ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ. ΛΟΓΟΣ ΕΓΚΩΜΙΑΣΤΙΚΟΣ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΜΑΡΤΥΡΑ ΙΟΥΛΙΤΤΑ.

 

ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ

        ΛΟΓΟΣ ΕΓΚΩΜΙΑΣΤΙΚΟΣ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΜΑΡΤΥΡΑ ΙΟΥΛΙΤΤΑ

     Ο σκοπός αυτής της εκκλησιαστικής συνάξεως είναι το κήρυγμα προς τιμήν της μακαρίας μάρτυρος. Σας καλέσαμε και σας  συγκεντρώσαμε σήμερα διότι η σημερινή ημέρα αποτελεί υπόμνηση του μεγάλου αγώνα και μαρτυρίου που έδωσε μέσα σε γυναικείο σώμα η πιο μακάρια από τις γυναίκες, η Ιουλίττα. Ο αγώνας της υπήρξε γενναιότατος, προκαλώντας τεράστια έκπληξη τόσο σε όσους ήταν τότε παρόντες στο θέαμα, όσο και σε όσους το έμαθαν αργότερα από τις διηγήσεις των αυτοπτών μαρτύρων — αν βέβαια ταιριάζει να αποκαλούμε κανείς «γυναίκα» εκείνη που με το μεγαλειώδες φρόνημα της ψυχής της κατάφερε να κρύψει την αδυναμία της γυναικείας φύσης.

    Ο κοινός μας αντίπαλος, ο διάβολος, που καυχιόταν για εκείνα τα μεγάλα κατορθώματα, ότι δηλαδή θα σείσει ολόκληρη την οικουμένη και θα την κυριεύσει σαν φωλιά πουλιών, και θα μαζέψει τις πόλεις σαν παρατημένα αυγά και θα τις ερημώσει [βλ. Ησ.10,14: «Καὶ σείσω πόλεις κατοικουμένας καὶ τὴν οἰκουμένην ὅλην καταλήψομαι τῇ χειρὶ ὡς νοσσιὰν καὶ ὡς καταλελειμμένα ὠὰ ἀρῶ, καὶ οὐκ ἔστιν ὃς διαφεύξεταί με ἢ ἀντείπῃ μοι (:Και θα αναταράξω πόλεις κατοικημένες και με το χέρι μου θα κατακτήσω όλη την οικουμένη· όπως αρπάζει κανείς μέσα από την φωλιά πουλιών τα εγκαταλελειμμένα αυγά τους, έτσι θα αρπάξω και εγώ τα πλούτη της γης. Και κανείς δεν θα μπορέσει να μου ξεφύγει, κανείς δεν θα τολμήσει να μου φέρει αντιρρήσεις στο σχέδιό μου)»], έχει πάρα πολύ πληγωθεί και ηττηθεί από τη γυναικεία αρετή. Διότι όταν επιχείρησε, στον καιρό του πειρασμού, να αποδείξει ότι εκείνη δεν θα μπορούσε εξαιτίας της φυσικής αδυναμίας του γυναικείου φύλου να διαφυλάξει μέχρι το τέλος την πίστη της στον Θεό, την βρήκε με την δοκιμασία να είναι πιο γενναία απ’ ό,τι επέβαλλε η φύση της και να καταφρονεί τόσο πολύ τις φοβέρες του, όσο αυτός έλπιζε να την φοβερίσει με τα δεινά

    Διότι αυτή είχε εναντίον της κάποια δίκη με κάποιον από τους ισχυρούς της πόλης, ο οποίος ήταν άνθρωπος πλεονέκτης και βίαιος και ο οποίος είχε συγκεντρώσει πλούτο με αρπαγές και λεηλασίες, αυτός αφού απέσπασε απ΄ αυτήν μεγάλο μέρος από το καλλιεργήσιμο έδαφος και λιβάδια και κώμες και βοσκήματα και δούλους και αφού άρπαξε από τη γυναίκα ολόκληρη την περιουσία της, τότε προσήλθε στα δικαστήρια με συκοφάντες και ψευδομάρτυρες, στηριζόμενος στην δωροδοκία των δικαστών.

     Όταν, λοιπόν, ήλθε η δικάσιμος ημέρα και ο κήρυκας άρχιζε να καλεί και ήταν έτοιμοι οι συνήγοροι και ενώ άρχιζε να αποκαλύπτει την τυραννική και καταπιεστική συμπεριφορά του ανθρώπου αυτού και επρόκειτο να διηγηθεί και τον τρόπο που είχε αποκτήσει εξαρχής την περιουσία της και πόσος χρόνος επιβεβαίωνε την κυριότητά της, και έπειτα να διεκτραγωδήσει την βία και την πλεονεξία του αντιδίκου της, εκείνος αφού παρουσιάστηκε δήλωσε ότι η δίκη δεν θα ήταν δυνατόν να διεξαχθεί προς εκδίκαση. Διότι όπως είπε, δεν ήταν επιτρεπτό να απολαμβάνουν τα κοινά δικαιώματα και να παίρνουν μέρος στα δημόσια πράγματα αυτοί, οι οποίοι δεν λατρεύουν τους θεούς των βασιλέων και δεν απαρνούνται την πίστη στον Χριστό.

       Ο αρχιδικαστής έκρινε ότι ο άνθρωπος αυτός ομιλούσε δίκαια και ότι πρότεινε πράγματα υποχρεωτικά για τον νόμο. Και αμέσως έφεραν τότε λιβανωτό και βωμό και έθεσαν για τους διαδίκους την εξής πρόταση· αν αρνούνταν τον Χριστό, θα απολάμβαναν την προστασία των νόμων και την ωφέλεια από αυτούς, εάν όμως παρέμεναν σταθεροί στην πίστη τους, δεν θα είχαν δικαίωμα να καταφεύγουν ούτε στα δικαστήρια, ούτε στην προστασία των νόμων, ούτε στην υπόλοιπη κοινωνική ζωή, επειδή σύμφωνα με τους νόμους αυτών που τότε κυβερνούσαν, θεωρούνταν στερημένοι των πολιτικών τους δικαιωμάτων.

     Τι έκανε, λοιπόν, μπροστά σε αυτά η Ιουλίττα; Μήπως σαγηνεύτηκε από τον πλούτο; Ή μήπως από την επιθυμία της να νικήσει τον άδικο αντίδικό της, παραγνώρισε το αληθινό συμφέρον της; Ή μήπως φοβήθηκε τον κίνδυνο που εξαρτιόταν από την απόφαση των δικαστών; Καθόλου. Αντίθετα είπε: «Ας χαθεί η ζωή μου, ας χαθούν τα χρήματά μου, ας μην μου απομείνει ούτε το ίδιο μου το σώμα, προτού βγάλω από το στόμα μου έστω και μία ασεβή λέξη εναντίον του Θεού που με εδημιούργησε».

        Και όσο εκείνος εξαγριωνόταν με τα λόγια αυτά και άναβε εναντίον της με την πιο ακραία οργή, εκείνη τόσο περισσότερο ευχαριστούσε τον Θεό, γιατί ενώ φαινόταν να χάνει τα φθαρτά πλούτη, εξασφάλιζε για τον εαυτό της την απόκτηση των ουρανίων αγαθών. Στερούνταν την γη για να αποκτήσει τον Παράδεισο, καταδικαζόταν σε ατίμωση για να αξιωθεί τα στεφάνια της δόξας, και το σώμα της κατακαιγόταν και της αποσπούσαν την πρόσκαιρη ζωή, ώστε να λάβει τα ελπιζόμενα αγαθά της μακαριότητας και να βρεθεί μαζί με όλους τους αγίους στη χαρά της Βασιλείας του Θεού. Αφού λοιπόν την ρωτούσαν πολλές φορές, πολλές φορές έδινε την ίδια απάντηση: δήλωνε ότι είναι δούλη του Χριστού και καταριόταν αυτούς οι οποίοι την προκαλούσαν στην άρνησή Του.

     Τότε, λοιπόν, ο άδικος δικαστής όχι μόνο της στέρησε τα κτήματα, που ήδη της είχαν αφαιρεθεί παράνομα και άδικα, αλλά της αφαίρεσε και την ίδια τη ζωή, όπως νόμιζε, παραδίδοντάς την στη φωτιά. Εκείνη, όμως, δεν έτρεξε ποτέ με τόση προθυμία προς καμία από τις απολαύσεις της ζωής, όσο προχώρησε προς εκείνη την φωτιά, φανερώνοντας με το πρόσωπό της, τη στάση της, τα λόγια της και τη λαμπρή της αγαλλίαση της ψυχής της τη μεγάλη της χαρά. Και προέτρεπε τις γυναίκες που ήταν παρούσες να μη δειλιάζουν μπροστά στους κόπους που απαιτεί η ευσέβεια, ούτε να προβάλλουν ως δικαιολογία την φυσική τους αδυναμία, λέγοντας ότι «έχουμε πλαστεί από την ίδια ύλη με τους άντρες, έχουμε πλαστεί όπως και αυτοί, σύμφωνα με την εικόνα του Θεού [βλ. Γέν.1,26: «Καὶ εἶπεν ὁ Θεός· ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ’ ὁμοίωσιν» ]. Ο Δημιουργός έκανε και τη γυναίκα εξίσου με τον άντρα, δεκτική της αρετής. Άλλωστε, δεν είμαστε σε όλα συγγενείς και όμοιοι με τους άνδρες; Διότι για τη δημιουργία της γυναίκας, δεν λήφθηκε μόνο σάρκα, αλλά και «οστό από τα οστά» του άνδρα  [ βλ. Γέν.2,23: «Καὶ εἶπεν Ἀδάμ· τοῦτο νῦν ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστέων μου καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου· αὕτη κληθήσεται γυνή, ὅτι ἐκ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ἐλήφθη αὕτη»]. Επομένως, κι εμείς οφείλουμε στον Δεσπότη την ίδια σταθερότητα, ανδρεία και υπομονή που οφείλουν και οι άνδρες».

     Και αφού είπε αυτά τα λόγια, όρμησε στη φωτιά. Και η φωτιά που περιέβαλλε το σώμα της σαν ένας φωτεινός θάλαμος, έστειλε την ψυχή της στην ουράνια πατρίδα και στην ανάπαυση που της άρμοζε, ενώ διαφύλαξε άφθαρτο και ακέραιο το τίμιο σώμα της για τους πιστούς. Αυτό, τοποθετημένο στο ωραιότερο προτείχισμα της πόλεως, αγιάζει τόσο τον τόπο, όσο και όλους όσους προσέρχονται σε αυτό. Και η γη, που κατευλογήθηκε από την εκδημία της μακαρίας μάρτυρος, ανέβλυσε από τα σπλάχνα της ένα εξαίρετο αγίασμα, ώστε η μάρτυρας, σαν να έγινε μητέρα όλων, να τρέφει με αυτό, σαν με κοινό γάλα, τους κατοίκους της πόλης. Αυτό και στους υγιείς είναι φυλακτήριο, και σε όσους το απολαμβάνουν με σωφροσύνη, πηγή ψυχικής τέρψεως και για τους ασθενείς παρηγοριά. Η μάρτυρας μάς χάρισε την ίδια ευεργεσία και χάρη που πρόσφερε άλλοτε ο Ελισσαίος στους κατοίκους της Ιεριχούς[ βλ. Δ΄Βασ. 2,21-22: «Καὶ ἐξῆλθεν Ἑλισαιὲ εἰς τὴν διέξοδον τῶν ὑδάτων καὶ ἔῤῥιψεν ἐκεῖ ἅλα καὶ εἶπε· τάδε λέγει Κύριος· ἴαμαι τὰ ὕδατα, οὐκ ἔσται ἔτι ἐκεῖθεν θάνατος καὶ ἀτεκνουμένη.  καὶ ἰάθησαν τὰ ὕδατα ἕως τῆς ἡμέρας ταύτης κατὰ τὸ ῥῆμα Ἑλισαιέ, ὃ ἐλάλησεν (:Και βγήκε από την πόλη ο Ελισαίος και πήγε στην πηγή των νερών, έριξε εκεί το αλάτι που είχε ζητήσει να του φέρουν και είπε: "Αυτά λέγει ο Κύριος· ‘’Αυτά τα νερά Εγώ τα καθαρίζω και τα εξυγιαίνω· και δεν θα προξενούν πια θάνατο, ούτε ακαρπία στη, ούτε ατεκνία στα ζώα και στους ανθρώπους’’. Πράγματι, τα νερά καθαρίστηκαν και εξυγιάνθηκαν μέχρι σήμερα, σύμφωνα με την εντολή που έδωσε ο Ελισαίος)»], μεταβάλλοντας με την ευλογία της το φυσικά αλμυρό νερό της περιοχής σε γλυκό, απαλό και ευχάριστο για όλους.

    Εσείς οι άνδρες, μην καταδέχεστε να φαίνεστε κατώτεροι από τις γυναίκες ως προς την ευσέβεια. Και εσείς, οι γυναίκες, μη μείνετε πίσω από αυτό το παράδειγμα, αλλά να παραμένετε σταθερές στην ευσέβεια χωρίς προφάσεις, έχοντας γνωρίσει στην πράξη ότι η ασθενέστερη φύση σας δεν σας εμποδίζει να αποκτήσετε κανένα από τα αγαθά.

                   ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ,

             επιμέλεια κειμένου και μετάφρασης: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ:

·         https://melodos.com/thisavros/biblio.php?p=patrologia/_4os/%CE%92%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%BF%CF%82%20%CE%9A%CE%B1%CE%B9%CF%83%CE%AC%CF%81%CE%B5%CE%B9%CE%B1%CF%82 

·         Βασιλείου του Μεγάλου, Άπαντα τα  έργα, Ομιλίαι και λόγοι, Ομιλία εις την μάρτυραν Ιουλίτταν, πατερικές εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς»(ΕΠΕ), εκδ. οίκος «Το Βυζάντιον», Θεσσαλονίκη 1973, τόμος 7, σελίδες 202-209.

·         http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/tools/liddell-scott/index.html

·         Π. Τρεμπέλα, Η Καινή Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία (απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2014.

·         Η Καινή Διαθήκη, Κείμενον και ερμηνευτική απόδοσις υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τριακοστή τρίτη, Αθήνα 2009.

·         Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους εβδομήκοντα, Κείμενον και σύντομος απόδοσις του νοήματος υπό Ιωάννου Κολιτσάρα, εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Η Ζωή», έκδοση τέταρτη, Αθήνα 2005.

·         Η Παλαιά Διαθήκη μετά Συντόμου Ερμηνείας, Παναγιώτης Τρεμπέλας, Αδελφότης Θεολόγων «Ο Σωτήρ», Αθήνα, 1985.

·         Π.Τρεμπέλα, Το Ψαλτήριον με σύντομη ερμηνεία(απόδοση στην κοινή νεοελληνική), εκδόσεις αδελφότητος θεολόγων «Ο Σωτήρ», έκδοση τρίτη, Αθήνα 2016.

·         Η Παλαιά Διαθήκη με σύντομη ερμηνεία, Π. Τρεμπέλας- Γ. Παπαδημητρίου- Ν. Βασιλειάδης- Γ. Ψαλτάκης, απόδοση της ερμηνείας στη νεοελληνική: Μάριος Δομουχτσής, Αδελφότης Θεολόγων «Ο Σωτήρ», Αθήνα, 2024(γ΄έκδοσις).