Ο μακαριστός Γέροντας Χρυσόστομος.

Ο μακαριστός Γέροντας Χρυσόστομος

Παράξενο που πρέπει να γράψω ένα κείμενο (πέντε μέρες το ξεκινάω, κι όλο το αφήνω) με αυτό τον τίτλο. Αν και τις τελευταίες μέρες, με την επιδείνωση της υγείας του και τον ήδη προετοιμασμένο τάφο του (απέναντι ακριβώς από την είσοδο της Μονής), έδειχνε όλο και πιο αναμενόμενη η ώρα της μεταστάσεώς του. Βλέπω τις φωτογραφίες και τα βίντεο που έχω, ακούω τη φωνή του και μοιάζει να είναι ακόμα εδώ. Ανάμεσά μας.

Πριν από λίγες μέρες, τέλη Αυγούστου (παραμονές της Κοιμήσεως της Θεοτόκου με το π. ημερολόγιο) δεν τον συνάντησα στο αγαπημένο του μοναστήρι, όπως κάθε φορά… Η κατάσταση της υγείας του είχε επιδεινωθεί ακόμα περισσότερο και νοσηλευόταν στην Αθήνα. Η αντίστροφη μέτρηση για να βρεθεί κοντά στον Άγιο που διακόνησε για χρόνια, ολοκληρωνόταν. Πέρασε δύσκολα και επώδυνα τους τελευταίους μήνες. Τώρα όμως αναπαύεται «ἔνθα οὐκ ἔστι πόνος, οὐ λύπη, οὐ στεναγμός, ἀλλὰ ζωὴ ἀτελεύτητος».

Ο π. Χρυσόστομος αγάπησε την Αγία Γη, αγάπησε και στήριξε το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, βοήθησε αμέτρητες ψυχές, απλόχερα και χωρίς διακρίσεις. Αυτός ο ηρωικός Μανιάτης βρέθηκε από μικρός στην Αγία Γη. Διακόνησε με σθένος και αυτοθυσία, όπου τον έστειλε το Πατριαρχείο, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του το πέρασε στο ευλογημένο μοναστήρι του Αγίου Γερασίμου του Ιορδανίτου. Κατά τον προφητικό, όπως αποδείχθηκε, λόγο του μακαριστού Πατριάρχου Βενεδίκτου, ο π. Χρυσόστομος βρέθηκε στην έρημο και την μετέτρεψε σε όαση.

Ερειπωμένο και απροσπέλαστο παρέλαβε το μοναστήρι. Και μέρα με τη μέρα, το έκανε αγνώριστο πραγματικά. Τον Αύγουστο του 1989 που τον συνάντησα για πρώτη φορά, ήταν τελείως μόνος του εκεί. Το μόνο που υπήρχε ήταν το κεντρικό κτήριο της μονής, σαν μικρό κάστρο μέσα στην έρημο. Ελάχιστος κόσμος έφθανε τότε στην Αγία Γη. Η πρόσβαση στο μοναστήρι ήταν από έναν χωματόδρομο. Μπαίνοντας μέσα από την μικρή είσοδο αντίκρυσα την αυλή και τους δυο ορόφους περιμετρικά της. Σαν ανατολίτικο χάνι ήταν. Και παρέμεινε έτσι μέχρι σήμερα, ένα φιλόξενο σημαιοστόλιστο ανατολίτικο χάνι, με μια παράξενη ανακουφιστική δροσιά μέσα στην κάψα της ερήμου.

Εμφανίστηκε μπροστά μας τότε ανυπόδητος, ξυπόλητος! Ανέβηκε στην εκκλησία, στάθηκε στην Ωραία Πύλη και φορώντας το πετραχήλι του έκανε δέηση και στη συνέχεια μας μίλησε. Σχεδόν μία ώρα! Χείμαρρος ο λόγος του, ασταμάτητος. Εκείνος στεκόταν εκεί κοιτώντας τον καθένα μας κατάματα. Εγώ βρισκόμουν ακριβώς απέναντί του για να ηχογραφήσω τα όσα έλεγε με το μικρό μου κασετοφωνάκι. Αλλά ύστερα από λίγη ώρα το χέρι μου κουράστηκε και κόντεψε να φέρει το κασετοφωνάκι στο πρόσωπο του Γέροντα… Τότε δεν ήξερα το όνομά του, αλλά έμαθα την ονομασία της περιοχής (της Πέρδικας) όπου βρισκόταν το μοναστήρι, μερικά ιστορικά στοιχεία και άκουσα και αρκετές συμβουλές. Μου έκανε εντύπωση εκείνο που μας είπε, πως ο Θεός μας είχε καλέσει στην Αγία Γη. Ζήτησε την κατανόησή μας γιατί είχε μιλήσει πάρα πολύ. Αλλά πολύ σπάνια περνούσαν προσκυνητές από εκεί και χαιρόταν να μιλάει για να θυμάται τη γλώσσα μας, όπως, από τότε, κάθε φορά έλεγε.

Για πότε έφυγε και κατέβηκε κάτω στην τραπεζαρία να μας στρώσει να φάμε, ούτε που το καταλάβαμε. Και είχε έτοιμη σούπα, λαχανικά, ψωμί και φρούτο. Φαγητό για όλους, νοστιμότατο. Χορτάσαμε και ξεδιψάσαμε… Και μετά ο ίδιος πήγε και στάθηκε μόνος του σε έναν πάγκο που είχε εκεί στην αυλή με διάφορες ευλογίες για να αγοράσουμε. Αυτός ήταν ο παπά Χρυσόστομος όπως τον πρωτογνώρισα. Ομολογώ πως μου άφησε ανάμεικτα συναισθήματα. Σε λίγους μήνες ξαναπήγα. Ήταν πάλι εκεί μόνος, έτοιμος να μας μιλήσει, να μας τραπεζώσει όλους, να μας εξυπηρετήσει.

Από τότε βρέθηκα αμέτρητες φορές στην έρημο του Αββά Γερασίμου. Κάθε φορά ο τόπος άλλαζε, μεγάλωνε, διαμορφωνόταν… Η έρημος πρασίνισε. Ο Άγιος Γεράσιμος χάρισε στον μακαριστό Γέροντα άφθονο νερό, κι εκείνος με τη σειρά του δημιούργησε ανθόκηπους, λαχανόκηπους, φυτείες με χουρμαδιές… Παράλληλα κατασκεύασε τεράστιους ξενώνες, βοηθητικούς χώρους, εργαστήρια ψηφιδωτών, κηροπλαστείο, μια μικρή φάρμα…

Και τι δεν έκανε μέσα στην έρημο με το υστέρημα που άφηναν οι προσκυνητές. Το μοναστήρι άνθισε. Και ο π. Χρυσόστομος βοηθούσε, με αυτό το υστέρημα των προσκυνητών, αμέτρητους αναγκεμένους που ζητούσαν βοήθεια. Στήριξε προσκυνήματα και μοναστήρια της Αγίας Γης, σχεδόν όλους τους αγιοταφίτες πατέρες και τους μαθητές της Πατριαρχικής Σχολής της Σιών. Στο μοναστήρι φρόντισε και γηροκόμησε μέχρι την μετάστασή τους πολλούς αγιοταφίτες, ενώ στους ξενώνες διέμειναν αμέτρητοι προσκυνητές.

Ο π. Χρυσόστομος αγαπήθηκε για την απλότητα και την ευθύτητά του, για τον καθάριο χωρίς περιστροφές λόγο του, για χιούμορ που τον διέκρινε και για την εμπιστοσύνη που είχε στο Θεό και τον Άγιο Γεράσιμο τον Ιορδανίτη. Καθημερινά δεκάδες άνθρωποι του τηλεφωνούσαν ή του έστελναν γράμματα ζητώντας βοήθεια σε κάτι που αντιμετώπιζαν, ψάχνοντας για μια παρήγορη κουβέντα και αναζητώντας ελπίδα μέσα στα αδιέξοδά τους. Κι εκείνος είχε πάντα κάτι να πει σε όλους… Πολλοί μιλάνε και γράφουν για τα χαρίσματά του, έχοντας ο καθένας προσωπική εμπειρία. Νομίζω πως το πιο σημαντικό του γνώρισμα ήταν η γνησιότητα και η ειλικρίνειά του. Σπάνια τα συναντάς πλέον σε τέτοιο απόλυτο βαθμό.

Φυσικά σαν άνθρωπος είχε και τις αδυναμίες του, όπως όλοι μας. Έκανε λάθη, όπως συχνά δημοσίως ομολογούσε. Παρεξηγήθηκε, δέχθηκε και πόλεμο, άκουσε κατηγορίες… Πέρασε πολλά, πάρα πολλά. Αλλά αγαπήθηκε και πάρα πολύ, από πάρα πολλούς. Δικαίως, αφού ο ίδιος είχε τον δικό του τρόπο να σε κερδίζει. Δεν ήταν λίγοι και οι γνωστοί επώνυμοι που δέχονταν παρηγοριά από τα λόγια του. Δεν ήταν βαθιά θεολογικά, ήταν απλά και βιωματικά λόγια, δοκιμασμένα στους πολυετείς αγώνες και τις αγωνίες του. Γι' αυτό και περνούσαν στο μεδούλι της ύπαρξής μας. Συνήθιζε να λέει πως ήταν αμόρφωτος και άγριος. Μιλούσε με αγάπη και θαυμασμό για άλλους αγιοταφίτες. Δεν δίσταζε να μιλάει έξω από τα δόντια για όλα τα κακώς κείμενα. 

Στα χρόνια που ακολούθησαν την ανάπτυξη της μονής δεκάδες εθελοντές από την Κύπρο και την Ελλάδα πρόσφεραν βοήθεια, μένοντας για μεγάλα διαστήματα εκεί. Το μεγάλο δώρο που του έκανε ο Θεός, μετά από το τόσο χρήσιμο και απαραίτητο νερό, ήταν η παρουσία ενός νέου Κύπριου «μηχανόβιου» που βρέθηκε και έμεινε κοντά του. Δεκάδες φορές μου είχε πει πόσο αναπαυμένος ένιωθε που ο Θεός του έστειλε τον π. Κυριακό και αισθανόταν σίγουρος για τη συνέχεια της Μονής. Δεν επιτρέπεται να γράψω όσα μου έλεγε, αλλά χαιρόταν πάρα πολύ.

Εγώ δεν υπήρξα ούτε πνευματικό του παιδί, ούτε είχα καθημερινή επικοινωνία μαζί του. Αλλά για 37 χρονιά τον γνώριζα και τον μάθαινα κάθε φορά που τον συναντούσα εκεί στην έρημο. Κι εκείνος έλεγε συχνά πως με ξέρει από παιδί και με τιμούσε με τις σύντομες κάθε φορά συζητήσεις που κάναμε. Έχω πολλά να θυμάμαι, αλλά τούτη την ώρα δεν μπορούν να καταγραφούν. Φυσικά δεν θα ξεχάσω ένα πρωινό Σαββάτου, παραμονή του Ασώτου. Βρέθηκα στο μοναστήρι για να τον καλέσω στη βάπτιση του γιού μας που θα γινόταν το επόμενο πρωί στο μοναστήρι του Αγίου Θεοδοσίου. Του είπα πως ξέρω ότι δεν πάει σε μυστήρια, αλλά θα ήταν τιμή και ευλογία αν μπορούσε να έρθει κοντά μας, μέσα σε ένα άλλο μοναστήρι. Εκείνος με ένα πλατύ χαμόγελο μου είπε «Εντάξει βρε, για σένα θα έρθω».

Και το επόμενο πρωί, μετά τη Θεία Λειτουργία, οδήγησε και ήρθε στον Άγιο Θεοδόσιο. Καθόταν έξω από την εκκλησία, περιμένοντας να αρχίσει το μυστήριο. Ένα μυστήριο που θα τελούσε ένας «άγιος άνθρωπος», όπως πολλές φορές μου έλεγε για τον πνευματικό της Λαύρας του Αγίου Σάββα. Επειδή όμως εκείνη την ημέρα είχε ένα ατύχημα και δεν μπορούσε τελικά να κάνει την βάπτιση, πήγα και ρώτησα τον π. Χρυσόστομο αν θα ήθελε εκείνος να κάνει το μυστήριο, αφού ήταν μεγαλύτερος σε ηλικία από όσους αγιοταφίτες πατέρες είχαν έρθει εκείνη την ημέρα. Σήκωσε το κεφάλι του και πάλι με πλατύ χαμόγελο απάντησε θετικά. Τις επόμενες μέρες, αλλά και αρκετές άλλες φορές, μου είπε ως ήθελε πάρα πολύ να κάνει την βάπτιση, αλλά ντρεπόταν να μου το ζητήσει. Δεν ντρεπόταν εμένα, αλλά τον πνευματικό του Αγίου Σάββα, αφού νιώθοντας ο ίδιος ο τελευταίος όλων, χαρακτήριζε ο π. Χρυσόστομος τον εαυτό του «άγριο άνθρωπο» που δε συγκρινόταν με τις αρετές των άλλων.

Έγινε η βάπτιση και από τότε τον νιώθαμε πιο δικό μας άνθρωπο. Καθώς ακόμα ηχεί η φωνή του στα αυτιά μου, νομίζω πως σε λίγες μέρες θα τον ξαναδώ εκεί στο μοναστήρι του, στο κηροπλαστείο, σε κάποιο βοηθητικό χώρο ή στην αυλή να πίνει μια γουλιά καφέ. Δεν υπήρξα από αυτούς που είχαν καθημερινή επικοινωνία μαζί του. Δεν έψαχνα να τον βρω. Τον θεωρούσα όμως πάντα δεδομένο εκεί, ακόμα και τις φορές που έλειπε για εργασίες και υποθέσεις της μονής ή για τις υποχρεωτικές θεραπείες του τον τελευταίο καιρό.

Γράφτηκαν, γράφονται και θα γραφούν πολλά για τον Γέροντα. Ο Θεός μας γνωρίζει καλύτερα τα φανερά και τα κρύφια. Ενώπιον Του βρίσκεται πλέον. Ημέρα Κυριακή έφυγε για την Βασιλεία των Ουρανών. Την προηγούμενη μέρα η εικόνα της Παναγίας επέστρεψε από τη Γεθσημανή στο Μετόχι της, απέναντι από το Ναό της Αναστάσεως. Κάθε χρόνο συνήθιζε ο Γέροντας να την συνοδεύει τέτοια μέρα, αλλά φέτος η διαδρομή που ο ίδιος ακολούθησε ήταν πιο μεγάλη. Ο Θεός ήθελε να ταξιδέψει από την επίγεια στην ουράνια Ιερουσαλήμ!  Οι προσευχές του κόσμου ήταν πολλές και τον συνοδεύουν με ευγνωμοσύνη στην ποθεινή πατρίδα.

Τώρα πια αναπαύεται στους Ουρανούς. Η ευχή του θα σκεπάζει το μοναστήρι του και η γη της ερήμου θα σκεπάζει το σώμα του. Πολύ καιρό πριν κοιμηθεί επέλεξε τον τόπο της ταφής του. Απέναντι από την είσοδο της Μονής. Επέλεξε τι θα γράφει η πλάκα, αλλά και ποια μορφή να σκαλιστεί στον βράχο: ο ίδιος με την πατριαρχική πατερίτσα με το περιστέρι να κάθεται σε αυτή, την παραμονή των Θεοφανίων στον Ιορδάνη ποταμό. Θα μας λείψει η παρουσία του, η φωνή του, το βλέμμα του… Θα ανταμώνουμε στην προσευχή όμως, ανάβοντας τις λαμπάδες που μας έδινε λίγο πριν φύγουμε από το μοναστήρι, λίγο πριν τον αποχαιρετίσουμε και μας ράνει με λουλούδια της ερήμου, καθώς το πούλμαν αναχωρούσε… Τι αξέχαστος αποχαιρετισμός ήταν αυτός κάθε φορά…

Από την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου 2026, αναπαύεται στους ουρανούς μαζί με τον π. Ιλαρίωνα του Θαβώρ, τον γέροντα Ιερόθεο του αγίου Θεοδοσίου, τον π. Φιλόθεο της Άκρης και τόσους άλλους αγιοταφίτες... Εκεί τον υποδέχθηκαν όλοι εκείνοι οι πατέρες που με φροντίδα γηροκόμησε και σίγουρα ο αγαπημένος του Άγιος. Δευτέρα 1/14 Σεπτεμβρίου στις 16:00 θα ψαλεί η εξόδιος ακολουθία στη μονή του Αγίου Γερασίμου. Ας είναι αιωνία η μνήμη του.

Καλό Παράδεισο και καλή Ανάσταση Γέροντα.

Λυκούργος Μαρκουδης.