλης «μετάνοιας» (ἐλαφρᾶς ἢ βαθιᾶς, δηλαδὴ ἐδαφιαίας, γονυκλισίας) μπορεῖ νά συντελέσει στην θέρμη τῆς

προσευχῆς καὶ νὰ δώσει ἐξωτερική ἔκφραση στην

ἱκεσία μας, καθώς ταπεινωνόμαστε μπροστὰ στὸν

Θεό. Εἶναι ἀκόμη ἕνας τρόπος ἐφαρμογῆς τῆς

ἀποστολικῆς ἐντολῆς νὰ δοξάζουμε τὸν Θεὸ καὶ μὲ τὶς ψυχὲς καὶ μὲ τὰ σώματά μας.

Αρκετοί χρησιμοποιοῦν τὸ κομποσχοίνι ὅταν

ἀποσύρονται, γιὰ νὰ κοιμηθοῦν. Σταυρώνουν το

κρεββάτι τους, παίρνουν το κομποσχοίνι, κάνουν το

σημεῖο τοῦ Σταυροῦ, ξαπλώνουν καὶ λένε ἥσυχα την

εὐχὴ μέχρι νὰ ἀποκοιμηθοῦν. Τὸ νὰ ξυπνᾶς μὲ τὸ κοιμποσχοίνι ἀνάμεσα στὰ δάκτυλά σου ἢ δίπλα στο μα-

ξιλάρι σου σὲ βοηθᾶ νὰ ξεκινήσεις τὴν καινούργια

ἡμέρα μὲ προσευχή. Ὅμως τὸ νὰ τελειώνει κανεὶς τὴν

προηγούμενη ἡμέρα μὲ ἥσυχη προσευχὴ εἶναι ἕνας

ἀκόμη καλύτερος τρόπος προετοιμασίας γιὰ ἕνα

προσευχητικὸ ξεκίνημα τῆς καινούργιας ἡμέρας - γιὰ

νὰ μὴν ἀναφέρουμε καὶ τὴν προετοιμασία γιὰ τὴν

Αἰώνια Ἡμέρα, σε περίπτωση ποὺ τὴ νύχτα ἐκείνη μᾶς

ἔρθει ὁ ὕπνος τοῦ θανάτου. Ἄλλοι πάλι παίρνουν τὸ

κομποσχοίνι στὸ χέρι τους σε στιγμὲς ἀπραξίας, ὅπως

ὅταν πηγαίνουν στην έργασία τους ἢ ταξιδεύουν. Σε

ὅποια στιγμὴ τῆς ἡμέρας τὸ θυμηθεῖς, πάρε στὸ χέρι

σου ἕνα μικρό κομποσχοίνι. Ο συνδυασμὸς τῆς κινήσεως αὐτῆς μὲ τὴν προσευχή πού κάνεις ἄλλες ὧρες

θὰ σὲ βοηθήσει να συγκεντρωθεῖς καὶ νὰ

προσευχηθεῖς μερικές φορές στην διάρκεια τῆς

ἡμέρας, ὅπου κι ἂν εἶσαι καὶ ὅ,τι κι ἂν κάνεις. Αὐτὸ

εἶναι ἕνα σημαντικό βῆμα στὴν ἐκπλήρωση τῆς

ἐντολῆς τοῦ ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε.

Ο  Ἅγιος ἐπίσκοπος Ιγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ

ἀναφέρει ὅτι καὶ οἱ μακρὲς ἀκολουθίες τῆς Ἐκκλησίας

εἶναι μία καλὴ εὐκαιρία νὰ προσεύχεσαι μὲ τὸ κομποσχοίνι. Συχνὰ εἶναι δύσκολη ή συγκέντρωση στα

λόγια που διαβάζονται ἢ ψάλλονται στὸν Ἱερό Ναό

καὶ πιὸ εὔκολα κανείς συγκεντρώνεται ήσυχα στις

δικές του προσευχές, εἴτε αὐτὲς εἶναι αὐτοσχέδιες,

σχετικὲς μὲ κάποια ειδική ανάγκη, εἴτε προσευχές και

ὕμνοι ποὺ γνωρίζει ἀπ' ἔξω, εἴτε σύντομες προσευχές

- εἰδικὰ ἡ εὐχὴ τοῦ Ἰησοῦ - ἐπαναλαμβανόμενες με

τὴν βοήθεια τοῦ κομποσχοινιού. Στην πράξη μὲ τὸν

τρόπο αὐτὸ μπορεῖ κανεὶς νὰ συγκεντρώνεται καλύτερα στὴν ἴδια τὴν Ἱερὰ Ἀκολουθία, ὅπως λέγει καὶ ὁ

Ἅγιος Σεραφεὶμ τοῦ Σάρωφ. Φυσικά, όταν προσευχόμαστε στις Ἱερές Ἀκολουθίες, ή προσευχή μας

ἑνώνεται μὲ τὴν προσευχὴ ὅλης τῆς Ἐκκλησίας.

Ὁ νοῦς μας εἶναι διαρκῶς ἀπασχολημένος μὲ διάφορες σκέψεις. Δεν προλαβαίνουμε νὰ ἀρχίσουμε την

προσευχὴ καὶ ἀμέσως συλλαμβάνουμε τὸν νοῦ μας

να σκέφτεται κάτι ἄλλο. Καὶ σ' αυτήν την περίπτωση ή

παρουσία τοῦ κομποσχοινιοῦ στα δάκτυλά μας

μπορεῖ νὰ μᾶς βοηθήσει να κρατήσουμε τὸν νοῦ μας

καὶ νὰ ἐπιστρέψουμε στην έργασία τῆς προσευχῆς

πιὸ γρήγορα. Ἐπίσης, ὅταν συναντοῦμε μία χάνδρα-σημάδι ἢ τὸν Σταυρὸ τοῦ κομποσχοινιοῦ, καθώς

μετακινοῦμε τοὺς κόμπους του μὲ τὰ δάκτυλά μας,

καταλαβαίνουμε ἂν ὁ νοῦς μας δεν πρόσεχε στις

προσευχές που σκοπεύαμε να κάνουμε. Ἔτσι,

μποροῦμε νὰ προσφέρουμε εκ νέου τις προσευχές

πόσο εύκολα αποσπώμεθα ἀπό τήν προσευχή μας

μας, χωρὶς νὰ ἐμπλακούμε σε σκέψεις σχετικά με το

στὸν Θεό.

Ἐδῶ κάναμε μία αναφορά στην μεγάλη επιστήμη

τῆς προσευχῆς, αὐτήν πού οἱ Ἅγιοι Πατέρες, ονόμασαν

τέχνη τεχνῶν. Ὑπάρχει ἐκτεταμένη καὶ πλούσια γραμματεία ἀπὸ τοὺς μεγάλους ἀνθρώπους της

προσευχῆς ὅλων τῶν ἐποχῶν, ποὺ μπορεῖ νὰ μᾶς βοηθήσει καὶ νὰ μᾶς καθοδηγήσει στήν ἐκμάθηση, με

τὴν βοήθεια τοῦ Θεοῦ, αὐτῆς τῆς πιὸ μεγάλης καὶ τῆς

πιὸ ὠφέλιμης ἀπ' ὅλες τὶς ἐπιστῆμες. Η τακτική

ἀνάγνωση τῆς Ἁγίας Γραφῆς, τῶν Βίων τῶν Ἁγίων και

ἄλλων εὐσεβῶν καὶ πνευματικῶν κειμένων μπορεί να

βοηθήσει σημαντικά. Βιβλία όπως ή «Φιλοκαλία»

περιέχουν σπουδαῖες καί ἐμπνευσμένες συμβουλές

καὶ ὁδηγίες, γιὰ νὰ μάθει κανεὶς νὰ προσεύχεται σαν

Χριστιανός, γιατί ἡ προσευχή εἶναι ἕνα οὐσιῶδες

στοιχεῖο τοῦ νὰ εἶναι κανεὶς Χριστιανός. Πάνω ἀπ' ὅλα

ὅμως χρειάζεται ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ,

ἰδιαίτερα μέσῳ τῆς Ἱερᾶς Ἐξομολογήσεως καὶ τῆς Μεταλήψεως τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων.

Αὐτές εἶναι μερικές εισαγωγικές μόνο σκέψεις για

τὸ πῶς νὰ χρησιμοποιοῦμε ἐπωφελῶς τὸ κομποσχοίνι. Ὅμως τὸ πιὸ σημαντικὸ εἶναι νὰ ἀρχίσει κανεὶς νὰ

προσεύχεται. Το κομποσχοίνι δὲν προσεύχεται ἀπὸ

μόνο του, ἂν καὶ μερικὰ εἶναι τόσο ὡραῖα, ποὺ μπορεῖ

νὰ δώσουν αυτή την εντύπωση. Εἶναι βέβαια ἕναβσημαντικό παραδοσιακό βοήθημα για την προσευχή

μας καὶ εἰδικὰ γιὰ ἕναν καθημερινό κανόνα

προσευχῆς. Τὸ βασικὸ ὅμως εἶναι νὰ συγκεντρωνό

μαστε στὰ λόγια της προσευχῆς καὶ νὰ προσφέρουμε

προσευχὲς ἀπὸ τὴν καρδιά μας στὸν Ἰησοῦ Χριστό,

τὸν Κύριο καὶ Θεό μας.

Ἂν αὐτὸ τὸ μικρό κομποσχοίνι σε βοηθᾶ νὰ πεῖς

μία προσευχὴ ἢ σοῦ θυμίζει νὰ προσεύχεσαι ἢ σε

βοηθᾶ μὲ κάποιο τρόπο να γίνεις πιο προσευχητικός

τότε ἔχει ἐκπληρώσει τον σκοπό του. Σὲ ἔχει δέσει πιο

κοντὰ καὶ πιὸ στενά μέ τόν Χριστό, τόν Θεό μας, καὶ

σὲ ἔχει φέρει πιὸ κοντὰ στὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, διότι

ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐντὸς ὑμῶν ἐστιν.