Ταβιθά - Δορκάς": ανθρωπωνύμια από ονόματα ζώων ~

📕✍️  "Ταβιθά - Δορκάς": ανθρωπωνύμια από ονόματα ζώων ~ 

Μια από τις  πολλές συγκινητικές στιγμές των αφηγήσεων του Λουκά είναι η ανάσταση της Ταβιθά από τον Απόστολο Πέτρο. Ο Λουκάς επισημαίνει ότι το όνομα Ταβιθά σήμαινε "δορκάς" «ζαρκάδι» (Πραξ. 9, 36)

📜   «Ἐν Ἰόππῃ δέ τις ἦν μαθήτρια ὀνόματι Ταβιθά, 

         ἣ διερμηνευομένη λέγεται Δορκάς· 

         αὕτη ἦν πλήρης ἀγαθῶν ἔργων 

         καὶ ἐλεημοσυνῶν ὧν ἐποίει».

Ο αφηγητής μάλιστα σε κάποιο σημείο μάλλον ξεχνιέται και την αναφέρει με το (μεταφρασμένο) ελληνικό της όνομα "Δορκάς" (το οποίο προφανώς δεν ήταν το όνομα με την οποία την αποκαλούσαν (Πραξ. 9,39 )

📜 «καὶ παρέστησαν αὐτῷ πᾶσαι αἱ χῆραι 

        κλαίουσαι καὶ ἐπιδεικνύμεναι χιτῶνας καὶ ἱμάτια 

        ὅσα ἐποίει μετ᾿ αὐτῶν οὖσα ἡ Δ ο ρ κ ά ς».

____

ΠΡΟΞΕΝΕΙ ίσως εντύπωση ότι μια γυναίκα είχε αυτό το όνομα. Όμως είναι πολλά τα ανθρωπωνύμια που έχουν την αφετηρία τους σε ζωωνύμια, ως επί το πλείστον αναφερόμενα σε θετικά χαρακτηριστικά τού ζώου ή και σε ιδιότητες τού χαρακτήρα που κατά την παράδοση οι άνθρωποι αποδίδουν στο συγκεκριμένο ζώο. Θα αναφερθούμε εφεξής σε μερικά ανάλογα ελληνικά ονόματα.

▪️ Ήδη στην αρχαιότητα υπήρχε το όνομα “ΛΕΩΝ”, από το “λέων,“-οντος” «λιοντάρι», από όπου και το όνομα “ΛΕΩΝΙΔΑΣ ”(με παραγωγικό επίθημα “-ίδας / -ίδης, ” πβ. κ. “Πελοπ-ίδας”). Από αυτό το όνομα προέκυψαν στη νεότερη εποχή τα “ΛΕΟΝΤΑΡΗΣ ” και “ΛΕΟΝΤΗΣ”, που χρησιμοποιούνται και ως επώνυμα. 

▪️ Το όνομα “ΜΟΣΧΟΣ” προήλθε από το “μόσχος” «βλαστός – (αργότερα) μοσχάρι», οπότε θα σήμαινε «απόγονος», αλλά από την ελληνιστική εποχή και έπειτα συσχετίστηκε με το ομώνυμο ελληνιστικό “μόσχος” «ελαιώδες αρωματικό υγρό», με αποτέλεσμα να θεωρείται ότι σημαίνει «αρωματικός, ευώδης». (Στη Νέα Ελληνική συχνότερο είναι το θηλυκό “ΜΟΣΧΩ ”και το σύνηθες υποκοριστικό “ΜΟΣΧΟΥΛΑ”). 

▪️ Το όνομα “ΠΗΝΕΛΟΠΗ” τής μυθικής συζύγου τού Οδυσσέα προέρχεται από το “πηνέλοψ, -οπος” «είδος πάπιας» (το επίθημα “-οψ” απαντά συχνά σε ονόματα πουλιών, πβ. “ἀέρ-οψ, δρύ-οψ, μέρ-οψ”). 

▪️ Το όνομα “ΦΩΚΑΣ”, όπως και το “ΦΩΚΙΩΝ”,“ ”προέρχεται από το αρχαίο “φώκη” «φώκια». 

▪️ Στη λαϊκή παράδοση επίσης δημιουργήθηκαν γυναικεία ονόματα σχετικά με ζώα, κυρίως πτηνά, όπως “ΠΑΓΩΝΑ” (από το παγώνι, πβ. και το αρχαίο όνομα “Ταώς”, από το “ταώς” «παγώνι») και “ΠΕΡΙΣΤΕΡΑ” (από το περιστέρι). 

▪️ Σπανιότερα απαντούν σε διαλέκτους τα “ΜΕΛΙΣΣΑ”, “ΤΡΥΓΟΝΑ” (από το τρυγόνι) και “ΓΕΡΑΚΙΝΑ” (από το γεράκι). 

▪️ Υπάρχουν επίσης ελληνικά ανθρωπωνύμια ξένης προέλευσης με απώτερη αρχή το όνομα ζώου. Το όνομα “ΠΑΧΩΜΙΟΣ”, που συναντάται κυρίως σε μοναχούς, προέρχεται από το κοπτικό “pahōm”, που ανάγεται στην αρχαία αιγυπτιακή λέξη “ahōm” «αετός – γεράκι».

▪️  Ο “ΒΕΡΝΑΡΔΟΣ” (που απαντά και ως επώνυμο με διάφορους τύπους) προήλθε από το μεσαιωνικό λατινικό “Bernardus”, το οποίο έχει απώτερη αρχή γερμανικό τύπο *“bero / *bernuz” «αρκούδα». 

▪️ Γερμανικής προέλευσης είναι και ο “ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ”, που έχει σχηματιστεί με επίδραση τού λατινικού “leo,” “leōnis” «λιοντάρι».

▪️  Τέλος, η “ΜΕΛΙΣΣΑΝΘΗ”, που στην πραγματικότητα προέρχεται από το γερμανικό “Amalasu(i)ntha” «Αμαλασούνθα» (γνωστή αντιβασίλισσα και κατόπιν βασίλισσα των Οστρογότθων τον 6ο αιώνα), περνώντας στην Ελληνική παρετυμολογήθηκε προς τις λέξεις “μέλισσα” και “άνθος”.

______

🗒 από Γ.  #Μπαμπινιώτη,  Λεξικό Κυρίων Ονομάτων, bit.ly/3z9gwF8 [ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ, 87. Ελληνικά ανθρωπωνύμια από ονόματα ζώων (ζωωνύμια)]