🌹🌾 Το «Τροπάριο της Κασσιανής» (διασκευή Κ. Παλαμά) ~
ΤΟ δοξαστικό της μοναχής Κασσιανής (ή Κασσίας, 9ος αι.) που ψάλλεται το βράδυ της Μ. Τρίτης αποδίδει με δραματικό τρόπο τα λόγια της πόρνης η οποία άλειψε με μύρα τα πόδια του Χριστού.
◾Υπάρχει μια δημοφιλής παράδοση, στα όρια του θρύλου, αλλά είναι αξιομνημόνευτη. Όταν ο αυτοκράτορας Θεόφιλος, θέλησε να διαλέξει τη σύζυγό του ανάμεσα σε πολλές καλλονές της εποχής, εντυπωσιάστηκε από την όμορφη Κασσιανή και, για να τη δοκιμάσει της είπε:
📜 “Ὡς ἄρα διὰ γυναικὸς ἐῤῥύη τὰ φαῦλα!”
Εκείνη του απάντησε με ετοιμότητα:
📜 “Ἀλλὰ καὶ διὰ γυναικὸς πηγάζει τὰ κρείττονα.”
Η έξυπνη απάντησή της τον πλήγωσε, και γι' αυτό την απέρριψε και διάλεξε τη Θεοδώρα, ενώ η Κασσιανή έγινε μοναχή και αφοσιώθηκε στη σύνθεση ύμνων.
Αλλά ο αυτοκράτορας Θεόφιλος, που την αγαπούσε, πήγε στο μοναστήρι της και άρχισε να την ψάχνει. Ήταν η ώρα ακριβώς που εκείνη συνέθετε το δοξαστικό «Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις». Ακούγοντας τα βήματά του η Κασσιανή κρύφτηκε αφήνοντας το ποίημα μισοτελειωμένο. Όταν ο αυτοκράτορας μπήκε στο κελί της, είδε το κείμενο που σταματούσε στα λόγια:
📜 «[...] ὧν (δηλ. ποδῶν) ἐν τῷ παραδείσῳ Εὔα
τὸ δειλινόν, κρότον τοῖς ὠσὶν ἠχηθεῖσα....»
και συμπλήρωσε ο ίδιος τη φράση: «τῷ φόβῳ ἐκρύβη». Όταν η Κασσιανή επέστρεψε, ολοκλήρωσε το υπέροχο αυτό ποίημα.
[ΣτΔ] Αν δει κανείς τις συμμετρικές αντιθέσεις πάνω στις οποίες δομείται το ποίημα [ = δέξου τα α, εσύ που έκανες το Α ], καταλαβαίνει πως η σκηνή με τα βήματα του Θεού στον Παράδεισο ήταν εξ αρχής στο σχέδιο της μεγάλης αυτής ποιήτριας.
~ ~ ~ ~ ~
🍂 Τα συγκινητικά λόγια του ύμνου ενέπνευσαν τον ποιητή μας Κωστή Παλαμά, που μάς χάρισε την παρακάτω υπέροχη ποιητική παράφραση του δοξαστικού. Την παραθέτουμε σε αντιπαραβολή, κατά το δυνατόν, με το πρωτότυπο κείμενο (το οποίο γι’ αυτό τον λόγο έχει χωριστεί σε στροφές αλλάζοντας κατ’ ανάγκην τη φυσική ρυθμοτονική διάταξη του βυζαντινού δοξαστικού).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου